અથર્વવેદ · સૂક્ત 19.53

19.53.1

कालो अश्वो वहति सप्तरश्मिः सहस्राक्षो अजरो भूरिरेताः ।
तमा रोहन्ति कवयो विपश्चितस्तस्य चक्रा भुवनानि विश्वा ॥ १९.५३.१ ॥

કાળ એક અશ્વ છે, જે સાત લગામવાળો, હજાર આંખવાળો, અજર અને અપાર બીજવાળો છે; તેના પર જ્ઞાની કવિઓ ચડે છે, અને તેના ચક્રો સર્વ લોક છે.

सप्त चक्रान् वहति काल एष सप्तास्य नाभीरमृतं न्वक्षः ।
स इमा विश्वा भुवनान्यञ्जत्कालः स ईयते प्रथमो नु देवः ॥ १९.५३.२ ॥

કાળ જ આ સાત ચક્રોને ચલાવે છે; તેની સાત નાભિ છે અને ધરી અમર છે. તે જ આ સર્વ લોકોને શણગારે છે; તે કાળ પ્રથમ દેવ તરીકે ગતિ કરે છે.

पूर्णः कुम्भोऽधि काल आहितस्तं वै पश्यामो बहुधा नु सन्तम् ।
स इमा विश्वा भुवनानि प्रत्यङ्कालं तमाहुः परमे व्योमन् ॥ १९.५३.३ ॥

કાળ પર ભરેલો ઘડો મૂકાયો છે; તેને આપણે અનેક રીતે વિદ્યમાન જોઈએ છીએ. તે જ આ સર્વ લોકો તરફ મુખ રાખનાર છે; તે કાળને પરમ આકાશમાં રહેલો કહે છે.

स एव सं भुवनान्याभरत्स एव सं भुवनानि पर्यैत् ।
पिता सन्न् अभवत्पुत्र एषां तस्माद्वै नान्यत्परमस्ति तेजः ॥ १९.५३.४ ॥

તે જ સર્વ લોકોને એકત્ર કરે છે; તે જ સર્વ લોકોની આસપાસ ફરે છે. આમનો પિતા હોવા છતાં તે જ પુત્ર બન્યો; તેથી તેનાથી શ્રેષ્ઠ બીજું કોઈ પરમ તેજ નથી.

कालोऽमूं दिवमजनयत्काल इमाः पृथिवीरुत ।
काले ह भूतं भव्यं चेषितं ह वि तिष्ठते ॥ १९.५३.५ ॥

કાળે જ તે દ્યુલોકને ઉત્પન્ન કર્યો; કાળે જ આ પૃથ્વીઓને પણ ઉત્પન્ન કરી. કાળમાં જ ભૂત, ભવિષ્ય અને પ્રેરિત વસ્તુ વિશેષ રીતે સ્થિત છે.

कालो भूतिमसृजत काले तपति सूर्यः ।
काले ह विश्वा भूतानि काले चक्षुर्वि पश्यति ॥ १९.५३.६ ॥

કાળે સમૃદ્ધિ સર્જી; કાળમાં સૂર્ય તપે છે. કાળમાં જ સર્વ પ્રાણીઓ છે; કાળમાં જ આંખ વિશેષ રીતે જુએ છે.

काले मनः काले प्राणः काले नाम समाहितम् ।
कालेन सर्वा नन्दन्त्यागतेन प्रजा इमाः ॥ १९.५३.७ ॥

કાળમાં મન, કાળમાં પ્રાણ, કાળમાં નામ સ્થાપિત છે. કાળ દ્વારા, આવેલા કાળ દ્વારા, આ બધી પ્રજાઓ આનંદ પામે છે.

काले तपः काले ज्येष्ठं काले ब्रह्म समाहितम् ।
कालो ह सर्वस्येश्वरो यः पितासीत्प्रजापतेः ॥ १९.५३.८ ॥

કાળમાં તપ, કાળમાં જ્યેષ્ઠ, કાળમાં બ્રહ્મ સ્થાપિત છે. કાળ જ સર્વનો ઈશ્વર છે; જે પ્રજાપતિનો પિતા હતો.

तेनेषितं तेन जातं तदु तस्मिन् प्रतिष्ठितम् ।
कालो ह ब्रह्म भूत्वा बिभर्ति परमेष्ठिनम् ॥ १९.५३.९ ॥

તેમના દ્વારા પ્રેરિત, તેમના દ્વારા જન્મેલું; તે તેમનામાં જ સ્થિર છે. કાળ જ બ્રહ્મ બનીને પરમેષ્ઠીને ધારણ કરે છે.

कालः प्रजा असृजत कालो अग्रे प्रजापतिम् ।
स्वयंभूः कश्यपः कालात्तपः कालादजायत ॥ १९.५३.१० ॥

કાળે પ્રજાઓ સર્જી; કાળે આદિમાં પ્રજાપતિને સર્જ્યા. સ્વયંભૂ કશ્યપ કાળથી જન્મ્યા; તપ કાળથી ઉત્પન્ન થયું.