अथर्ववेद · सूक्त 20.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
20.16.1
उदप्रुतो न वयो रक्षमाणा वावदतो अभ्रियस्येव घोषाः ।
गिरिभ्रजो नोर्मयो मदन्तो बृहस्पतिमभ्यर्का अनावन् ॥ २०.१६.१ ॥
पाण्यातून वर रक्षण करणाऱ्या पक्ष्यांप्रमाणे, मेघगर्जनेच्या ध्वनींप्रमाणे, पर्वतांवर चमकणाऱ्या लाटांप्रमाणे, आनंदाने बृहस्पतीकडे स्तुतिगीते गुंजली.
20.16.2
सं गोभिरङ्गिरसो नक्षमाणो भग इवेदर्यमणं निनाय ।
जने मित्रो न दम्पती अनक्ति बृहस्पते वाजयाशूंरिवाजौ ॥ २०.१६.२ ॥
अंगिरस गायींसह (किरणांसह) पोहोचून भगाप्रमाणे अर्यमनाला घेऊन आले; मित्र जे लोकांत दांपत्य जोडतो तसे, हे बृहस्पती, युद्धात वेगवान घोड्यांप्रमाणे आम्हाला पुढे नेआ.
20.16.3
साध्वर्या अतिथिनीरिषिरा स्पार्हाः सुवर्णा अनवद्यरूपाः ।
बृहस्पतिः पर्वतेभ्यो वितूर्या निर्गा ऊपे यवमिव स्थिविभ्यः ॥ २०.१६.३ ॥
उत्तम चालवलेले यज्ञ, अतिथीला मार्ग दाखवणारे, वेगवान, इच्छित, सुवर्णवर्ण, निर्दोष रूपाचे; बृहस्पतीने पर्वतांना फोडून गायी गोठ्याबाहेर काढल्या, कोठारातून यव काढावा तसे.
20.16.4
आप्रुषायन् मधुना ऋतस्य योनिमवक्षिपन्न् अर्क उल्कामिव द्योः ।
बृहस्पतिरुद्धरन्न् अश्मनो गा भूम्या उद्नेव वि त्वचं बिभेद ॥ २०.१६.४ ॥
ऋताच्या उगमाला मधाने शिंपडत ते आले; आकाशातून अर्कज्वाला टाकावी तसे प्रकाश फेकला; बृहस्पतीने दगडातून गायी वर काढल्या, पाणी भूमीची त्वचा फोडते तसे आवरण फोडले.
20.16.5
अप ज्योतिषा तमो अन्तरिक्षदुद्नः शीपालमिव वात आजत् ।
बृहस्पतिरनुमृश्या वलस्याभ्रमिव वात आ चक्र आ गाः ॥ २०.१६.५ ॥
प्रकाशाने अंधार अंतरिक्षातून दूर केला, वारा पाण्यातील शेवाळ पळवतो तसे; बृहस्पतीने वलाचा शोध घेऊन, वारा मेघाला फिरवतो तसे गायी परत आणल्या.
20.16.6
यदा वलस्य पीयतो जसुं भेद्बृहस्पतिरग्नितपोभिरर्कैः ।
दद्भिर्न जिह्वा परिविष्टमाददाविर्निधींरकृणोदुस्रियाणाम् ॥ २०.१६.६ ॥
वल पीत असताना बृहस्पतीने अग्नितप आणि मंत्रांनी जसुला भेदले, तेव्हा दातांमध्ये जिभेसारखे वेढलेले त्याने धरले आणि गायींचे निधी प्रकट केले.
20.16.7
बृहस्पतिरमत हि त्यदासां नाम स्वरीणां सदने गुहा यत् ।
आण्डेव भित्वा शकुनस्य गर्भमुदुस्रियाः पर्वतस्य त्मनाजत् ॥ २०.१६.७ ॥
बृहस्पतीने निश्चितच त्या स्वरी-गायींचे नाव जाणले, जे गुहेत त्यांच्या निवासात लपलेले होते; अंड्यासारखे फोडून, पक्ष्याच्या गर्भासारखे, पर्वताने स्वतःच उषा-गायींना बाहेर हाकलले.
20.16.8
अश्नापिनद्धं मधु पर्यपश्यन् मत्स्यं न दीन उदनि क्षियन्तम् ।
निष्टज्जभार चमसं न वृक्षाद्बृहस्पतिर्विरवेणा विकृत्य ॥ २०.१६.८ ॥
दगडाने बांधलेले मधु त्यांनी पाहिले, पाण्यातील माशाकडे दीन माणूस पाहतो तसे; बृहस्पतीने गर्जनेसह कापून, झाडावरून भांडे काढावे तसे ते बाहेर काढले.
20.16.9
सोषामविन्दत्स स्वः सो अग्निं सो अर्केण वि बबाधे तमांसि ।
बृहस्पतिर्गोवपुषो वलस्य निर्मज्जानं न पर्वणो जभार ॥ २०.१६.९ ॥
त्याने उषा मिळवली, स्वर्ग (प्रकाश) मिळवला, अग्नी मिळवला; मंत्राने अंधार दूर सारले. बृहस्पतीने गोरूपी वलाचा बुडलेला अवयव, सांध्यातून जसा, तसा काढला.
20.16.10
हिमेव पर्णा मुषिता वनानि बृहस्पतिनाकृपयद्वलो गाः ।
अनानुकृत्यमपुनश्चकार यात्सूर्यामासा मिथ उच्चरातः ॥ २०.१६.१० ॥
हिमाने पानांसारखी चोरलेली वने; बृहस्पतीने वलाला, गायींसाठी, कंपित केले. पुन्हा न होणारे कर्म त्याने केले; सूर्य आणि चंद्र एकमेकांभोवती वर संचार करू लागले.
20.16.11
अभि श्यावं न कृशनेभिरश्वं नक्षत्रेभिः पितरो द्यामपिंशन् ।
रात्र्यां तमो अदधुर्ज्योतिरहन् बृहस्पतिर्भिनदद्रिं विदद्गाः ॥ २०.१६.११ ॥
काळ्या घोड्याला तीक्ष्ण लगामांनी सजवावे तसे, पितरांनी नक्षत्रांनी द्युलोक सजवला. रात्री अंधार व दिवसा प्रकाश ठेवला. बृहस्पतीने पर्वत फोडून गायी शोधल्या.
20.16.12
इदमकर्म नमो अभ्रियाय यः पूर्वीरन्वानोनवीति ।
बृहस्पतिः स हि गोभिः सो अश्वैः स वीरेभिः स नृभिर्नो वयो धात् ॥ २०.१६.१२ ॥
मेघसंबंधी असलेल्याला आम्ही हा नमस्कार केला. पूर्वजांची पुन्हा पुन्हा स्तुती करणारा तोच. तो बृहस्पतीच गायी, घोडे, वीर आणि माणसांद्वारे आम्हाला अन्नबल देवो.