Atharvaveda · Sūkta 10.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.7.1
कस्मिन्न् अङ्गे तपो अस्याधि तिष्ठति कस्मिन्न् अङ्ग ऋतमस्याध्याहितम् ।
क्व व्रतं क्व श्रद्धास्य तिष्ठति कस्मिन्न् अङ्गे सत्यमस्य प्रतिष्ठितम् ॥ १०.७.१ ॥
In which limb of it does its austerity rest? In which limb is its cosmic order placed? Where is its vow, where does its faith stand? In which limb is its truth established?
10.7.2
कस्मादङ्गाद्दीप्यते अग्निरस्य कस्मादङ्गात्पवते मातरिश्व ।
कस्मादङ्गाद्वि मिमीतेऽधि चन्द्रमा मह स्कम्भस्य मिमानो अङ्गम् ॥ १०.७.२ ॥
From which limb of it does Agni blaze? From which limb does Mātariśvan blow? From which limb does the moon measure out and extend, measuring the limb of the great pillar?
10.7.3
कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठति भूमिरस्य कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्यन्तरिक्षम् ।
कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्याहिता द्यौः कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्युत्तरं दिवः ॥ १०.७.३ ॥
In which limb of it does the earth stand? In which limb does the midspace stand? In which limb does the placed heaven stand? In which limb does what lies beyond heaven stand?
10.7.4
क्व प्रेप्सन् दीप्यत ऊर्ध्वो अग्निः क्व प्रेप्सन् पवते मातरिश्वा ।
यत्र प्रेप्सन्तीरभियन्त्यावृतः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.४ ॥
Where, desiring, does the upward Agni blaze? Where, desiring, does Mātariśvan blow? Tell me that pillar to which the desiring ones go, the enclosed one: which one is he?
10.7.5
क्वार्धमासाः क्व यन्ति मासाः संवत्सरेण सह संविदानाः ।
यत्र यन्त्यृतवो यत्रार्तवाः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.५ ॥
Where do the half-months go, and the months, agreeing together with the year? Where the seasons go, where the seasonal periods go, tell me that support (skambha): who is he?
10.7.6
क्व प्रेप्सन्ती युवती विरूपे अहोरात्रे द्रवतः संविदाने ।
यत्र प्रेप्सन्तीरभियन्त्यापः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.६ ॥
Where do the youthful, differently formed day and night, seeking to attain, run together in agreement? Where the waters, seeking to attain, approach, tell me that support (skambha): who is he?
10.7.7
यस्मिन्त्स्तब्ध्वा प्रजापतिर्लोकान्त्सर्वामधारयत् ।
स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.७ ॥
In which, having fixed it firm, Prajāpati upheld all the worlds: tell me that support (skambha), who is he?
10.7.8
यत्परममवमं यच्च मध्यमं प्रजापतिः ससृजे विश्वरूपम् ।
कियता स्कम्भः प्र विवेश तत्र यन् न प्राविशत्कियत्तद्बभूव ॥ १०.७.८ ॥
Prajāpati created the highest, the lowest, and the middle form of all: how much of the support (skambha) entered there? How much became that which did not enter there?
10.7.9
कियता स्कम्भः प्र विवेश भूतं कियद्भविष्यदन्वाशयेऽस्य ।
एकं यदङ्गमकृणोत्सहस्रधा कियता स्कम्भः प्र विवेश तत्र ॥ १०.७.९ ॥
How much of the support (skambha) entered into what has been, and how much into what will be? In its resting place he made one limb in a thousand ways: how much of the support entered there?
10.7.10
यत्र लोकाम्श्च कोशांश्चापो ब्रह्म जना विदुः ।
असच्च यत्र सच्चान्त स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१० ॥
Where the worlds and treasuries, the waters and Brahman are known by people, and where non-being and being end — tell me that support: which one is it?
10.7.11
यत्र तपः पराक्रम्य व्रतं धारयत्युत्तरम् ।
ऋतं च यत्र श्रद्धा चापो ब्रह्म समाहिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.११ ॥
Where, by austerity and striving, one holds the vow as supreme, and where cosmic order, faith, the waters and Brahman are gathered together — tell me that support: which one is it?
10.7.12
यस्मिन् भूमिरन्तरिक्षं द्यौर्यस्मिन्न् अध्याहिता ।
यत्राग्निश्चन्द्रमाः सूर्यो वातस्तिष्ठन्त्यार्पिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१२ ॥
In which earth, midspace and sky are established, and in which fire, moon, sun and wind stand fixed and fastened — tell me that support: which one is it?
10.7.13
यस्य त्रयस्त्रिंशद्देवा अङ्गे सर्वे समाहिताः ।
स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१३ ॥
In whose limbs all thirty-three gods are gathered — tell me that support: which one is it?
10.7.14
यत्र ऋषयः प्रथमजा ऋचः साम यजुर्मही ।
एकर्षिर्यस्मिन्न् आर्पितः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१४ ॥
In which the first-born seers, the verses, the chants, the sacrificial formulas and the great one-seer are fixed — tell me that support: which one is it?
10.7.15
यत्रामृतं च मृत्युश्च पुरुषेऽधि समाहिते ।
समुद्रो यस्य नाड्यः पुरुषेऽधि समाहिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१५ ॥
In whom immortality and death are placed together, whose channels, an ocean, are placed in the person — tell me that support: who is he?
10.7.16
यस्य चतस्रः प्रदिशो नाड्यस्तिष्ठन्ति प्रथमाः ।
यज्ञो यत्र पराक्रान्तः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१६ ॥
Whose four first channels stand in the four quarters, where the sacrifice has advanced far: tell me that support, who is he?
10.7.17
ये पुरुषे ब्रह्म विदुस्ते विदुः परमेष्ठिनम् ।
यो वेद परमेष्ठिनं यश्च वेद प्रजापतिम् ।
ज्येष्ठं ये ब्राह्मणं विदुस्ते स्कम्भमनुसंविदुः ॥ १०.७.१७ ॥
Those who know brahman in the person know the Highest Abode; he who knows the Highest Abode and he who knows Prajāpati, those who know the eldest brāhmaṇa, they know the support in accordance with it.
10.7.18
यस्य शिरो वैश्वानरश्चक्षुरङ्गिरसोऽभवन् ।
अङ्गानि यस्य यातवः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१८ ॥
Whose head became Vaiśvānara, whose eyes became the Aṅgirases, whose limbs are the Yātus: tell me that support, who is he?
10.7.19
यस्य ब्रह्म मुखमाहुर्जिह्वां मधुकशामुत ।
विराजमूधो यस्याहुः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१९ ॥
Whose mouth they call brahman, whose tongue the honey-whip, and whose udder they call Virāj: tell me that support, who is he?
10.7.20
यस्मादृचो अपातक्षन् यजुर्यस्मादपाकषन् ।
सामानि यस्य लोमान्यथर्वाङ्गिरसो मुखं स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.२० ॥
From whom the ṛcs were carved, from whom the yajus were drawn out, whose body-hairs are the sāmans, whose face are Atharvan and Aṅgiras — tell me that skambha, which one he is.
10.7.21
असच्शाखां प्रतिष्ठन्तीं परममिव जना विदुः ।
उतो सन्मन्यन्तेऽवरे ये ते शाखामुपासते ॥ १०.७.२१ ॥
The branch of the established non-being, people know as though it were supreme; and the lower ones, who think it to be being, attend to that branch.
10.7.22
यत्रादित्याश्च रुद्राश्च वसवश्च समाहिताः ।
भूतं च यत्र भव्यं च सर्वे लोकाः प्रतिष्ठिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.२२ ॥
Where the Ādityas and the Rudras and the Vasus are gathered together, where the past and the future and all worlds are established — tell me that skambha, which one he is.
10.7.23
यस्य त्रयस्त्रिंशद्देवा निधिं रक्षन्ति सर्वदा ।
निधिं तमद्य को वेद यं देवा अभिरक्षथ ॥ १०.७.२३ ॥
Whose treasure the thirty-three gods always guard — that treasure today who knows, which you, O gods, are guarding?
10.7.24
यत्र देवा ब्रह्मविदो ब्रह्म ज्येष्ठमुपासते ।
यो वै तान् विद्यात्प्रत्यक्षं स ब्रह्मा वेदिता स्यात् ॥ १०.७.२४ ॥
Where the gods who know brahman worship the eldest brahman, whoever directly knows them, let him be the brahmā and the knower.
10.7.25
बृहन्तो नाम ते देवा येऽसतः परि जज्ञिरे ।
एकं तदङ्गं स्कम्भस्यासदाहुः परो जनाः ॥ १०.७.२५ ॥
Those great gods named the bṛhanta, who were born from non-being — one limb of the skambha is said to be non-being, say the other people.
10.7.26
यत्र स्कम्भः प्रजनयन् पुराणं व्यवर्तयत् ।
एकं तदङ्गं स्कम्भस्य पुराणमनुसंविदुः ॥ १०.७.२६ ॥
Where Skambha, while generating, set the ancient one in motion, that one limb of Skambha is known to them as the ancient one.
10.7.27
यस्य त्रयस्त्रिंशद्देवा अङ्गे गात्रा विभेजिरे ।
तान् वै त्रयस्त्रिंशद्देवान् एके ब्रहमविदो विदुः ॥ १०.७.२७ ॥
In whose limbs the thirty-three gods distributed their members, those thirty-three gods indeed, some knowers of Brahman know.
10.7.28
हिरण्यगर्भं परममनत्युद्यं जना विदुः ।
स्कम्भस्तदग्रे प्रासिञ्चद्धिरण्यं लोके अन्तरा ॥ १०.७.२८ ॥
The supreme golden womb, which arises and breathes, the people know; Skambha first sprinkled it as gold between the worlds.
10.7.29
स्कम्भे लोकाः स्कम्भे तपः स्कम्भेऽध्यृतमाहितम् ।
स्कम्भ त्वा वेद प्रत्यक्षमिन्द्रे सर्वं समाहितम् ॥ १०.७.२९ ॥
In Skambha are the worlds, in Skambha is austerity, in Skambha is cosmic order established. O Skambha, I know you face to face; in Indra all is gathered together.
10.7.30
इन्द्रे लोका इन्द्रे तप इन्द्रेऽध्यृतमाहितम् ।
इन्द्रं त्वा वेद प्रत्यक्षं स्कम्भे सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १०.७.३० ॥
In Indra are the worlds, in Indra is austerity, in Indra is cosmic order established. O Indra, I know you face to face; in Skambha all is firmly established.
10.7.31
नाम नाम्ना जोहवीति पुरा सूर्यात्पुरोषसः ।
यदजः प्रथमं संबभूव स ह तत्स्वराज्यमियाय यस्मान् नान्यत्परमस्ति भूतम् ॥ १०.७.३१ ॥
Name calls upon name, before the sun, before the dawn. He, the unborn, who first came into being, attained his self-sovereignty, beyond whom there is no other being higher.
10.7.32
यस्य भूमिः प्रमान्तरिक्षमुतोदरम् ।
दिवं यश्चक्रे मूर्धानं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३२ ॥
Whose earth is his measure, the atmosphere his belly, and who made the sky his head, homage to that eldest Brahman.
10.7.33
यस्य सूर्यश्चक्षुश्चन्द्रमाश्च पुनर्णवः ।
अग्निं यश्चक्र आस्यं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३३ ॥
Whose eye is the sun and the ever-renewing moon, who made fire his mouth: homage to that eldest Brahman.
10.7.34
यस्य वातः प्राणापानौ चक्षुरङ्गिरसोऽभवन् ।
दिशो यश्चक्रे प्रज्ञानीस्तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३४ ॥
Whose breath and out-breath are the wind, whose eyes became the Aṅgirases, who made the directions knowing: homage to that eldest Brahman.
10.7.35
स्कम्भो दाधार द्यावापृथिवी उभे इमे स्कम्भो दाधारोर्वन्तरिक्षम् ।
स्कम्भो दाधार प्रदिशः षडुर्वीः स्कम्भ इदं विश्वं भुवनमा विवेश ॥ १०.७.३५ ॥
The support upheld these two, heaven and earth; the support upheld the wide atmosphere; the support upheld the six wide quarters; the support entered this whole world.
10.7.36
यः श्रमात्तपसो जातो लोकान्त्सर्वान्त्समानशे ।
सोमं यश्चक्रे केवलं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३६ ॥
Born from toil and austerity, who pervaded all worlds, who alone made Soma: homage to that eldest Brahman.
10.7.37
कथं वातो नेलयति कथं न रमते मनः ।
किमापः सत्यं प्रेप्सन्तीर्नेलयन्ति कदा चन ॥ १०.७.३७ ॥
How does the wind not rest? How does the mind not delight? Why do the waters, desiring truth, never rest at all?
10.7.38
महद्यक्षं भुवनस्य मध्ये तपसि क्रान्तं सलिलस्य पृष्ठे ।
तस्मिन् छ्रयन्ते य उ के च देवा वृक्षस्य स्कन्धः परित इव शाखाः ॥ १०.७.३८ ॥
Great, a wondrous being, stepped forth in the heat of austerity in the middle of the world, upon the surface of the waters. In him rest whatever gods there are, as branches all around the trunk of a tree.
10.7.39
यस्मै हस्ताभ्यां पादाभ्यां वाचा श्रोत्रेण चक्षुषा ।
यस्मै देवाः सदा बलिं प्रयच्छन्ति विमितेऽमितं स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.३९ ॥
For whom deeds are done with hands, with feet, by speech, by hearing and by sight, to whom the gods always bring offering: in the measured, the immeasurable — tell that support, which one is he?
10.7.40
अप तस्य हतं तमो व्यावृत्तः स पाप्मना ।
सर्वाणि तस्मिन् ज्योतींषि यानि त्रीणि प्रजापतौ ॥ १०.७.४० ॥
By him darkness is destroyed; he turns away from evil. In him are all the lights, which are three, in Prajāpati.
10.7.41
यो वेतसं हिरण्ययं तिष्ठन्तं सलिले वेद ।
स वै गुह्यः प्रजापतिः ॥ १०.७.४१ ॥
Whoever knows the golden reed standing in the waters, he indeed is the hidden Prajāpati.
10.7.42
तन्त्रमेके युवती विरूपे अभ्याक्रामं वयतः षण्मयूखम् ।
प्रान्या तन्तूंस्तिरते धत्ते अन्या नाप वृञ्जाते न गमातो अन्तम् ॥ १०.७.४२ ॥
Some move toward a six-rayed warp, two young women of differing forms weaving on it. One draws the threads forward, the other holds them; they neither unravel nor reach the end.
10.7.43
तयोरहं परिनृत्यन्त्योरिव न वि जानामि यतरा परस्तात् ।
पुमान् एनद्वयत्युद्गृणन्ति पुमान् एनद्वि जभाराधि नाके ॥ १०.७.४३ ॥
Of those two dancing around, I do not clearly know which is the first. The male weaves this, men praise it; the male has spread it out upon the heavenly vault.
10.7.44
इमे मयूखा उप तस्तभुर्दिवं सामानि चक्रुस्तसराणि वातवे ॥ १०.७.४४ ॥
These rays have propped up the sky; for the wind they have made the chants into moving spindles.