अथर्ववेद · सूक्त 10.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.10.1
नमस्ते जायमानायै जाताया उत ते नमः ।
बालेभ्यः शफेभ्यो रूपायाघ्न्ये ते नमः ॥ १०.१०.१ ॥
जन्म घेत असलेल्या तुला नमस्कार, जन्म घेतलेल्या तुलाही नमस्कार. वासरांना, खुरांना, रूपाला, हे अघ्न्ये, तुला नमस्कार.
10.10.2
यो विद्यात्सप्त प्रवतः सप्त विद्यात्परावतः ।
शिरो यज्ञस्य यो विद्यात्स वशां प्रति गृह्णीयात् ॥ १०.१०.२ ॥
जो सात जवळच्या आणि सात दूरच्या (लोकांना) जाणतो, जो यज्ञाचे शिर जाणतो — तोच वशेला (बदल्यात) स्वीकारावी.
10.10.3
वेदाहं सप्त प्रवतः सप्त वेद परावतः ।
शिरो यज्ञस्याहं वेद सोमं चास्यां विचक्षणम् ॥ १०.१०.३ ॥
मी सात जवळच्या आणि सात दूरच्या (लोकांना) जाणतो; यज्ञाचे शिर मी जाणतो; आणि तिच्यातील तेजस्वी सोमालाही मी जाणतो.
10.10.4
यया द्यौर्यया पृथिवी ययापो गुपिता इमाः ।
वशां सहस्रधारां ब्रह्मणाच्छावदामसि ॥ १०.१०.४ ॥
जिच्यामुळे द्युलोक, जिच्यामुळे पृथ्वी, जिच्यामुळे ही उदके संरक्षित आहेत — त्या सहस्रधारा वशेला आम्ही ब्रह्माने संबोधितो.
10.10.5
शतं कंसाः शतं दोग्धारः शतं गोप्तारो अधि पृष्ठे अस्याः ।
ये देवास्तस्यां प्राणन्ति ते वशां विदुरेकधा ॥ १०.१०.५ ॥
तिच्या पाठीवर शंभर पात्रे, शंभर दूध काढणारे, शंभर रक्षक आहेत. जे देव तिच्यात प्राण धारण करतात, ते वशेला एकरूपाने जाणतात.
10.10.6
यज्ञपदीराक्षीरा स्वधाप्राणा महीलुका ।
वशा पर्जन्यपत्नी देवाँ अप्येति ब्रह्मणा ॥ १०.१०.६ ॥
यज्ञ जिचे पाद, स्वधा जिचा प्राण, महीलुका — वशा, पर्जन्याची पत्नी, ब्रह्माने देवांपर्यंत पोहोचते.
10.10.7
अनु त्वाग्निः प्राविशदनु सोमो वशे त्वा ।
ऊधस्ते भद्रे पर्जन्यो विद्युतस्ते स्तना वशे ॥ १०.१०.७ ॥
वशे, अग्नी तुझ्या मागून प्रविष्ट झाला; सोमही तुझ्या मागून. हे भद्रे, पर्जन्य तुझे ऊधस् आहे; विजा तुझे स्तन आहेत, हे वशे.
10.10.8
अपस्त्वं धुक्षे प्रथमा उर्वरा अपरा वशे ।
तृतीयं राष्ट्रं धुक्षेऽन्नं क्षीरं वशे त्वम् ॥ १०.१०.८ ॥
वशे, तू प्रथम पाणी दोहतेस; सुपीक भूमी, आणि दुसरी देखील. तिसरे राष्ट्र दोहतेस; अन्न आणि दूध दोहतेस, हे वशे, तू.
10.10.9
यदादित्यैर्हूयमानोपातिष्ठ ऋतवरि ।
इन्द्रः सहस्रं पात्रान्त्सोमं त्वापाययद्वशे ॥ १०.१०.९ ॥
आदित्यांनी आवाहन केलेली तू जवळ आलीस तेव्हा, हे ऋतवती, इंद्राने हजार पात्रांतून सोम तुला प्यायला दिला, हे वशे.
10.10.10
यदनूचीन्द्रमैरात्त्वा ऋषभोऽह्वयत् ।
तस्मात्ते वृत्रहा पयः क्षीरं क्रुद्धोऽहरद्वशे ॥ १०.१०.१० ॥
अनुगामी गाय इंद्राकडे गेली तेव्हा, वृषभाने तुला हाक मारली; म्हणून वृत्रहा क्रोधित होऊन तुझे पय आणि क्षीर हरण केले, हे वशे.
10.10.11
यत्ते क्रुद्धो धनपतिरा क्षीरमहरद्वशे ।
इदं तदद्य नाकस्त्रिषु पात्रेषु रक्षति ॥ १०.१०.११ ॥
तुझा क्रोधित धनपती तुझे क्षीर हरण करतो तेव्हा, हे वशे, ते आज स्वर्ग तीन पात्रांत राखतो.
10.10.12
त्रिषु पात्रेषु तं सोममा देव्यहरद्वशा ।
अथर्वा यत्र दीक्षितो बर्हिष्यास्त हिरण्यये ॥ १०.१०.१२ ॥
तीन पात्रांतील तो सोम देवी वशेने हरण केला; जिथे अथर्वा दीक्षित होऊन सोनेरी बर्हिषावर बसला.
10.10.13
सं हि सोमेनागत समु सर्वेण पद्वता ।
वशा समुद्रमध्यष्ठद्गन्धर्वैः कलिभिः सह ॥ १०.१०.१३ ॥
ती सोमासह आली, आपल्या सर्व पायांसह. वशा समुद्रावर गंधर्व आणि कलींसह उभी राहिली.
10.10.14
सं हि वातेनागत समु सर्वैः पतत्रिभिः ।
वशा समुद्रे प्रानृत्यदृचः सामानि बिभ्रती ॥ १०.१०.१४ ॥
ती वार्‍यासह आली, सर्व पक्ष्यांसह. वशा समुद्रात ऋचा आणि साम धारण करीत नाचली.
10.10.15
सं हि सूर्येणागत समु सर्वेण चक्षुषा ।
वशा समुद्रमत्यख्यद्भद्रा ज्योतींषि बिभ्रती ॥ १०.१०.१५ ॥
ती सूर्यासह आली, आपल्या संपूर्ण दृष्टीसह. वशा समुद्राच्या पलीकडे पाहती झाली, शुभ ज्योती धारण करीत.
10.10.16
अभीवृता हिरण्येन यदतिष्ठ ऋतावरि ।
अश्वः समुद्रो भूत्वाध्यस्कन्दद्वशे त्वा ॥ १०.१०.१६ ॥
हे ऋताच्या अधिष्ठात्री, जेव्हा तू सोन्याने वेढलेली उभी होतीस, तेव्हा समुद्र अश्व होऊन वशेवर उडी मारला.
10.10.17
तद्भद्राः समगच्छन्त वशा देष्ट्र्यथो स्वधा ।
अथर्वा यत्र दीक्षितो बर्हिष्यास्त हिरण्यये ॥ १०.१०.१७ ॥
तेव्हा शुभजन एकत्र आले — दात्री वशा आणि स्वधा. जिथे अथर्वा दीक्षित होऊन सोनेरी बर्हिवर बसला.
10.10.18
वशा माता राजन्यस्य वशा माता स्वधे तव ।
वशाया यज्ञ आयुधं ततश्चित्तमजायत ॥ १०.१०.१८ ॥
वशा राजन्याची माता आहे; वशा तुझी माता आहे, हे स्वधे. वशेचा यज्ञ हेच आयुध; त्यातून चित्त जन्माला आले.
10.10.19
ऊर्ध्वो बिन्दुरुदचरद्ब्रह्मणः ककुदादधि ।
ततस्त्वं जज्ञिषे वशे ततो होताजायत ॥ १०.१०.१९ ॥
ब्रह्माच्या ककुदातून वर एक बिंदू उठला. त्यातून, हे वशे, तू जन्मलीस; त्यातून होता जन्मला.
10.10.20
आस्नस्ते गाथा अभवन्न् उष्णिहाभ्यो बलं वशे ।
पाजस्याज्जज्ञे यज्ञ स्तनेभ्यो रश्मयस्तव ॥ १०.१०.२० ॥
तुझ्या मुखातून गाथा निर्माण झाल्या; उष्णिह् छंदांपासून, हे वशे, बल निर्माण झाले. पाजस्यापासून यज्ञ जन्मला; तुझ्या स्तनांपासून रश्मी (निर्माण झाल्या).
10.10.21
ईर्माभ्यामयनं जातं सक्थिभ्यां च वशे तव ।
आन्त्रेभ्यो जज्ञिरे अत्रा उदरादधि वीरुधः ॥ १०.१०.२१ ॥
तुझ्या दोन्ही कुशींतून मार्ग निर्माण झाला, हे वशे, आणि तुझ्या मांड्यांतूनही. आतड्यांपासून अत्र जन्मले; उदरातून वनस्पती उगवल्या.
10.10.22
यदुदरं वरुणस्यानुप्राविशथा वशे ।
ततस्त्वा ब्रह्मोदह्वयत्स हि नेत्रमवेत्तव ॥ १०.१०.२२ ॥
हे वशे, तू वरुणाच्या उदरात प्रवेश केलास तेव्हा ब्रह्माने तुला हाक मारली; तोच तुझा मार्गदर्शक जाणत होता.
10.10.23
सर्वे गर्भादवेपन्त जायमानादसूस्वः ।
ससूव हि तामाहु वशेति ब्रह्मभिः कॢप्तः स ह्यस्या बन्धुः ॥ १०.१०.२३ ॥
गर्भातून जन्म होताना सर्व थरथरले; तिने ते प्रसवले. तिला 'वशा' म्हणतात, ब्रह्मवाद्यांनी निश्चित केलेली; तोच तिचा बंधू आहे.
10.10.24
युध एकः सं सृजति यो अस्या एक इद्वशी ।
तरांसि यज्ञा अभवन् तरसां चक्षुरभवद्वशा ॥ १०.१०.२४ ॥
युद्धात एकटाच तिला पाठवतो; तिच्यावर एकटाच वशी आहे. वेगवान यज्ञ झाले; वेगवानांचा डोळा वशा झाली.
10.10.25
वशा यज्ञं प्रत्यगृह्णाद्वशा सूर्यमधारयत् ।
वशायामन्तरविशदोदनो ब्रह्मणा सह ॥ १०.१०.२५ ॥
वशा यज्ञाचा स्वीकार केली; वशेने सूर्याला धारण केले. वशेच्या अंतरंगात ओदन ब्रह्मासह प्रवेशला.
10.10.26
वशामेवामृतमाहुर्वशां मृत्युमुपासते ।
वशेदं सर्वमभवद्देवा मनुष्या असुराः पितर ऋषयः ॥ १०.१०.२६ ॥
वशेलाच अमृत म्हणतात; वशेची मृत्यू उपासना करतो. वशेपासूनच हे सर्व झाले — देव, मानव, असुर, पितर आणि ऋषी.
10.10.27
य एवं विद्यात्स वशां प्रति गृह्णीयात् ।
तथा हि यज्ञः सर्वपाद्दुहे दात्रेऽनपस्फुरन् ॥ १०.१०.२७ ॥
असे जाणणाराने वशेचा स्वीकार करावा. तसेच यज्ञ, जो सर्वांचे रक्षण करतो, दात्यासाठी दूध देतो; तो अडखळत नाही.
10.10.28
तिस्रो जिह्वा वरुणस्यान्तर्दीद्यत्यासनि ।
तासां या मध्ये राजति सा वशा दुष्प्रतिग्रहा ॥ १०.१०.२८ ॥
वरुणाच्या तीन जिभा आतमध्ये मुखात चमकतात. त्यांच्या मध्यभागी जी प्रकाशते ती वशा; तिचा स्वीकार करणे कठीण.
10.10.29
चतुर्धा रेतो अभवद्वशायाः ।
आपस्तुरीयममृतं तुरीयं यज्ञस्तुरीयं पशवस्तुरीयम् ॥ १०.१०.२९ ॥
वशेचे रेतस चार भागांत झाले. एक भाग पाणी, एक भाग अमृत, एक भाग यज्ञ आणि एक भाग पशू.
10.10.30
वशा द्यौर्वशा पृथिवी वशा विष्णुः प्रजापतिः ।
वशाया दुग्धमपिबन्त्साध्या वसवश्च ये ॥ १०.१०.३० ॥
वशा द्यौ, वशा पृथ्वी, वशा विष्णू आणि प्रजापती आहे. वशेचे दूध साध्य आणि वसूंनी प्याले, आणि जे इतर आहेत त्यांनीही.
10.10.31
वशाया दुग्धं पीत्वा साध्या वसवश्च ये ।
ते वै ब्रध्नस्य विष्टपि पयो अस्या उपासते ॥ १०.१०.३१ ॥
ज्या साध्यांनी व वसूंनी वशा गाईचे दूध प्याले, ते ब्रध्नाच्या उच्च लोकात हिच्या दुधाचीच उपासना करतात.
10.10.32
सोममेनामेके दुह्रे घृतमेक उपासते ।
य एवं विदुषे वशां ददुस्ते गतास्त्रिदिवं दिवः ॥ १०.१०.३२ ॥
काही जण हिच्यापासून सोम दोहतात, काही घृताची उपासना करतात. असे जाणणाऱ्याला वशा गाय दिली, ते द्युलोकातील त्रिदिवात गेले.
10.10.33
ब्राह्मणेभ्यो वशां दत्त्वा सर्वांल्लोकान्त्समश्नुते ।
ऋतं ह्यस्यामार्पितमपि ब्रह्माथो तपः ॥ १०.१०.३३ ॥
ब्राह्मणांना वशा गाय दिल्याने माणूस सर्व लोक मिळवतो, कारण हिच्यात ऋत, ब्रह्म आणि तप स्थापित आहेत.
10.10.34
वशां देवा उप जीवन्ति वशां मनुष्या उत ।
वशेदं सर्वमभवद्यावत्सूर्यो विपश्यति ॥ १०.१०.३४ ॥
वशा गाईवर देव जगतात, मनुष्यही तसेच. वशेमुळेच हे सर्व झाले, जोवर सूर्य पाहतो.