ਅਥਰਵਵੇਦ · ਸੂਕਤ 11.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.10.1
यन् मन्युर्जायामावहत्संकल्पस्य गृहादधि ।
क आसं जन्याः के वराः क उ ज्येष्ठवरोऽभवत् ॥ ११.१०.१ ॥
ਜਦੋਂ ਮੰਨਿਊ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਘਰੋਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲੈ ਆਇਆ, ਤਦ ਕੌਣ ਜਨਯ ਸਨ, ਕੌਣ ਵਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਵਰ ਬਣਿਆ?
11.10.2
तपश्चैवास्तां कर्म चान्तर्महत्यर्णवे ।
त आसं जन्यास्ते वरा ब्रह्म ज्येष्ठवरोऽभवत् ॥ ११.१०.२ ॥
ਤਪ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਨ। ਉਹੀ ਜਨਯ ਸਨ, ਉਹੀ ਵਰ ਸਨ; ਬ੍ਰਹਮ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਵਰ ਬਣਿਆ।
11.10.3
दश साकमजायन्त देवा देवेभ्यः पुरा ।
यो वै तान् विद्यात्प्रत्यक्षं स वा अद्य महद्वदेत् ॥ ११.१०.३ ॥
ਦਸ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਜਨਮੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅੱਜ ਮਹਾਨ ਗੱਲ ਆਖੇ।
11.10.4
प्राणापानौ चक्षुः श्रोत्रमक्षितिश्च क्षितिश्च या ।
व्यानोदानौ वाङ्मनस्ते वा आकूतिमावहन् ॥ ११.१०.४ ॥
ਪ੍ਰਾਣ-ਅਪਾਨ, ਅੱਖ, ਕੰਨ, ਅਕਸ਼ਿਤਿ ਅਤੇ ਕਸ਼ਿਤਿ; ਵਿਆਨ-ਉਦਾਨ, ਵਾਕ-ਮਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਇਰਾਦਾ ਲਿਆਂਦਾ।
11.10.5
अजाता आसन्न् ऋतवोऽथो धाता बृहस्पतिः ।
इन्द्राग्नी अश्विना तर्हि कं ते ज्येष्ठमुपासत ॥ ११.१०.५ ॥
ਰੁੱਤਾਂ ਅਜਾਤ ਸਨ; ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਵੀ। ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਉਦੋਂ ਕਿਸ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ?
11.10.6
तपश्चैवास्तां कर्म चान्तर्महत्यर्णवे ।
तपो ह जज्ञे कर्मणस्तत्ते ज्येष्ठमुपासत ॥ ११.१०.६ ॥
ਤਪ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਨ। ਤਪ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
11.10.7
येत आसीद्भूमिः पूर्वा यामद्धातय इद्विदुः ।
यो वै तां विद्यान् नामथा स मन्येत पुराणवित् ॥ ११.१०.७ ॥
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਧਾਤਾ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ; ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ, ਉਹੀ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ।
11.10.8
कुत इन्द्रः कुतः सोमः कुतो अग्निरजायत ।
कुतस्त्वष्टा समभवत्कुतो धाताजायत ॥ ११.१०.८ ॥
ਇੰਦਰ ਕਿੱਥੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਸੋਮ ਕਿੱਥੋਂ, ਅਗਨੀ ਕਿੱਥੋਂ ਜਨਮਿਆ? ਤਵਸ਼ਟਾ ਕਿੱਥੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਧਾਤਾ ਕਿੱਥੋਂ ਜਨਮਿਆ?
11.10.9
इन्द्रादिन्द्रः सोमात्सोमो अग्नेरग्निरजायत ।
त्वष्टा ह जज्ञे त्वष्टुर्धातुर्धाताजायत ॥ ११.१०.९ ॥
ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਇੰਦਰ, ਸੋਮ ਤੋਂ ਸੋਮ, ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਜਨਮਿਆ। ਤਵਸ਼ਟਾ ਜਨਮਿਆ; ਤਵਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਧਾਤਾ ਤੋਂ ਧਾਤਾ ਜਨਮਿਆ।
11.10.10
ये त आसन् दश जाता देवा देवेभ्यः पुरा ।
पुत्रेभ्यो लोकं दत्त्वा कस्मिंस्ते लोक आसते ॥ ११.१०.१० ॥
ਜੋ ਤੇਰੇ ਦਸ ਦੇਵਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਦੇ ਕੇ ਕਿਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ?
11.10.11
यदा केशान् अस्थि स्नाव मांसं मज्जानमाभरत् ।
शरीरं कृत्वा पादवत्कं लोकमनु प्राविशत् ॥ ११.१०.११ ॥
ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਵਾਲ, ਹੱਡੀ, ਨਸਾਂ, ਮਾਸ, ਮੱਜ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਤਦ ਸਰੀਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ?
11.10.12
कुतः केशान् कुतः स्नाव कुतो अस्थीन्याभरत् ।
अङ्गा पर्वाणि मज्जानं को मांसं कुत आभरत् ॥ ११.१०.१२ ॥
ਵਾਲ ਕਿੱਥੋਂ, ਨਸਾਂ ਕਿੱਥੋਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਕਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ? ਅੰਗ, ਜੋੜ, ਮੱਜ਼ਾ ਕਿਸਨੇ ਲਿਆਂਦੇ, ਮਾਸ ਕਿੱਥੋਂ ਲਿਆਂਦਾ?
11.10.13
संसिचो नाम ते देवा ये संभारान्त्समभरन् ।
सर्वं संसिच्य मर्त्यं देवाः पुरुषमाविशन् ॥ ११.१०.१३ ॥
ਸੰਸਿਚ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਮਰਨਸ਼ੀਲ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।
11.10.14
ऊरू पादावष्ठीवन्तौ शिरो हस्तावथो मुखम् ।
पृष्टीर्बर्जह्ये पार्श्वे कस्तत्समदधादृषिः ॥ ११.१०.१४ ॥
ਦੋ ਪੱਟ, ਦੋ ਪੈਰ, ਦੋ ਗੋਡੇ, ਸਿਰ, ਦੋ ਹੱਥ, ਫਿਰ ਮੂੰਹ। ਪਿੱਠ ਦੀਆਂ ਪਸਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਪਾਸੇ — ਇਹ ਸਭ ਕਿਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜੋੜਿਆ?
11.10.15
शिरो हस्तावथो मुखं जिह्वां ग्रीवाश्च कीकसाः ।
त्वचा प्रावृत्य सर्वं तत्संधा समदधान् मही ॥ ११.१०.१५ ॥
ਸਿਰ, ਦੋ ਹੱਥ, ਫਿਰ ਮੂੰਹ, ਜੀਭ, ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਹਸਲੀਆਂ — ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਢਕ ਕੇ, ਮਹੀ (ਧਰਤੀ) ਨੇ ਉਸ ਸਭ ਨੂੰ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।
11.10.16
यत्तच्छरीरमशयत्संधया संहितं महत् ।
येनेदमद्य रोचते को अस्मिन् वर्णमाभरत् ॥ ११.१०.१६ ॥
ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪਿਆ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਜ ਇਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਣ ਕਿਸ ਨੇ ਰੱਖਿਆ?
11.10.17
सर्वे देवा उपाशिक्षन् तदजानाद्वधूः सती ।
ईशा वशस्य या जाया सास्मिन् वर्णमाभरत् ॥ ११.१०.१७ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ; ਉਸ ਸਤੀ ਵਧੂ ਨੇ ਉਹ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਵਸ਼ ਦੀ ਈਸ਼ਵਰੀ, ਪਤਨੀ ਹੈ — ਉਸਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਣ ਰੱਖਿਆ।
11.10.18
यदा त्वष्टा व्यतृणत्पिता त्वष्टुर्य उत्तरः ।
गृहं कृत्वा मर्त्यं देवाः पुरुषमाविशन् ॥ ११.१०.१८ ॥
ਜਦੋਂ ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ — ਤਵਸ਼ਟਾ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਉੱਤਰ — ਘਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਮਰਨਸ਼ੀਲ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।
11.10.19
स्वप्नो वै तन्द्रीर्निर्ऋतिः पाप्मानो नाम देवताः ।
जरा खालत्यं पालित्यं शरीरमनु प्राविशन् ॥ ११.१०.१९ ॥
ਸੁਪਨਾ, ਤੰਦਰਾ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪਮਾਨ ਨਾਮਕ ਦੇਵਤੇ, ਬੁਢਾਪਾ, ਗੰਜਾਪਨ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
11.10.20
स्तेयं दुष्कृतं वृजिनं सत्यं यज्ञो यशो बृहत् ।
बलं च क्षत्रमोजश्च शरीरमनु प्राविशन् ॥ ११.१०.२० ॥
ਚੋਰੀ, ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤ, ਟੇਢਾਪਨ, ਸੱਚ, ਯੱਗ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼, ਬਲ, ਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਓਜ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
11.10.21
भूतिश्च वा अभूतिश्च रातयोऽरातयश्च याः ।
क्षुधश्च सर्वास्तृष्णाश्च शरीरमनु प्राविशन् ॥ ११.१०.२१ ॥
ਭੂਤੀ ਅਤੇ ਅਭੂਤੀ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਅਦਾਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਭੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਵਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈਆਂ।
11.10.22
निन्दाश्च वा अनिन्दाश्च यच्च हन्तेति नेति च ।
शरीरं श्रद्धा दक्षिणाश्रद्धा चानु प्राविशन् ॥ ११.१०.२२ ॥
ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸਤਤ, 'ਮਾਰ' ਅਤੇ 'ਨਹੀਂ' ਕਹਿਣਾ, ਸਰੀਰ, ਸ਼ਰਧਾ, ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ਰਧੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
11.10.23
विद्याश्च वा अविद्याश्च यच्चान्यदुपदेश्यम् ।
शरीरं ब्रह्म प्राविशदृचः सामाथो यजुः ॥ ११.१०.२३ ॥
ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਅਵਿਦਿਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਉਪਦੇਸ਼ਯੋਗ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਰਿਚਾਵਾਂ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਯਜੁਸ।
11.10.24
आनन्दा मोदाः प्रमुदोऽभीमोदमुदश्च ये ।
हसो नरिष्टा नृत्तानि शरीरमनु प्राविशन् ॥ ११.१०.२४ ॥
ਆਨੰਦ, ਮੋਦ, ਪ੍ਰਮੋਦ, ਅਭੀਮੋਦ, ਹਾਸਾ, ਨਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਨਾਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
11.10.25
आलापाश्च प्रलापाश्चाभीलापलपश्च ये ।
शरीरं सर्वे प्राविशन्न् आयुजः प्रयुजो युजः ॥ ११.१०.२५ ॥
ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ, ਬਕਵਾਸ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੁੜਬੁੜਾਂ — ਜੋ ਵੀ ਸਨ, ਸਭ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈਆਂ; ਜੁੜੇ ਅਤੇ ਨਾ ਜੁੜੇ, ਜੋਤੇ ਅਤੇ ਨਾ ਜੋਤੇ (ਸਭ)।
11.10.26
प्राणापानौ चक्षुः श्रोत्रमक्षितिश्च क्षितिश्च या ।
व्यानोदानौ वाङ्मनः शरीरेण त ईयन्ते ॥ ११.१०.२६ ॥
ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ, ਅੱਖ ਅਤੇ ਕੰਨ, ਅਕਸ਼ਯ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯ, ਜੋ ਵੀ ਹਨ; ਵਿਆਨ ਅਤੇ ਉਦਾਨ, ਵਾਕ ਅਤੇ ਮਨ — ਇਹ ਸਭ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ।
11.10.27
आशिषश्च प्रशिषश्च संशिषो विशिषश्च याः ।
चित्तानि सर्वे संकल्पाः शरीरमनु प्राविशन् ॥ ११.१०.२७ ॥
ਆਸ਼ੀਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੀਸ਼ਾਂ, ਸੰਸ਼ੀਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੀਸ਼ਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸਨ; ਸਾਰੇ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
11.10.28
आस्तेयीश्च वास्तेयीश्च त्वरणाः कृपणाश्च याः ।
गुह्याः शुक्रा स्थूला अपस्ता बीभत्सावसादयन् ॥ ११.१०.२८ ॥
ਆਸਤੇਯੀ ਅਤੇ ਵਾਸਤੇਯੀ, ਤਵਰਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਣ, ਗੁਹਯ, ਸ਼ੁਕਰ, ਸਥੂਲ, ਅਪਸਤ ਅਤੇ ਬੀਭਤਸ ਜੋ ਵੀ ਸਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ (ਸਰੀਰ ਨੂੰ) ਹੇਠਾਂ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
11.10.29
अस्थि कृत्वा समिधं तदष्टापो असादयन् ।
रेतः कृत्वाज्यं देवाः पुरुषमाविशन् ॥ ११.१०.२९ ॥
ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਸਮਿਧਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਠ ਜਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ; ਰੇਤਸ ਨੂੰ ਘਿਉ ਬਣਾ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
11.10.30
या आपो याश्च देवता या विराड्ब्रह्मणा सह ।
शरीरं ब्रह्म प्राविशच्छरीरेऽधि प्रजापतिः ॥ ११.१०.३० ॥
ਜੋ ਜਲ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਜੋ ਵਿਰਾਟ ਹੈ — ਬ੍ਰਹਮ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
11.10.31
सूर्यश्चक्षुर्वातः प्राणं पुरुषस्य वि भेजिरे ।
अथास्येतरमात्मानं देवाः प्रायच्छन्न् अग्नये ॥ ११.१०.३१ ॥
ਸੂਰਜ ਪੁਰਖ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਹਵਾ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੰਡ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਆਤਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
11.10.32
तस्माद्वै विद्वान् पुरुषमिदं ब्रह्मेति मन्यते ।
सर्वा ह्यस्मिन् देवता गावो गोष्ठ इवासते ॥ ११.१०.३२ ॥
ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਗੋਹਾਲ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਬੈਠੇ ਹਨ।
11.10.33
प्रथमेन प्रमारेण त्रेधा विष्वङ्वि गच्छति ।
अद एकेन गच्छत्यद एकेन गच्छतीहैकेन नि षेवते ॥ ११.१०.३३ ॥
ਪਹਿਲੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਥਾਂ ਫੈਲ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਟਿਕਦਾ ਹੈ।
11.10.34
अप्सु स्तीमासु वृद्धासु शरीरमन्तरा हितम् ।
तस्मिं छवोऽध्यन्तरा तस्माच्छवोऽध्युच्यते ॥ ११.१०.३४ ॥
ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਗਿੱਲੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਲਾਸ਼ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਲਾਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।