अथर्ववेद · सूक्त 11.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.7.1
ब्रह्मचारीष्णंश्चरति रोदसी उभे तस्मिन् देवाः संमनसो भवन्ति ।
स दाधार पृथिवीं दिवं च स आचार्यं तपसा पिपर्ति ॥ ११.७.१ ॥
ब्रह्मचारी तपाने तापलेला दोन्ही लोकांत संचार करतो; त्याच्या ठायी देव एकमनाचे होतात. तो पृथ्वी आणि द्युलोक धारण करतो, आणि तपाने आचार्याला परिपूर्ण करतो.
11.7.2
ब्रह्मचारिणं पितरो देवजनाः पृथग्देवा अनुसंयन्ति सर्वे ।
गन्धर्वा एनमन्वायन् त्रयस्त्रिंशत्त्रिशताः षट्सहस्राः सर्वान्त्स देवांस्तपसा पिपर्ति ॥ ११.७.२ ॥
ब्रह्मचाऱ्याच्या मागे पितर आणि देवजन चालतात, तसेच निरनिराळे सर्व देव. गंधर्व त्याच्या मागे गेले — तीनशे तेहतीस आणि सहा हजार. तो तपाने सर्व देवांना परिपूर्ण करतो.
11.7.3
आचार्य उपनयमानो ब्रह्मचारिणं कृणुते गर्भमन्तः ।
तं रात्रीस्तिस्र उदरे बिभर्ति तं जातं द्रष्टुमभिसंयन्ति देवाः ॥ ११.७.३ ॥
आचार्य उपनयन करून ब्रह्मचाऱ्याला आत गर्भ करतो; तीन रात्री त्याला उदरात धारण करतो. जन्मलेल्याला पाहण्यासाठी देव एकत्र येतात.
11.7.4
इयं समित्पृथिवी द्यौर्द्वितीयोतान्तरिक्षं समिधा पृणाति ।
ब्रह्मचारी समिधा मेखलया श्रमेण लोकांस्तपसा पिपर्ति ॥ ११.७.४ ॥
ही पृथ्वी समिधा आहे; द्युलोक दुसरा; अंतरिक्षाला समिधेने भरतो. ब्रह्मचारी समिधेने, मेखलेने, श्रमाने तपाने लोकांना परिपूर्ण करतो.
11.7.5
पूर्वो जातो ब्रह्मणो ब्रह्मचारी घर्मं वसानस्तपसोदतिष्ठत् ।
तस्माज्जातं ब्राह्मणं ब्रह्म ज्येष्ठं देवाश्च सर्वे अमृतेन साकम् ॥ ११.७.५ ॥
ब्रह्मापासून प्रथम जन्मलेला ब्रह्मचारी, तपाचे उष्ण वस्त्र परिधान करून उभा राहिला. त्याच्यापासून जन्मलेला ब्राह्मण, ब्रह्म, ज्येष्ठ; आणि सर्व देव अमृतासह आहेत.
11.7.6
ब्रह्मचार्येति समिधा समिद्धः कार्ष्णं वसानो दीक्षितो दीर्घश्मश्रुः ।
स सद्य एति पूर्वस्मादुत्तरं समुद्रं लोकान्त्संगृभ्य मुहुराचरिक्रत् ॥ ११.७.६ ॥
ब्रह्मचारी समिधांनी प्रज्वलित होऊन, काळ्या मृगचर्माचे वस्त्र धारण करून, दीक्षित व लांब दाढीचा असतो. तो लगेच पूर्वेकडून उत्तर समुद्राकडे जातो; लोकांना एकत्र करून वारंवार संचार करतो.
11.7.7
ब्रह्मचारी जनयन् ब्रह्मापो लोकं प्रजापतिं परमेष्ठिनं विराजम् ।
गर्भो भूत्वामृतस्य योनाविन्द्रो ह भूत्वासुरांस्ततर्ह ॥ ११.७.७ ॥
ब्रह्मचारी ब्रह्म, जल, लोक, प्रजापती, परमेष्ठी, विराज यांना जन्म देऊन, अमृताच्या गर्भात गर्भ होऊन, इंद्र होऊन असुरांना जिंकतो.
11.7.8
आचार्यस्ततक्ष नभसी उभे इमे उर्वी गम्भीरे पृथिवीं दिवं च ।
ते रक्षति तपसा ब्रह्मचारी तस्मिन् देवाः संमनसो भवन्ति ॥ ११.७.८ ॥
आचार्याने ही दोन आकाशे घडवली — विशाल व खोल पृथ्वी आणि द्युलोक. ब्रह्मचारी तपाने त्यांचे रक्षण करतो; त्याच्यामध्ये देव एकमनाचे होतात.
11.7.9
इमां भूमिं पृथिवीं ब्रह्मचारी भिक्षामा जभार प्रथमो दिवं च ।
ते कृत्वा समिधावुपास्ते तयोरार्पिता भुवनानि विश्वा ॥ ११.७.९ ॥
ब्रह्मचारी, प्रथम होऊन, ही भूमी, विस्तीर्ण पृथ्वी आणि द्युलोक भिक्षा म्हणून आणतो. त्यांना दोन समिधा करून तो उपासना करतो; त्यांच्यात सर्व भुवने अर्पिलेली आहेत.
11.7.10
अर्वागन्यः परो अन्यो दिवस्पृष्ठाद्गुहा निधी निहितौ ब्राह्मणस्य ।
तौ रक्षति तपसा ब्रह्मचारी तत्केवलं कृणुते ब्रह्म विद्वान् ॥ ११.७.१० ॥
एक या बाजूला, दुसरे द्युलोकाच्या पाठीमागे — ब्राह्मणाचे दोन निधी गुहेत ठेवलेले आहेत. ब्रह्मचारी तपाने त्या दोहोंचे रक्षण करतो; ज्ञानी एकटाच त्या ब्रह्माला करतो.
11.7.11
अर्वागन्य इतो अन्यः पृथिव्या अग्नी समेतो नभसी अन्तरेमे ।
तयोः श्रयन्ते रश्मयोऽधि दृढास्तान् आ तिष्ठति तपसा ब्रह्मचारी ॥ ११.७.११ ॥
एक येथून या बाजूला, दुसरे पृथ्वीच्या पलीकडे. दोन अग्नी दोन आकाशांच्या मध्ये एकत्र येतात; त्यांच्यावर दृढ किरणे टेकलेली आहेत. ब्रह्मचारी तपाने त्यांना धारण करतो.
11.7.12
अभिक्रन्दन् स्तनयन्न् अरुणः शितिङ्गो बृहच्छेपोऽनु भूमौ जभार ।
ब्रह्मचारी सिञ्चति सानौ रेतः पृथिव्यां तेन जीवन्ति प्रदिशश्चतस्रः ॥ ११.७.१२ ॥
गर्जत, गडगडत, तांबडे व पांढऱ्या ठिपक्यांचे, मोठी शेपटी असलेले ते पृथ्वीच्या मागे त्याला घेऊन गेले. ब्रह्मचारी पर्वतशिखरावर बीज शिंपडतो; त्यामुळे चारही दिशा जिवंत राहतात.
11.7.13
अग्नौ सूर्ये चन्द्रमसि मातरिश्वन् ब्रह्मचार्यप्सु समिधमा दधाति ।
तासामर्चींषि पृथगभ्रे चरन्ति तासामाज्यं पुरुषो वर्षमापः ॥ ११.७.१३ ॥
अग्नीत, सूर्यात, चंद्रात, मातरिश्वन् यांत — ब्रह्मचारी पाण्यात समिधा ठेवतो. त्यांच्या ज्वाला ढगांत वेगवेगळ्या फिरतात; त्यांचे तूप पुरुष, पर्जन्य आणि पाणी आहे.
11.7.14
आचार्यो मृत्युर्वरुणः सोम ओषधयः पयः ।
जीमूता आसन्त्सत्वानस्तैरिदं स्वराभृतम् ॥ ११.७.१४ ॥
आचार्य म्हणजे मृत्यू, वरुण, सोम; औषधी आणि दूध. ढग हे योद्धे होते; त्यांच्याद्वारे हा स्वर्गप्रकाश आणला गेला.
11.7.15
अमा घृतं कृणुते केवलमाचार्यो भूत्वा वरुणः यद्यदैच्छत्प्रजापतौ ।
तद्ब्रह्मचारी प्रायच्छत्स्वान् मित्रो अध्यात्मनः ॥ ११.७.१५ ॥
अमा-सह तूप वरुण आचार्य होऊनच करतो; प्रजापतीत त्याने जे जे इच्छिले, ते ब्रह्मचारी आपल्या स्वकीयांना देतो; मित्र आत्म्यापासून.
11.7.16
आचार्यो ब्रह्मचारी ब्रह्मचारी प्रजापतिः ।
प्रजापतिर्वि राजति विराडिन्द्रोऽभवद्वशी ॥ ११.७.१६ ॥
आचार्य हा ब्रह्मचारी आहे; ब्रह्मचारी हा प्रजापती आहे. प्रजापती विशेषत्वाने तेजाळतो; विराट इंद्र होऊन वशी झाला.
11.7.17
ब्रह्मचर्येण तपसा राजा राष्ट्रं वि रक्षति ।
आचार्यो ब्रह्मचर्येण ब्रह्मचारिणमिच्छते ॥ ११.७.१७ ॥
ब्रह्मचर्य आणि तपाने राजा राष्ट्राचे चांगले रक्षण करतो. आचार्य ब्रह्मचर्याने ब्रह्मचाऱ्याची इच्छा करतो.
11.7.18
ब्रह्मचर्येण कन्या युवानं विन्दते पतिम् ।
अनड्वान् ब्रह्मचर्येणाश्वो घासं जिगीषति ॥ ११.७.१८ ॥
ब्रह्मचर्याने कन्या तरुणाला पती म्हणून मिळवते. ब्रह्मचर्याने बैल आणि घोडा चारा जिंकू इच्छितात.
11.7.19
ब्रह्मचर्येण तपसा देवा मृत्युमपाघ्नत ।
इन्द्रो ह ब्रह्मचर्येण देवेभ्यः स्वराभरत् ॥ ११.७.१९ ॥
ब्रह्मचर्य आणि तपाने देवांनी मृत्यूला दूर घालवले. इंद्राने ब्रह्मचर्याने देवांसाठी स्वर्ग (प्रकाश) आणला.
11.7.20
ओषधयो भूतभव्यमहोरात्रे वनस्पतिः ।
संवत्सरः सह ऋतुभिस्ते जाता ब्रह्मचारिणः ॥ ११.७.२० ॥
औषधी, भूत-भविष्य, दिवस-रात्र, वनस्पती, संवत्सर ऋतूंसह — हे सर्व ब्रह्मचाऱ्यापासून जन्मले.
11.7.21
पार्थिवा दिव्याः पशव आरण्या ग्राम्याश्च ये ।
अपक्षाः पक्षिणश्च ये ते जाता ब्रह्मचारिणः ॥ ११.७.२१ ॥
पार्थिव, दिव्य, पशू, वन्य आणि ग्राम्य — जे पंखरहित आणि जे पंखधारी पक्षी आहेत — हे सर्व ब्रह्मचाऱ्यापासून जन्मले.
11.7.22
पृथक्सर्वे प्राजापत्याः प्राणान् आत्मसु बिभ्रति ।
तान्त्सर्वान् ब्रह्म रक्षति ब्रह्मचारिण्याभृतम् ॥ ११.७.२२ ॥
प्रजापतीचे सर्व पुत्र वेगवेगळ्या प्रकारे आपापल्या शरीरांत प्राण धारण करतात. ब्रह्मचारिणीने आणलेले ब्रह्म त्या सर्वांचे रक्षण करते.
11.7.23
देवानामेतत्परिषूतमनभ्यारूढं चरति रोचमानम् ।
तस्माज्जातं ब्राह्मणं ब्रह्म ज्येष्ठं देवाश्च सर्वे अमृतेन साकम् ॥ ११.७.२३ ॥
हे देवांचे शुद्ध केलेले तेज आहे; ते न दबलेले, तेजस्वी होऊन संचार करते. त्यापासून जन्मलेला ब्राह्मण, ब्रह्म, ज्येष्ठ आहे; आणि सर्व देव अमृतासह त्याच्याशी आहेत.
11.7.24
ब्रह्मचारी ब्रह्म भ्राजद्बिभर्ति तस्मिन् देवा अधि विश्वे समोताः ।
प्राणापानौ जनयन्न् आद्व्यानं वाचं मनो हृदयं ब्रह्म मेधाम् ॥ ११.७.२४ ॥
ब्रह्मचारी तेजस्वी ब्रह्म धारण करतो; ज्यात सर्व विश्वदेव एकत्र गुंफलेले आहेत. प्राण आणि अपान उत्पन्न करून, नंतर व्यान, वाणी, मन, हृदय, ब्रह्म आणि मेधा (उत्पन्न करतो).
11.7.25
चक्षुः श्रोत्रं यशो अस्मासु धेह्यन्नं रेतो लोहितमुदरम् ॥ ११.७.२५ ॥
डोळा, कान, यश आमच्यात ठेव; अन्न, रेतस्, रक्त, उदर (आमच्यात ठेव).
11.7.26
तानि कल्पन् ब्रह्मचारी सलिलस्य पृष्ठे तपोऽतिष्ठत्तप्यमानः समुद्रे ।
स स्नातो बभ्रुः पिङ्गलः पृथिव्यां बहु रोचते ॥ ११.७.२६ ॥
त्यांची रचना करीत ब्रह्मचारी पाण्याच्या पृष्ठभागावर, समुद्रात तप करीत उभा राहिला. तो स्नात, तांबूस व पिंगट वर्णाचा होऊन पृथ्वीवर अत्यंत तेजस्वी होतो.