अथर्ववेद · सूक्त 5.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.17.1
तेऽवदन् प्रथमा ब्रह्मकिल्बिषेऽकूपारः सलिलो मातरिश्वा ।
वीडुहरास्तप उग्रं मयोभूरापो देवीः प्रथमजा ऋतस्य ॥ ५.१७.१ ॥
सर्वप्रथम असलेल्यांनी ब्रह्म-किल्बिषाबद्दल असे सांगितले: समुद्र, जल, मातरिश्वा, बलाने हरण करणारे, उग्र तप, कल्याण करणारा मयोभू, ऋतापासून प्रथम जन्मलेली दिव्य जले.
5.17.2
सोमो राजा प्रथमो ब्रह्मजायां पुनः प्रायच्छदहृणीयमानः ।
अन्वर्तिता वरुणो मित्र आसीदग्निर्होता हस्तगृह्या निनाय ॥ ५.१७.२ ॥
राजा सोमाने प्रथम ब्रह्माच्या पत्नीला रागावल्याविना पुन्हा परत दिले. वरुण आणि मित्र तिच्या मागे गेले; होता अग्नीने हात धरून तिला नेले.
5.17.3
हस्तेनैव ग्राह्य आधिरस्या ब्रह्मजायेति चेदवोचत् ।
न दूताय प्रहेया तस्थ एषा तथा राष्ट्रं गुपितं क्षत्रियस्य ॥ ५.१७.३ ॥
तिला हातानेच धरले पाहिजे; ब्रह्माची पत्नी ही गहाण आहे असे सांगितले असल्यास. तिला दूताकडे पाठवू नये; ती तिथेच उभी राहते, अशा प्रकारे क्षत्रियाचे राष्ट्र रक्षित होते.
5.17.4
यामाहुस्तारकैषा विकेशीति दुच्छुनां ग्राममवपद्यमानाम् ।
सा ब्रह्मजाया वि दुनोति राष्ट्रं यत्र प्रापादि शश उल्कुषीमान् ॥ ५.१७.४ ॥
जिला 'तारका' म्हणतात, ही 'विकेशी' आहे; दुष्ट कुत्र्यांच्या गावात प्रवेश करणारी. ब्रह्माची पत्नी असलेली ती राष्ट्राला पीडा देते, जिथे मशाल धरलेला ससा शिरला तिथे.
5.17.5
ब्रह्मचारी चरति वेविषद्विषः स देवानां भवत्येकमङ्गम् ।
तेन जायामन्वविन्दद्बृहस्पतिः सोमेन नीतां जुह्वं न देवाः ॥ ५.१७.५ ॥
ब्रह्मचारी विषांना कंपवत फिरतो; तो देवांचा एक अवयव होतो. त्याच्या द्वारे बृहस्पतीने सोमाने नेलेली पत्नी मिळवली, जसे देवांनी जुह्वा मिळवली.
5.17.6
देवा वा एतस्यामवदन्त पूर्वे सप्तऋषयस्तपसा ये निषेदुः ।
भीमा जाया ब्राह्मणस्यापनीता दुर्धां दधाति परमे व्योमन् ॥ ५.१७.६ ॥
पूर्वकाळी तपाने बसलेल्या सप्तर्षींविषयी देवांनी असे सांगितले. ब्राह्मणाची भयंकर पत्नी पळवून नेली गेली; ती परम आकाशात दुर्धर अशी स्थापित होते.
5.17.7
ये गर्भा अवपद्यन्ते जगद्यच्चापलुप्यते ।
वीरा ये तृह्यन्ते मिथो ब्रह्मजाया हिनस्ति तान् ॥ ५.१७.७ ॥
गर्भ गळून पडतात, ज्यामुळे जग नष्ट होते, वीर एकमेकांना जखमी करतात — त्यांना ब्राह्मणपत्नी इजा करते.
5.17.8
उत यत्पतयो दश स्त्रियाः पूर्वे अब्राह्मणाः ।
ब्रह्मा चेद्धस्तमग्रहीत्स एव पतिरेकधा ॥ ५.१७.८ ॥
स्त्रीचे दहा पूर्व पती ब्राह्मण नसले तरी, एखाद्या ब्राह्मणाने हात धरला तर तोच एकमात्र पती ठरतो.
5.17.9
ब्राह्मण एव पतिर्न राजन्यो न वैश्यः ।
तत्सूर्यः प्रब्रुवन्न् एति पञ्चभ्यो मानवेभ्यः ॥ ५.१७.९ ॥
ब्राह्मणच पती आहे; क्षत्रिय नव्हे, वैश्यही नव्हे. हे घोषित करत सूर्य पाच मानव जातींकडे जातो.
5.17.10
पुनर्वै देवा अददुः पुनर्मनुष्या अददुः ।
राजानः सत्यं गृह्णाना ब्रह्मजायां पुनर्ददुः ॥ ५.१७.१० ॥
देवांनी पुन्हा परत दिले, माणसांनी पुन्हा परत दिले. सत्य स्वीकारणाऱ्या राजांनी ब्रह्मजायेला पुन्हा परत दिले.
5.17.11
पुनर्दाय ब्रह्मजायां कृत्वा देवैर्निकिल्बिषम् ।
ऊर्जं पृथिव्या भक्त्वोरुगायमुपासते ॥ ५.१७.११ ॥
देवांनी निर्दोष करून, ब्रह्मजायेला पुन्हा परत देऊन, पृथ्वीचा ऊर्जरस भोगून, ते उरुगायाची उपासना करतात.
5.17.12
नास्य जाया शतवाही कल्याणी तल्पमा शये ।
यस्मिन् राष्ट्रे निरुध्यते ब्रह्मजायाचित्त्या ॥ ५.१७.१२ ॥
ज्या राष्ट्रात अचित्तीमुळे ब्रह्मजायेला अडवले जाते, तेथे याची शतवाही, कल्याणी पत्नी बिछान्यावर झोपत नाही.
5.17.13
न विकर्णः पृथुशिरास्तस्मिन् वेश्मनि जायते ।
यस्मिन् राष्ट्रे निरुध्यते ब्रह्मजायाचित्त्या ॥ ५.१७.१३ ॥
ज्या राष्ट्रात अचित्तीमुळे ब्रह्मजायेला अडवले जाते, त्या घरात विकर्ण आणि मोठ्या डोक्याचा मुलगा जन्मत नाही.
5.17.14
नास्य क्षत्ता निष्कग्रीवः सूनानामेत्यग्रतः ।
यस्मिन् राष्ट्रे निरुध्यते ब्रह्मजायाचित्त्या ॥ ५.१७.१४ ॥
ज्या राष्ट्रात अचित्तीमुळे ब्रह्मजायेला अडवले जाते, तेथे याचा सारथी, सोन्याचा हार घातलेला, सूनांपुढे येत नाही.
5.17.15
नास्य श्वेतः कृष्णकर्णो धुरि युक्तो महीयते ।
यस्मिन् राष्ट्रे निरुध्यते ब्रह्मजायाचित्त्या ॥ ५.१७.१५ ॥
ज्या राष्ट्रात अचित्तीमुळे ब्रह्मजायेला अडवले जाते, तेथे याचा पांढरा, काळ्या कानांचा बैल, जुंपलेला असूनही सन्मानित होत नाही.
5.17.16
नास्य क्षेत्रे पुष्करिणी नाण्डीकं जायते बिसम् ।
यस्मिन् राष्ट्रे निरुध्यते ब्रह्मजायाचित्त्या ॥ ५.१७.१६ ॥
ज्या राष्ट्रात अचित्तीमुळे ब्रह्मजायेला अडवले जाते, तेथे याच्या शेतात कमळाचे तळे नसते; कमळाचा दांडा आणि मूळ उगवत नाही.
5.17.17
नास्मै पृश्निं वि दुहन्ति येऽस्या दोहमुपासते ।
यस्मिन् राष्ट्रे निरुध्यते ब्रह्मजायाचित्त्या ॥ ५.१७.१७ ॥
ज्या राष्ट्रात अचित्तीमुळे ब्रह्मजायेला अडवले जाते, तेथे जे तिच्या दोहनाची सेवा करतात, ते याच्यासाठी ठिपक्यांची गाय दोहत नाहीत.
5.17.18
नास्य धेनुः कल्याणी नानड्वान्त्सहते धुरम् ।
विजानिर्यत्र ब्राह्मणो रात्रिं वसति पापया ॥ ५.१७.१८ ॥
त्याच्यासाठी कल्याणी गाय दूध देत नाही, बैल जू सहन करत नाही; जिथे विजानि ब्राह्मण पापिणीसह रात्र घालवतो.