अथर्ववेद · सूक्त 4.20

4.20.1

आ पश्यति प्रति पश्यति परा पश्यति पश्यति ।
दिवमन्तरिक्षमाद्भूमिं सर्वं तद्देवि पश्यति ॥ ४.२०.१ ॥

ती पुढे पाहते, मागे पाहते, दूरवरही पाहते; हे देवी, ती आकाश, अंतरिक्ष, पृथ्वी—सर्व काही पाहते.

तिस्रो दिवस्तिस्रः पृथिवीः षट्चेमाः प्रदिशाः पृथक् ।
त्वयाहं सर्वा भूतानि पश्यानि देव्योषधे ॥ ४.२०.२ ॥

तीन स्वर्ग, तीन पृथ्वी, ही सहा दिशा वेगवेगळ्या आहेत; हे देवी ओषधी, तुझ्याद्वारे मी सर्व प्राणी पाहो.

दिव्यस्य सुपर्णस्य तस्य हासि कनीनिका ।
सा भूमिमा रुरोहिथ वह्यं श्रान्ता वधूरिव ॥ ४.२०.३ ॥

तू त्या दिव्य सुपर्ण पक्ष्याची बुबुळ आहेस; थकलेल्या वधूप्रमाणे तू पृथ्वीवर चढून आली आहेस.

तां मे सहस्राक्षो देवो दक्षिणे हस्त आ दधत् ।
तयाहं सर्वं पश्यामि यश्च शूद्र उतार्यः ॥ ४.२०.४ ॥

सहस्राक्ष देवाने तिला माझ्यासाठी उजव्या हातात धारण केले; तिच्याद्वारे मी सर्व पाहतो—जो शूद्र आहे आणि जो आर्य आहे.

आविष्कृणुष्व रूपाणि मात्मानमप गूहथाः ।
अथो सहस्रचक्षो त्वं प्रति पश्याः किमीदिनः ॥ ४.२०.५ ॥

तुझी रूपे प्रकट कर, स्वतःला माझ्यापासून लपवू नकोस; आणि हे सहस्राक्षी, तू हेरांकडे आणि कपटी लोकांकडे परत पाहा.

दर्शय मा यातुधानान् दर्शय यातुधान्यः ।
पिशाचान्त्सर्वान् दर्शयेति त्वा रभ ओषधे ॥ ४.२०.६ ॥

मला यातुधानांना दाखव, यातुधानींना दाखव; सर्व पिशाचांना दाखव—असे म्हणून हे ओषधी, मी तुला धरतो.

कश्यपस्य चक्षुरसि शुन्याश्च चतुरक्ष्याः ।
वीध्रे सूर्यमिव सर्पन्तं मा पिशाचं तिरस्करः ॥ ४.२०.७ ॥

तू कश्यपाचा डोळा आहेस; शुनी आणि चतुरक्षीचाही डोळा तूच. वीध्रात सरकणाऱ्या सूर्याप्रमाणे पिशाचाला माझ्यापासून लपव.

उदग्रभं परिपाणाद्यातुधानं किमीदिनम् ।
तेनाहं सर्वं पश्याम्युत शूद्रमुतार्यम् ॥ ४.२०.८ ॥

परिपाणातून यातुधानाला आणि किमीदीला मी उपटून काढले. त्याच सामर्थ्याने मी सर्वांना पाहतो — शूद्रालाही आणि आर्यालाही.

यो अन्तरिक्षेण पतति दिवं यश्च अतिसर्पति ।
भूमिं यो मन्यते नाथं तं पिशाचं प्र दर्शय ॥ ४.२०.९ ॥

जो अंतरिक्षातून उडतो, जो आकाशापर्यंत जातो, जो पृथ्वीच्या पलीकडे सरकतो, जो पृथ्वीला आपला स्वामी मानतो — त्या पिशाचाला प्रकट कर.