અથર્વવેદ · સૂક્ત 10.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.7.1
कस्मिन्न् अङ्गे तपो अस्याधि तिष्ठति कस्मिन्न् अङ्ग ऋतमस्याध्याहितम् ।
क्व व्रतं क्व श्रद्धास्य तिष्ठति कस्मिन्न् अङ्गे सत्यमस्य प्रतिष्ठितम् ॥ १०.७.१ ॥
આના કયા અંગમાં તેનું તપ રહે છે? કયા અંગમાં તેનો ઋત મુકાયેલો છે? વ્રત ક્યાં, શ્રદ્ધા ક્યાં રહે છે? કયા અંગમાં તેનું સત્ય પ્રતિષ્ઠિત છે?
10.7.2
कस्मादङ्गाद्दीप्यते अग्निरस्य कस्मादङ्गात्पवते मातरिश्व ।
कस्मादङ्गाद्वि मिमीतेऽधि चन्द्रमा मह स्कम्भस्य मिमानो अङ्गम् ॥ १०.७.२ ॥
આના કયા અંગમાંથી અગ્નિ પ્રકાશે છે? કયા અંગમાંથી માતરિશ્વા વાય છે? કયા અંગમાંથી ચંદ્ર માપતો વિસ્તરે છે? મહાન સ્કંભનું અંગ માપતાં.
10.7.3
कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठति भूमिरस्य कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्यन्तरिक्षम् ।
कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्याहिता द्यौः कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्युत्तरं दिवः ॥ १०.७.३ ॥
આના કયા અંગમાં ભૂમિ સ્થિર છે? કયા અંગમાં અંતરિક્ષ સ્થિર છે? કયા અંગમાં સ્થાપિત દ્યૌ સ્થિર છે? કયા અંગમાં દિવના ઉપરનું સ્થિર છે?
10.7.4
क्व प्रेप्सन् दीप्यत ऊर्ध्वो अग्निः क्व प्रेप्सन् पवते मातरिश्वा ।
यत्र प्रेप्सन्तीरभियन्त्यावृतः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.४ ॥
ક્યાં ઇચ્છતો ઊર્ધ્વ અગ્નિ પ્રકાશે છે? ક્યાં ઇચ્છતો માતરિશ્વા વાય છે? જ્યાં ઇચ્છનારીઓ આવૃતની પાસે જાય છે, તે સ્કંભને કહો — તે કયો છે?
10.7.5
क्वार्धमासाः क्व यन्ति मासाः संवत्सरेण सह संविदानाः ।
यत्र यन्त्यृतवो यत्रार्तवाः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.५ ॥
અર્ધમાસ ક્યાં જાય છે, માસ સંવત્સર સાથે સંમત થઈને ક્યાં જાય છે? ઋતુઓ જ્યાં જાય છે, આર્તવો જ્યાં જાય છે, તે સ્કંભને કહો, તે કોણ છે?
10.7.6
क्व प्रेप्सन्ती युवती विरूपे अहोरात्रे द्रवतः संविदाने ।
यत्र प्रेप्सन्तीरभियन्त्यापः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.६ ॥
પામવાની ઇચ્છા રાખતી, ભિન્ન રૂપની યુવતીઓ, દિવસ અને રાત, સંમત થઈને ક્યાં દોડે છે? પામવાની ઇચ્છા રાખતાં જળ જ્યાં પહોંચે છે, તે સ્કંભને કહો, તે કોણ છે?
10.7.7
यस्मिन्त्स्तब्ध्वा प्रजापतिर्लोकान्त्सर्वामधारयत् ।
स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.७ ॥
જેમાં સ્થિર કરીને પ્રજાપતિએ સર્વ લોકોને ધારણ કર્યા, તે સ્કંભને કહો, તે કોણ છે?
10.7.8
यत्परममवमं यच्च मध्यमं प्रजापतिः ससृजे विश्वरूपम् ।
कियता स्कम्भः प्र विवेश तत्र यन् न प्राविशत्कियत्तद्बभूव ॥ १०.७.८ ॥
પ્રજાપતિએ જે પરમ, જે અવમ અને જે મધ્યમ વિશ્વરૂપ સર્જ્યું, તેમાં સ્કંભ કેટલો પ્રવેશ્યો? જે ત્યાં પ્રવેશ્યું નહીં, તે કેટલું થયું?
10.7.9
कियता स्कम्भः प्र विवेश भूतं कियद्भविष्यदन्वाशयेऽस्य ।
एकं यदङ्गमकृणोत्सहस्रधा कियता स्कम्भः प्र विवेश तत्र ॥ १०.७.९ ॥
સ્કંભ ભૂતમાં કેટલો પ્રવેશ્યો, ભવિષ્યમાં કેટલો? આના આશ્રયમાં જે એક અંગ તેણે હજાર પ્રકારે કર્યું, તેમાં સ્કંભ કેટલો પ્રવેશ્યો?
10.7.10
यत्र लोकाम्श्च कोशांश्चापो ब्रह्म जना विदुः ।
असच्च यत्र सच्चान्त स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१० ॥
જ્યાં લોકો, કોશો, જળો અને બ્રહ્મને જાણે છે, અને જ્યાં અસત્ અને સત્ નો અંત છે — તે સ્કમ્ભ કહો, તે કયો છે?
10.7.11
यत्र तपः पराक्रम्य व्रतं धारयत्युत्तरम् ।
ऋतं च यत्र श्रद्धा चापो ब्रह्म समाहिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.११ ॥
જ્યાં તપથી પરાક્રમ કરીને વ્રતને ઉત્તમ રૂપે ધારણ કરાય છે, અને જ્યાં ઋત, શ્રદ્ધા, જળ અને બ્રહ્મ એકત્ર છે — તે સ્કમ્ભ કહો, તે કયો છે?
10.7.12
यस्मिन् भूमिरन्तरिक्षं द्यौर्यस्मिन्न् अध्याहिता ।
यत्राग्निश्चन्द्रमाः सूर्यो वातस्तिष्ठन्त्यार्पिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१२ ॥
જેમાં ભૂમિ, અંતરિક્ષ અને દ્યૌ સ્થિત છે, જેમાં અગ્નિ, ચંદ્ર, સૂર્ય અને વાયુ જોડાયેલા રહે છે — તે સ્કમ્ભ કહો, તે કયો છે?
10.7.13
यस्य त्रयस्त्रिंशद्देवा अङ्गे सर्वे समाहिताः ।
स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१३ ॥
જેના અંગમાં તેત્રીસ દેવ સર્વે એકત્ર છે — તે સ્કમ્ભ કહો, તે કયો છે?
10.7.14
यत्र ऋषयः प्रथमजा ऋचः साम यजुर्मही ।
एकर्षिर्यस्मिन्न् आर्पितः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१४ ॥
જ્યાં પ્રથમજાત ઋષિઓ, ઋચાઓ, સામ, યજુઃ અને મહાન એકર્ષિ જેમાં અર્પિત છે — તે સ્કમ્ભ કહો, તે કયો છે?
10.7.15
यत्रामृतं च मृत्युश्च पुरुषेऽधि समाहिते ।
समुद्रो यस्य नाड्यः पुरुषेऽधि समाहिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१५ ॥
જે પુરુષમાં અમૃત અને મૃત્યુ એકસાથે સ્થાપિત છે, જેની નાડીઓ સમુદ્ર બનીને પુરુષમાં સ્થિત છે — તે સ્કમ્ભને કહો, તે કોણ છે?
10.7.16
यस्य चतस्रः प्रदिशो नाड्यस्तिष्ठन्ति प्रथमाः ।
यज्ञो यत्र पराक्रान्तः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१६ ॥
જેની ચાર દિશાઓની પ્રથમ નાડીઓ ઊભી છે, જ્યાં યજ્ઞ આગળ વધ્યો છે — તે સ્કમ્ભને કહો, તે કોણ છે?
10.7.17
ये पुरुषे ब्रह्म विदुस्ते विदुः परमेष्ठिनम् ।
यो वेद परमेष्ठिनं यश्च वेद प्रजापतिम् ।
ज्येष्ठं ये ब्राह्मणं विदुस्ते स्कम्भमनुसंविदुः ॥ १०.७.१७ ॥
જે પુરુષમાં બ્રહ્મને જાણે છે, તે પરમેષ્ઠીને જાણે છે; જે પરમેષ્ઠીને જાણે છે અને જે પ્રજાપતિને જાણે છે, જે જ્યેષ્ઠ બ્રાહ્મણને જાણે છે, તેઓ સ્કમ્ભને અનુસરીને જાણે છે.
10.7.18
यस्य शिरो वैश्वानरश्चक्षुरङ्गिरसोऽभवन् ।
अङ्गानि यस्य यातवः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१८ ॥
જેનું મસ્તક વૈશ્વાનર છે, આંખો આંગિરસ થઈ, જેના અંગો યાતુ છે — તે સ્કમ્ભને કહો, તે કોણ છે?
10.7.19
यस्य ब्रह्म मुखमाहुर्जिह्वां मधुकशामुत ।
विराजमूधो यस्याहुः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१९ ॥
જેના મુખને બ્રહ્મ કહે છે, જીભને મધુકશા અને આંચળને વિરાજ કહે છે — તે સ્કમ્ભને કહો, તે કોણ છે?
10.7.20
यस्मादृचो अपातक्षन् यजुर्यस्मादपाकषन् ।
सामानि यस्य लोमान्यथर्वाङ्गिरसो मुखं स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.२० ॥
જેમાંથી ઋચાઓ કાપવામાં આવી, જેમાંથી યજુઃ ખેંચવામાં આવ્યા, સામ જેના રોમ છે, અથર્વ-અંગિરસ જેનું મુખ છે — તે સ્કંભને કહો, તે કોણ છે?
10.7.21
असच्शाखां प्रतिष्ठन्तीं परममिव जना विदुः ।
उतो सन्मन्यन्तेऽवरे ये ते शाखामुपासते ॥ १०.७.२१ ॥
સ્થિર રહેલી અસત્ની શાખાને લોકો પરમ જાણે છે; અને જે નીચલા છે તેઓ તેને સત્ માનીને તે શાખાની ઉપાસના કરે છે.
10.7.22
यत्रादित्याश्च रुद्राश्च वसवश्च समाहिताः ।
भूतं च यत्र भव्यं च सर्वे लोकाः प्रतिष्ठिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.२२ ॥
જ્યાં આદિત્યો, રુદ્રો અને વસુઓ એકત્ર છે, જ્યાં ભૂત અને ભવ્ય તથા સર્વ લોકો પ્રતિષ્ઠિત છે — તે સ્કંભને કહો, તે કોણ છે?
10.7.23
यस्य त्रयस्त्रिंशद्देवा निधिं रक्षन्ति सर्वदा ।
निधिं तमद्य को वेद यं देवा अभिरक्षथ ॥ १०.७.२३ ॥
તેત્રીસ દેવો જેનો નિધિ સદા રક્ષે છે — હે દેવો, જેને તમે રક્ષો છો તે નિધિને આજે કોણ જાણે છે?
10.7.24
यत्र देवा ब्रह्मविदो ब्रह्म ज्येष्ठमुपासते ।
यो वै तान् विद्यात्प्रत्यक्षं स ब्रह्मा वेदिता स्यात् ॥ १०.७.२४ ॥
બ્રહ્મજ્ઞ દેવો જ્યાં જ્યેષ્ઠ બ્રહ્મની ઉપાસના કરે છે, તેમને જે પ્રત્યક્ષ જાણે તે બ્રહ્મા અને જ્ઞાતા થાય.
10.7.25
बृहन्तो नाम ते देवा येऽसतः परि जज्ञिरे ।
एकं तदङ्गं स्कम्भस्यासदाहुः परो जनाः ॥ १०.७.२५ ॥
અસતમાંથી જન્મેલા તે મહાન દેવો બૃહન્ત નામે પ્રસિદ્ધ છે; સ્કંભનો એક અંગ અસત્ છે એમ બીજા લોકો કહે છે.
10.7.26
यत्र स्कम्भः प्रजनयन् पुराणं व्यवर्तयत् ।
एकं तदङ्गं स्कम्भस्य पुराणमनुसंविदुः ॥ १०.७.२६ ॥
જ્યાં સ્કંભે ઉત્પન્ન કરતાં પુરાતનને ફેરવ્યું, સ્કંભનું તે એક અંગ પુરાતન છે એમ તેઓ જાણે છે.
10.7.27
यस्य त्रयस्त्रिंशद्देवा अङ्गे गात्रा विभेजिरे ।
तान् वै त्रयस्त्रिंशद्देवान् एके ब्रहमविदो विदुः ॥ १०.७.२७ ॥
જેના અંગોમાં તેત્રીસ દેવોએ પોતાના અંગો વહેંચી લીધા, તે તેત્રીસ દેવોને કેટલાક બ્રહ્મજ્ઞાનીઓ જ જાણે છે.
10.7.28
हिरण्यगर्भं परममनत्युद्यं जना विदुः ।
स्कम्भस्तदग्रे प्रासिञ्चद्धिरण्यं लोके अन्तरा ॥ १०.७.२८ ॥
પરમ હિરણ્યગર્ભને — જે ઉદય પામીને શ્વાસ લે છે — લોકો જાણે છે; સ્કંભે પહેલાં તેને લોકોની વચ્ચે સોનારૂપે છાંટ્યું.
10.7.29
स्कम्भे लोकाः स्कम्भे तपः स्कम्भेऽध्यृतमाहितम् ।
स्कम्भ त्वा वेद प्रत्यक्षमिन्द्रे सर्वं समाहितम् ॥ १०.७.२९ ॥
સ્કંભમાં લોકો, સ્કંભમાં તપ, સ્કંભમાં ઋત સ્થાપિત છે. હે સ્કંભ, હું તને પ્રત્યક્ષ જાણું છું; ઇન્દ્રમાં સર્વ સમાહિત છે.
10.7.30
इन्द्रे लोका इन्द्रे तप इन्द्रेऽध्यृतमाहितम् ।
इन्द्रं त्वा वेद प्रत्यक्षं स्कम्भे सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १०.७.३० ॥
ઇન્દ્રમાં લોકો, ઇન્દ્રમાં તપ, ઇન્દ્રમાં ઋત સ્થાપિત છે. હે ઇન્દ્ર, હું તને પ્રત્યક્ષ જાણું છું; સ્કંભમાં સર્વ પ્રતિષ્ઠિત છે.
10.7.31
नाम नाम्ना जोहवीति पुरा सूर्यात्पुरोषसः ।
यदजः प्रथमं संबभूव स ह तत्स्वराज्यमियाय यस्मान् नान्यत्परमस्ति भूतम् ॥ १०.७.३१ ॥
નામ નામથી બોલાવે છે, સૂર્ય પહેલાં, ઉષા પહેલાં. જે અજ પહેલાં ઉત્પન્ન થયો, તે પોતાના સ્વરાજ્યને પામ્યો; જેનાથી ઉપર બીજું કોઈ પ્રાણી નથી.
10.7.32
यस्य भूमिः प्रमान्तरिक्षमुतोदरम् ।
दिवं यश्चक्रे मूर्धानं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३२ ॥
જેની ભૂમિ, પ્રમા અને અંતરિક્ષ તેનું ઉદર છે; જેણે દ્યુલોકને મસ્તક બનાવ્યું, તે જ્યેષ્ઠ બ્રહ્મને નમસ્કાર.
10.7.33
यस्य सूर्यश्चक्षुश्चन्द्रमाश्च पुनर्णवः ।
अग्निं यश्चक्र आस्यं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३३ ॥
જેની આંખ સૂર્ય અને ફરી નવો થતો ચંદ્ર છે; જેણે અગ્નિને મુખ બનાવ્યો, તે જ્યેષ્ઠ બ્રહ્મને નમસ્કાર.
10.7.34
यस्य वातः प्राणापानौ चक्षुरङ्गिरसोऽभवन् ।
दिशो यश्चक्रे प्रज्ञानीस्तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३४ ॥
જેના પ્રાણ-અપાન વાયુ છે, અંગિરસો જેની આંખો થયા; જેણે દિશાઓને પ્રજ્ઞાવાન બનાવી, તે જ્યેષ્ઠ બ્રહ્મને નમસ્કાર.
10.7.35
स्कम्भो दाधार द्यावापृथिवी उभे इमे स्कम्भो दाधारोर्वन्तरिक्षम् ।
स्कम्भो दाधार प्रदिशः षडुर्वीः स्कम्भ इदं विश्वं भुवनमा विवेश ॥ १०.७.३५ ॥
સ્કમ્ભે આ દ્યાવાપૃથિવીને ધારણ કરી; સ્કમ્ભે વિશાળ અંતરિક્ષ ધારણ કર્યું; સ્કમ્ભે છ વિસ્તૃત દિશાઓ ધારણ કરી; સ્કમ્ભ આ સમગ્ર ભુવનમાં પ્રવેશ્યો.
10.7.36
यः श्रमात्तपसो जातो लोकान्त्सर्वान्त्समानशे ।
सोमं यश्चक्रे केवलं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३६ ॥
શ્રમ અને તપથી જન્મેલો, સર્વ લોકોમાં વ્યાપેલો, કેવળ સોમને બનાવનાર; તે જ્યેષ્ઠ બ્રહ્મને નમસ્કાર.
10.7.37
कथं वातो नेलयति कथं न रमते मनः ।
किमापः सत्यं प्रेप्सन्तीर्नेलयन्ति कदा चन ॥ १०.७.३७ ॥
વાયુ કેમ વિશ્રામ કરતો નથી? મન કેમ રમતું નથી? સત્યની ઇચ્છા કરતાં જળ કદી કેમ અટકતાં નથી?
10.7.38
महद्यक्षं भुवनस्य मध्ये तपसि क्रान्तं सलिलस्य पृष्ठे ।
तस्मिन् छ्रयन्ते य उ के च देवा वृक्षस्य स्कन्धः परित इव शाखाः ॥ १०.७.३८ ॥
વિશ્વના મધ્યમાં, તપમાં પ્રગટેલો મહાન યક્ષ જળની સપાટી પર છે. તેમનામાં જે દેવો છે તે તેના પર ટેકવાયેલા છે, જેમ વૃક્ષના થડની આસપાસ ડાળીઓ.
10.7.39
यस्मै हस्ताभ्यां पादाभ्यां वाचा श्रोत्रेण चक्षुषा ।
यस्मै देवाः सदा बलिं प्रयच्छन्ति विमितेऽमितं स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.३९ ॥
જેના માટે હાથ વડે, પગ વડે, વાણી વડે, કાન વડે, આંખ વડે (કર્મો થાય છે), જેને દેવો સદા બલિ આપે છે, સીમિતમાં અસીમ તે સ્કંભને કહો, તે કોણ છે?
10.7.40
अप तस्य हतं तमो व्यावृत्तः स पाप्मना ।
सर्वाणि तस्मिन् ज्योतींषि यानि त्रीणि प्रजापतौ ॥ १०.७.४० ॥
તેના દ્વારા અંધકાર નાશ પામ્યો; તે પાપથી દૂર થયો. તેનામાં બધી જ્યોતિઓ છે, જે ત્રણ છે, પ્રજાપતિમાં.
10.7.41
यो वेतसं हिरण्ययं तिष्ठन्तं सलिले वेद ।
स वै गुह्यः प्रजापतिः ॥ १०.७.४१ ॥
જળમાં ઊભેલા સુવર્ણ વેતસને જે જાણે છે, તે જ ખરેખર ગુહ્ય પ્રજાપતિ છે.
10.7.42
तन्त्रमेके युवती विरूपे अभ्याक्रामं वयतः षण्मयूखम् ।
प्रान्या तन्तूंस्तिरते धत्ते अन्या नाप वृञ्जाते न गमातो अन्तम् ॥ १०.७.४२ ॥
કેટલાક બે યુવતીઓને જુદા રૂપમાં વણતા, છ-કિરણોવાળા તાણા તરફ જાય છે. એક દોરા આગળ ખેંચે છે, બીજી પકડી રાખે છે; તેઓ ખૂલતા નથી અને અંત સુધી પહોંચતા નથી.
10.7.43
तयोरहं परिनृत्यन्त्योरिव न वि जानामि यतरा परस्तात् ।
पुमान् एनद्वयत्युद्गृणन्ति पुमान् एनद्वि जभाराधि नाके ॥ १०.७.४३ ॥
નાચતી એ બંનેમાંથી કઈ પહેલાંની છે તે હું સ્પષ્ટ જાણતો નથી. પુરુષ આને વણે છે, લોકો આની સ્તુતિ કરે છે; પુરુષે આને સ્વર્ગલોકમાં ફેલાવ્યું છે.
10.7.44
इमे मयूखा उप तस्तभुर्दिवं सामानि चक्रुस्तसराणि वातवे ॥ १०.७.४४ ॥
આ કિરણ-દાંડીઓએ આકાશને ટેકો આપ્યો છે; પવન માટે તેમણે સામોને ફરતા તકલા બનાવ્યા છે.