ଅଥର୍ବବେଦ · ସୂକ୍ତ 11.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.6.1
प्राणाय नमो यस्य सर्वमिदं वशे ।
यो भूतः सर्वस्येश्वरो यस्मिन्त्सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ ११.६.१ ॥
ଯାହାର ବଶରେ ଏ ସମସ୍ତ ଅଛି, ସେହି ପ୍ରାଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯିଏ ସର୍ବର ଈଶ୍ବର ହୋଇ ବିଦ୍ୟମାନ, ଯାହାଙ୍କଠାରେ ସବୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତାହାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
11.6.2
नमस्ते प्राण क्रन्दाय नमस्ते स्तनयित्नवे ।
नमस्ते प्राण विद्युते नमस्ते प्राण वर्षते ॥ ११.६.२ ॥
ହେ ପ୍ରାଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଗର୍ଜନକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପ୍ରାଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଗଡ଼ଗଡ଼ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପ୍ରାଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ବିଜୁଳିକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପ୍ରାଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ବର୍ଷଣକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
11.6.3
यत्प्राण स्तनयित्नुनाभिक्रन्दत्योषधीः ।
प्र वीयन्ते गर्भान् दधतेऽथो बह्वीर्वि जायन्ते ॥ ११.६.३ ॥
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣ ବଜ୍ରନିର୍ଘୋଷ ସହ ଔଷଧି ଉପରେ ଗର୍ଜନ କରେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପରେ ଅନେକରୂପେ ଜନ୍ମନ୍ତି।
11.6.4
यत्प्राण ऋतावागतेऽभिक्रन्दत्योषधीः ।
सर्वं तदा प्र मोदते यत्किं च भूम्यामधि ॥ ११.६.४ ॥
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣ ଋତୁ ଆସିଲେ ଔଷଧି ଉପରେ ଗର୍ଜନ କରେ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି ସବୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।
11.6.5
यदा प्राणो अभ्यवर्षीद्वर्षेण पृथिवीं महीम् ।
पशवस्तत्प्र मोदन्ते महो वै नो भविष्यति ॥ ११.६.५ ॥
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣ ବର୍ଷାରେ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀକୁ ବର୍ଷଣ କରେ, ପଶୁମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ପାଇଁ ମହାନ ସମୃଦ୍ଧି ହେବ।
11.6.6
अभिवृष्टा ओषधयः प्राणेन समवादिरन् ।
आयुर्वै नः प्रातीतरः सर्वा नः सुरभीरकः ॥ ११.६.६ ॥
ବର୍ଷାରେ ଭିଜିଥିବା ଔଷଧିମାନେ ପ୍ରାଣ ସହ ଏକତ୍ର କହିଲେ: ଆମର ଆୟୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦୀର୍ଘ ହେଉ; ଆମର ସବୁକିଛି ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ମଧୁର ହେଉ।
11.6.7
नमस्ते अस्त्वायते नमो अस्तु परायते ।
नमस्ते प्राण तिष्ठत आसीनायोत ते नमः ॥ ११.६.७ ॥
ହେ ପ୍ରାଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଆସୁଥିବାକୁ ନମସ୍କାର, ଯାଉଥିବାକୁ ନମସ୍କାର। ଠିଆ ହେଉଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଏବଂ ବସିଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
11.6.8
नमस्ते प्राण प्राणते नमो अस्त्वपानते ।
पराचीनाय ते नमः प्रतीचीनाय ते नमः सर्वस्मै त इदं नमः ॥ ११.६.८ ॥
ହେ ପ୍ରାଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ୁଥିବାକୁ ନମସ୍କାର, ଅପାନକୁ ନମସ୍କାର। ପରାଙ୍ମୁଖ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ମୁଖ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଏହି ନମସ୍କାର।
11.6.9
या ते प्राण प्रिया तनूर्यो ते प्राण प्रेयसी ।
अथो यद्भेषजं तव तस्य नो धेहि जीवसे ॥ ११.६.९ ॥
ହେ ପ୍ରାଣ, ତୁମର ଯେଉଁ ପ୍ରିୟ ଶରୀର, ଏବଂ ହେ ପ୍ରାଣ, ଯାହା ତୁମକୁ ଅତି ପ୍ରିୟ; ଆଉ ତୁମର ଯେଉଁ ଔଷଧ, ତାହା ଜୀବନ ପାଇଁ ଆମକୁ ଦିଅ।
11.6.10
प्राणः प्रजा अनु वस्ते पिता पुत्रमिव प्रियम् ।
प्राणो ह सर्वस्येश्वरो यच्च प्राणति यच्च न ॥ ११.६.१० ॥
ପ୍ରାଣ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆବୃତ କରେ, ଯେପରି ପିତା ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ ଆବୃତ କରେ। ପ୍ରାଣ ହିଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଈଶ୍ୱର, ଯାହା ଶ୍ୱାସ ନିଏ ଏବଂ ଯାହା ନିଏ ନାହିଁ।
11.6.11
प्राणो मृत्युः प्राणस्तक्मा प्राणं देवा उपासते ।
प्राणो ह सत्यवादिनमुत्तमे लोक आ दधत् ॥ ११.६.११ ॥
ପ୍ରାଣ ହିଁ ମୃତ୍ୟୁ, ପ୍ରାଣ ହିଁ ଜ୍ୱର; ଦେବତାମାନେ ପ୍ରାଣର ଉପାସନା କରନ୍ତି। ପ୍ରାଣ ହିଁ ସତ୍ୟବାଦୀକୁ ଉତ୍ତମ ଲୋକରେ ସ୍ଥାପନ କରେ।
11.6.12
प्राणो विराट्प्राणो देष्ट्री प्राणं सर्व उपासते ।
प्राणो ह सूर्यश्चन्द्रमाः प्राणमाहुः प्रजापतिम् ॥ ११.६.१२ ॥
ପ୍ରାଣ ହିଁ ବିରାଟ୍; ପ୍ରାଣ ହିଁ ଶାସକ ଶକ୍ତି; ସମସ୍ତେ ପ୍ରାଣର ଉପାସନା କରନ୍ତି। ପ୍ରାଣ ହିଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର; ପ୍ରାଣକୁ ହିଁ ପ୍ରଜାପତି କୁହାଯାଏ।
11.6.13
प्राणापानौ व्रीहियवावनड्वान् प्राण उच्यते ।
यवे ह प्राण आहितोऽपानो व्रीहिरुच्यते ॥ ११.६.१३ ॥
ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ଧାନ ଓ ଯବ; ବଳଦକୁ ପ୍ରାଣ କୁହାଯାଏ। ଯବରେ ପ୍ରାଣ ସ୍ଥାପିତ; ଧାନକୁ ଅପାନ କୁହାଯାଏ।
11.6.14
अपानति प्राणति पुरुषो गर्भे अन्तरा ।
यदा त्वं प्राण जिन्वस्यथ स जायते पुनः ॥ ११.६.१४ ॥
ଗର୍ଭ ଭିତରେ ପୁରୁଷ ଅପାନ ଓ ପ୍ରାଣ ନିଏ। ହେ ପ୍ରାଣ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପ୍ରେରଣା ଦିଅ, ସେତେବେଳେ ସେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନିଏ।
11.6.15
प्राणमाहुर्मातरिश्वानं वातो ह प्राण उच्यते ।
प्राणे ह भूतं भव्यं च प्राणे सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ ११.६.१५ ॥
ପ୍ରାଣକୁ ମାତରିଶ୍ୱା କୁହାଯାଏ; ବାୟୁକୁ ହିଁ ପ୍ରାଣ କୁହାଯାଏ। ପ୍ରାଣରେ ହିଁ ଭୂତ ଓ ଭବ୍ୟ; ପ୍ରାଣରେ ହିଁ ସବୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
11.6.16
आथर्वणीराङ्गिरसीर्दैवीर्मनुष्यजा उत ।
ओषधयः प्र जायन्ते यदा त्वं प्राण जिन्वसि ॥ ११.६.१६ ॥
ଆଥର୍ବଣୀ, ଆଙ୍ଗିରସୀ, ଦୈବୀ ଓ ମନୁଷ୍ୟଜାତ ଔଷଧି ବଢ଼େ; ହେ ପ୍ରାଣ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପ୍ରେରଣା ଦିଅ।
11.6.17
यदा प्राणो अभ्यवर्षीद्वर्षेण पृथिवीं महीम् ।
ओषधयः प्र जायन्तेऽथो याः काश्च वीरुधः ॥ ११.६.१७ ॥
ପ୍ରାଣ ବର୍ଷାରେ ମହୀ ପୃଥିବୀରେ ବର୍ଷଣ କଲା ବେଳେ ଔଷଧି ବଢ଼େ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଲତା ଅଛି ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ।
11.6.18
यस्ते प्राणेदं वेद यस्मिंश्चासि प्रतिष्ठितः ।
सर्वे तस्मै बलिं हरान् अमुष्मिंल्लोक उत्तमे ॥ ११.६.१८ ॥
ହେ ପ୍ରାଣ, ଯେ ତୁମର ଏହା ଜାଣେ ଏବଂ ଯାହାଠାରେ ତୁମେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତା'ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ସେହି ଉତ୍ତମ ଲୋକରେ ବଳି ଆଣନ୍ତୁ।
11.6.19
यथा प्राण बलिहृतस्तुभ्यं सर्वाः प्रजा इमाः ।
एवा तस्मै बलिं हरान् यस्त्वा शृणवत्सुश्रवः ॥ ११.६.१९ ॥
ହେ ପ୍ରାଣ, ଯେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ତୁମ ପାଇଁ ବଳି ରୂପେ ଅର୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ଯିଏ ତୁମକୁ ଶୁଣେ ତା ପାଇଁ ମୁଁ ବଳି ଆଣେ, ହେ ସୁଯଶସ୍ୱୀ।
11.6.20
अन्तर्गर्भश्चरति देवतास्वाभूतो भूतः स उ जायते पुनः ।
स भूतो भव्यं भविष्यत्पिता पुत्रं प्र विवेशा शचीभिः ॥ ११.६.२० ॥
ସେ ଗର୍ଭ ଭିତରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି। ସେ ହିଁ ଅତୀତ, ଭବ୍ୟ ଓ ଭବିଷ୍ୟ; ପିତା ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପୁତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
11.6.21
एकं पादं नोत्खिदति सलिलाद्धंस उच्चरन् ।
यदङ्ग स तमुत्खिदेन् नैवाद्य न श्वः स्यात् ।
न रात्री नाहः स्यान् न व्युच्छेत्कदा चन ॥ ११.६.२१ ॥
ହଂସ ଜଳରୁ ଉଡ଼ିବା ସମୟରେ ନିଜ ଗୋଟିଏ ପାଦ ଉଠାଏ ନାହିଁ; ଯଦି ସେ ଉଠାଏ, ତେବେ ଆଜି ବି ନ ଥିବ, କାଲି ବି ନ ଥିବ, ରାତି ବା ଦିନ ନ ହେବ, ଆଉ କେବେ ବି ପ୍ରଭାତ ନ ହେବ।
11.6.22
अष्टाचक्रं वर्तत एकनेमि सहस्राक्षरं प्र पुरो नि पश्चा ।
अर्धेन विश्वं भुवनं जजान यदस्यार्धं कतमः स केतुः ॥ ११.६.२२ ॥
ଆଠ ଚକ୍ର, ଗୋଟିଏ ଧାର, ହଜାର ଅକ୍ଷରବିଶିଷ୍ଟ ଚକ୍ର ଆଗକୁ ଓ ପଛକୁ ଘୂରେ। ତାହାର ଅଧାରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲା; ତାହାର ଯେଉଁ ଅଧା, ସେ କେଉଁ ଚିହ୍ନ?
11.6.23
यो अस्य विश्वजन्मन ईशे विश्वस्य चेष्टतः ।
अन्येषु क्षिप्रधन्वने तस्मै प्राण नमोऽस्तु ते ॥ ११.६.२३ ॥
ଯିଏ ଏହି ସର୍ବଜନ୍ମର ଈଶ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳର ଈଶ, ଯିଏ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦ୍ରୁତ ଧନୁଧାରୀ — ତାଙ୍କୁ, ହେ ପ୍ରାଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
11.6.24
यो अस्य सर्वजन्मन ईशे सर्वस्य चेष्टतः ।
अतन्द्रो ब्रह्मणा धीरः प्राणो मानु तिष्ठतु ॥ ११.६.२४ ॥
ଯିଏ ଏହି ସର୍ବଜନ୍ମର ଈଶ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳର ଈଶ — ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମରେ ଧୀର ପ୍ରାଣ ମୋ ପଛରେ ଠିଆ ହେଉ।
11.6.25
ऊर्ध्वः सुप्तेषु जागार ननु तिर्यङ्नि पद्यते ।
न सुप्तमस्य सुप्तेष्वनु शुश्राव कश्चन ॥ ११.६.२५ ॥
ଶୋଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଉପରକୁ ଉଠି ଜାଗ୍ରତ ରହେ; ନିଶ୍ଚୟ ସେ ଆଡ଼ୁଆ ଶୋଏ। ଶୋଇଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର କୌଣସି ଶୋଇଥିବା ଲୋକ କିଛି ଶୁଣେ ନାହିଁ।
11.6.26
प्राण मा मत्पर्यावृतो न मदन्यो भविष्यसि ।
अपां गर्भमिव जीवसे प्राण बध्नामि त्वा मयि ॥ ११.६.२६ ॥
ହେ ପ୍ରାଣ, ମୋଠାରୁ ଘୂରି ଦୂରକୁ ଯାଅ ନାହିଁ; ମୋଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହୁଅ ନାହିଁ। ଜଳର ଗର୍ଭ ପରି ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ, ହେ ପ୍ରାଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଭିତରେ ବାନ୍ଧେ।