ଅଥର୍ବବେଦ · ସୂକ୍ତ 19.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
19.6.1
सहस्रबाहुः पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ।
स भूमिं विश्वतो वृत्वात्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् ॥ १९.६.१ ॥
ହଜାରେ ବାହୁ, ହଜାରେ ଆଖି ଓ ହଜାରେ ପାଦ ଥିବା ସେ ପୁରୁଷ। ସେ ପୃଥିବୀକୁ ସବୁ ଆଡ଼ୁ ଘେରି ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳି ଉପରେ ଛିଡ଼ା ହେଲେ।
19.6.2
त्रिभिः पद्भिर्द्यामरोहत्पादस्येहाभवत्पुनः ।
तथा व्यक्रामद्विष्वङशनानशने अनु ॥ १९.६.२ ॥
ତିନି ପାଦରେ ସେ ଦ୍ୟୁଲୋକରେ ଆରୋହଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ଏକ ପାଦ ଏଠାରେ ପୁଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାପରେ ସେ ସବୁ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଗଲେ, ଖାଉଥିବା ଓ ନ ଖାଉଥିବା ସବୁ ଉପରେ।
19.6.3
तावन्तो अस्य महिमानस्ततो ज्यायांश्च पूरुषः ।
पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि ॥ १९.६.३ ॥
ତାଙ୍କ ମହିମା ଏତିକି; ପୁରୁଷ ଏଥିରୁ ମଧ୍ୟ ମହାନ। ତାଙ୍କର ଏକ ପାଦ ସମସ୍ତ ଭୂତ; ତ୍ରିପାଦଙ୍କର ଅମୃତ ଦ୍ୟୁଲୋକରେ।
19.6.4
पुरुष एवेदं सर्वं यद्भूतं यच्च भाव्यम् ।
उतामृतत्वस्येश्वरो यदन्येनाभवत्सह ॥ १९.६.४ ॥
ଏହି ସବୁ ପୁରୁଷ—ଯାହା ହୋଇଛି ଓ ଯାହା ହେବ। ସେ ହିଁ ଅମରତାର ଈଶ୍ୱର; ଅନ୍ନରେ ବଢ଼ୁଥିବା ସହିତ ସେ ମିଶିଥିଲେ।
19.6.5
यत्पुरुषं व्यदधुः कतिधा व्यकल्पयन् ।
मुखं किमस्य किं बाहू किमूरू पादा उच्यते ॥ १९.६.५ ॥
ସେମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ବିଭାଜିତ କଲେ ବେଳେ କେତୋଟି ଭାଗରେ ତାଙ୍କୁ ଗଢ଼ିଲେ? ତାଙ୍କ ମୁଖ କଣ, ବାହୁ କଣ, ଊରୁ ଓ ପାଦ କଣ କୁହାଯାଏ?
19.6.6
ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीद्बाहू राजन्योऽभवत् ।
मध्यं तदस्य यद्वैश्यः पद्भ्यां शूद्रो अजायत ॥ १९.६.६ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ମୁଖ ହେଲେ; ରାଜନ୍ୟ ତାଙ୍କ ବାହୁ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟଭାଗ ବୈଶ୍ୟ; ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
19.6.7
चन्द्रमा मनसो जातश्चक्षोः सूर्यो अजायत ।
मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च प्राणाद्वायुरजायत ॥ १९.६.७ ॥
ମନରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ଚକ୍ଷୁରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ମୁଖରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ପ୍ରାଣରୁ ବାୟୁ ଜନ୍ମିଲେ।
19.6.8
नाभ्या आसीदन्तरिक्षं शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत ।
पद्भ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात्तथा लोकामकल्पयन् ॥ १९.६.८ ॥
ନାଭିରୁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ହେଲା, ମସ୍ତକରୁ ଦ୍ୟୁଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପାଦରୁ ପୃଥିବୀ, କାନରୁ ଦିଗସବୁ; ଏହିପରି ସେମାନେ ଲୋକସବୁ ରଚିଲେ।
19.6.9
विराडग्रे समभवद्विराजो अधि पूरुषः ।
स जातो अत्यरिच्यत पश्चाद्भूमिमथो पुरः ॥ १९.६.९ ॥
ଆରମ୍ଭରେ ବିରାଟ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ବିରାଟ୍ରୁ ପୁରୁଷ। ଜନ୍ମିତ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ; ପରେ ସେ ପୃଥିବୀ ଓ ଆଗର ଭାଗ (ରଚିଲେ)।
19.6.10
यत्पुरुषेण हविषा देवा यज्ञमतन्वत ।
वसन्तो अस्यासीदाज्यं ग्रीष्म इध्मः शरद्धविः ॥ १९.६.१० ॥
ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହବିଃରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରି ଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତାର କଲେ; ବସନ୍ତ ତାଙ୍କର ଘୃତ; ଗ୍ରୀଷ୍ମ ସମିଧ; ଶରତ ହବିଃ।
19.6.11
तं यज्ञं प्रावृषा प्रौक्षन् पुरुषं जातमग्रशः ।
तेन देवा अयजन्त साध्या वसवश्च ये ॥ १९.६.११ ॥
ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସେମାନେ ସେହି ଯଜ୍ଞରୂପ, ଆଦିରେ ଜନ୍ମିତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ସାଧ୍ୟ ଓ ବସୁମାନେ ଯଜନ କଲେ।
19.6.12
तस्मादश्वा अजायन्त ये च के चोभयादतः ।
गावो ह जज्ञिरे तस्मात्तस्माज्जाता अजावयः ॥ १९.६.१२ ॥
ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଉଭୟ ପ୍ରକାରର ଯେଉଁ ପଶୁ ଥିଲେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଗାଈ ପ୍ରକୃତରେ ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଛେଳି ଓ ମେଣ୍ଢା ଜନ୍ମିଲେ।
19.6.13
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुत ऋचः सामानि जज्ञिरे ।
छन्दो ह जज्ञिरे तस्माद्यजुस्तस्मादजायत ॥ १९.६.१३ ॥
ସେହି ସର୍ବହୁତ ଯଜ୍ଞରୁ ଋକ୍ ଓ ସାମ ଜନ୍ମିଲେ। ସେଥିରୁ ଛନ୍ଦ ଜନ୍ମିଲେ; ସେଥିରୁ ଯଜୁଃ ଜନ୍ମିଲା।
19.6.14
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः संभृतं पृषदाज्यम् ।
पशूंस्तांश्चक्रे वायव्यान् आरण्या ग्राम्याश्च ये ॥ १९.६.१४ ॥
ସେହି ସର୍ବହୁତ ଯଜ୍ଞରୁ ଦହି-ଘିଅ ମିଶା ହବିଃ ସଂଗୃହୀତ ହେଲା। ବାୟୁଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ପଶୁମାନଙ୍କୁ ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଥିଲେ।
19.6.15
सप्तास्यासन् परिधयस्त्रिः सप्त समिधः कृताः ।
देवा यद्यज्ञं तन्वाना अबध्नन् पुरुषं पशुम् ॥ १९.६.१५ ॥
ତାହାର ସାତଟି ପରିଧି ଥିଲା; ତିନିଗୁଣ ସାତଟି ସମିଧ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତାର କରିବା ବେଳେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପଶୁରୂପେ ବାନ୍ଧିଲେ।
19.6.16
मूर्ध्नो देवस्य बृहतो अंशवः सप्त सप्ततीः ।
राज्ञः सोमस्याजायन्त जातस्य पुरुषादधि ॥ १९.६.१६ ॥
ମହାନ ଦେବତାଙ୍କ ମସ୍ତକରୁ ସତୁରିଏ ସାତ ଗୁଣ କିରଣ ଜନ୍ମିଲା। ରାଜା ସୋମଙ୍କର, ଜାତ ପୁରୁଷରୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଜନ୍ମିଲା।