ਅਥਰਵਵੇਦ · ਸੂਕਤ 10.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.2.1
केन पार्ष्णी आभृते पूरुषस्य केन मांसं संभृतं केन गुल्फौ ।
केनाङ्गुलीः पेशनीः केन खानि केनोच्छ्लङ्खौ मध्यतः कः प्रतिष्ठाम् ॥ १०.२.१ ॥
ਪੁਰਖ ਦੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ ਕਿਸ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਮਾਸ ਭਰਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਗਿੱਟੇ; ਕਿਸ ਨਾਲ ਉਂਗਲਾਂ, ਕੋਮਲ ਅੰਗ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਛੇਕ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਦੋ ਉੱਚੇ ਭਾਗ, ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸਨੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖਿਆ?
10.2.2
कस्मान् नु गुल्फावधरावकृण्वन्न् अष्ठीवन्तावुत्तरौ पूरुषस्य ।
जङ्घे निर्ऋत्य न्यदधुः क्व स्विज्जानुनोः संधी क उ तच्चिकेत ॥ १०.२.२ ॥
ਕਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਗਿੱਟੇ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਗੋਡੇ ਉੱਪਰ ਬਣਾਏ? ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਲੱਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ; ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਇਹ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?
10.2.3
चतुष्टयं युजते संहितान्तं जानुभ्यामूर्ध्वं शिथिरं कबन्धम् ।
श्रोणी यदूरू क उ तज्जजान याभ्यां कुसिन्धं सुदृढं बभूव ॥ १०.२.३ ॥
ਚਾਰ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਜੁੜਦਾ ਹੈ; ਗੋਡਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਢਿੱਲਾ ਧੜ। ਕੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਪੱਟਾਂ ਕਿਸਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ? ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਸਿੰਧ (ਕਮਰ ਦਾ ਢਾਂਚਾ) ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਕਿਸਨੇ ਬਣਾਇਆ?
10.2.4
कति देवाः कतमे त आसन् य उरो ग्रीवाश्चिक्युः पुरुषस्य ।
कति स्तनौ व्यदधुः कः कफोदौ कति स्कन्धान् कति पृष्टीरचिन्वन् ॥ १०.२.४ ॥
ਪੁਰਖ ਦੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਗਰਦਨਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾਈਆਂ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਸਨ? ਕਿੰਨੇ ਥਣ ਰੱਖੇ, ਕਿਸਨੇ ਕਫੋਦ (ਮੋਢੇ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ) ਰੱਖੀਆਂ? ਕਿੰਨੇ ਮੋਢੇ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਪਸਲੀਆਂ ਸਜਾਈਆਂ?
10.2.5
को अस्य बाहू समभरद्वीर्यां करवादिति ।
अंसौ को अस्य तद्देवः कुसिन्धे अध्या दधौ ॥ १०.२.५ ॥
ਇਸਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕਿਸਨੇ ਸੰਭਾਲੀਆਂ, "ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕਰਾਂਗਾ" ਸੋਚ ਕੇ? ਕਿਸ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਇਸਦੇ ਮੋਢੇ ਲੈ ਕੇ ਕੁਸਿੰਧ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ?
10.2.6
कः सप्त खानि वि ततर्द शीर्षणि कर्णाविमौ नासिके चक्षणी मुखम् ।
येषां पुरुत्रा विजयस्य मह्ननि चतुष्पादो द्विपदो यन्ति यामम् ॥ १०.२.६ ॥
ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਛੇਕ ਕਿਸਨੇ ਕੱਢੇ? ਦੋ ਕੰਨ, ਇਹ ਦੋ ਨੱਕ, ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ। ਜਿਸਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਜਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
10.2.7
हन्वोर्हि जिह्वामदधात्पुरूचीमधा महीमधि शिश्राय वाचम् ।
स आ वरीवर्ति भुवनेष्वन्तरपो वसानः क उ तच्चिकेत ॥ १०.२.७ ॥
ਦੋਵਾਂ ਜਬਾੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਨੇਕ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਲਣ ਵਾਲੀ ਜੀਭ ਰੱਖੀ; ਉਸ ਮਹਾਨ ਬਾਣੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਟਿਕਿਆ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?
10.2.8
मस्तिष्कमस्य यतमो ललाटं ककाटिकां प्रथमो यः कपालम् ।
चित्वा चित्यं हन्वोः पूरुषस्य दिवं रुरोह कतमः स देवः ॥ १०.२.८ ॥
ਇਸਦਾ ਦਿਮਾਗ, ਮੱਥਾ, ਗਰਦਨ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਹਿੱਸਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਪੜੀ — ਇਹ ਕਿਸਨੇ ਬਣਾਏ? ਪੁਰਖ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਜਬਾੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿਤਯ (ਯੱਗਵੇਦੀ) ਚਿਣ ਕੇ ਜੋ ਦੇਵ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਉਹ ਕੌਣ ਸੀ?
10.2.9
प्रियाप्रियाणि बहुला स्वप्नं संबाधतन्द्र्यः ।
आनन्दान् उग्रो नन्दांश्च कस्माद्वहति पूरुषः ॥ १०.२.९ ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣਚਾਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਸੁਪਨਾ, ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਨੀਂਦ-ਆਲਸ — ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੰਦਾਂ ਨੂੰ ਉਗ੍ਰ ਪੁਰਖ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਢੋਂਦਾ ਹੈ?
10.2.10
आर्तिरवर्तिर्निर्ऋतिः कुतो नु पुरुषेऽमतिः ।
राद्धिः समृद्धिरव्यृद्धिर्मतिरुदितयः कुतः ॥ १०.२.१० ॥
ਦੁੱਖ, ਬੇਰੁਖੀ, ਵਿਨਾਸ਼ — ਇਹ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ? ਅਗਿਆਨ, ਸਫਲਤਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਨਾ ਘਟਣ ਵਾਲੀ ਵਧੋਤਰੀ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਉਦੈ — ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ?
10.2.11
को अस्मिन्न् आपो व्यदधात्विषूवृतः पुरूवृतः सिन्धुसृत्याय जाताः ।
तीव्रा अरुणा लोहिनीस्ताम्रधूम्रा ऊर्ध्वा अवाचीः पुरुषे तिरश्चीः ॥ १०.२.११ ॥
ਇਸ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਰੱਖੇ? ਤੀਰ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਲਈ ਜੰਮੇ ਹੋਏ। ਤੇਜ਼, ਲਾਲ, ਲਹੂ-ਰੰਗੇ, ਤਾਂਬੇ-ਧੂੰਏਂ ਰੰਗੇ, ਉੱਪਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਆੜੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ।
10.2.12
को अस्मिन् रूपमदधात्को मह्मानं च नाम च ।
गातुं को अस्मिन् कः केतुं कश्चरित्रानि पूरुषे ॥ १०.२.१२ ॥
ਇਸ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੇ ਰੂਪ ਰੱਖਿਆ? ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਨਾਮ ਕਿਸ ਨੇ ਰੱਖਿਆ? ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਕਿਸ ਨੇ ਰੱਖਿਆ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਿਸ ਨੇ, ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਕਰਮ-ਗਤੀਆਂ ਕਿਸ ਨੇ ਰੱਖੀਆਂ?
10.2.13
को अस्मिन् प्राणमवयत्को अपानं व्यानमु ।
समानमस्मिन् को देवोऽधि शिश्राय पूरुषे ॥ १०.२.१३ ॥
ਇਸ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬੁਣਿਆ? ਅਪਾਨ ਅਤੇ ਵਿਆਨ ਕਿਸ ਨੇ? ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ, ਪੁਰਖ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੇ ਦੇਵ ਨੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ?
10.2.14
को अस्मिन् यज्ञमदधादेको देवोऽधि पूरुषे ।
को अस्मिन्त्सत्यं कोऽनृतं कुतो मृत्युः कुतोऽमृतम् ॥ १०.२.१४ ॥
ਇਸ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੇ ਯੱਗ ਰੱਖਿਆ? ਇੱਕ ਦੇਵ ਨੇ ਪੁਰਖ ਉੱਤੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਕਿਸ ਨੇ, ਝੂਠ ਕਿਸ ਨੇ ਰੱਖਿਆ? ਮੌਤ ਕਿੱਥੋਂ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਿੱਥੋਂ?
10.2.15
को अस्मै वासः पर्यदधात्को अस्यायुरकल्पयत् ।
बलं को अस्मै प्रायच्छत्को अस्याकल्पयज्जवम् ॥ १०.२.१५ ॥
ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਾਇਆ? ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ ਘੜੀ? ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ? ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵੇਗ ਘੜਿਆ?
10.2.16
केनापो अन्वतनुत केनाहरकरोद्रुचे ।
उषसं केनान्वैन्द्ध केन सायंभवं ददे ॥ १०.२.१६ ॥
ਕਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਫੈਲਾਏ ਗਏ? ਕਿਸ ਨਾਲ ਦਿਨ ਚਾਨਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ? ਕਿਸ ਨਾਲ ਊਸ਼ਾ ਬਾਲੀ ਗਈ? ਕਿਸ ਨਾਲ ਸਾਯੰਭਵ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ?
10.2.17
को अस्मिन् रेतो न्यदधात्तन्तुरा तायतामिति ।
मेधां को अस्मिन्न् अध्यौहत्को बाणं को नृतो दधौ ॥ १०.२.१७ ॥
ਕਿਸਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੇਤਸ ਰੱਖਿਆ, ਤੰਤੂ ਫੈਲੇ ਇਸ ਲਈ? ਕਿਸਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮੇਧਾ ਖਿੱਚੀ? ਕਿਸਨੇ ਬਾਣ ਨੂੰ, ਕਿਸਨੇ ਨਰਤਕ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ?
10.2.18
केनेमां भूमिमौर्णोत्केन पर्यभवद्दिवम् ।
केनाभि मह्ना पर्वतान् केन कर्माणि पुरुषः ॥ १०.२.१८ ॥
ਕਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢਕਿਆ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਦਿਓਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ? ਕਿਸ ਨਾਲ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਖ?
10.2.19
केन पर्जन्यमन्वेति केन सोमं विचक्षणम् ।
केन यज्ञं च श्रद्धां च केनास्मिन् निहितं मनः ॥ १०.२.१९ ॥
ਕਿਸ ਨਾਲ ਪਰਜਨਯ ਨੂੰ ਅਨੁਸਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਸਰਵਦਰਸ਼ੀ ਸੋਮ ਨੂੰ? ਕਿਸ ਨਾਲ ਯੱਗ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਿਆ?
10.2.20
केन श्रोत्रियमाप्नोति केनेमं परमेष्ठिनम् ।
केनेममग्निं पूरुषः केन संवत्सरं ममे ॥ १०.२.२० ॥
ਕਿਸ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੋਤਰੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਨੂੰ? ਕਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪੁਰਖ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਸੰਵਤਸਰ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ?
10.2.21
ब्रह्म श्रोत्रियमाप्नोति ब्रह्मेमं परमेष्ठिनम् ।
ब्रह्मेममग्निं पूरुषो ब्रह्म संवत्सरं ममे ॥ १०.२.२१ ॥
ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੋਤਰੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇਸ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਨੂੰ। ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇਸ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪੁਰਖ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਸੰਵਤਸਰ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ।
10.2.22
केन देवामनु क्षियति केन दैवजनीर्विशः ।
केनेदमन्यन् नक्षत्रं केन सत्क्षत्रमुच्यते ॥ १०.२.२२ ॥
ਕਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਦੈਵਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਜਾਂ ਨੂੰ? ਕਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਰ ਨਛੱਤਰ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
10.2.23
ब्रह्म देवामनु क्षियति ब्रह्म दैवजनीर्विशः ।
ब्रह्मेदमन्यन् नक्षत्रं ब्रह्म सत्क्षत्रमुच्यते ॥ १०.२.२३ ॥
ਬ੍ਰਹਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਦੈਵਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਇਸ ਹੋਰ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਕੱਸ਼ਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
10.2.24
केनेयं भूमिर्विहिता केन द्यौरुत्तरा हिता ।
केनेदमूर्ध्वं तिर्यक्चान्तरिक्षं व्यचो हितम् ॥ १०.२.२४ ॥
ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸ ਨਾਲ ਟਿਕਾਈ ਗਈ ਹੈ? ਕਿਸ ਨਾਲ ਉੱਪਰਲਾ ਦਿਓਲੋਕ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਉੱਪਰ, ਤਿਰਛੇ ਫੈਲਿਆ ਇਹ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਕਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
10.2.25
ब्रह्मणा भूमिर्विहिता ब्रह्म द्यौरुत्तरा हिता ।
ब्रह्मेदमूर्ध्वं तिर्यक्चान्तरिक्षं व्यचो हितम् ॥ १०.२.२५ ॥
ਬ੍ਰਹਮ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਧਰਤੀ ਟਿਕਾਈ ਗਈ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਦੁਆਰਾ ਉੱਪਰਲਾ ਦਿਓਲੋਕ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਉੱਪਰ, ਤਿਰਛੇ ਫੈਲਿਆ ਇਹ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
10.2.26
मूर्धानमस्य संसीव्याथर्वा हृदयं च यत् ।
मस्तिष्कादूर्ध्वः प्रैरयत्पवमानोऽधि शीर्षतः ॥ १०.२.२६ ॥
ਅਥਰਵਾ ਨੇ ਇਸਦਾ ਸਿਰ ਸਿਲ ਕੇ ਜੋੜਿਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਿਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ। ਦਿਮਾਗ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ, ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ, ਪਵਮਾਨ ਨੇ (ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ) ਅੱਗੇ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
10.2.27
तद्वा अथर्वणः शिरो देवकोशः समुब्जितः ।
तत्प्राणो अभि रक्षति शिरो अन्नमथो मनः ॥ १०.२.२७ ॥
ਉਹ ਅਥਰਵਾ ਦਾ ਸਿਰ ਹੈ — ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਾਣ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਸਿਰ, ਅੰਨ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ।
10.2.28
ऊर्ध्वो नु सृष्टा३ तिर्यङ्नु सृष्टा३ सर्वा दिशः पुरुष आ बभूवा३ ।
पुरं यो ब्रह्मणो वेद यस्याः पुरुष उच्यते ॥ १०.२.२८ ॥
ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਤਿਰਛੇ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ — ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪੁਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਪੁਰ ਨੂੰ 'ਪੁਰਸ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
10.2.29
यो वै तां ब्रह्मणो वेदामृतेनावृतां पुरम् ।
तस्मै ब्रह्म च ब्राह्माश्च चक्षुः प्राणं प्रजां ददुः ॥ १०.२.२९ ॥
ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਉਸ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨੇਤਰ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
10.2.30
न वै तं चक्षुर्जहाति न प्राणो जरसः पुरा ।
पुरं यो ब्रह्मणो वेद यस्याः पुरुष उच्यते ॥ १०.२.३० ॥
ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇਤਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਨਾ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਸ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੁਰਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਉਹ ਧੰਨ ਹੈ)।
10.2.31
अष्टाचक्रा नवद्वारा देवानां पूरयोध्या ।
तस्यां हिरण्ययः कोशः स्वर्गो ज्योतिषावृतः ॥ १०.२.३१ ॥
ਅੱਠ ਚੱਕਰਾਂ ਅਤੇ ਨੌਂ ਦਵਾਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਜਿੱਤ ਪੁਰੀ ਇਹ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੋਸ਼ ਹੈ; ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸਵਰਗ ਹੈ।
10.2.32
तस्मिन् हिरण्यये कोशे त्र्यरे त्रिप्रतिष्ठिते ।
तस्मिन् यद्यक्षमात्मन्वत्तद्वै ब्रह्मविदो विदुः ॥ १०.२.३२ ॥
ਤਿੰਨ ਅਰਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਆਧਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਉਸ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਜੋ ਯਕਸ਼ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
10.2.33
प्रभ्राजमानां हरिणीं यशसा संपरीवृताम् ।
पुरं हिरण्ययीं ब्रह्मा विवेशापराजिताम् ॥ १०.२.३३ ॥
ਚਮਕਦੀ, ਹਰਿਣੀ ਵਰਗੀ ਸੁਨਹਿਰੀ, ਯਸ਼ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ, ਅਜਿੱਤ ਉਸ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਨੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।