અથર્વવેદ · સૂક્ત 9.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.4.1
साहस्रस्त्वेष ऋषभः पयस्वान् विश्वा रूपाणि वक्षणासु बिभ्रत् ।
भद्रं दात्रे यजमानाय शीक्षन् बार्हस्पत्य उस्रियस्तन्तुमातान् ॥ ९.४.१ ॥
હજારગણો શક્તિશાળી આ ઋષભ દૂધથી ભરેલો છે; આંચળોમાં બધાં રૂપ ધારણ કરે છે. દાતા અને યજમાનને કલ્યાણ વરસાવતો, બૃહસ્પતિનો તે ગોવંશીય (ઋષભ) દોરો વિસ્તારે છે.
9.4.2
अपां यो अग्रे प्रतिमा बभूव प्रभूः सर्वस्मै पृथिवीव देवी ।
पिता वत्सानां पतिरघ्न्यानां साहस्रे पोषे अपि नः कृणोतु ॥ ९.४.२ ॥
પાણીનો પ્રથમ પ્રતિરૂપ જે બન્યો, જે સર્વનો પ્રભુ છે, દિવ્ય પૃથ્વીની જેમ સૌનો; વાછરડાંનો પિતા અને અઘ્ન્યા ગાયોનો પતિ પણ તે જ. હજારગણા પોષણમાં તે અમને પણ સ્થાપે.
9.4.3
पुमान् अन्तर्वान्त्स्थविरः पयस्वान् वसोः कबन्धमृषभो बिभर्ति ।
तमिन्द्राय पथिभिर्देवयानैर्हुतमग्निर्वहतु जातवेदाः ॥ ९.४.३ ॥
પુરુષ, ગર્ભવાન, વૃદ્ધ, દૂધથી ભરેલો ઋષભ સંપત્તિનું કબંધ (જળપાત્ર) ધારણ કરે છે. દેવયાનના માર્ગે હોમાયેલો જાતવેદા અગ્નિ તેને ઇન્દ્ર પાસે લઈ જાય.
9.4.4
पिता वत्सानां पतिरघ्न्यानामथो पिता महतां गर्गराणाम् ।
वत्सो जरायु प्रतिधुक्पीयूष आमिक्षा घृतं तद्वस्य रेतः ॥ ९.४.४ ॥
અઘ્ન્યા ગાયોના વાછરડાંનો પિતા અને પતિ તે છે; મહાન ગર્ગરોનો પણ પિતા તે જ છે. વાછરડું, જરાયુ, પ્રતિધુક્, પીયૂષ, આમિક્ષા, ઘી — તે તે ધનવાનનું રેતસ્ છે.
9.4.5
देवानां भाग उपनाह एषोऽपां रस ओषधीनां घृतस्य ।
सोमस्य भक्षमवृणीत शक्रो बृहन्न् अद्रिरभवद्यच्छरीरम् ॥ ९.४.५ ॥
આ દેવોનો ભાગ, બંધન-આવરણ છે; આ જળ, ઔષધિઓ અને ઘીનો રસ છે. શક્રે સોમનો ભક્ષ્ય-ભાગ પસંદ કર્યો, જ્યારે તેનું શરીર મોટો પથ્થર (અદ્રિ) બન્યું.
9.4.6
सोमेन पूर्णं कलशं बिभर्षि त्वष्टा रूपाणां जनिता पशूनाम् ।
शिवास्ते सन्तु प्रजन्व इह या इमा न्यस्मभ्यं स्वधिते यच्छ या अमूः ॥ ९.४.६ ॥
તું સોમથી ભરેલો કળશ ધારણ કરે છે; રૂપો અને પશુઓનો જનક ત્વષ્ટા છે. અહીંની આ તારા માટે શુભ અને સંતાનવતી થાઓ. હે સ્વધિતિ, ત્યાંની તે અમને આપ.
9.4.7
आज्यं बिभर्ति घृतमस्य रेतः साहस्रः पोषस्तमु यज्ञमाहुः ।
इन्द्रस्य रूपमृषभो वसानः सो अस्मान् देवाः शिव ऐतु दत्तः ॥ ९.४.७ ॥
તે આજ્ય ધારણ કરે છે; ઘી તેનું રેતસ છે. હજારગણું પોષણ કરનાર અને યજ્ઞ કહેવાય છે. ઇન્દ્રરૂપ ધારણ કરેલો ઋષભ, દેવોએ આપેલો, શુભરૂપે અમારી પાસે આવો.
9.4.8
इन्द्रस्यौजो वरुणस्य बाहू अश्विनोरंसौ मरुतामियं ककुत् ।
बृहस्पतिं संभृतमेतमाहुर्ये धीरासः कवयो ये मनीषिणः ॥ ९.४.८ ॥
ઇન્દ્રનો ઓજસ, વરુણના બે બાહુ, અશ્વિનોના બે ખભા, મરુતોનું આ શિખર. ધીર, કવિ અને મનીષીઓ તેને સંભૃત બૃહસ્પતિ કહે છે.
9.4.9
दैवीर्विशः पयस्वान् आ तनोषि त्वामिन्द्रं त्वां सरस्वन्तमाहुः ।
सहस्रं स एकमुखा ददाति यो ब्राह्मण ऋषभमाजुहोति ॥ ९.४.९ ॥
તું દૈવી પ્રજાઓને દૂધવાળી બનાવીને વિસ્તારે છે; તને ઇન્દ્ર અને સરસ્વાન કહે છે. જે બ્રાહ્મણ ઋષભની આહુતિ આપે છે, તે હજાર આપે છે.
9.4.10
बृहस्पतिः सविता ते वयो दधौ त्वष्टुर्वायोः पर्यात्मा त आभृतः ।
अन्तरिक्षे मनसा त्वा जुहोमि बर्हिष्टे द्यावापृथिवी उभे स्ताम् ॥ ९.४.१० ॥
બૃહસ્પતિ અને સવિતાએ તને બળ મૂક્યું; ત્વષ્ટા અને વાયુમાંથી તારો આત્મા ચારે બાજુથી લાવવામાં આવ્યો. અંતરિક્ષમાં મનથી હું તને આહુતિ આપું છું; તારા કુશાસન પર દ્યાવાપૃથિવી બંને રહે.
9.4.11
य इन्द्र इव देवेषु गोष्वेति विवावदत् ।
तस्य ऋषभस्याङ्गानि ब्रह्मा सं स्तौतु भद्रया ॥ ९.४.११ ॥
દેવોમાં અને ગાયોમાં ઇન્દ્રની જેમ ગર્જના કરતો જે ચાલે છે; તે ઋષભના અંગોની બ્રહ્માએ મંગળ વાણીથી સારી રીતે સ્તુતિ કરવી.
9.4.12
पार्श्वे आस्तामनुमत्या भगस्यास्तामनूवृजौ ।
अष्ठीवन्तावब्रवीन् मित्रो ममैतौ केवलाविति ॥ ९.४.१२ ॥
બે પડખાં અનુમતિનાં હતાં; ભગના બે પાછળના ભાગ હતા; બે ઘૂંટણ વિશે મિત્રે કહ્યું, 'આ બંને મારાં જ છે, કેવળ મારાં'.
9.4.13
भसदासीदादित्यानां श्रोणी आस्तां बृहस्पतेः ।
पुच्छं वातस्य देवस्य तेन धूनोत्योषधीः ॥ ९.४.१३ ॥
ભસત (નિતંબ) આદિત્યોનું; શ્રોણી બૃહસ્પતિની; દેવ વાયુની એ પૂંછડી છે; તેનાથી તે ઔષધિઓને હલાવે છે.
9.4.14
गुदा आसन्त्सिनीवाल्याः सूर्यायास्त्वचमब्रुवन् ।
उत्थातुरब्रुवन् पद ऋषभं यदकल्पयन् ॥ ९.४.१४ ॥
ગુદા સિનીવાલીની હતી; સૂર્યાની ત્વચા વિશે તેઓએ કહ્યું; ઊઠનારના પગ વિશે તેઓએ કહ્યું, જ્યારે તેઓએ ઋષભને રચ્યો.
9.4.15
क्रोड आसीज्जामिशंसस्य सोमस्य क्लशो धृतः ।
देवाः संगत्य यत्सर्व ऋषभं व्यकल्पयन् ॥ ९.४.१५ ॥
છાતી જામિશંસની હતી; સોમનો કળશ તેમાં ધરવામાં આવ્યો, જ્યારે દેવોએ એકઠા થઈને સૌએ મળીને ઋષભને રચ્યો.
9.4.16
ते कुष्ठिकाः सरमायै कूर्मेभ्यो अदधुः शफान् ।
ऊबध्यमस्य कीटेभ्यः श्ववर्तेभ्यो अधारयन् ॥ ९.४.१६ ॥
તે કુષ્ઠિકો સરમાને, કાચબાઓને ખૂર આપ્યા; આનું આંચળ કીટકોને, શ્વવર્તોને તેમણે ધારણ કરાવ્યું.
9.4.17
शृङ्गाभ्यां रक्ष ऋषत्यवर्तिं हन्ति चक्षुषा ।
शृणोति भद्रं कर्णाभ्यां गवां यः पतिरघ्न्यः ॥ ९.४.१७ ॥
શિંગડાથી રાક્ષસને મારે છે; આંખથી અવર્તિ (કંપ-રોગ)ને નષ્ટ કરે છે; કાનથી શુભ સાંભળે છે. તે અઘ્ન્ય ગાયોનો પતિ છે.
9.4.18
शतयाजं स यजते नैनं दुन्वन्त्यग्नयः ।
जिन्वन्ति विश्वे तं देवा यो ब्राह्मण ऋषभमाजुहोति ॥ ९.४.१८ ॥
જે બ્રાહ્મણ ઋષભની આહુતિ આપે છે, તે સો યજ્ઞ કરે છે; અગ્નિઓ તેને હાનિ પહોંચાડતા નથી; સર્વ દેવો તેને પ્રસન્ન કરે છે.
9.4.19
ब्राह्मणेभ्य ऋषभं दत्त्वा वरीयः कृणुते मनः ।
पुष्टिं सो अघ्न्यानां स्वे गोष्ठेऽव पश्यते ॥ ९.४.१९ ॥
બ્રાહ્મણોને ઋષભ દાન આપીને તે પોતાનું મન ઉદાર કરે છે; અઘ્ન્ય ગાયોની સમૃદ્ધિ પોતાના ગોઠાણમાં જુએ છે.
9.4.20
गावः सन्तु प्रजाः सन्त्वथो अस्तु तनूबलम् ।
तत्सर्वमनु मन्यन्तां देवा ऋषभदायिने ॥ ९.४.२० ॥
ગાયો રહે, સંતાન રહે, શરીરબળ પણ રહે; ઋષભ દાન કરનારને દેવો એ સર્વને અનુમોદન આપો.
9.4.21
अयं पिपान इन्द्र इद्रयिं दधातु चेतनीम् ।
अयं धेनुं सुदुघां नित्यवत्सां वशं दुहां विपश्चितं परो दिवः ॥ ९.४.२१ ॥
પીતો એવો આ ઇન્દ્ર અમને ચેતનાયુક્ત ધન આપો; સરળતાથી દૂધ આપતી, સદા વાછરડાવાળી ધેનુ, વશ થયેલી વિપશ્ચિત્ને, સ્વર્ગની પેલે પારથી દોહો.
9.4.22
पिशङ्गरूपो नभसो वयोधा ऐन्द्रः शुष्मो विश्वरूपो न आगन् ।
आयुरस्मभ्यं दधत्प्रजां च रायश्च पोषैरभि नः सचताम् ॥ ९.४.२२ ॥
પિંગળ રૂપવાળો, આકાશનો વયોદાતા, ઇન્દ્રસંબંધી, સર્વરૂપ બળ અમારી પાસે આવો; અમને આયુષ્ય, સંતાન અને ધન આપીને પોષણો સાથે અમારી સાથે જોડાઓ.
9.4.23
उपेहोपपर्चनास्मिन् गोष्ठ उप पृञ्च नः ।
उप ऋषभस्य यद्रेत उपेन्द्र तव वीर्यम् ॥ ९.४.२३ ॥
અહીં નજીક આવ, મેળવનારી, આ ગૌશાળામાં અમારી સાથે ભળ. ઋષભનું જે રેતસ્ છે તે અમારી પાસે આવે; હે ઇન્દ્ર, તારું વીર્ય પણ આવે.
9.4.24
एतं वो युवानं प्रति दध्मो अत्र तेन क्रीडन्तीश्चरत वशामनु ।
मा नो हासिष्ट जनुषा सुभागा रायश्च पोषैरभि नः सचध्वम् ॥ ९.४.२४ ॥
આ યુવાન ઋષભને તમારા માટે અહીં મૂકીએ છીએ; તેની સાથે રમતાં વશા (વાંઝણી ગાયો)ની પાછળ ફરો. હે સૌભાગ્યવતીઓ, જન્મથી અમને ત્યજશો નહીં; ધન અને પોષણ સહિત અમારી પાસે રહો.