ਅਥਰਵਵੇਦ · ਸੂਕਤ 8.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.9.1
कुतस्तौ जातौ कतमः सो अर्धः कस्माल्लोकात्कतमस्याः पृथिव्याः ।
वत्सौ विराजः सलिलादुदैतां तौ त्वा पृछामि कतरेण दुग्धा ॥ ८.९.१ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿੱਥੋਂ ਜੰਮੇ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਅੱਧਾ ਕਿਸ ਲੋਕ ਤੋਂ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ? ਵਿਰਾਜ ਦੇ ਦੋ ਵੱਛੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ। ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਦੁਹਿਆ ਗਿਆ?
8.9.2
यो अक्रन्दयत्सलिलं महित्वा योनिं कृत्वा त्रिभुजं शयानः ।
वत्सः कामदुघो विराजः स गुहा चक्रे तन्वः पराचैः ॥ ८.९.२ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਰਜਾਇਆ, ਤਿੰਨ ਗੁਣੀ ਯੋਨੀ ਬਣਾ ਕੇ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਰਾਜ ਦਾ ਕਾਮਧੁਕ ਵੱਛਾ — ਉਸ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੂਰੋਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਰਚੇ।
8.9.3
यानि त्रीणि बृहन्ति येषां चतुर्थं वियुनक्ति वाचम् ।
ब्रह्मैनद्विद्यात्तपसा विपश्चिद्यस्मिन्न् एकं युज्यते यस्मिन्न् एकम् ॥ ८.९.३ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਉਸ ਨੂੰ ਤਪ ਨਾਲ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ।
8.9.4
बृहतः परि सामानि षष्ठात्पञ्चाधि निर्मिता ।
बृहद्बृहत्या निर्मितं कुतोऽधि बृहती मिता ॥ ८.९.४ ॥
ਬ੍ਰਿਹਤ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਾਮ ਛੇ ਤੋਂ ਪੰਜ ਉੱਤੇ ਰਚੇ ਗਏ। ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਹਤ ਰਚਿਆ ਗਿਆ; ਕਿੱਥੋਂ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਮਾਪੀ ਗਈ?
8.9.5
बृहती परि मात्राया मातुर्मात्राधि निर्मिता ।
माया ह जज्ञे मायाया मायाया मातली परि ॥ ८.९.५ ॥
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਮਾਪ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਾਪ ਉੱਤੇ ਉਹ ਰਚਿਆ ਗਿਆ। ਮਾਇਆ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਜੰਮੀ; ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮਾਤਲੀ।
8.9.6
वैश्वानरस्य प्रतिमोपरि द्यौर्यावद्रोदसी विबबाधे अग्निः ।
ततः षष्ठादामुतो यन्ति स्तोमा उदितो यन्त्यभि षष्ठमह्नः ॥ ८.९.६ ॥
ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਉੱਪਰ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਹੈ; ਅਗਨੀ ਨੇ ਦਿਊਲੋਕ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੋਂ, ਛੇਵੇਂ (ਲੋਕ) ਤੋਂ ਉਹ ਸਤੋਤਰ ਪਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਚੜ੍ਹਦੇ (ਸੂਰਜ) ਤੋਂ ਸਤੋਤਰ ਦਿਨ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
8.9.7
षट् त्वा पृच्छाम ऋषयः कश्यपेमे त्वं हि युक्तं युयुक्षे योग्यं च ।
विराजमाहुर्ब्रह्मणः पितरं तां नो वि धेहि यतिधा सखिभ्यः ॥ ८.९.७ ॥
ਕਸ਼ਯਪ, ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਛੇ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਹੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਵੀ। ਵਿਰਾਜ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ।
8.9.8
यां प्रच्युतामनु यज्ञाः प्रच्यवन्त उपतिष्ठन्त उपतिष्ठमानाम् ।
यस्या व्रते प्रसवे यक्षमेजति सा विराडृषयः परमे व्योमन् ॥ ८.९.८ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਯਗ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਣ ਤੇ ਯਗ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਿੱਚ ਯਕਸ਼ ਕੰਬਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵਿਰਾਟ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਓ, ਪਰਮ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ।
8.9.9
अप्राणैति प्राणेन प्राणतीनां विराट्स्वराजमभ्येति पश्चात् ।
विश्वं मृशन्तीमभिरूपां विराजं पश्यन्ति त्वे न त्वे पश्यन्त्येनाम् ॥ ८.९.९ ॥
ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ (ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ); ਵਿਰਾਟ ਸਵਰਾਜ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਰਾਜ ਨੂੰ ਲੋਕ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਇਸ ਨੂੰ।
8.9.10
को विराजो मिथुनत्वं प्र वेद क ऋतून् क उ कल्पमस्याः ।
क्रमान् को अस्याः कतिधा विदुग्धान् को अस्या धाम कतिधा व्युष्टीः ॥ ८.९.१० ॥
ਵਿਰਾਜ ਦੇ ਮਿਥੁਨਤ੍ਵ ਨੂੰ ਕੌਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਦੇ ਕਲਪ (ਵਿਧਾਨ) ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਕੌਣ, ਕਿੰਨੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਦੁੱਧ ਚੋਈ ਗਈ (ਵਿਰਾਜ) ਨੂੰ ਕੌਣ ਕਿੰਨੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਧਾਮ ਕੌਣ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਉਸ਼ਟੀਆਂ (ਉਸ਼ਾਵਾਂ) ਕਿੰਨੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ?
8.9.11
इयमेव सा या प्रथमा व्यौच्छदास्वितरासु चरति प्रविष्टा ।
महान्तो अस्यां महिमानो अन्तर्वधूर्जिगाय नवगज्जनित्री ॥ ८.९.११ ॥
ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਚਮਕੀ; ਹੋਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵਿਚਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਹਨ; ਵਧੂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਨਵਜਾਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ।
8.9.12
छन्दःपक्षे उषसा पेपिशाने समानं योनिमनु सं चरेते ।
सूर्यपत्नी सं चरतः प्रजानती केतुमती अजरे भूरिरेतसा ॥ ८.९.१२ ॥
ਛੰਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਭ ਹਨ, ਉਹ ਦੋ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇੱਕੋ ਕੁੱਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਾਣਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇਜ ਧੁਜਾ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਜਰ, ਭਰਪੂਰ ਵੀਰਜ ਵਾਲੀਆਂ।
8.9.13
ऋतस्य पन्थामनु तिस्र आगुस्त्रयो घर्मा अनु रेत आगुः ।
प्रजामेका जिन्वत्यूर्जमेका राष्ट्रमेका रक्षति देवयूनाम् ॥ ८.९.१३ ॥
ਰਿਤ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਆਏ; ਤਿੰਨ ਘਰਮ ਵੀਰਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਏ। ਇੱਕ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਊਰਜਾ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਦੇਵ-ਇੱਛੁਕਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
8.9.14
अग्नीषोमावदधुर्या तुरीयासीद्यज्ञस्य पक्षावृषयः कल्पयन्तः ।
गायत्रीं त्रिष्टुभं जगतीमनुष्टुभं बृहदर्कीं यजमानाय स्वराभरन्तीम् ॥ ८.९.१४ ॥
ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਥਾਪਣ ਵਾਲੀ ਚੌਥੀ ਸੀ; ਯੱਗ ਦੇ ਖੰਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਚੇ। ਗਾਇਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ, ਜਗਤੀ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਵਾਲੇ ਅਰਕ ਨੂੰ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਸਵਰਗ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ।
8.9.15
पञ्च व्युष्टीरनु पञ्च दोहा गां पञ्चनाम्नीमृतवोऽनु पञ्च ।
पञ्च दिशः पञ्चदशेन कॢप्तास्ता एकमूर्ध्नीरभि लोकमेकम् ॥ ८.९.१५ ॥
ਪੰਜ ਉਸ਼ਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੰਜ ਦੋਹਨ; ਪੰਜ ਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੰਜ ਰੁੱਤਾਂ। ਪੰਜ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘੜੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਇੱਕ-ਸਿਰ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਲੋਕ ਵੱਲ।
8.9.16
षड्जाता भूता प्रथमजा ऋतस्य षडु सामानि षडहं वहन्ति ।
षड्योगं सीरमनु सामसाम षडााहुर्द्यावापृथिवीः षडुर्वीः ॥ ८.९.१६ ॥
ਛੇ ਜਨਮਾਂ ਨਾਲ ਜੰਮੇ, ਰਿਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ-ਜਾਤ; ਛੇ ਸਾਮ ਛੇ ਦਿਨ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਛੇ ਜੂਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਰ ਸਾਮ ਹੈ; ਦਿਊਆਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਨੂੰ ਛੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
8.9.17
षडाहुः शीतान् षडु मास उष्णान् ऋतुं नो ब्रूत यतमोऽतिरिक्तः ।
सप्त सुपर्णाः कवयो नि षेदुः सप्त छन्दांस्यनु सप्त दीक्षाः ॥ ८.९.१७ ॥
ਛੇ ਠੰਢੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਗਰਮ; ਰੁੱਤ ਦੱਸੋ, ਕਿਹੜੀ ਵਾਧੂ ਹੈ। ਸੱਤ ਸੋਹਣੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਕਵੀ ਬੈਠ ਗਏ; ਸੱਤ ਛੰਦ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਸੱਤ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਵਾਂ।
8.9.18
सप्त होमाः समिधो ह सप्त मधूनि सप्त ऋतवो ह सप्त ।
सप्ताज्यानि परि भूतमायन् ताः सप्तगृध्रा इति शुश्रुमा वयम् ॥ ८.९.१८ ॥
ਸੱਤ ਹੋਮ, ਸੱਤ ਸਮਿਧਾਵਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ; ਸੱਤ ਮਧੂ, ਸੱਤ ਰੁੱਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ; ਸੱਤ ਆਜਿਆਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਸੱਤ ਗਿਰਝਾਂ ਹਨ, ਐਸਾ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
8.9.19
सप्त छन्दांसि चतुरुत्तराण्यन्यो अन्यस्मिन्न् अध्यार्पितानि ।
कथं स्तोमाः प्रति तिष्ठन्ति तेषु तानि स्तोमेषु कथमार्पितानि ॥ ८.९.१९ ॥
ਸੱਤ ਛੰਦ, ਹਰੇਕ ਚਾਰ ਵੱਧ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਤੋਮ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਤੋਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ?
8.9.20
कथं गायत्री त्रिवृतं व्याप कथं त्रिष्टुप्पञ्चदशेन कल्पते ।
त्रयस्त्रिंशेन जगती कथमनुष्टुप्कथमेकविंशः ॥ ८.९.२० ॥
ਗਾਇਤਰੀ ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਪਦੀ ਹੈ? ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਪੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ? ਤੇਤੀਸ ਨਾਲ ਜਗਤੀ ਕਿਵੇਂ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਕਿਵੇਂ, ਇਕੀਸ ਕਿਵੇਂ?
8.9.21
अष्ट जाता भूता प्रथमजा ऋतस्याष्टेन्द्रर्त्विजो दैव्या ये ।
अष्टयोनिरदितिरष्टपुत्राष्टमीं रात्रिमभि हव्यमेति ॥ ८.९.२१ ॥
ਰਿਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜੰਮੇ ਅੱਠ ਜਨਮ ਹੋਏ; ਅੱਠ ਇੰਦਰ, ਦੈਵੀ ਰਿਤਵਿਜ; ਅੱਠ ਯੋਨੀਆਂ ਵਾਲੀ ਅਦਿਤੀ, ਅੱਠ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਅੱਠਵੀਂ ਰਾਤ ਵੱਲ ਹਵਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
8.9.22
इत्थं श्रेयो मन्यमानेदमागमं युष्माकं सख्ये अहमस्मि शेवा ।
समानजन्मा क्रतुरस्ति वः शिवः स वः सर्वाः सं चरति प्रजानन् ॥ ८.९.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਲਾ ਸਮਝ ਕੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭਕਾਰੀ ਹਾਂ। ਇੱਕੋ ਜਨਮ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਹੈ; ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
8.9.23
अष्टेन्द्रस्य षड्यमस्य ऋषीणां सप्त सप्तधा ।
अपो मनुष्यान् ओषधीस्तामु पञ्चानु सेचिरे ॥ ८.९.२३ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਅੱਠ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਛੇ-ਜੋੜੇ ਦੇ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਭੇਦ; ਪਾਣੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨੂੰ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛਿੜਕਾਅ ਹੋਇਆ।
8.9.24
केवलीन्द्राय दुदुहे हि गृष्टिर्वशं पीयूषं प्रथमं दुहाना ।
अथातर्पयच्चतुरश्चतुर्धा देवान् मनुष्यानसुरान् उत ऋषीन् ॥ ८.९.२४ ॥
ਕੇਵਲ ਇੰਦਰ ਲਈ ਗ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਦੁੱਧ ਚੋਇਆ; ਵਸ਼ਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੋਇਆ। ਫਿਰ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ — ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਅਸੁਰ, ਰਿਸ਼ੀ।
8.9.25
को नु गौः क एकऋषिः किमु धाम का आशिषः ।
यक्षं पृथिव्यामेकवृदेकर्तुः कतमो नु सः ॥ ८.९.२५ ॥
ਉਹ ਗਊ ਕੌਣ ਹੈ? ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਧਾਮ, ਕਿਹੜੀ ਕਾਮਨਾ? ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ, ਇੱਕ-ਵਰਤਨੀ, ਇੱਕ-ਰੁੱਤ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
8.9.26
एको गौरेक एकऋषिरेकं धामैकधाशिषः ।
यक्षं पृथिव्यामेकवृदेकर्तुर्नाति रिच्यते ॥ ८.९.२६ ॥
ਇੱਕ ਗਊ, ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਕੋ ਧਾਮ, ਇੱਕ-ਵਿਧ ਕਾਮਨਾਵਾਂ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ, ਇੱਕ-ਵਰਤਨੀ, ਇੱਕ-ਰੁੱਤ — ਇੱਕ ਕਰਤਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।