अथर्ववेद · सूक्त 11.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.1.1
अग्ने जायस्वादितिर्नाथितेयं ब्रह्मौदनं पचति पुत्रकामा ।
सप्तऋषयो भूतकृतस्ते त्वा मन्थन्तु प्रजया सहेह ॥ ११.१.१ ॥
हे अग्नी, जन्म घे. ही अदिती, याचलेली रक्षिका, पुत्रकामनेने ब्रह्मौदन शिजवते. भूतांचे निर्माते सात ऋषी तुला येथे प्रजेसह मंथन करोत.
11.1.2
कृणुत धूमं वृषणः सखायोऽद्रोघाविता वाचमच्छ ।
अयमग्निः पृतनाषाट्सुवीरो येन देवा असहन्त दस्यून् ॥ ११.१.२ ॥
हे बलवान मित्रांनो, धूर करा; अद्रोह-रक्षक वाणीकडे. हा अग्नी सेना जिंकणारा, उत्तम वीरांचा आहे; ज्याने देवांनी दस्यूंना जिंकले.
11.1.3
अग्नेऽजनिष्ठा महते वीर्याय ब्रह्मौदनाय पक्तवे जातवेदः ।
सप्तऋषयो भूतकृतस्ते त्वाजीजनन्न् अस्यै रयिं सर्ववीरं नि यच्छ ॥ ११.१.३ ॥
हे अग्नी, महान वीर्यासाठी, ब्रह्मौदन शिजवण्यासाठी तू जन्मलास; हे जातवेदा, भूतांचे निर्माते सात ऋषींनी तुला जन्म दिला. हिला सर्ववीरांसह धन दे.
11.1.4
समिद्धो अग्ने समिधा समिध्यस्व विद्वान् देवान् यज्ञियामेह वक्षः ।
तेभ्यो हविः श्रपयं जातवेद उत्तमं नाकमधि रोहयेमम् ॥ ११.१.४ ॥
हे अग्नी, समिधांनी प्रज्वलित होऊन स्वतःला पेटव; ज्ञानी होऊन येथे यज्ञयोग्य देवांना आण. हे जातवेदा, त्यांच्यासाठी शिजवलेले हविष्य आहे; याला उत्तम स्वर्गावर चढव.
11.1.5
त्रेधा भागो निहितो यः पुरा वो देवानां पितॄणां मर्त्यानाम् ।
अंशां जानीध्वं वि भजामि तान् वो यो देवानां स इमां पारयाति ॥ ११.१.५ ॥
देव, पितर आणि मर्त्यांसाठी पूर्वी ठेवलेला जो त्रिविध भाग, त्याचा वाटा जाणा; तुमच्यासाठी मी तो वाटतो. देवांमध्ये जो याला पार नेतो, तोच.
11.1.6
अग्ने सहस्वान् अभिभूरभीदसि नीचो न्युब्ज द्विषतः सपत्नान् ।
इयं मात्रा मीयमाना मिता च सजातांस्ते बलिहृतः कृणोतु ॥ ११.१.६ ॥
हे अग्नी, तू बलवान आणि सर्वजेता आहेस; द्वेष करणाऱ्या शत्रूंना खाली पाडून उलटे कर. हे मोजलेले आणि निश्चित प्रमाण तुझ्या सजातींना बली आणणारे करो.
11.1.7
साकं सजातैः पयसा सहैध्युदुब्जैनां महते वीर्याय ।
ऊर्ध्वो नाकस्याधि रोह विष्टपं स्वर्गो लोक इति यं वदन्ति ॥ ११.१.७ ॥
तुझ्या सजातींसह, दुधासह (पोषणासह) एकत्र राहा; महान वीर्यासाठी हिला वर उचला. स्वर्गावर चढा, ज्या विष्टपाला लोक 'स्वर्गलोक' म्हणतात तिथे.
11.1.8
इयं मही प्रति गृह्णातु चर्म पृथिवी देवी सुमनस्यमाना ।
अथ गच्छेम सुकृतस्य लोकम् ॥ ११.१.८ ॥
ही महान पृथ्वी देवी प्रसन्न मनाने हे चर्म स्वीकारो. मग आम्ही सुकृताच्या लोकात जाऊ.
11.1.9
एतौ ग्रावाणौ सयुजा युङ्धि चर्मणि निर्बिन्ध्यंशून् यजमानाय साधु ।
अवघ्नती नि जहि य इमां पृतन्यव ऊर्ध्वं प्रजामुद्भरन्त्युदूह ॥ ११.१.९ ॥
ही दोन दगडे चामड्यावर एकत्र बांध; यजमानासाठी सोमाचे देठ नीट छिद्र. युद्धाची इच्छा धरून जो शत्रू हिच्याकडे येतो त्याला खाली पाडून ठार कर. संततीला वर उचलणाऱ्यांना वर उचल.
11.1.10
गृहाण ग्रावाणौ सकृतौ वीर हस्त आ ते देवा यज्ञिया यज्ञमगुः ।
त्रयो वरा यतमांस्त्वं वृणीषे तास्ते समृद्धीरिह राधयामि ॥ ११.१.१० ॥
हे वीरा, तुझ्या हातात ही दोन चांगली घडवलेली दगडे घे; यज्ञयोग्य देव तुझ्या यज्ञाला आले आहेत. तीन वरांपैकी तू जो निवडशील, त्याच समृद्धी मी येथे तुझ्यासाठी सिद्ध करतो.
11.1.11
इयं ते धीतिरिदमु ते जनित्रं गृह्णातु त्वामदितिः शूरपुत्रा ।
परा पुनीहि य इमां पृतन्यवोऽस्यै रयिं सर्ववीरं नि यच्छ ॥ ११.१.११ ॥
ही तुझी धी आहे, हेच तुझे जन्मस्थान; शूरपुत्रा अदिती तुला स्वीकारो. जे युद्धेच्छुक हिला दूषित करतील त्यांना दूर कर; हिच्यासाठी सर्व वीरांसह संपत्ती स्थिरपणे दे.
11.1.12
उपश्वसे द्रुवये सीदता यूयं वि विच्यध्वं यज्ञियासस्तुषैः ।
श्रिया समानान् अति सर्वान्त्स्यामाधस्पदं द्विषतस्पादयामि ॥ ११.१.१२ ॥
उपश्वसा आणि द्रुवीसाठी तुम्ही बसा; हे यज्ञयोग्य जनहो, भुसापासून वेगळे व्हा. श्रीद्वारे मी सर्व समानांच्या पुढे जावो; द्वेष करणाऱ्यांना खालच्या स्थानी पाडतो.
11.1.13
परेहि नारि पुनरेहि क्षिप्रमपां त्वा गोष्ठो अध्यरुक्षद्भराय ।
तासां गृह्णीताद्यतमा यज्ञिया असन् विभाज्य धीरीतरा जहीतात् ॥ ११.१.१३ ॥
हे नारी, दूर जा, पुन्हा लवकर ये; पाण्याच्या गोठ्याने तुला पोषणासाठी वेढले आहे. त्यांच्यातील आजची यज्ञयोग्य स्वीकार; विभाग करून दुसरीला सोड.
11.1.14
एमा अगुर्योषितः शुम्भमाना उत्तिष्ठ नारि तवसं रभस्व ।
सुपत्नी पत्या प्रजया प्रजावत्या त्वागन् यज्ञः प्रति कुम्भं गृभाय ॥ ११.१.१४ ॥
शोभणाऱ्या या स्त्रिया इथे आल्या आहेत; हे नारी, उठ आणि बलवानाला धर. पतीसह सुपत्नी, संततीसह संततिमती हो; यज्ञ तुझ्याकडे आला आहे, कुंभ धर.
11.1.15
ऊर्जो भागो निहितो यः पुरा व ऋषिप्रशिष्टाप आ भरैताः ।
अयं यज्ञो गातुविन् नाथवित्प्रजाविदुग्रः पशुविद्वीरविद्वो अस्तु ॥ ११.१.१५ ॥
पूर्वी तुमच्यासाठी ठेवलेला ऊर्जेचा भाग — ऋषींनी शिकवलेली ती पाणी इथे आणा. हा यज्ञ मार्ग जाणणारा, आश्रय जाणणारा, संतती जाणणारा, उग्र, पशू जाणणारा व वीर जाणणारा होवो.
11.1.16
अग्ने चरुर्यज्ञियस्त्वाध्यरुक्षच्छुचिस्तपिष्ठस्तपसा तपैनम् ।
आर्षेया दैवा अभिसंगत्य भागमिमं तपिष्ठा ऋतुभिस्तपन्तु ॥ ११.१.१६ ॥
यज्ञासाठी योग्य चरू, पवित्र व अत्यंत तापदायक अग्नी तुझ्यावर चढला; त्याने आपल्या तापाने हे तापवावे. ऋषींचे दैवी पुत्र या भागाजवळ येऊन ऋतूंसह याला अत्यंत तापवोत.
11.1.17
शुद्धाः पूता योषितो यज्ञिया इमा आपश्चरुमव सर्पन्तु शुभ्राः ।
अदुः प्रजां बहुलां पशून् नः पक्तौदनस्य सुकृतामेतु लोकम् ॥ ११.१.१७ ॥
शुद्ध, पवित्र, यज्ञासाठी योग्य अशा या स्त्रिया आणि या उदकां चरूच्या खाली तेजस्वीपणे वाहोत. त्या आम्हाला मोठी संतती व पशू देवोत; ओदन शिजवून सुकृतांचा लोक प्राप्त होवो.
11.1.18
ब्रह्मणा शुद्धा उत पूता घृतेन सोमस्यांशवस्तण्डुला यज्ञिया इमे ।
अपः प्र विशत प्रति गृह्णातु वश्चरुरिमं पक्त्वा सुकृतामेत लोकम् ॥ ११.१.१८ ॥
ब्रह्ममंत्राने शुद्ध, पवित्र, तूप व सोमाच्या अंशांनी युक्त असे हे तांदळाचे कण यज्ञासाठी योग्य आहेत. हे उदकांनो, आत प्रवेश करा; चरू तुम्हाला स्वीकारो. हे शिजवून सुकृतांच्या लोकाला जावो.
11.1.19
उरुः प्रथस्व महता महिम्ना सहस्रपृष्ठः सुकृतस्य लोके ।
पितामहाः पितरः प्रजोपजाहं पक्ता पञ्चदशस्ते अस्मि ॥ ११.१.१९ ॥
हे ओदना, तुझ्या महान महिम्याने विशाल होऊन पसर; सहस्रपृष्ठ होऊन सुकृतांच्या लोकात पसर. पितामह व पितर, संतती निर्माण करणारे, तुझ्यासाठी मी पंधरावा पाचक आहे.
11.1.20
सहस्रपृष्ठः शतधारो अक्षितो ब्रह्मौदनो देवयानः स्वर्गः ।
अमूंस्त आ दधामि प्रजया रेषयैनान् बलिहाराय मृडतान् मह्यमेव ॥ ११.१.२० ॥
हजार पृष्ठे, शंभर धारा, अक्षय ब्रह्मौदन, देवयान, स्वर्ग (ओदन) तू आहेस. त्यांना संततीसह व संपत्तीसह तुझ्यात मी ठेवतो; बलिहारासाठी त्यांनी माझ्यावरच कृपा करावी.
11.1.21
उदेहि वेदिं प्रजया वर्धयैनां नुदस्व रक्षः प्रतरं धेह्येनाम् ।
श्रिया समानान् अति सर्वान्त्स्यामाधस्पदं द्विषतस्पादयामि ॥ ११.१.२१ ॥
ऊठ, वेदीवर चढ; संततीने हिला वाढव; राक्षसांना हाकलून दे, हिला अधिक दूर ठेव. श्रीने समान सर्वांना ओलांडणारे आम्ही होवो; द्वेष करणाऱ्यांना पायाखाली पाडतो.
11.1.22
अभ्यावर्तस्व पशुभिः सहैनां प्रत्यङ्ङेनां देवताभिः सहैधि ।
मा त्वा प्रापच्छपथो माभिचारः स्वे क्षेत्रे अनमीवा वि राज ॥ ११.१.२२ ॥
पशूंसह हिच्याकडे वळ; मागे वळून देवतांसह राहा. तुला शाप न पोचो, अभिचार न पोचो; आपल्याच क्षेत्रात निरोगी होऊन तेज.
11.1.23
ऋतेन तष्टा मनसा हितैषा ब्रह्मौदनस्य विहिता वेदिरग्रे ।
अंसद्रीं शुद्धामुप धेहि नारि तत्रौदनं सादय दैवानाम् ॥ ११.१.२३ ॥
ऋताने घडवलेली, मनाने हितकारकपणे ठेवलेली ही वेदी ब्रह्मौदनासाठी आधीच योजलेली आहे. हे नारी, खांद्यासारखी शुद्ध दर्वी जवळ ठेव; तिथे देवांचा ओदन ठेव.
11.1.24
अदितेर्हस्तां स्रुचमेतां द्वितीयां सप्तऋषयो भूतकृतो यामकृण्वन् ।
सा गात्राणि विदुष्योदनस्य दर्विर्वेद्यामध्येनं चिनोतु ॥ ११.१.२४ ॥
अदितीच्या हातासारखी ही दुसरी स्रुक् सात ऋषींनी, जे प्राण्यांचे निर्माते होते, केली. ती ओदनाच्या अवयवांना जाणणारी दर्वी आहे; तिने वेदीवर त्याला रचावा.
11.1.25
शृतं त्वा हव्यमुप सीदन्तु दैवा निःसृप्याग्नेः पुनरेनान् प्र सीद ।
सोमेन पूतो जठरे सीद ब्रह्मणामार्षेयास्ते मा रिषन् प्राशितारः ॥ ११.१.२५ ॥
शिजवलेल्या हव्या, देव तुझ्याजवळ बसोत. अग्नीतून बाहेर येऊन पुन्हा त्यांना बसव. सोमाने शुद्ध होऊन उदरात बस; ब्रह्माने बस. तुझे आर्षेय भक्षकांना इजा न करोत.
11.1.26
सोम राजन्त्संज्ञानमा वपैभ्यः सुब्राह्मणा यतमे त्वोपसीदान् ।
ऋषीन् आर्षेयांस्तपसोऽधि जातान् ब्रह्मौदने सुहवा जोहवीमि ॥ ११.१.२६ ॥
हे राजा सोमा, यांच्यासाठी चेतना पेर; तुझ्याजवळ बसणाऱ्या सुब्राह्मणांना, तपातून जन्मलेल्या ऋषींना आणि आर्षेयांना ब्रह्म-ओदनात सुहव होऊन मी पुन्हा पुन्हा आवाहन करतो.
11.1.27
शुद्धाः पूता योषितो यज्ञिया इमा ब्रह्मणां हस्तेषु प्रपृथक्सादयामि ।
यत्काम इदमभिषिञ्चामि वोऽहमिन्द्रो मरुत्वान्त्स ददादिदं मे ॥ ११.१.२७ ॥
शुद्ध, पवित्र, यज्ञयोग्य अशा या स्त्रियांना ब्राह्मणांच्या हातांत वेगवेगळे बसवतो; ज्या इच्छेने मी तुमच्यावर हे शिंपडतो, मरुतांसह इंद्र ते मला द्यावा.
11.1.28
इदं मे ज्योतिरमृतं हिरण्यं पक्वं क्षेत्रात्कामदुघा म एषा ।
इदं धनं नि दधे ब्राह्मणेषु कृण्वे पन्थां पितृषु यः स्वर्गः ॥ ११.१.२८ ॥
हे माझे अमृत तेज, सोने, शेतातून पिकलेले धान्य; हीच माझी कामधेनू; हे धन मी ब्राह्मणांमध्ये ठेवतो; पितरांसाठी स्वर्गाचा मार्ग करतो.
11.1.29
अग्नौ तुषान् आ वप जातवेदसि परः कम्बूकामप मृड्ढि दूरम् ।
एतं शुश्रुम गृहराजस्य भागमथो विद्म निर्ऋतेर्भागधेयम् ॥ ११.१.२९ ॥
जातवेदस अग्नीत भुसा टाक; कंबूकाला दूर, फार दूर पुसून टाक. गृहराजाचा हा वाटा आम्ही ऐकला आहे; निर्ऋतीचा भागधेयही आम्ही जाणतो.
11.1.30
श्राम्यतः पचतो विद्धि सुन्वतः पन्थां स्वर्गमधि रोहयैनम् ।
येन रोहात्परमापद्य यद्वय उत्तमं नाकं परमं व्योम ॥ ११.१.३० ॥
श्रम करणाऱ्या, शिजवणाऱ्या आणि सोम पिळणाऱ्याला ओळख; याला स्वर्गाच्या मार्गावर चढव; ज्याद्वारे चढून तो उत्तम वय मिळवून उत्तम नाक आणि परम व्योम गाठतो.
11.1.31
बभ्रेरध्वर्यो मुखमेतद्वि मृड्ढ्याज्याय लोकं कृणुहि प्रविद्वान् ।
घृतेन गात्रानु सर्वा वि मृड्ढि कृण्वे पन्थां पितृषु यः स्वर्गः ॥ ११.१.३१ ॥
हे अध्वर्यू, बभ्रू (ओदन) हे तोंड पुसून टाक; ज्ञानी होऊन आज्यासाठी एक लोक निर्माण कर. तुपाने सर्व अवयव पुसून टाक; पितरांमध्ये स्वर्गाचा तो मार्ग मी तयार करतो.
11.1.32
बभ्रे रक्षः समदमा वपैभ्योऽब्राह्मणा यतमे त्वोपसीदान् ।
पुरीषिणः प्रथमानाः पुरस्तादार्षेयास्ते मा रिषन् प्राशितारः ॥ ११.१.३२ ॥
हे बभ्रू, सर्वकाही एकत्र गिळणाऱ्या राक्षसांपासून भाग कापून घे; अब्राह्मणांपैकी जे कोणी तुझ्याजवळ बसतील, ते पुढे उभे असलेले तृप्त आर्षेय आहेत; भक्षण करणाऱ्यांनी मला हानी करू नये.
11.1.33
आर्षेयेषु नि दध ओदन त्वा नानार्षेयाणामप्यस्त्यत्र ।
अग्निर्मे गोप्ता मरुतश्च सर्वे विश्वे देवा अभि रक्षन्तु पक्वम् ॥ ११.१.३३ ॥
हे ओदना, तुला मी आर्षेयांमध्ये ठेवतो; येथे अनेक आर्षेयांचाही वाटा आहे. अग्नी माझा रक्षक असो; मरुत आणि सर्व विश्वेदेव हे शिजवलेले अन्न रक्षोत.
11.1.34
यज्ञं दुहानं सदमित्प्रपीनं पुमांसं धेनुं सदनं रयीणाम् ।
प्रजामृतत्वमुत दीर्घमायू रायश्च पोषैरुप त्वा सदेम ॥ ११.१.३४ ॥
यज्ञाचे दोहन करणाऱ्या, सदैव पुष्ट, पुरुषबल असलेल्या धेनु, धनाच्या आश्रया, आम्ही तुझ्याजवळ बसतो; संतती, अमृतत्व, दीर्घायुष्य, धन आणि पोषणासह आम्ही तुझ्या समीप राहतो.
11.1.35
वृषभोऽसि स्वर्ग ऋषीन् आर्षेयान् गच्छ ।
सुकृतां लोके सीद तत्र नौ संस्कृतम् ॥ ११.१.३५ ॥
तू वृषभ आहेस, स्वर्ग आहेस; आर्षेय ऋषींकडे जा. सुकृतींच्या लोकात बस; तेथे आपल्यासाठी सिद्ध केलेले आहे.
11.1.36
समाचिनुष्वानुसंप्रयाह्यग्ने पथः कल्पय देवयानान् ।
एतैः सुकृतैरनु गच्छेम यज्ञं नाके तिष्ठन्तमधि सप्तरश्मौ ॥ ११.१.३६ ॥
हे अग्नी, मार्ग एकत्र कर, पुढे चल आणि देवयान मार्ग सिद्ध कर. या सुकृतांनी आम्ही नाकात, सप्तरश्मीवर स्थित असलेल्या यज्ञाचे अनुसरण करू.
11.1.37
येन देवा ज्योतिषा द्यामुदायन् ब्रह्मौदनं पक्त्वा सुकृतस्य लोकम् ।
तेन गेष्म सुकृतस्य लोकं स्वरारोहन्तो अभि नाकमुत्तमम् ॥ ११.१.३७ ॥
ज्या प्रकाशाने देव द्युलोकाकडे उठले, ब्रह्मौदन शिजवून सुकृताचे लोक मिळवले, त्याच प्रकाशाने आम्ही सुकृताच्या लोकात जाऊ; स्वर्गावर चढून उत्तम नाकाकडे जाऊ.