અથર્વવેદ · સૂક્ત 4.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.11.1
अनड्वान् दाधार पृथिवीमुत द्यामनड्वान् दाधारोर्वन्तरिक्षम् ।
अनड्वान् दाधार प्रदिशः षडुर्वीरनड्वान् विश्वं भुवनमा विवेश ॥ ४.११.१ ॥
બળદે પૃથ્વી અને દ્યુલોકને ધારણ કર્યા; બળદે વિશાળ અંતરિક્ષને ધારણ કર્યું. બળદે છ વિસ્તૃત દિશાઓને ધારણ કરી; બળદ સમસ્ત ભુવનમાં પ્રવેશ્યો.
4.11.2
अनड्वान् इन्द्रः स पशुभ्यो वि चष्टे त्रयां छक्रो वि मिमीते अध्वनः ।
भूतं भविष्यद्भुवना दुहानः सर्वा देवानां चरति व्रतानि ॥ ४.११.२ ॥
તે બળદ ઇન્દ્ર છે; તે પ્રાણીઓ માટે જુએ છે; શક્તિશાળી ત્રણ માર્ગો માપે છે. ભૂત, ભવિષ્ય અને ભુવનોને દોહીને તે દેવોના સર્વ વ્રતોમાં વિચરે છે.
4.11.3
इन्द्रो जातो मनुष्येष्वन्तर्घर्मस्तप्तश्चरति शोशुचानः ।
सुप्रजाः सन्त्स उदारे न सर्षद्यो नाश्नीयादनडुहो विजानन् ॥ ४.११.३ ॥
મનુષ્યોની વચ્ચે જન્મેલો ઇન્દ્ર અંદર તપેલો ઘર્મ છે; પ્રકાશતો તે તપીને વિચરે છે. સુપુત્રોવાળો તે ઉદાર યજ્ઞમાં જતો નથી; બળદનો ભાગ જાણીને જે ખાતો નથી.
4.11.4
अनड्वान् दुहे सुकृतस्य लोक ऐनं प्याययति पवमानः पुरस्तात् ।
पर्जन्यो धारा मरुत ऊधो अस्य यज्ञः पयो दक्षिणा दोहो अस्य ॥ ४.११.४ ॥
બળદ સુકૃતના લોકમાં દૂધ આપે છે; પવમાન આગળથી તેને તૃપ્ત કરે છે. પર્જન્ય તેની ધારાઓ, મરુતો તેનું આંચળ; યજ્ઞ તેનું દૂધ, દક્ષિણા તેનું દોહન.
4.11.5
यस्य नेशे यज्ञपतिर्न यज्ञो नास्य दातेशे न प्रतिग्रहीता ।
यो विश्वजिद्विश्वभृद्विश्वकर्मा घर्मं नो ब्रूत यतमश्चतुष्पात् ॥ ४.११.५ ॥
જેના શાસનમાં યજ્ઞપતિ નથી, યજ્ઞ નથી, તેનો દાતા નથી, પ્રતિગ્રહીતા પણ નથી — સર્વજિત, સર્વભૃત, સર્વકર્મા જે છે તે અમને ઘર્મ કહે; કયો ચતુષ્પાદ?
4.11.6
येन देवाः स्वरारुरुहुर्हित्वा शरीरममृतस्य नाभिम् ।
तेन गेष्म सुकृतस्य लोकं घर्मस्य व्रतेन तपसा यशस्यवः ॥ ४.११.६ ॥
જે માર્ગે દેવતાઓ શરીર છોડીને અમૃતના કેન્દ્ર સ્વર્ગે ચડ્યા, તે જ માર્ગે, ઘર્મના વ્રત અને તપથી યશસ્વી થઈને, આપણે સુકૃતના લોકમાં જઈએ.
4.11.7
इन्द्रो रूपेणाग्निर्वहेन प्रजापतिः परमेष्ठी विराट् ।
विश्वानरे अक्रमत वैश्वानरे अक्रमतानडुह्यक्रमत ।
सोऽदृंहयत सोऽधारयत ॥ ४.११.७ ॥
ઇન્દ્ર રૂપથી, અગ્નિ વહનથી, પ્રજાપતિ પરમેષ્ઠી વિરાટ્ રૂપે આગળ વધ્યા; વિશ્વાનરમાં આગળ વધ્યા, વૈશ્વાનરમાં આગળ વધ્યા, અને બળદમાં આગળ વધ્યા. તેમણે દૃઢ કર્યું, તેમણે ધારણ કર્યું.
4.11.8
मध्यमेतदनडुहो यत्रैष वह आहितः ।
एतावदस्य प्राचीनं यावान् प्रत्यङ्समाहितः ॥ ४.११.८ ॥
આ જ બળદનું મધ્ય છે, જ્યાં આ ધૂંસરી મૂકાઈ છે. તેનો આગળનો ભાગ જેટલો છે, તેટલો જ પાછળનો ભાગ પણ સ્થાપિત છે.
4.11.9
यो वेदानडुहो दोहान्त्सप्तानुपदस्वतः ।
प्रजां च लोकं चाप्नोति तथा सप्तऋषयो विदुः ॥ ४.११.९ ॥
બળદના સાત અનુપદસ્વત દોહન જે જાણે છે, તે સંતાન અને લોક બંને પામે છે; એ જ રીતે સપ્તર્ષિઓ પણ જાણે છે.
4.11.10
पद्भिः सेदिमवक्रामन्न् इरां जङ्घाभिरुत्खिदन् ।
श्रमेणानड्वान् कीलालं कीनाशश्चाभि गच्छतः ॥ ४.११.१० ॥
પગથી ચાલતાં, જાંઘોથી માટી ખોદતાં, બળદ શ્રમથી પાણી તરફ જાય છે; ખેડૂત પણ તે તરફ જાય છે.
4.11.11
द्वादश वा एता रात्रीर्व्रत्या आहुः प्रजापतेः ।
तत्रोप ब्रह्म यो वेद तद्वा अनडुहो व्रतम् ॥ ४.११.११ ॥
આ બાર રાત્રિઓને પ્રજાપતિની વ્રતરાત્રિઓ કહેવાય છે; ત્યાં જે બ્રહ્મને નજીકથી જાણે છે, તે બળદનું વ્રત જ જાણે છે.
4.11.12
दुहे सायं दुहे प्रातर्दुहे मध्यंदिनं परि ।
दोहा ये अस्य संयन्ति तान् विद्मानुपदस्वतः ॥ ४.११.१२ ॥
સાંજે દોહે છે, સવારે દોહે છે, મધ્યાહ્ને પણ દોહે છે; એનાં જે દોહન એકત્ર થાય છે, તેમને અમે જાણીએ છીએ.