અથર્વવેદ · સૂક્ત 9.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.15.1
यद्गायत्रे अधि गायत्रमाहितं त्रैष्टुभं वा त्रैष्टुभान् निरतक्षत ।
यद्वा जगज्जगत्याहितं पदं य इत्तद्विदुस्ते अमृतत्वमानुशुः ॥ ९.१५.१ ॥
ગાયત્રીમાં ગાયત્રી સ્થાપિત છે, અથવા ત્રિષ્ટુભમાંથી ત્રૈષ્ટુભ ચરણો કોતરાયા, અથવા જગતીમાં જગતનું પદ મૂકાયું — જેઓ તે જાણે છે તેમણે અમરત્વ પ્રાપ્ત કર્યું.
9.15.2
गायत्रेण प्रति मिमीते अर्कमर्केण साम त्रैष्टुभेन वाकम् ।
वाकेन वाकं द्विपदा चतुष्पदाक्षरेण मिमते सप्त वाणीः ॥ ९.१५.२ ॥
ગાયત્રીથી અર્ક માપાય છે; અર્કથી સામ, ત્રિષ્ટુભથી વાક્; વાક્થી વાક્, દ્વિપદ અને ચતુષ્પદથી, અક્ષરથી સાત વાણીઓ માપાય છે.
9.15.3
जगता सिन्धुं दिव्यस्कभायद्रथंतरे सूर्यं पर्यपश्यत् ।
गायत्रस्य समिधस्तिस्र आहुस्ततो मह्ना प्र रिरिचे महित्वा ॥ ९.१५.३ ॥
જગતીથી સિંધુને આકાશમાં સ્થિર કર્યો; રથંતરમાં સૂર્યને ચારેબાજુ જોયો; ગાયત્રીની ત્રણ સમિધાઓ કહેવાઈ; પછી મહિમાથી તે પોતાની મહાનતામાં આગળ વધ્યું.
9.15.4
उप ह्वये सुदुघां धेनुमेतां सुहस्तो गोधुगुत दोहदेनाम् ।
श्रेष्ठं सवं सविता साविषन् नोऽभीद्धो घर्मस्तदु षु प्र वोचत् ॥ ९.१५.४ ॥
ઉત્તમ દૂધ આપનારી આ ધેનુને હું આહ્વાન કરું છું; સુંદર હાથવાળો ગોદોહક તેને દોહે. સવિતા અમારા માટે શ્રેષ્ઠ સવને પ્રેરે; પ્રજ્વલિત ઘર્મ તે સારી રીતે જાહેર કરે.
9.15.5
हिङ्कृण्वती वसुपत्नी वसूनां वत्समिच्छन्ती मनसाभ्यागात् ।
दुहामश्विभ्यां पयो अघ्न्येयं सा वर्धतां महते सौभगाय ॥ ९.१५.५ ॥
હિંકાર કરતી, વસુઓની વસુપત્ની બનીને, વાછરડાની ઇચ્છા કરતી મનથી આવી. આ અઘ્ન્યા અશ્વિનો માટે દૂધ આપે; તે મહાન સૌભાગ્ય માટે વધે.
9.15.6
गौरमीमेदभि वत्सं मिषन्तं मूर्धानं हिङ्ङकृणोन् मातवा उ ।
सृक्वाणं घर्ममभि वावशाना मिमाति मायुं पयते पयोभिः ॥ ९.१५.६ ॥
જોઈ રહેલા વાછરડા તરફ ગાય ભાંભરી; માતા માટે તેણે હિઙ્ અવાજ કર્યો. હોઠ ચાટતી, ગરમ પાત્ર તરફ ભાંભરતી તે અવાજ કરે છે; દૂધ સાથે તે દૂધ આપે છે.
9.15.7
अयं स शिङ्क्ते येन गौरभिवृता मिमाति मयुं ध्वसनावधि श्रिता ।
सा चित्तिभिर्नि हि चकार मर्त्यान् विद्युद्भवन्ती प्रति वव्रिमौहत ॥ ९.१५.७ ॥
આ તે તીક્ષ્ણ અવાજ છે; આનાથી ઘેરાયેલી ગાય વિનાશના સ્થાન સુધી ઊભી રહીને ભાંભરે છે. પોતાની ચેતનાઓથી મર્ત્યોને નમાવ્યા; વીજળી બનીને તેણે વાડા તરફ ધકેલ્યા.
9.15.8
अनच्छये तुरगातु जीवमेजद्ध्रुवं मध्य आ पस्त्यानाम् ।
जीवो मृतस्य चरति स्वधाभिरमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः ॥ ९.१५.८ ॥
ન સૂતેલો, ઝડપથી ચાલતો જીવ, ધ્રૂજતો, સ્થિર, નિવાસોના મધ્ય સુધી. મૃતનો જીવ પોતાની શક્તિઓથી વિચરે છે; અમર, મર્ત્ય સાથે એક જ ઉદ્ગમનો.
9.15.9
विधुं दद्राणं सलिलस्य पृष्ठे युवानं सन्तं पलितो जगार ।
देवस्य पश्य काव्यं महित्वाद्य ममार स ह्यः समान ॥ ९.१५.९ ॥
પાણીની સપાટી પર દેખાતા ચંદ્રને, યુવાન હોવા છતાં, વૃદ્ધે ગળી ગયો. દેવનું કાવ્ય મહિમાથી જુઓ; આજે તે મર્યો, ગઈકાલની જેમ સમાન.
9.15.10
य ईं चकार न सो अस्य वेद य ईं ददर्श हिरुगिन् नु तस्मात् ।
स मातुर्योना परिवीतो अन्तर्बहुप्रजा निर्ऋतिरा विवेश ॥ ९.१५.१० ॥
જેણે તેને બનાવ્યો તે તેને જાણતો નથી; જેણે તેને જોયો તે તેનાથી છેતરાય છે. તે માતાના ગર્ભમાં લપેટાઈને અંદર છે; બહુપ્રજા નિર્ઋતિ અંદર પ્રવેશી.
9.15.11
अपश्यं गोपामनिपद्यमानमा च परा च पथिभिश्चरन्तम् ।
स सध्रीचीः स विषूचीर्वसान आ वरीवर्ति भुवनेष्वन्तः ॥ ९.१५.११ ॥
પડ્યા વિના સ્થિર રહેલા તે ગોપાલને મેં જોયો; તે માર્ગોથી અહીં-તહીં વિચરે છે. સાથે જનારાં અને જુદી દિશામાં જનારાંને વસ્ત્રરૂપે ધારણ કરીને તે ભુવનોની અંદર વારંવાર ફરે છે.
9.15.12
द्यौर्नः पिता जनिता नाभिरत्र बन्धुर्नो माता पृथिवी महीयम् ।
उत्तानयोश्चम्वोर्योनिरन्तरत्रा पिता दुहितुर्गर्भमाधात् ॥ ९.१५.१२ ॥
દ્યુલોક આપણો પિતા અને જનક છે, અહીંની નાભિ; આ મહતી પૃથ્વી આપણી બંધુ અને માતા છે. ઉપર ઊંચકેલા બે પાત્રો વચ્ચેની યોનિમાં પિતાએ પુત્રીમાં ગર્ભ મૂક્યો.
9.15.13
पृछामि त्वा परमन्तं पृथिव्याः पृछामि वृष्णो अश्वस्य रेतः ।
पृछामि विश्वस्य भुवनस्य नाभिं पृछामि वाचः परमं व्योम ॥ ९.१५.१३ ॥
પૃથ્વીનો પરમ અંત તને પૂછું છું; વૃષભ-અશ્વનું રેતસ્ પૂછું છું. સમસ્ત ભુવનની નાભિ પૂછું છું; વાણીનું પરમ આકાશ પૂછું છું.
9.15.14
इयं वेदिः परो अन्तः पृथिव्या अयं सोमो वृष्णो अश्वस्य रेतः ।
अयं यज्ञो विश्वस्य भुवनस्य नाभिर्ब्रह्मायं वाचः परमं व्योम ॥ ९.१५.१४ ॥
આ વેદી પૃથ્વીનો પરમ અંત છે; આ સોમ વૃષભ-અશ્વનું રેતસ્ છે. આ યજ્ઞ સમસ્ત ભુવનની નાભિ છે; આ બ્રહ્મ વાણીનું પરમ આકાશ છે.
9.15.15
न वि जानामि यदिवेदमस्मि निण्यः संनद्धो मनसा चरामि ।
यदा मागन् प्रथमजा ऋतस्यादिद्वाचो अश्नुवे भागमस्याः ॥ ९.१५.१५ ॥
હું આ શું છું તે સ્પષ્ટ જાણતો નથી; ગુપ્ત રીતે મનથી બંધાયેલો હું વિચરું છું. ઋતના પ્રથમજાતો મારી પાસે આવ્યા ત્યારે જ હું આ વાણીનો ભાગ પામું છું.
9.15.16
अपाङ्प्राङेति स्वधया गृभीतोऽमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः ।
ता शश्वन्ता विषूचीना वियन्ता न्यन्यं चिक्युर्न नि चिक्युरन्यम् ॥ ९.१५.१६ ॥
ઉપર-નીચે પોતાની સ્વધાથી ગૃહીત થઈને તે જાય છે; અમર્ત્ય મર્ત્ય સાથે એક જ યોનિનો છે. તે બંને શાશ્વત, અલગ થઈ ફેલાતા, વિરુદ્ધ દિશાઓમાં જનારા છે; એકબીજાને જાણ્યા, પણ સંપૂર્ણપણે જાણ્યા નહીં.
9.15.17
सप्तार्धगर्भा भुवनस्य रेतो विष्णोस्तिष्ठन्ति प्रदिशा विधर्मणि ।
ते धीतिभिर्मनसा ते विपश्चितः परिभुवः परि भवन्ति विश्वतः ॥ ९.१५.१७ ॥
સાત અર્ધગર્ભ ભુવનનું બીજ છે; તેઓ વિષ્ણુના ધર્મમાં દિશા પ્રમાણે ઊભા રહે છે. તેઓ બુદ્ધિ અને મનથી વિદ્વાન છે; સર્વ બાજુ વ્યાપીને ચારે તરફ ફેલાયેલા રહે છે.
9.15.18
ऋचो अक्षरे परमे व्योमन् यस्मिन् देवा अधि विश्वे निषेदुः ।
यस्तन् न वेद किमृचा करिष्यति य इत्तद्विदुस्ते अमी समासते ॥ ९.१५.१८ ॥
ઋચાના અક્ષરમાં, તે પરમ વ્યોમમાં, જેના પર સર્વ દેવો અધિષ્ઠિત થયા. જે તેને જાણતો નથી, તે ઋચાથી શું કરશે? જેઓ તેને જાણે છે તેઓ જ અહીં સાથે બેઠા છે.
9.15.19
ऋचः पदं मात्रया कल्पयन्तोऽर्धर्चेन चकॢपुर्विश्वमेजत् ।
त्रिपाद्ब्रह्म पुरुरूपं वि तष्ठे तेन जीवन्ति प्रदिशश्चतस्रः ॥ ९.१५.१९ ॥
ઋચાના પદને માત્રાથી ગોઠવીને, અર્ધ ઋચાથી તેમણે કંપતા વિશ્વને રચ્યું. ત્રિપાદ બ્રહ્મ, અનેક રૂપવાળું, અલગ ઊભું રહે છે; તેનાથી ચારેય દિશાઓ જીવે છે.
9.15.20
सूयवसाद्भगवती हि भूया अधा वयं भगवन्तः स्याम ।
अद्धि तृणमघ्न्ये विश्वदानीं पिब शुद्धमुदकमाचरन्ती ॥ ९.१५.२० ॥
સારા ચારાથી તું ખરેખર ભાગ્યવતી થા; ત્યારે અમે પણ ભાગ્યવાન થઈશું. હે અઘ્ન્યા, સર્વદા ઘાસ ખા, ફરતાં ફરતાં શુદ્ધ પાણી પી.
9.15.21
गौरिन् मिमाय सलिलानि तक्षती एकपदी द्विपदी सा चतुष्पदी ।
अष्टापदी नवपदी बभूवुषी सहस्राक्षरा भुवनस्य पङ्क्तिस्तस्याः समुद्रा अधि वि क्षरन्ति ॥ ९.१५.२१ ॥
ગાયે જળને માપીને આકાર આપ્યો; એકપદી, દ્વિપદી, ચતુષ્પદી, અષ્ટપદી, નવપદી થઈને વિશ્વની સહસ્રાક્ષરા પંક્તિ બની; તેનાથી સમુદ્રો ઉપરથી વહે છે.
9.15.22
कृष्णं नियानं हरयः सुपर्णा अपो वसाना दिवमुत्पतन्ति ।
तमाववृत्रन्त्सदनादृतस्यादिद्घृतेन पृथिवीं व्यूदुः ॥ ९.१५.२२ ॥
કાળા માર્ગવાળા, હરિ રૂપે સુંદર પાંખોવાળાં પક્ષીઓ જળ ઓઢીને સ્વર્ગ તરફ ઊડે છે; ઋતના આસનથી તેમણે તેને ઘેર્યો; પછી ઘીથી પૃથ્વીને ભીંજવી.
9.15.23
अपादेति प्रथमा पद्वतीनां कस्तद्वां मित्रावरुणा चिकेत ।
गर्भो भारं भरत्या चिदस्या ऋतं पिपर्ति अनृतं नि पाति ॥ ९.१५.२३ ॥
પગ વિનાનું પહેલું નીકળે છે, પગવાળાંઓમાં; હે મિત્રાવરુણ, તમે બે સિવાય તેને કોણ જાણે? ગર્ભ ભાર ઉપાડે છે; તે ઋતને ભરે છે, અસત્યને દૂર રાખે છે।
9.15.24
विराड्वाग्विराट्पृथिवी विराडन्तरिक्षं विराट्प्रजापतिः ।
विराण्मृत्युः साध्यानामधिराजो बभूव तस्य भूतं भव्यं वशे स मे भूतं भव्यं वशे कृणोतु ॥ ९.१५.२४ ॥
વિરાટ્ વાક્; વિરાટ્ પૃથ્વી; વિરાટ્ અંતરિક્ષ; વિરાટ્ પ્રજાપતિ; વિરાટ્ મૃત્યુ સાધ્યોનો અધિરાજ બન્યો; તેના વશમાં ભૂત અને ભવ્ય રહે; તે મારા ભૂત અને ભવ્યને પણ વશ કરે.
9.15.25
शकमयं धूममारादपश्यं विषूवता पर एनावरेण ।
उक्षाणं पृश्निमपचन्त वीरास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् ॥ ९.१५.२५ ॥
આ શક્તિશાળી ધૂમાડાને મેં દૂરથી જોયો, વિષુવતની આ બાજુ અને પેલી બાજુથી; વીરોએ વૃષભ અને ચિતકબરી ગાયને રાંધ્યાં; તે પ્રથમ ધર્મ હતા.
9.15.26
त्रयः केशिन ऋतुथा वि चक्षते संवत्सरे वपत एक एषाम् ।
विश्वमन्यो अभिचष्टे शचीभिर्ध्राजिरेकस्य ददृशे न रूपम् ॥ ९.१५.२६ ॥
ત્રણ કેશધારીઓ ઋતુઓ પ્રમાણે પ્રગટ થાય છે; વર્ષમાં તેમાંથી એક વાવે છે. બીજો પોતાની શક્તિઓથી આખા વિશ્વને જુએ છે; એકનું તેજરૂપ દેખાતું નથી.
9.15.27
चत्वारि वाक्परिमिता पदानि तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः ।
गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्ति ॥ ९.१५.२७ ॥
વાણીનાં ચાર માપેલાં પદ છે; મનીષી બ્રાહ્મણો તે જાણે છે. ત્રણ ગુફામાં છુપાયેલાં છે અને હલતાં નથી; વાણીનું ચોથું પદ મનુષ્યો બોલે છે.
9.15.28
इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमाहुरथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान् ।
एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्त्यग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः ॥ ९.१५.२८ ॥
ઇન્દ્ર, મિત્ર, વરુણ, અગ્નિ કહે છે; અને તે દિવ્ય સુપર્ણ ગરુત્માન્ પણ છે. એક સત્ને જ્ઞાનીઓ અનેક રીતે કહે છે; અગ્નિ, યમ, માતરિશ્વા કહે છે.