ਅਥਰਵਵੇਦ · ਸੂਕਤ 10.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.8.1
यो भूतं च भव्यं च सर्वं यश्चाधितिष्ठति ।
स्वर्यस्य च केवलं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १०.८.१ ॥
ਜੋ ਭੂਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਭ ਉੱਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਜਿਸਦਾ ਹੀ ਕੇਵਲ ਹੈ, ਉਸ ਜੇਠੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
10.8.2
स्कम्भेनेमे विष्टभिते द्यौश्च भूमिश्च तिष्ठतः ।
स्कम्भ इदं सर्वमात्मन्वद्यत्प्राणन् निमिषच्च यत् ॥ १०.८.२ ॥
ਥੰਮ੍ਹ ਨਾਲ ਇਹ ਦਿਓਲੋਕ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਥੰਮ੍ਹ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਹੈ — ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਵਾਨ ਹੈ, ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਲਕ ਝਪਕਦਾ ਹੈ।
10.8.3
तिस्रो ह प्रजा अत्यायमायन् न्यन्या अर्कमभितोऽविशन्त ।
बृहन् ह तस्थौ रजसो विमानो हरितो हरिणीरा विवेश ॥ १०.८.३ ॥
ਤਿੰਨ ਪਰਜਾਵਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਗਈਆਂ; ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈਆਂ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਜਸ ਦਾ ਮਾਪਣਹਾਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ; ਹਰਿਤ ਹਰਿਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
10.8.4
द्वादश प्रधयश्चक्रमेकं त्रीणि नभ्यानि क उ तच्चिकेत ।
तत्राहतास्त्रीणि शतानि शङ्कवः षष्टिश्च खीला अविचाचला ये ॥ १०.८.४ ॥
ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਧੀਆਂ, ਇੱਕ ਚੱਕਰ, ਤਿੰਨ ਨਾਭੀਆਂ — ਇਸਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਿੱਲ ਅਤੇ ਸੱਠ ਖੂੰਟੇ ਅਚੱਲ ਗੱਡੇ ਹੋਏ ਹਨ।
10.8.5
इदं सवितर्वि जानीहि षड्यमा एक एकजः ।
तस्मिन् हापित्वमिच्छन्ते य एषामेक एकजः ॥ १०.८.५ ॥
ਹੇ ਸਵਿਤਾ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ: ਛੇ ਜੋੜੇ ਹਨ; ਇੱਕੋ, ਇਕੱਲਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲਾ ਜਨਮਿਆ ਇੱਕ।
10.8.6
आविः सन् निहितं गुहा जरन् नाम महत्पदम् ।
तत्रेदं सर्वमार्पितमेजत्प्राणत्प्रतिष्ठितम् ॥ १०.८.६ ॥
ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, 'ਜਰਨ' ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਦ — ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਅਰਪਿਤ ਹੈ: ਜੋ ਹਿੱਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
10.8.7
एकचक्रं वर्तत एकनेमि सहस्राक्षरं प्र पुरो नि पश्चा ।
अर्धेन विश्वं भुवनं जजान यदस्यार्धं क्व तद्बभूव ॥ १०.८.७ ॥
ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ; ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਧ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਭੁਵਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਅੱਧ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਗਿਆ?
10.8.8
पञ्चवाही वहत्यग्रमेषां प्रष्टयो युक्ता अनुसंवहन्ति ।
अयातमस्य ददृशे न यातं परं नेदीयोऽवरं दवीयः ॥ १०.८.८ ॥
ਪੰਜ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਢੋਂਦਾ ਹੈ; ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਪਾਸੇ ਦੇ ਘੋੜੇ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਅਚੱਲ ਰੂਪ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਚੱਲਦਾ ਨਹੀਂ; ਦੂਰ, ਨੇੜੇ, ਹੇਠਾਂ, ਹੋਰ ਦੂਰ।
10.8.9
तिर्यग्बिलश्चमस ऊर्ध्वबुध्नस्तस्मिन् यशो निहितं विश्वरूपम् ।
तदासत ऋषयः सप्त साकं ये अस्य गोपा महतो बभूवुः ॥ १०.८.९ ॥
ਆੜਾ ਛੇਕ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਜੜ੍ਹ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਚਮਸ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬ-ਰੂਪ ਯਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਇਸਦੇ ਮਹਾਨ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣੇ।
10.8.10
या पुरस्ताद्युज्यते या च पश्चाद्या विश्वतो युज्यते या च सर्वतः ।
यया यज्ञः प्राङ्तायते तां त्वा पृच्छामि कतमा सर्चाम् ॥ १०.८.१० ॥
ਜੋ ਅੱਗੇ ਜੁੜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਜੁੜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜੁੜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਜੁੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੱਗ ਅੱਗੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ—ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ: ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਛੂਹਾਂ?
10.8.11
यदेजति पतति यच्च तिष्ठति प्राणदप्राणन् निमिषच्च यद्भुवत् ।
तद्दाधार पृथिवीं विश्वरूपं तत्संभूय भवत्येकमेव ॥ १०.८.११ ॥
ਜੋ ਹਿੱਲਦਾ ਹੈ, ਉੱਡਦਾ ਹੈ, ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਬੇ-ਪ੍ਰਾਣ, ਜੋ ਪਲਕ ਝਪਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਸਰਬ-ਰੂਪ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
10.8.12
अनन्तं विततं पुरुत्रानन्तमन्तवच्चा समन्ते ।
ते नाकपालश्चरति विचिन्वन् विद्वान् भूतमुत भव्यमस्य ॥ १०.८.१२ ॥
ਇਹ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਵਿਸਤਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਨੰਤ ਵੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਾਲਾ ਵੀ ਚੁਫੇਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਕਪਾਲ ਖੋਜਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਭੂਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ।
10.8.13
प्रजापतिश्चरति गर्भे अन्तरदृश्यमानो बहुधा वि जायते ।
अर्धेन विश्वं भुवनं जजान यदस्यार्धं कतमः स केतुः ॥ १०.८.१३ ॥
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਗਰਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ; ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਧੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਾਰਾ ਭੁਵਨ ਜਨਮਾਇਆ; ਉਸਦਾ ਜੋ ਦੂਜਾ ਅੱਧਾ ਹੈ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ?
10.8.14
ऊर्ध्वं भरन्तमुदकं कुम्भेनेवोदहार्यम् ।
पश्यन्ति सर्वे चक्षुषा न सर्वे मनसा विदुः ॥ १०.८.१४ ॥
ਘੜੇ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਉੱਪਰ ਪਾਣੀ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
10.8.15
दूरे पूर्णेन वसति दूर ऊनेन हीयते ।
महद्यक्षं भुवनस्य मध्ये तस्मै बलिं राष्ट्रभृतो भरन्ति ॥ १०.८.१५ ॥
ਦੂਰ ਉਹ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਦੂਰ ਉਹ ਘਾਟ ਨਾਲ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਭੁਵਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਯਕ੍ਸ਼ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪਾਲਕ ਬਲੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
10.8.16
यतः सूर्यः उदेत्यस्तं यत्र च गच्छति ।
तदेव मन्येऽहं ज्येष्ठं तदु नात्येति किं चन ॥ १०.८.१६ ॥
ਸੂਰਜ ਜਿੱਥੋਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਡੁੱਬ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੇਠਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
10.8.17
ये अर्वाङ्मध्य उत वा पुराणं वेदं विद्वांसमभितो वदन्ति ।
आदित्यमेव ते परि वदन्ति सर्वे अग्निं द्वितीयं त्रिवृतं च हंसम् ॥ १०.८.१७ ॥
ਇਸ ਪਾਸੇ ਦੇ, ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ, ਜਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਚੁਫੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਆਦਿਤਿਆ ਬਾਰੇ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ; ਦੂਜੇ ਵਜੋਂ ਅਗਨੀ, ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਹੰਸ ਬਾਰੇ ਵੀ।
10.8.18
सहस्राह्ण्यं वियतावस्य पक्षौ हरेर्हंसस्य पततः स्वर्गम् ।
स देवान्त्सर्वान् उरस्युपदद्य संपश्यन् याति भुवनानि विश्वा ॥ १०.८.१८ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਖੰਭ ਉੱਡਦੇ ਹਰੇ ਹੰਸ ਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਉੱਡਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
10.8.19
सत्येनोर्ध्वस्तपति ब्रह्मणार्वाङ्वि पश्यति ।
प्राणेन तिर्यङ्प्राणति यस्मिन् ज्येष्ठमधि श्रितम् ॥ १०.८.१९ ॥
ਸੱਚ ਨਾਲ ਇਹ ਉੱਪਰ ਤਪਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿਰਛਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
10.8.20
यो वै ते विद्यादरणी याभ्यां निर्मथ्यते वसु ।
स विद्वान् ज्येष्ठं मन्येत स विद्याद्ब्राह्मणं महत् ॥ १०.८.२० ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਅਰਣੀਆਂ ਨਾਲ ਧਨ ਮਥਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਅਰਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜਾਣੇ।
10.8.21
अपादग्रे समभवत्सो अग्रे स्वराभरत् ।
चतुष्पाद्भूत्वा भोग्यः सर्वमादत्त भोजनम् ॥ १०.८.२१ ॥
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਿਆਂਦੀ। ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਭੋਗਣ ਯੋਗ ਬਣ ਕੇ, ਇਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਲੈ ਲਿਆ।
10.8.22
भोग्यो भवदथो अन्नमदद्बहु ।
यो देवमुत्तरावन्तमुपासातै सनातनम् ॥ १०.८.२२ ॥
ਭੋਗਣ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਅੰਨ ਲਿਆ। ਜੋ ਉੱਚੇ, ਸਨਾਤਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
10.8.23
सनातनमेनमाहुरुताद्य स्यात्पुनर्णवः ।
अहोरात्रे प्र जायेते अन्यो अन्यस्य रूपयोः ॥ १०.८.२३ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਨਾਤਨ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਮੁੜ ਨਵਾਂ ਹੋਵੇ। ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਜਨਮਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ।
10.8.24
शतं सहस्रमयुतं न्यर्बुदमसंख्येयं स्वमस्मिन् निविष्टम् ।
तदस्य घ्नन्त्यभिपश्यत एव तस्माद्देवो रोचतेष एतत् ॥ १०.८.२४ ॥
ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖ, ਕਰੋੜ, ਅਣਗਿਣਤ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ। ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਦੇਵ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਇਹ ਹੈ।
10.8.25
बालादेकमणीयस्कमुतैकं नेव दृश्यते ।
ततः परिष्वजीयसी देवता सा मम प्रिया ॥ १०.८.२५ ॥
ਵਾਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਇੱਕ; ਦੂਜਾ ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕੱਸ ਕੇ ਲਿਪਟਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
10.8.26
इयं कल्याण्यजरा मर्त्यस्यामृता गृहे ।
यस्मै कृता शये स यश्चकार जजार सः ॥ १०.८.२६ ॥
ਇਹ ਕਲਿਆਣੀ, ਜਰਾ-ਰਹਿਤ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਘਰ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੌਂਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਸਨੇ ਇਹਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਹੀ ਬੁੱਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
10.8.27
त्वं स्त्री त्वं पुमान् असि त्वं कुमार उत वा कुमारी ।
त्वं जीर्णो दण्डेन वञ्चसि त्वं जातो भवसि विश्वतोमुखः ॥ १०.८.२७ ॥
ਤੂੰ ਇਸਤਰੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪੁਰਖ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਕੁਮਾਰ ਜਾਂ ਕੁਮਾਰੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸੋਟੀ ਨਾਲ ਲੜਖੜਾਉਂਦਾ ਬੁੱਢਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਸਰਬਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
10.8.28
उतैषां पितोत वा पुत्र एषामुतैषां ज्येष्ठ उत वा कनिष्ठः ।
एको ह देवो मनसि प्रविष्टः प्रथमो जातः स उ गर्भे अन्तः ॥ १०.८.२८ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿਤਾ, ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ, ਜਾਂ ਛੋਟਾ। ਇੱਕੋ ਦੇਵ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ ਵੀ ਉਹ ਹੀ ਹੈ, ਗਰਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਉਹ ਹੀ ਹੈ।
10.8.29
पूर्णात्पूर्णमुदचति पूर्णं पूर्णेन सिच्यते ।
उतो तदद्य विद्याम यतस्तत्परिषिच्यते ॥ १०.८.२९ ॥
ਪੂਰਨ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਹੀ ਉਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਨ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਹੀ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਉਹ ਜਾਣੀਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
10.8.30
एषा सनत्नी सनमेव जातैषा पुराणी परि सर्वं बभूव ।
मही देव्युषसो विभाती सैकेनैकेन मिषता वि चष्टे ॥ १०.८.३० ॥
ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਹੈ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮੀ; ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਹੈ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਉਸ਼ਾ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਹਰ ਅੱਖ ਦੇ ਝਪਕਣ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
10.8.31
अविर्वै नाम देवतर्तेनास्ते परीवृता ।
तस्या रूपेणेमे वृक्षा हरिता हरितस्रजः ॥ १०.८.३१ ॥
ਅਵਿਰ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ ਰਿਤ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਹੈ; ਉਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਇਹ ਰੁੱਖ ਹਰੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹਰੇ ਹਨ।
10.8.32
अन्ति सन्तं न जहात्यन्ति सन्तं न पश्यति ।
देवस्य पश्य काव्यं न ममार न जीर्यति ॥ १०.८.३२ ॥
ਜੋ ਨੇੜੇ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਨੇੜੇ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਦੇਵ ਦਾ ਕਾਵਿ ਵੇਖੋ—ਉਹ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਜੀਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
10.8.33
अपूर्वेणेषिता वाचस्ता वदन्ति यथायथम् ।
वदन्तीर्यत्र गच्छन्ति तदाहुर्ब्राह्मणं महत् ॥ १०.८.३३ ॥
ਅਪੂਰਵ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀਆਂ ਯਥਾਯੋਗ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਬੋਲਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
10.8.34
यत्र देवाश्च मनुष्याश्चारा नाभाविव श्रिताः ।
अपां त्वा पुष्पं पृछामि यत्र तन् मायया हितम् ॥ १०.८.३४ ॥
ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਜਿੱਥੇ ਰਥ-ਚੱਕਰ ਦੀਆਂ ਤੀਲੀਆਂ ਧੁਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਟਿਕੇ ਹਨ—ਜਲਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ: ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
10.8.35
येभिर्वात इषितः प्रवाति ये ददन्ते पञ्च दिशः सध्रीचीः ।
य आहुतिमत्यमन्यन्त देवा अपां नेतारः कतमे त आसन् ॥ १०.८.३५ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਧਾਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਹੂਤੀ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ, ਜਲਾਂ ਦੇ ਉਹ ਨੇਤਾ ਕੌਣ ਸਨ?
10.8.36
इमामेषां पृथिवीं वस्त एकोऽन्तरिक्षं पर्येको बभूव ।
दिवमेषां ददते यो विधर्ता विश्वा आशाः प्रति रक्षन्त्येके ॥ १०.८.३६ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢਕਿਆ; ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਇੱਕ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
10.8.37
यो विद्यात्सूत्रं विततं यस्मिन्न् ओताः प्रजा इमाः ।
सूत्रं सूत्रस्य यो विद्याद्स विद्याद्ब्राह्मणं महत् ॥ १०.८.३७ ॥
ਜੋ ਉਸ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸੂਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਜਾਵਾਂ ਪਰੋਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੂਤਰ ਦੇ ਸੂਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜਾਣੇ।
10.8.38
वेदाहं सूत्रं विततं यस्मिन्न् ओताः प्रजा इमाः ।
सूत्रं सूत्रस्याहं वेदाथो यद्ब्राह्मणं महद् ॥ १०.८.३८ ॥
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਜਾਵਾਂ ਪਰੋਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਉਸ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸੂਤਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਸੂਤਰ ਦੇ ਸੂਤਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ।
10.8.39
यदन्तरा द्यावापृथिवी अग्निरैत्प्रदहन् विश्वदाव्यः ।
यत्रातिष्ठन्न् एकपत्नीः परस्तात्क्वेवासीन् मातरिश्वा तदानीम् ॥ १०.८.३९ ॥
ਜਦੋਂ ਦਿਓਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਭਸਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਗਨੀ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਚੱਲਿਆ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ-ਪਤਨੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਦ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ ਕਿੱਥੇ ਸੀ?
10.8.40
अप्स्वासीन् मातरिश्वा प्रविष्टः प्रविष्टा देवाः सलिलान्यासन् ।
बृहन् ह तस्थौ रजसो विमानः पवमानो हरित आ विवेश ॥ १०.८.४० ॥
ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ ਜਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਲ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਹ ਰਜਸ (ਅੰਤਰਿਕਸ਼) ਦਾ ਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ; ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਉਹ ਹਰਿਤ (ਖੇਤਰ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
10.8.41
उत्तरेणेव गयत्रीममृतेऽधि वि चक्रमे ।
साम्ना ये साम संविदुरजस्तद्ददृशे क्व ॥ १०.८.४१ ॥
ਉੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਜਿਵੇਂ ਗਾਇਤਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉੱਤੇ ਵੱਖਰੇ ਕਦਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸਾਮ ਨਾਲ ਸਾਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ; ਉਹ ਅਜ ਕਿੱਥੇ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
10.8.42
निवेशनः संगमनो वसूनां देव इव सविता सत्यधर्मा ।
इन्द्रो न तस्थौ समरे धनानाम् ॥ १०.८.४२ ॥
ਉਹ ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਸਤਿਆਧਰਮਾ ਸਵਿਤਾ ਦੇਵ ਵਾਂਗ, ਧਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
10.8.43
पुण्डरीकं नवद्वारं त्रिभिर्गुणेभिरावृतम् ।
तस्मिन् यद्यक्षमात्मन्वत्तद्वै ब्रह्मविदो विदुः ॥ १०.८.४३ ॥
ਨੌਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪੁੰਡਰੀਕ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਤਮਵਾਨ ਯਕਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
10.8.44
अकामो धीरो अमृतः स्वयंभू रसेन तृप्तो न कुतश्चनोनः ।
तमेव विद्वान् न बिभाय मृत्योरात्मानं धीरमजरं युवानम् ॥ १०.८.४४ ॥
ਉਹ ਕਾਮਨਾ-ਰਹਿਤ, ਧੀਰ, ਅਮਰ, ਸਵੈਭੂ ਹੈ; ਰਸ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਕਿਤਿਓਂ ਵੀ ਘਾਟ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਦਵਾਨ ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ — ਧੀਰ, ਅਜਰ, ਜਵਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ।