अथर्ववेद · सूक्त 10.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.4.1
इन्द्रस्य प्रथमो रथो देवानामपरो रथो वरुणस्य तृतीय इत् ।
अहीनामपमा रथ स्थानुमारदथार्षत् ॥ १०.४.१ ॥
इंद्राचा पहिला रथ, देवांचा दुसरा रथ, वरुणाचा तिसरा रथ — हेच. हे रथा, सर्पांना दूर ढकल; खांब चुरचुरून टाक.
10.4.2
दर्भः शोचिस्तरूणकमश्वस्य वारः परुषस्य वारः ।
रथस्य बन्धुरम् ॥ १०.४.२ ॥
दर्भ गवत तेज; घोड्याचे लहान गवत; ठिपक्यांच्याचा केस; रथाचा बंध.
10.4.3
अव श्वेत पदा जहि पूर्वेण चापरेण च ।
उदप्लुतमिव दार्वहीनामरसं विषं वारुग्रम् ॥ १०.४.३ ॥
हे श्वेता, पुढच्या व मागच्या पायांनी खाली प्रहार कर; लाकडी सर्पांचे विष वर तरंगल्यासारखे रसहीन आणि भयंकर.
10.4.4
अरंघुषो निमज्योन्मज पुनरब्रवीत् ।
उदप्लुतमिव दार्वहीनामरसं विषं वारुग्रम् ॥ १०.४.४ ॥
जो फुत्कारत नाही तो बुडी मारून पुन्हा वर येऊन बोलला — लाकडी सर्पांचे विष वर तरंगल्यासारखे रसहीन आणि भयंकर.
10.4.5
पैद्वो हन्ति कसर्णीलं पैद्वः श्वित्रमुतासितम् ।
पैद्वो रथर्व्याः शिरः सं बिभेद पृदाक्वाः ॥ १०.४.५ ॥
पैद्व कसर्णीलाला मारतो; पैद्व श्वित्र आणि असिताला मारतो; पैद्व रथर्वीचे डोके, पृदाकु सर्पाचे डोके, फोडून टाकतो.
10.4.6
पैद्व प्रेहि प्रथमोऽनु त्वा वयमेमसि ।
अहीन् व्यस्यतात्पथो येन स्मा वयमेमसि ॥ १०.४.६ ॥
हे पैद्व, आधी पुढे चल; आम्ही तुझ्या मागे जातो. तो सर्पांचे मार्ग दूर फेको, ज्यायोगे आम्ही चालू शकू.
10.4.7
इदं पैद्वो अजायतेदमस्य परायणम् ।
इमान्यर्वतः पदाहिघ्न्यो वाजिनीवतः ॥ १०.४.७ ॥
हे पैद्वापासून उत्पन्न झाले; हाच त्याचा आश्रय. ही वेगवान घोड्यांची, सर्पहंता पदचिन्हे आहेत.
10.4.8
संयतं न वि ष्परद्व्यात्तं न सं यमत् ।
अस्मिन् क्षेत्रे द्वावही स्त्री च पुमांश्च तावुभावरसा ॥ १०.४.८ ॥
जे बांधलेले विखुरू नये, जे ताणलेले कोणी सैल करू नये. या ठिकाणी दोन सर्प, मादी आणि नर; ते दोघेही विषरहित असोत.
10.4.9
अरसास इहाहयो ये अन्ति ये च दूरके ।
घनेन हन्मि वृश्चिकमहिं दण्डेनागतम् ॥ १०.४.९ ॥
येथील विषरहित सर्प, जे जवळ आहेत आणि जे दूर आहेत; गदेने विंचवाला मारतो, दंडाने जवळ आलेल्या सर्पाला मारतो.
10.4.10
अघाश्वस्येदं भेषजमुभयो स्वजस्य च ।
इन्द्रो मेऽहिमघायन्तमहिं पैद्वो अरन्धयत् ॥ १०.४.१० ॥
हे अघाश्वाचे औषध आहे, आणि दोन्ही स्वजांचेही. इंद्राने माझ्यासाठी हानी करू इच्छिणाऱ्या सर्पाला; पैद्वाने सर्पाला वश केले.
10.4.11
पैद्वस्य मन्महे वयं स्थिरस्य स्थिरधाम्नः ।
इमे पश्चा पृदाकवः प्रदीध्यत आसते ॥ १०.४.११ ॥
आम्ही पैद्वाचे, स्थिर आणि स्थिर धाम असलेल्याचे, स्मरण करतो. हे ठिपक्यांचे सर्प मागे तेजस्वी होऊन बसले आहेत.
10.4.12
नष्टासवो नष्टविषा हता इन्द्रेण वज्रिणा ।
जघानेन्द्रो जघ्निमा वयम् ॥ १०.४.१२ ॥
प्राण नष्ट झालेले, विष नष्ट झालेले, वज्रधारी इंद्राने मारलेले. इंद्राने मारण्यायोग्यांना मारले; आम्ही येथे.
10.4.13
हतास्तिरश्चिराजयो निपिष्टासः पृदाकवः ।
दर्विं करिक्रतं श्वित्रं दर्भेष्वसितं जहि ॥ १०.४.१३ ॥
वाकड्या रेषांचे साप मारले गेले, चिरडलेले ठिपकेदार साप. दर्वी, करिक्रत, श्वित्र यांना दर्भांमध्ये ठार कर; काळ्यालाही ठार कर.
10.4.14
कैरातिका कुमारिका सका खनति भेषजम् ।
हिरण्ययीभिरभ्रिभिर्गिरीनामुप सानुषु ॥ १०.४.१४ ॥
किरात-कन्या कुमारी ती औषध खणते; सोनेरी फावड्यांनी पर्वतांच्या उतारांवर.
10.4.15
आयमगन् युवा भिषक्पृश्निहापराजितः ।
स वै स्वजस्य जम्भन उभयोर्वृश्चिकस्य च ॥ १०.४.१५ ॥
हा तरुण वैद्य आला आहे, ठिपकेदार सापांचा नाश करणारा, अपराजित. तोच स्वजाच्या दंशात आणि दोघांच्या—विंचवाच्या—दंशात.
10.4.16
इन्द्रो मेऽहिमरन्धयन् मित्रश्च वरुणश्च ।
वातापर्जन्योभा ॥ १०.४.१६ ॥
इंद्राने माझ्यासाठी सापाला वश केले; मित्र आणि वरुणानेही; वायू आणि पर्जन्य—दोघांनीही.
10.4.17
इन्द्रो मेऽहिमरन्धयत्पृदाकुं च पृदाक्वम् ।
स्वजं तिरश्चिराजिं कसर्णीलं दशोनसिम् ॥ १०.४.१७ ॥
इंद्राने माझ्यासाठी सापाला वश केले—पृदाकूला आणि पृदाक्वीला; स्वजाला, वाकड्या रेषेच्या सापाला, कसर्णीलाला, दशोनसीला.
10.4.18
इन्द्रो जघान प्रथमं जनितारमहे तव ।
तेषामु तृह्यमाणानां कः स्वित्तेषामसद्रसः ॥ १०.४.१८ ॥
इंद्राने प्रथम तुझ्या जनक सापाला ठार केले. चिरडल्या जाणाऱ्यांपैकी त्यांचा रस कोणाचा असेल?
10.4.19
सं हि शीर्षाण्यग्रभं पौञ्जिष्ठ इव कर्वरम् ।
सिन्धोर्मध्यं परेत्य व्यनिजमहेर्विषम् ॥ १०.४.१९ ॥
पौञ्जिष्ठ जसा चित्रविचित्र प्राण्याला धरतो, तसे मी सापाची डोकी घट्ट धरली. नदीच्या मध्यभागी जाऊन सापाचे विष मी धुऊन टाकले.
10.4.20
अहीनां सर्वेषां विषं परा वहन्तु सिन्धवः ।
हतास्तिरश्चिराजयो निपिष्टासः पृदाकवः ॥ १०.४.२० ॥
सर्व सापांचे विष नद्या दूर वाहून नेवोत. वाकड्या चालीचे साप मारले गेले; पृदाकू साप चिरडले गेले.
10.4.21
ओषधीनामहं वृण उर्वरीरिव साधुया ।
नयाम्यर्वतीरिवाहे निरैतु विषम् ॥ १०.४.२१ ॥
सुपीक जमीन निवडावी तसे मी औषधी निवडतो; घोड्यांना चालवावे तसे त्यांना चालवतो. हे सर्पा, विष बाहेर पडो.
10.4.22
यदग्नौ सूर्ये विषं पृथिव्यामोषधीषु यत् ।
कान्दाविषं कनक्नकं निरैत्वैतु ते विषम् ॥ १०.४.२२ ॥
अग्नीत, सूर्याचे, पृथ्वीतील, औषधींमधील जे विष; कांदाविष आणि कनक्नक विष — ते बाहेर जावो; तुझे विष बाहेर जावो.
10.4.23
ये अग्निजा ओषधिजा अहीनां ये अप्सुजा विद्युत आबभूवुः ।
येषां जातानि बहुधा महान्ति तेभ्यः सर्पेभ्यो नमसा विधेम ॥ १०.४.२३ ॥
अग्नीपासून जन्मलेले, औषधींपासून जन्मलेले, पाण्यापासून विजांच्या रूपात प्रकटलेले सर्प — त्यांच्या अनेक प्रकारच्या मोठ्या जाती आहेत; त्या सर्पांना आम्ही नमस्काराने वंदन करतो.
10.4.24
तौदी नामासि कन्या घृताची नाम वा असि ।
अधस्पदेन ते पदमा ददे विषदूषणम् ॥ १०.४.२४ ॥
तू तौदी नावाची कन्या आहेस, किंवा घृताची नावाची. खालच्या पायाने मी तुझा पाय धरतो — विष दूर करणारी.
10.4.25
अङ्गादङ्गात्प्र च्यावय हृदयं परि वर्जय ।
अधा विषस्य यत्तेजोऽवाचीनं तदेतु ते ॥ १०.४.२५ ॥
प्रत्येक अवयवातून विष बाहेर काढा; हृदयापासून ते पूर्णपणे दूर करा. मग विषाचे जे तेज आहे, ते खाली, मागे तुमच्यापासून निघून जावो.
10.4.26
आरे अभूद्विषमरौद्विषे विषमप्रागपि ।
अग्निर्विषमहेर्निरधात्सोमो निरणयीत् ।
दंष्टारमन्वगाद्विषमहिरमृत ॥ १०.४.२६ ॥
विष दूर झाले; विष विषापासून दूर गेले, पुढेही गेले. अग्नीने सापाचे विष बाहेर फेकले; सोमाने ते बाहेर काढले. विष दाढेच्या मागोमाग गेले; साप अमृत झाला.