ਅਥਰਵਵੇਦ · ਸੂਕਤ 10.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.7.1
कस्मिन्न् अङ्गे तपो अस्याधि तिष्ठति कस्मिन्न् अङ्ग ऋतमस्याध्याहितम् ।
क्व व्रतं क्व श्रद्धास्य तिष्ठति कस्मिन्न् अङ्गे सत्यमस्य प्रतिष्ठितम् ॥ १०.७.१ ॥
ਇਸ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਤਪ ਟਿਕਿਆ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਰਿਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਵ੍ਰਤ ਕਿੱਥੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ?
10.7.2
कस्मादङ्गाद्दीप्यते अग्निरस्य कस्मादङ्गात्पवते मातरिश्व ।
कस्मादङ्गाद्वि मिमीतेऽधि चन्द्रमा मह स्कम्भस्य मिमानो अङ्गम् ॥ १०.७.२ ॥
ਇਸ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ ਵਗਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਮਾਪਦਾ ਹੋਇਆ ਫੈਲਦਾ ਹੈ? ਮਹਾਨ ਸ੍ਕੰਭ ਦਾ ਅੰਗ ਮਾਪਦੇ ਹੋਏ।
10.7.3
कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठति भूमिरस्य कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्यन्तरिक्षम् ।
कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्याहिता द्यौः कस्मिन्न् अङ्गे तिष्ठत्युत्तरं दिवः ॥ १०.७.३ ॥
ਇਸ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਟਿਕਿਆ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਦਿਉਂ ਟਿਕੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਵ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਭਾਗ ਟਿਕਿਆ ਹੈ?
10.7.4
क्व प्रेप्सन् दीप्यत ऊर्ध्वो अग्निः क्व प्रेप्सन् पवते मातरिश्वा ।
यत्र प्रेप्सन्तीरभियन्त्यावृतः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.४ ॥
ਕਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਊਰਧ੍ਵ ਅਗਨੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ? ਕਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ ਵਗਦਾ ਹੈ? ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਆਵ੍ਰਿਤ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਸ੍ਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸ — ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
10.7.5
क्वार्धमासाः क्व यन्ति मासाः संवत्सरेण सह संविदानाः ।
यत्र यन्त्यृतवो यत्रार्तवाः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.५ ॥
ਅਰਧਮਾਸ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਾਸ ਸੰਵਤਸਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਤਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਰਤਵ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸ੍ਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
10.7.6
क्व प्रेप्सन्ती युवती विरूपे अहोरात्रे द्रवतः संविदाने ।
यत्र प्रेप्सन्तीरभियन्त्यापः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.६ ॥
ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ, ਇੱਕਮਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ? ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਪਾਣੀ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸ੍ਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
10.7.7
यस्मिन्त्स्तब्ध्वा प्रजापतिर्लोकान्त्सर्वामधारयत् ।
स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.७ ॥
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ, ਉਸ ਸ੍ਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
10.7.8
यत्परममवमं यच्च मध्यमं प्रजापतिः ससृजे विश्वरूपम् ।
कियता स्कम्भः प्र विवेश तत्र यन् न प्राविशत्कियत्तद्बभूव ॥ १०.७.८ ॥
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਜੋ ਪਰਮ, ਜੋ ਅਵਮ ਅਤੇ ਜੋ ਮੱਧਮ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਸਿਰਜਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਕੰਭ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ? ਜੋ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ?
10.7.9
कियता स्कम्भः प्र विवेश भूतं कियद्भविष्यदन्वाशयेऽस्य ।
एकं यदङ्गमकृणोत्सहस्रधा कियता स्कम्भः प्र विवेश तत्र ॥ १०.७.९ ॥
ਸ੍ਕੰਭ ਭੂਤ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ? ਇਸਦੇ ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਇੱਕ ਅੰਗ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਕੰਭ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ?
10.7.10
यत्र लोकाम्श्च कोशांश्चापो ब्रह्म जना विदुः ।
असच्च यत्र सच्चान्त स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१० ॥
ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ, ਕੋਸ਼ਾਂ, ਜਲਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਅਸਤ ਤੇ ਸਤ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ — ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
10.7.11
यत्र तपः पराक्रम्य व्रतं धारयत्युत्तरम् ।
ऋतं च यत्र श्रद्धा चापो ब्रह्म समाहिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.११ ॥
ਜਿੱਥੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕਰਕੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਰਿਤ, ਸ਼ਰਧਾ, ਜਲ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਇਕੱਠੇ ਹਨ — ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
10.7.12
यस्मिन् भूमिरन्तरिक्षं द्यौर्यस्मिन्न् अध्याहिता ।
यत्राग्निश्चन्द्रमाः सूर्यो वातस्तिष्ठन्त्यार्पिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१२ ॥
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਅਤੇ ਦਿਊ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ, ਚੰਦਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹਵਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ — ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
10.7.13
यस्य त्रयस्त्रिंशद्देवा अङ्गे सर्वे समाहिताः ।
स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१३ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਤੀ ਦੇਵਤੇ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹਨ — ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
10.7.14
यत्र ऋषयः प्रथमजा ऋचः साम यजुर्मही ।
एकर्षिर्यस्मिन्न् आर्पितः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१४ ॥
ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਥਮਜਾਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਿਚਾਵਾਂ, ਸਾਮ, ਯਜੁਃ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਏਕਰਸ਼ੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਹਨ — ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
10.7.15
यत्रामृतं च मृत्युश्च पुरुषेऽधि समाहिते ।
समुद्रो यस्य नाड्यः पुरुषेऽधि समाहिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१५ ॥
ਜਿਸ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੋਵੇਂ ਟਿਕਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ — ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
10.7.16
यस्य चतस्रः प्रदिशो नाड्यस्तिष्ठन्ति प्रथमाः ।
यज्ञो यत्र पराक्रान्तः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१६ ॥
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਯਜ੍ਞ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ — ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
10.7.17
ये पुरुषे ब्रह्म विदुस्ते विदुः परमेष्ठिनम् ।
यो वेद परमेष्ठिनं यश्च वेद प्रजापतिम् ।
ज्येष्ठं ये ब्राह्मणं विदुस्ते स्कम्भमनुसंविदुः ॥ १०.७.१७ ॥
ਜੋ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੇਠੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
10.7.18
यस्य शिरो वैश्वानरश्चक्षुरङ्गिरसोऽभवन् ।
अङ्गानि यस्य यातवः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१८ ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਆਂਗਿਰਸ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਯਾਤੂ ਹਨ — ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
10.7.19
यस्य ब्रह्म मुखमाहुर्जिह्वां मधुकशामुत ।
विराजमूधो यस्याहुः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.१९ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੀਭ ਨੂੰ ਮਧੁਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਥਣ ਨੂੰ ਵਿਰਾਜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
10.7.20
यस्मादृचो अपातक्षन् यजुर्यस्मादपाकषन् ।
सामानि यस्य लोमान्यथर्वाङ्गिरसो मुखं स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.२० ॥
ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਿਚਾਵਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਯਜੁਸ ਖਿੱਚੇ ਗਏ, ਸਾਮ ਜਿਸ ਦੇ ਰੋਮ ਹਨ, ਅਥਰਵਾ-ਅੰਗਿਰਸ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਹਨ — ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
10.7.21
असच्शाखां प्रतिष्ठन्तीं परममिव जना विदुः ।
उतो सन्मन्यन्तेऽवरे ये ते शाखामुपासते ॥ १०.७.२१ ॥
ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਅਸਤ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪਰਮ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਨੀਵੇਂ ਹਨ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸਤ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
10.7.22
यत्रादित्याश्च रुद्राश्च वसवश्च समाहिताः ।
भूतं च यत्र भव्यं च सर्वे लोकाः प्रतिष्ठिताः स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.२२ ॥
ਜਿੱਥੇ ਆਦਿੱਤਯ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਸੂ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਭੂਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹਨ — ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
10.7.23
यस्य त्रयस्त्रिंशद्देवा निधिं रक्षन्ति सर्वदा ।
निधिं तमद्य को वेद यं देवा अभिरक्षथ ॥ १०.७.२३ ॥
ਤੇਤੀ ਦੇਵਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਸਦਾ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਜਿਸ ਨਿਧੀ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਸਨੂੰ ਅੱਜ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?
10.7.24
यत्र देवा ब्रह्मविदो ब्रह्म ज्येष्ठमुपासते ।
यो वै तान् विद्यात्प्रत्यक्षं स ब्रह्मा वेदिता स्यात् ॥ १०.७.२४ ॥
ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀ ਦੇਵਤੇ ਜਿੱਥੇ ਜੇਠੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਗਿਆਤਾ ਹੋਵੇ।
10.7.25
बृहन्तो नाम ते देवा येऽसतः परि जज्ञिरे ।
एकं तदङ्गं स्कम्भस्यासदाहुः परो जनाः ॥ १०.७.२५ ॥
ਅਸਤ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਿਹੰਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਸਕੰਭ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਅਸਤ ਹੈ ਐਸਾ ਹੋਰ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ।
10.7.26
यत्र स्कम्भः प्रजनयन् पुराणं व्यवर्तयत् ।
एकं तदङ्गं स्कम्भस्य पुराणमनुसंविदुः ॥ १०.७.२६ ॥
ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਕੰਭ ਸਿਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁਰਾਤਨ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸ੍ਕੰਭ ਦਾ ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਗ ਪੁਰਾਤਨ ਹੈ, ਇਹ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
10.7.27
यस्य त्रयस्त्रिंशद्देवा अङ्गे गात्रा विभेजिरे ।
तान् वै त्रयस्त्रिंशद्देवान् एके ब्रहमविदो विदुः ॥ १०.७.२७ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਵੰਡ ਲਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਵੇਤਾ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
10.7.28
हिरण्यगर्भं परममनत्युद्यं जना विदुः ।
स्कम्भस्तदग्रे प्रासिञ्चद्धिरण्यं लोके अन्तरा ॥ १०.७.२८ ॥
ਪਰਮ ਹਿਰਣਿਆਗਰਭ ਨੂੰ — ਜੋ ਉਦੈ ਹੋ ਕੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ — ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਸ੍ਕੰਭ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨੇ ਵਜੋਂ ਛਿੜਕਿਆ।
10.7.29
स्कम्भे लोकाः स्कम्भे तपः स्कम्भेऽध्यृतमाहितम् ।
स्कम्भ त्वा वेद प्रत्यक्षमिन्द्रे सर्वं समाहितम् ॥ १०.७.२९ ॥
ਸ੍ਕੰਭ ਵਿੱਚ ਲੋਕ, ਸ੍ਕੰਭ ਵਿੱਚ ਤਪ, ਸ੍ਕੰਭ ਵਿੱਚ ਰਿਤ ਟਿਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਸ੍ਕੰਭ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
10.7.30
इन्द्रे लोका इन्द्रे तप इन्द्रेऽध्यृतमाहितम् ।
इन्द्रं त्वा वेद प्रत्यक्षं स्कम्भे सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १०.७.३० ॥
ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ, ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤਪ, ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਿਤ ਟਿਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਸ੍ਕੰਭ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
10.7.31
नाम नाम्ना जोहवीति पुरा सूर्यात्पुरोषसः ।
यदजः प्रथमं संबभूव स ह तत्स्वराज्यमियाय यस्मान् नान्यत्परमस्ति भूतम् ॥ १०.७.३१ ॥
ਨਾਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਰਾਜ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ।
10.7.32
यस्य भूमिः प्रमान्तरिक्षमुतोदरम् ।
दिवं यश्चक्रे मूर्धानं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३२ ॥
ਜਿਸਦੀ ਧਰਤੀ, ਪ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਉਸਦਾ ਢਿੱਡ ਹੈ; ਜਿਸਨੇ ਦਿਵ ਨੂੰ ਸਿਰ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
10.7.33
यस्य सूर्यश्चक्षुश्चन्द्रमाश्च पुनर्णवः ।
अग्निं यश्चक्र आस्यं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३३ ॥
ਜਿਸਦੀ ਅੱਖ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਪੁਨਰਨਵ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ; ਜਿਸਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
10.7.34
यस्य वातः प्राणापानौ चक्षुरङ्गिरसोऽभवन् ।
दिशो यश्चक्रे प्रज्ञानीस्तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३४ ॥
ਜਿਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਅਪਾਨ ਹਵਾ ਹਨ, ਅੰਗਿਰਸ ਅੱਖਾਂ ਬਣੇ; ਜਿਸਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਿਆਵਾਨ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
10.7.35
स्कम्भो दाधार द्यावापृथिवी उभे इमे स्कम्भो दाधारोर्वन्तरिक्षम् ।
स्कम्भो दाधार प्रदिशः षडुर्वीः स्कम्भ इदं विश्वं भुवनमा विवेश ॥ १०.७.३५ ॥
ਸਕੰਭ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਿਯਾਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ; ਸਕੰਭ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ; ਸਕੰਭ ਨੇ ਛੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ; ਸਕੰਭ ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਭੁਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
10.7.36
यः श्रमात्तपसो जातो लोकान्त्सर्वान्त्समानशे ।
सोमं यश्चक्रे केवलं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.७.३६ ॥
ਜੋ ਸ਼੍ਰਮ ਅਤੇ ਤਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਿਆ, ਕੇਵਲ ਸੋਮ ਬਣਾਇਆ; ਉਸ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
10.7.37
कथं वातो नेलयति कथं न रमते मनः ।
किमापः सत्यं प्रेप्सन्तीर्नेलयन्ति कदा चन ॥ १०.७.३७ ॥
ਹਵਾ ਕਿਵੇਂ ਠਹਿਰਦੀ ਨਹੀਂ? ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਰਮਦਾ ਨਹੀਂ? ਸੱਚ ਨੂੰ ਲੋੜਦੇ ਪਾਣੀ ਕਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਦੇ?
10.7.38
महद्यक्षं भुवनस्य मध्ये तपसि क्रान्तं सलिलस्य पृष्ठे ।
तस्मिन् छ्रयन्ते य उ के च देवा वृक्षस्य स्कन्धः परित इव शाखाः ॥ १०.७.३८ ॥
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਮਹਾਨ ਯਕ੍ਸ਼ ਜਲ ਦੀ ਸਤਹ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਹਨ ਉਹ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਤਣੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਟਹਿਣੀਆਂ।
10.7.39
यस्मै हस्ताभ्यां पादाभ्यां वाचा श्रोत्रेण चक्षुषा ।
यस्मै देवाः सदा बलिं प्रयच्छन्ति विमितेऽमितं स्कम्भं तं ब्रूहि कतमः स्विदेव सः ॥ १०.७.३९ ॥
ਜਿਸ ਲਈ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਬਾਣੀ ਨਾਲ, ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਖ ਨਾਲ (ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ), ਜਿਸ ਲਈ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਬਲੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੀਮਿਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਮ ਉਸ ਸਕੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
10.7.40
अप तस्य हतं तमो व्यावृत्तः स पाप्मना ।
सर्वाणि तस्मिन् ज्योतींषि यानि त्रीणि प्रजापतौ ॥ १०.७.४० ॥
ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਹਨੇਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਜੋਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਹਨ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਿੱਚ।
10.7.41
यो वेतसं हिरण्ययं तिष्ठन्तं सलिले वेद ।
स वै गुह्यः प्रजापतिः ॥ १०.७.४१ ॥
ਜੋ ਜਲ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵੇਤਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ।
10.7.42
तन्त्रमेके युवती विरूपे अभ्याक्रामं वयतः षण्मयूखम् ।
प्रान्या तन्तूंस्तिरते धत्ते अन्या नाप वृञ्जाते न गमातो अन्तम् ॥ १०.७.४२ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਦੋ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਣਦੇ, ਛੇ-ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਤਾਣੇ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਧਾਗੇ ਅੱਗੇ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਫੜੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਨਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
10.7.43
तयोरहं परिनृत्यन्त्योरिव न वि जानामि यतरा परस्तात् ।
पुमान् एनद्वयत्युद्गृणन्ति पुमान् एनद्वि जभाराधि नाके ॥ १०.७.४३ ॥
ਨੱਚਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਪੁਰਸ਼ ਇਸਨੂੰ ਬੁਣਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਇਸਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਹੈ।
10.7.44
इमे मयूखा उप तस्तभुर्दिवं सामानि चक्रुस्तसराणि वातवे ॥ १०.७.४४ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਟੇਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਹਵਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਮਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਤੱਕਲੀਆਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।