અથર્વવેદ · સૂક્ત 8.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.9.1
कुतस्तौ जातौ कतमः सो अर्धः कस्माल्लोकात्कतमस्याः पृथिव्याः ।
वत्सौ विराजः सलिलादुदैतां तौ त्वा पृछामि कतरेण दुग्धा ॥ ८.९.१ ॥
તે બંને ક્યાંથી જન્મ્યા? તેમાંનો કયો અર્ધભાગ કયા લોકમાંથી, આ પૃથ્વીના કયા ભાગમાંથી? વિરાજનાં બે વાછરડાં પાણીમાંથી બહાર આવ્યાં. હું તને પૂછું છું: તેમાંના કોનાથી દૂધ દોહાયું?
8.9.2
यो अक्रन्दयत्सलिलं महित्वा योनिं कृत्वा त्रिभुजं शयानः ।
वत्सः कामदुघो विराजः स गुहा चक्रे तन्वः पराचैः ॥ ८.९.२ ॥
જેણે પોતાની મહિમાથી પાણીને ગર્જાવ્યું, ત્રિગુણિત યોનિ બનાવીને સૂતેલો, વિરાજનો કામધુક્ વાછરડો — તેણે ગુપ્ત રીતે, દૂરથી પોતાનાં શરીરો રચ્યાં.
8.9.3
यानि त्रीणि बृहन्ति येषां चतुर्थं वियुनक्ति वाचम् ।
ब्रह्मैनद्विद्यात्तपसा विपश्चिद्यस्मिन्न् एकं युज्यते यस्मिन्न् एकम् ॥ ८.९.३ ॥
જેના ત્રણ મહાન ભાગ છે, અને જેનો ચોથો ભાગ વાણીને અલગ કરે છે — તેને તપથી જ્ઞાની બ્રહ્મ તરીકે જાણે, જેમાં એક જોડાય છે અને જેમાં એક.
8.9.4
बृहतः परि सामानि षष्ठात्पञ्चाधि निर्मिता ।
बृहद्बृहत्या निर्मितं कुतोऽधि बृहती मिता ॥ ८.९.४ ॥
બૃહતની આસપાસ સામો છઠ્ઠામાંથી પાંચ પર રચાયાં. બૃહતીથી બૃહત રચાયું; ક્યાંથી બૃહતી માપાઈ?
8.9.5
बृहती परि मात्राया मातुर्मात्राधि निर्मिता ।
माया ह जज्ञे मायाया मायाया मातली परि ॥ ८.९.५ ॥
બૃહતીના માપની આસપાસ માપનારના માપ પર તે રચાયું. માયાથી ખરેખર માયા જન્મી; માયાથી માતલિ.
8.9.6
वैश्वानरस्य प्रतिमोपरि द्यौर्यावद्रोदसी विबबाधे अग्निः ।
ततः षष्ठादामुतो यन्ति स्तोमा उदितो यन्त्यभि षष्ठमह्नः ॥ ८.९.६ ॥
વૈશ્વાનરની પ્રતિમા ઉપર આકાશ સુધી છે; અગ્નિએ દ્યાવાપૃથિવીને ભરી દીધી. ત્યાંથી, છઠ્ઠા (લોકથી) એ સ્તોત્રો પેલે પાર જાય છે; ઉદય પામતા (સૂર્યથી) સ્તોત્રો દિવસના છઠ્ઠા ભાગ તરફ જાય છે.
8.9.7
षट् त्वा पृच्छाम ऋषयः कश्यपेमे त्वं हि युक्तं युयुक्षे योग्यं च ।
विराजमाहुर्ब्रह्मणः पितरं तां नो वि धेहि यतिधा सखिभ्यः ॥ ८.९.७ ॥
કશ્યપ, અમે ઋષિઓ તને છ બાબતો પૂછીએ છીએ—તું જ યુક્તને યુક્ત કરે છે, યોગ્યને પણ. વિરાજને બ્રહ્મના પિતા કહે છે; તેને અમારા માટે અનેક રીતે પ્રગટ કર, તારા મિત્રો માટે.
8.9.8
यां प्रच्युतामनु यज्ञाः प्रच्यवन्त उपतिष्ठन्त उपतिष्ठमानाम् ।
यस्या व्रते प्रसवे यक्षमेजति सा विराडृषयः परमे व्योमन् ॥ ८.९.८ ॥
જે ચ્યુત થતાં યજ્ઞો તેની પાછળ ચ્યુત થાય છે, નજીક ઊભી રહેતાં યજ્ઞો નજીક ઊભા રહે છે; જેના વ્રતમાં અને પ્રેરણામાં યક્ષ કંપે છે—તે વિરાટ છે, હે ઋષિઓ, પરમ આકાશમાં.
8.9.9
अप्राणैति प्राणेन प्राणतीनां विराट्स्वराजमभ्येति पश्चात् ।
विश्वं मृशन्तीमभिरूपां विराजं पश्यन्ति त्वे न त्वे पश्यन्त्येनाम् ॥ ८.९.९ ॥
તે પ્રાણ વિના પ્રાણીઓના પ્રાણથી (જીવે છે); વિરાટ સ્વરાજની પાછળથી આવે છે. બધાને સ્પર્શતી, અનેક રૂપવાળી વિરાજને લોકો જુએ છે—તારામાં જુએ છે, અને તારામાં ન જોઈને પણ, આને.
8.9.10
को विराजो मिथुनत्वं प्र वेद क ऋतून् क उ कल्पमस्याः ।
क्रमान् को अस्याः कतिधा विदुग्धान् को अस्या धाम कतिधा व्युष्टीः ॥ ८.९.१० ॥
વિરાજનું મિથુનત્વ કોણ સંપૂર્ણ જાણે છે? ઋતુઓને કોણ જાણે છે? તેના કલ્પ (વિધાન)ને કોણ જાણે છે? તેના ક્રમો કોણ, કેટલા પ્રકારે જાણે છે? દોહાયેલી (વિરાજ)ને કોણ કેટલા પ્રકારે જાણે છે? તેનું ધામ કોણ, અને તેની વ્યુષ્ટિઓ (ઉષાઓ) કેટલા પ્રકારે?
8.9.11
इयमेव सा या प्रथमा व्यौच्छदास्वितरासु चरति प्रविष्टा ।
महान्तो अस्यां महिमानो अन्तर्वधूर्जिगाय नवगज्जनित्री ॥ ८.९.११ ॥
આ એ જ છે, જે પ્રથમ પ્રકાશી; અન્યોની વચ્ચે પ્રવેશીને તે વિચરે છે. તેનામાં મહાન મહિમા છે; વધૂએ જીત મેળવી, નવજાતને જન્મ આપનારી માતા.
8.9.12
छन्दःपक्षे उषसा पेपिशाने समानं योनिमनु सं चरेते ।
सूर्यपत्नी सं चरतः प्रजानती केतुमती अजरे भूरिरेतसा ॥ ८.९.१२ ॥
છંદ જેમની પાંખો છે, તે બે ઉષાઓ શણગારાઈને એક જ યોનિને અનુસરીને સાથે વિચરે છે. સૂર્યની બે પત્નીઓ સાથે વિચરે છે; જાણનારી, તેજધ્વજવાળી, અજર, પુષ્કળ વીર્યવાળી.
8.9.13
ऋतस्य पन्थामनु तिस्र आगुस्त्रयो घर्मा अनु रेत आगुः ।
प्रजामेका जिन्वत्यूर्जमेका राष्ट्रमेका रक्षति देवयूनाम् ॥ ८.९.१३ ॥
ઋતના માર્ગે ત્રણ આવ્યા; ત્રણ ઘર્મ વીર્યની પાછળ આવ્યા. એક પ્રજાને પ્રેરે છે, એક ઊર્જાને, એક દેવેચ્છુઓના રાષ્ટ્રની રક્ષા કરે છે.
8.9.14
अग्नीषोमावदधुर्या तुरीयासीद्यज्ञस्य पक्षावृषयः कल्पयन्तः ।
गायत्रीं त्रिष्टुभं जगतीमनुष्टुभं बृहदर्कीं यजमानाय स्वराभरन्तीम् ॥ ८.९.१४ ॥
અગ્નિ અને સોમને સ્થાપનારી ચોથી હતી; યજ્ઞની પાંખો ઋષિઓએ રચી. ગાયત્રી, ત્રિષ્ટુપ, જગતી, અનુષ્ટુપ અને બૃહતી એવા અર્કને યજમાન માટે સ્વર્ગમાં લાવનારી.
8.9.15
पञ्च व्युष्टीरनु पञ्च दोहा गां पञ्चनाम्नीमृतवोऽनु पञ्च ।
पञ्च दिशः पञ्चदशेन कॢप्तास्ता एकमूर्ध्नीरभि लोकमेकम् ॥ ८.९.१५ ॥
પાંચ ઉષાઓ, તેમની પાછળ પાંચ દોહન; પાંચ નામવાળી ગાય, તેની પાછળ પાંચ ઋતુઓ. પાંચ દિશાઓ પંદરથી રચાયેલી; તે એક માથાવાળી થઈ એક લોક તરફ.
8.9.16
षड्जाता भूता प्रथमजा ऋतस्य षडु सामानि षडहं वहन्ति ।
षड्योगं सीरमनु सामसाम षडााहुर्द्यावापृथिवीः षडुर्वीः ॥ ८.९.१६ ॥
છ જન્મે જન્મેલા, ઋતના પ્રથમજાત; છ સામ છ દિવસ વહન કરે છે. છ ધૂંસરીવાળા હળની પાછળ દરેક સામ છે; દ્યાવાપૃથિવીને છ અને વિશાળ લોકોને છ કહે છે.
8.9.17
षडाहुः शीतान् षडु मास उष्णान् ऋतुं नो ब्रूत यतमोऽतिरिक्तः ।
सप्त सुपर्णाः कवयो नि षेदुः सप्त छन्दांस्यनु सप्त दीक्षाः ॥ ८.९.१७ ॥
છ શીત કહે છે, છ માસ ઉષ્ણ; ઋતુ કહો, કયો અતિરિક્ત છે. સાત સુંદર પાંખોવાળા કવિઓ બેઠા; સાત છંદ, અને તેમની પાછળ સાત દીક્ષાઓ.
8.9.18
सप्त होमाः समिधो ह सप्त मधूनि सप्त ऋतवो ह सप्त ।
सप्ताज्यानि परि भूतमायन् ताः सप्तगृध्रा इति शुश्रुमा वयम् ॥ ८.९.१८ ॥
સાત હોમ, સાત સમિધા ખરેખર; સાત મધ, સાત ઋતુ ખરેખર; સાત આજ્ય વિશ્વની ચારે બાજુ ગયા. તેઓ સાત ગીધ છે એમ અમે સાંભળ્યું છે.
8.9.19
सप्त छन्दांसि चतुरुत्तराण्यन्यो अन्यस्मिन्न् अध्यार्पितानि ।
कथं स्तोमाः प्रति तिष्ठन्ति तेषु तानि स्तोमेषु कथमार्पितानि ॥ ८.९.१९ ॥
સાત છંદ, દરેક ચાર વધુ, એક પર બીજો સ્થાપિત. તેમના પર સ્તોમ કેવી રીતે ઊભા રહે છે, અને તે સ્તોમોમાં તેઓ કેવી રીતે સ્થાપિત છે?
8.9.20
कथं गायत्री त्रिवृतं व्याप कथं त्रिष्टुप्पञ्चदशेन कल्पते ।
त्रयस्त्रिंशेन जगती कथमनुष्टुप्कथमेकविंशः ॥ ८.९.२० ॥
ગાયત્રી ત્રિવૃતને કેવી રીતે વ્યાપે છે? ત્રિષ્ટુપ પંદર સાથે કેવી રીતે ગોઠવાય છે? તેત્રીસ સાથે જગતી કેવી રીતે, અનુષ્ટુપ કેવી રીતે, એકવીસ કેવી રીતે?
8.9.21
अष्ट जाता भूता प्रथमजा ऋतस्याष्टेन्द्रर्त्विजो दैव्या ये ।
अष्टयोनिरदितिरष्टपुत्राष्टमीं रात्रिमभि हव्यमेति ॥ ८.९.२१ ॥
ઋતના પ્રથમ જન્મેલા આઠ જન્મો થયા; આઠ ઇન્દ્રો, દૈવી ઋત્વિજો; આઠ યોનિઓવાળી અદિતિ, આઠ પુત્રોવાળી, આઠમી રાત્રિ તરફ હવ્ય જાય છે.
8.9.22
इत्थं श्रेयो मन्यमानेदमागमं युष्माकं सख्ये अहमस्मि शेवा ।
समानजन्मा क्रतुरस्ति वः शिवः स वः सर्वाः सं चरति प्रजानन् ॥ ८.९.२२ ॥
આ રીતે કલ્યાણ માનીને હું અહીં આવ્યો છું; તમારી મિત્રતામાં હું શુભકારી છું. સમાન જન્મનો સંકલ્પ તમારા માટે શિવ છે; તે જાણીને તે તમ સૌની સાથે ચાલે છે.
8.9.23
अष्टेन्द्रस्य षड्यमस्य ऋषीणां सप्त सप्तधा ।
अपो मनुष्यान् ओषधीस्तामु पञ्चानु सेचिरे ॥ ८.९.२३ ॥
ઇન્દ્રના આઠ, ઋષિઓના ષડ્યમના સાત-સાત પ્રકારો; જળ, મનુષ્યો, ઓષધિઓને; તેમાંના પાંચને અનુસરીને સિંચન થયું.
8.9.24
केवलीन्द्राय दुदुहे हि गृष्टिर्वशं पीयूषं प्रथमं दुहाना ।
अथातर्पयच्चतुरश्चतुर्धा देवान् मनुष्यानसुरान् उत ऋषीन् ॥ ८.९.२४ ॥
કેવલ ઇન્દ્ર માટે ગૃષ્ટિએ દૂધ દોહ્યું; વશે પ્રથમ અમૃત દોહ્યું. પછી ચારને ચાર પ્રકારે તૃપ્ત કર્યા — દેવો, મનુષ્યો, અસુરો, ઋષિઓ.
8.9.25
को नु गौः क एकऋषिः किमु धाम का आशिषः ।
यक्षं पृथिव्यामेकवृदेकर्तुः कतमो नु सः ॥ ८.९.२५ ॥
તે ગાય કોણ છે? એક ઋષિ કોણ છે? કયું ધામ, કઈ કામના? પૃથ્વી પરનું તે અદ્ભુત રૂપ, એક-આવર્તી, એક-ઋતુ — તેમાંથી તે કોણ છે?
8.9.26
एको गौरेक एकऋषिरेकं धामैकधाशिषः ।
यक्षं पृथिव्यामेकवृदेकर्तुर्नाति रिच्यते ॥ ८.९.२६ ॥
એક ગાય, એક ઋષિ, એક જ ધામ, એકવિધ કામનાઓ; પૃથ્વી પરનું તે અદ્ભુત રૂપ, એક-આવર્તી, એક-ઋતુ — એક કર્તાથી કંઈ બાકી રહેતું નથી.