Vedyatra वेदयात्रा
ਖੋਜੋ

ਅਥਰਵਵੇਦ · ਸੂਕਤ 11.7

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ

11.7.1

ब्रह्मचारीष्णंश्चरति रोदसी उभे तस्मिन् देवाः संमनसो भवन्ति ।
स दाधार पृथिवीं दिवं च स आचार्यं तपसा पिपर्ति ॥ ११.७.१ ॥

ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤਪ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਇੱਕ-ਮਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਤਪ ਨਾਲ ਆਚਾਰਿਆ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੈ।

11.7.2

ब्रह्मचारिणं पितरो देवजनाः पृथग्देवा अनुसंयन्ति सर्वे ।
गन्धर्वा एनमन्वायन् त्रयस्त्रिंशत्त्रिशताः षट्सहस्राः सर्वान्त्स देवांस्तपसा पिपर्ति ॥ ११.७.२ ॥

ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵਜਨ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ। ਗੰਧਰਵ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ — ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੇਤੀ ਅਤੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ। ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੈ।

11.7.3

आचार्य उपनयमानो ब्रह्मचारिणं कृणुते गर्भमन्तः ।
तं रात्रीस्तिस्र उदरे बिभर्ति तं जातं द्रष्टुमभिसंयन्ति देवाः ॥ ११.७.३ ॥

ਆਚਾਰਿਆ ਉਪਨਯਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਗਰਭ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਦੇਵਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

11.7.4

इयं समित्पृथिवी द्यौर्द्वितीयोतान्तरिक्षं समिधा पृणाति ।
ब्रह्मचारी समिधा मेखलया श्रमेण लोकांस्तपसा पिपर्ति ॥ ११.७.४ ॥

ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਮਿਧਾ ਹੈ; ਦਿਓਲੋਕ ਦੂਜਾ; ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਿਧਾ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਮਿਧਾ, ਮੇਖਲਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਮ ਨਾਲ ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੈ।

11.7.5

पूर्वो जातो ब्रह्मणो ब्रह्मचारी घर्मं वसानस्तपसोदतिष्ठत् ।
तस्माज्जातं ब्राह्मणं ब्रह्म ज्येष्ठं देवाश्च सर्वे अमृतेन साकम् ॥ ११.७.५ ॥

ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਤਪ ਦਾ ਗਰਮ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਉੱਠਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਹਮ, ਜੇਠਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮੇਤ ਹਨ।

11.7.6

ब्रह्मचार्येति समिधा समिद्धः कार्ष्णं वसानो दीक्षितो दीर्घश्मश्रुः ।
स सद्य एति पूर्वस्मादुत्तरं समुद्रं लोकान्त्संगृभ्य मुहुराचरिक्रत् ॥ ११.७.६ ॥

ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਮਿਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ ਨੂੰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਦੀਕਸ਼ਿਤ, ਲੰਮੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।

11.7.7

ब्रह्मचारी जनयन् ब्रह्मापो लोकं प्रजापतिं परमेष्ठिनं विराजम् ।
गर्भो भूत्वामृतस्य योनाविन्द्रो ह भूत्वासुरांस्ततर्ह ॥ ११.७.७ ॥

ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਬ੍ਰਹਮ, ਜਲ, ਲੋਕ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ, ਵਿਰਾਜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਬਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਹੋ ਕੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

11.7.8

आचार्यस्ततक्ष नभसी उभे इमे उर्वी गम्भीरे पृथिवीं दिवं च ।
ते रक्षति तपसा ब्रह्मचारी तस्मिन् देवाः संमनसो भवन्ति ॥ ११.७.८ ॥

ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਘੜੇ — ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਦਿਵ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਇਕ-ਮਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

11.7.9

इमां भूमिं पृथिवीं ब्रह्मचारी भिक्षामा जभार प्रथमो दिवं च ।
ते कृत्वा समिधावुपास्ते तयोरार्पिता भुवनानि विश्वा ॥ ११.७.९ ॥

ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਪਹਿਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਧਰਤੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਦਿਵ ਨੂੰ ਭਿੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਲਿਆਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਮਿਧਾਵਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭੁਵਨ ਅਰਪਿਤ ਹਨ।

11.7.10

अर्वागन्यः परो अन्यो दिवस्पृष्ठाद्गुहा निधी निहितौ ब्राह्मणस्य ।
तौ रक्षति तपसा ब्रह्मचारी तत्केवलं कृणुते ब्रह्म विद्वान् ॥ ११.७.१० ॥

ਇੱਕ ਇਸ ਪਾਸੇ, ਦੂਜਾ ਦਿਵ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਪਰੇ — ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਦੋ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

11.7.11

अर्वागन्य इतो अन्यः पृथिव्या अग्नी समेतो नभसी अन्तरेमे ।
तयोः श्रयन्ते रश्मयोऽधि दृढास्तान् आ तिष्ठति तपसा ब्रह्मचारी ॥ ११.७.११ ॥

ਇੱਕ ਇੱਥੋਂ ਇਸ ਪਾਸੇ, ਦੂਜਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਾਰ। ਦੋ ਅਗਨੀਆਂ ਦੋ ਅਕਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਕਿਰਨਾਂ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤਪ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥਾਮਦਾ ਹੈ।

11.7.12

अभिक्रन्दन् स्तनयन्न् अरुणः शितिङ्गो बृहच्छेपोऽनु भूमौ जभार ।
ब्रह्मचारी सिञ्चति सानौ रेतः पृथिव्यां तेन जीवन्ति प्रदिशश्चतस्रः ॥ ११.७.१२ ॥

ਗਰਜਦਾ, ਗੜਗੜਾਉਂਦਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀ ਪੂਛ ਵਾਲਾ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਪਹਾੜ-ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬੀਜ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜੀਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

11.7.13

अग्नौ सूर्ये चन्द्रमसि मातरिश्वन् ब्रह्मचार्यप्सु समिधमा दधाति ।
तासामर्चींषि पृथगभ्रे चरन्ति तासामाज्यं पुरुषो वर्षमापः ॥ ११.७.१३ ॥

ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ ਵਿੱਚ, ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ ਵਿੱਚ — ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਮਿਧਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਿਓ ਪੁਰਸ਼, ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਜਲ ਹੈ।

11.7.14

आचार्यो मृत्युर्वरुणः सोम ओषधयः पयः ।
जीमूता आसन्त्सत्वानस्तैरिदं स्वराभृतम् ॥ ११.७.१४ ॥

ਆਚਾਰਯ ਮੌਤ, ਵਰੁਣ, ਸੋਮ ਹੈ; ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ। ਬੱਦਲ ਯੋਧੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਵਰਗੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।

11.7.15

अमा घृतं कृणुते केवलमाचार्यो भूत्वा वरुणः यद्यदैच्छत्प्रजापतौ ।
तद्ब्रह्मचारी प्रायच्छत्स्वान् मित्रो अध्यात्मनः ॥ ११.७.१५ ॥

ਅਮਾ ਨਾਲ ਘਿਓ ਵਰੁਣ ਆਚਾਰਯ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਜੋ ਜੋ ਚਾਹਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਮਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਤੋਂ।

11.7.16

आचार्यो ब्रह्मचारी ब्रह्मचारी प्रजापतिः ।
प्रजापतिर्वि राजति विराडिन्द्रोऽभवद्वशी ॥ ११.७.१६ ॥

ਆਚਾਰਿਆ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਵਿਰਾਟ ਇੰਦਰ ਬਣ ਕੇ ਵਸ਼ੀ ਹੋਇਆ।

11.7.17

ब्रह्मचर्येण तपसा राजा राष्ट्रं वि रक्षति ।
आचार्यो ब्रह्मचर्येण ब्रह्मचारिणमिच्छते ॥ ११.७.१७ ॥

ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰਿਆ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

11.7.18

ब्रह्मचर्येण कन्या युवानं विन्दते पतिम् ।
अनड्वान् ब्रह्मचर्येणाश्वो घासं जिगीषति ॥ ११.७.१८ ॥

ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਕੰਨਿਆ ਜਵਾਨ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਬਲਦ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਚਾਰਾ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

11.7.19

ब्रह्मचर्येण तपसा देवा मृत्युमपाघ्नत ।
इन्द्रो ह ब्रह्मचर्येण देवेभ्यः स्वराभरत् ॥ ११.७.१९ ॥

ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਇਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਵਰਗ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਲਿਆਂਦਾ।

11.7.20

ओषधयो भूतभव्यमहोरात्रे वनस्पतिः ।
संवत्सरः सह ऋतुभिस्ते जाता ब्रह्मचारिणः ॥ ११.७.२० ॥

ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਬਨਸਪਤੀ, ਸੰਵਤਸਰ ਰੁੱਤਾਂ ਸਮੇਤ — ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ।

11.7.21

पार्थिवा दिव्याः पशव आरण्या ग्राम्याश्च ये ।
अपक्षाः पक्षिणश्च ये ते जाता ब्रह्मचारिणः ॥ ११.७.२१ ॥

ਪਾਰਥਿਵ, ਦਿਵ੍ਯ, ਪਸ਼ੂ, ਜੰਗਲੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ — ਜੋ ਖੰਭ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਹਨ — ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ।

11.7.22

पृथक्सर्वे प्राजापत्याः प्राणान् आत्मसु बिभ्रति ।
तान्त्सर्वान् ब्रह्म रक्षति ब्रह्मचारिण्याभृतम् ॥ ११.७.२२ ॥

ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਧਾਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

11.7.23

देवानामेतत्परिषूतमनभ्यारूढं चरति रोचमानम् ।
तस्माज्जातं ब्राह्मणं ब्रह्म ज्येष्ठं देवाश्च सर्वे अमृतेन साकम् ॥ ११.७.२३ ॥

ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਤੇਜ ਹੈ; ਅਣਦਬਾਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਹਮ, ਜੇਠਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮੇਤ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹਨ।

11.7.24

ब्रह्मचारी ब्रह्म भ्राजद्बिभर्ति तस्मिन् देवा अधि विश्वे समोताः ।
प्राणापानौ जनयन्न् आद्व्यानं वाचं मनो हृदयं ब्रह्म मेधाम् ॥ ११.७.२४ ॥

ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਚਮਕਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਇਕੱਠੇ ਪਰੋਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਵਿਆਨ, ਵਾਕ, ਮਨ, ਹਿਰਦਾ, ਬ੍ਰਹਮ, ਮੇਧਾ ਨੂੰ (ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ)।

11.7.25

चक्षुः श्रोत्रं यशो अस्मासु धेह्यन्नं रेतो लोहितमुदरम् ॥ ११.७.२५ ॥

ਅੱਖ, ਕੰਨ, ਯਸ਼ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ; ਅੰਨ, ਰੇਤਸ, ਲਹੂ, ਉਦਰ (ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ)।

11.7.26

तानि कल्पन् ब्रह्मचारी सलिलस्य पृष्ठे तपोऽतिष्ठत्तप्यमानः समुद्रे ।
स स्नातो बभ्रुः पिङ्गलः पृथिव्यां बहु रोचते ॥ ११.७.२६ ॥

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੜਦਾ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸਨਾਤ, ਭੂਰਾ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।