अथर्ववेद · सूक्त 9.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.1.1
दिवस्पृथिव्या अन्तरिक्षात्समुद्रादग्नेर्वातान् मधुकशा हि जज्ञे ।
तां चायित्वामृतं वसानां हृद्भिः प्रजाः प्रति नन्दन्ति सर्वाः ॥ ९.१.१ ॥
आकाश, पृथ्वी, अंतरिक्ष, समुद्र, अग्नी आणि वायू यांच्यापासून मधुकशा जन्मली. तिच्याजवळ येऊन आणि अमृत धारण करून सर्व प्रजा अंतःकरणाने आनंदित होतात.
9.1.2
महत्पयो विश्वरूपमस्याः समुद्रस्य त्वोत रेत आहुः ।
यत ऐति मधुकशा रराणा तत्प्राणस्तदमृतं निविष्टम् ॥ ९.१.२ ॥
तिचा महान रस विश्वरूप आहे; तुला समुद्राचे बीजही म्हणतात. आनंदित मधुकशा जिथून येते, तोच प्राण; तेथेच अमृत स्थिर आहे.
9.1.3
पश्यन्त्यस्याश्चरितं पृथिव्यां पृथङ्नरो बहुधा मीमांसमानाः ।
अग्नेर्वातान् मधुकशा हि जज्ञे मरुतामुग्रा नप्तिः ॥ ९.१.३ ॥
पृथ्वीवर लोक तिच्या गतीचा अनेक प्रकारे विचार करत वेगवेगळे पाहतात. अग्नी आणि वायू यांच्यापासून मधुकशा जन्मली; ती मरुतांची उग्र संतान आहे.
9.1.4
मातादित्यानां दुहिता वसूनां प्राणः प्रजानाममृतस्य नाभिः ।
हिरण्यवर्णा मधुकशा घृताची महान् भर्गश्चरति मर्त्येषु ॥ ९.१.४ ॥
ती आदित्यांची माता, वसूंची कन्या, प्रजांचा प्राण आणि अमृताचे केंद्र आहे. सुवर्णवर्णा, घृतसिंचित मधुकशा; मर्त्यांमध्ये महान तेज संचार करते.
9.1.5
मधोः कशामजनयन्त देवास्तस्या गर्भो अभवद्विश्वरूपः ।
तं जातं तरुणं पिपर्ति माता स जातो विश्वा भुवना वि चष्टे ॥ ९.१.५ ॥
देवांनी मधाचा चाबूक मधुकशा निर्माण केला; तिचा गर्भ विश्वरूप झाला. जन्मलेल्या त्या तरुणाचे माता पोषण करते; जन्मलेला सर्व लोक पाहतो.
9.1.6
कस्तं प्र वेद क उ तं चिकेत यो अस्या हृदः कलशः सोमधानो अक्षितः ।
ब्रह्मा सुमेधाः सो अस्मिन् मदेत ॥ ९.१.६ ॥
त्याला कोण नीट जाणतो? कोण त्याला ओळखतो? हिच्या हृदयातून आलेला, सोम धारण करणारा अक्षय कलश — सुमेधा ब्रह्मा यात आनंदित होवो.
9.1.7
स तौ प्र वेद स उ तौ चिकेत यावस्याः स्तनौ सहस्रधारावक्षितौ ।
ऊर्जं दुहाते अनपस्फुरन्तौ ॥ ९.१.७ ॥
तो त्या दोन्हींना नीट जाणतो, तोच त्यांना ओळखतो — हिचे जे दोन स्तन, हजार धारांचे, अक्षय, जे न थांबता ऊर्जा दुहतात.
9.1.8
हिङ्करिक्रती बृहती वयोधा उच्चैर्घोषाभ्येति या व्रतम् ।
त्रीन् घर्मान् अभि वावशाना मिमाति मायुं पयते पयोभिः ॥ ९.१.८ ॥
हिंकार शक्ती असलेली, विशाल, प्राण देणारी, उंच स्वराची, व्रताकडे येणारी — तीन उष्णतांची इच्छा करीत ती ध्वनी मोजते; दूध आणि रसाने पोषण देते.
9.1.9
यामापीनामुपसीदन्त्यापः शाक्वरा वृषभा ये स्वराजः ।
ते वर्षन्ति ते वर्षयन्ति तद्विदे काममूर्जमापः ॥ ९.१.९ ॥
पाण्याचे प्रवाह जिच्याजवळ बसतात, बलवान स्वराज्यी वृषभांसारखे जल — ते वर्षाव करतात, ते वर्षाव करवतात; ती इच्छा आणि ऊर्जा ज्ञात होते, हे जलांनो.
9.1.10
स्तनयित्नुस्ते वाक्प्रजापते वृषा शुष्मं क्षिपसि भूम्यामधि ।
अग्नेर्वातान् मधुकशा हि जज्ञे मरुतामुग्रा नप्तिः ॥ ९.१.१० ॥
तुझा गर्जना तुझी वाणी आहे, हे प्रजापती — वृषभा, तू पृथ्वीवर बल फेकतोस; अग्नी आणि वायूंच्या मधुर चाबकातूनच ती जन्मली, मरुतांची उग्र नात.
9.1.11
यथा सोमः प्रातःसवने अश्विनोर्भवति प्रियः ।
एवा मे अश्विना वर्च आत्मनि ध्रियताम् ॥ ९.१.११ ॥
प्रातःसवनात सोम जसा अश्विनांना प्रिय होतो, तसेच, हे अश्विनो, माझ्या आत्म्यात तेज धारण केले जावो.
9.1.12
यथा सोमो द्वितीये सवन इन्द्राग्न्योर्भवति प्रियः ।
एवा म इन्द्राग्नी वर्च आत्मनि ध्रियताम् ॥ ९.१.१२ ॥
जसे दुसऱ्या सवनात सोम इंद्र आणि अग्नीला प्रिय होतो, तसेच इंद्र आणि अग्नी माझ्या आत्म्यात तेज धारण करोत.
9.1.13
यथा सोमस्तृतीये सवन ऋभूणां भवति प्रियः ।
एवा म ऋभवो वर्च आत्मनि ध्रियताम् ॥ ९.१.१३ ॥
जसे तिसऱ्या सवनात सोम ऋभूंना प्रिय होतो, तसेच ऋभू माझ्या आत्म्यात तेज धारण करोत.
9.1.14
मधु जनिषीय मधु वंसिषीय ।
पयस्वान् अग्न आगमं तं मा सं सृज वर्चसा ॥ ९.१.१४ ॥
मध निर्माण करावे, मध मिळवावे. हे अग्नी, दुधाने समृद्ध होऊन मी आलो आहे; त्या तेजाने मला जोड.
9.1.15
सं माग्ने वर्चसा सृज सं प्रजया समायुषा ।
विद्युर्मे अस्य देवा इन्द्रो विद्यात्सह ऋषिभिः ॥ ९.१.१५ ॥
हे अग्नी, मला तेजाने जोड; प्रजा आणि पूर्ण आयुष्याने जोड. देवांनी माझे हे (ज्ञान) जाणावे; इंद्राने ऋषींसह जाणावे.
9.1.16
यथा मधु मधुकृतः संभरन्ति मधावधि ।
एवा मे अश्विना वर्च आत्मनि ध्रियताम् ॥ ९.१.१६ ॥
जसे मधमाशा मधात मध गोळा करतात, तसेच अश्विनौ माझ्या आत्म्यात तेज धारण करोत.
9.1.17
यथा मक्षाः इदं मधु न्यञ्जन्ति मधावधि ।
एवा मे अश्विना वर्चस्तेजो बलमोजश्च ध्रियताम् ॥ ९.१.१७ ॥
जसे माश्या या मधात मध लावतात, तसेच अश्विनौ माझ्यासाठी तेज, ओज, बल आणि वीर्य धारण करोत.
9.1.18
यद्गिरिषु पर्वतेषु गोष्वश्वेषु यन् मधु ।
सुरायां सिच्यमानायां यत्तत्र मधु तन् मयि ॥ ९.१.१८ ॥
पर्वतांत व शिखरांवर, गाईंमध्ये व घोड्यांमध्ये जे मधु आहे, आणि सुरा ओतली जाताना तिच्यात जे मधु आहे, ते मधु माझ्यात असो.
9.1.19
अश्विना सारघेण मा मधुनाङ्क्तं शुभस्पती ।
यथा वर्चस्वतीं वाचमावदानि जनामनु ॥ ९.१.१९ ॥
हे शुभाचे स्वामी अश्विनौ, सारघ व मधूने मला अभिषिक्त करा, यासाठी की मी लोकांमध्ये तेजस्वी वाणी बोलावी.
9.1.20
स्तनयित्नुस्ते वाक्प्रजापते वृषा शुष्मं क्षिपसि भूम्यां दिवि ।
तां पशव उप जीवन्ति सर्वे तेनो सेषमूर्जं पिपर्ति ॥ ९.१.२० ॥
हे प्रजापती, तुझी गर्जनेची वाणी वृषभाप्रमाणे सामर्थ्य पृथ्वीवर व द्युलोकात फेकते. त्यामुळेच सर्व पशू जगतात; ती अन्न व रस भरून देते.
9.1.21
पृथिवी दण्डोऽन्तरिक्षं गर्भो द्यौः कशा विद्युत्प्रकशो हिरण्ययो बिन्दुः ॥ ९.१.२१ ॥
पृथ्वी दण्ड आहे, अंतरिक्ष गर्भ आहे, द्यौ कशा आहे, वीज प्रकश आहे, सुवर्ण बिंदू आहे.
9.1.22
यो वै कशायाः सप्त मधूनि वेद मधुमान् भवति ।
ब्राह्मणश्च राजा च धेनुश्चानड्वांश्च व्रीहिश्च यवश्च मधु सप्तमम् ॥ ९.१.२२ ॥
जो कशेची सात मधुे जाणतो तो मधुमान होतो: ब्राह्मण, राजा, धेनू, अनड्वान, व्रीहि व यव — सातवे मधु.
9.1.23
मधुमान् भवति मधुमदस्याहार्यं भवति ।
मधुमतो लोकान् जयति य एवं वेद ॥ ९.१.२३ ॥
तो मधुमान होतो; त्याला मिळणारे मधुमय होते. असे जाणणारा मधुमय लोक जिंकतो.
9.1.24
यद्वीध्रे स्तनयति प्रजापतिरेव तत्प्रजाभ्यः प्रादुर्भवति ।
तस्मात्प्राचीनोपवीतस्तिष्ठे प्रजापतेऽनु मा बुध्यस्वेति ।
अन्वेनं प्रजा अनु प्रजापतिर्बुध्यते य एवं वेद ॥ ९.१.२४ ॥
वीध्र (मोकळे आकाश) मध्ये गर्जना होते तेव्हा ते प्रजापतीच असतो; तो प्रजांसाठी प्रकट होतो. म्हणून डाव्या खांद्यावर यज्ञोपवीत धारण करून उभा राहून म्हणतो: हे प्रजापते, माझ्या अनुरोधाने जागा हो. त्याच्या मागोमाग प्रजा जागतात, आणि असे जाणणाऱ्याच्या मागोमाग प्रजापतीही जागतो.