ਅਥਰਵਵੇਦ · ਸੂਕਤ 9.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.4.1
साहस्रस्त्वेष ऋषभः पयस्वान् विश्वा रूपाणि वक्षणासु बिभ्रत् ।
भद्रं दात्रे यजमानाय शीक्षन् बार्हस्पत्य उस्रियस्तन्तुमातान् ॥ ९.४.१ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇਹ ਰਿਸ਼ਭ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ; ਥਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਦਾਤੇ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਕਲਿਆਣ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਉਹ ਗੋਵੰਸੀ (ਰਿਸ਼ਭ) ਧਾਗਾ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
9.4.2
अपां यो अग्रे प्रतिमा बभूव प्रभूः सर्वस्मै पृथिवीव देवी ।
पिता वत्सानां पतिरघ्न्यानां साहस्रे पोषे अपि नः कृणोतु ॥ ९.४.२ ॥
ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪ ਜੋ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਦਿਵ੍ਯ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਸਭ ਲਈ; ਵੱਛਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਅਘ੍ਨਿਆ ਗਊਆਂ ਦਾ ਪਤੀ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਥਾਪੇ।
9.4.3
पुमान् अन्तर्वान्त्स्थविरः पयस्वान् वसोः कबन्धमृषभो बिभर्ति ।
तमिन्द्राय पथिभिर्देवयानैर्हुतमग्निर्वहतु जातवेदाः ॥ ९.४.३ ॥
ਪੁਰਖ, ਗਰਭਵਤੀ, ਬੁੱਢਾ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਿਸ਼ਭ ਧਨ ਦਾ ਕਬੰਧ (ਜਲਪਾਤਰ) ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਯਾਨ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਮਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਤਵੇਦਾ ਅਗਨੀ ਉਸਨੂੰ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਵੇ।
9.4.4
पिता वत्सानां पतिरघ्न्यानामथो पिता महतां गर्गराणाम् ।
वत्सो जरायु प्रतिधुक्पीयूष आमिक्षा घृतं तद्वस्य रेतः ॥ ९.४.४ ॥
ਅਘ੍ਨਿਆ ਗਊਆਂ ਦੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਉਹੀ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਗਰਗਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਿਤਾ ਉਹੀ ਹੈ। ਵੱਛਾ, ਜਰਾਯੂ, ਪ੍ਰਤਿਧੁਕ, ਪੀਯੂਸ਼, ਆਮਿਕਸ਼ਾ, ਘਿਓ — ਉਹ ਉਸ ਧਨਵਾਨ ਦਾ ਰੇਤਸ ਹੈ।
9.4.5
देवानां भाग उपनाह एषोऽपां रस ओषधीनां घृतस्य ।
सोमस्य भक्षमवृणीत शक्रो बृहन्न् अद्रिरभवद्यच्छरीरम् ॥ ९.४.५ ॥
ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਬੰਧਨ-ਆਵਰਣ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਘਿਓ ਦਾ ਰਸ ਹੈ। ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਸੋਮ ਦਾ ਭੱਖ੍ਯ-ਹਿੱਸਾ ਚੁਣਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ (ਅਦ੍ਰਿ) ਬਣ ਗਿਆ।
9.4.6
सोमेन पूर्णं कलशं बिभर्षि त्वष्टा रूपाणां जनिता पशूनाम् ।
शिवास्ते सन्तु प्रजन्व इह या इमा न्यस्मभ्यं स्वधिते यच्छ या अमूः ॥ ९.४.६ ॥
ਤੂੰ ਸੋਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਲਸ਼ ਧਾਰਦਾ ਹੈਂ; ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਜਨਮਦਾਤਾ ਤਵਸ਼ਟਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਇਹ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸੰਤਾਨਵਾਨ ਹੋਣ। ਹੇ ਸ੍ਵਧਿਤੀ, ਉੱਥੇ ਜੋ ਹਨ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।
9.4.7
आज्यं बिभर्ति घृतमस्य रेतः साहस्रः पोषस्तमु यज्ञमाहुः ।
इन्द्रस्य रूपमृषभो वसानः सो अस्मान् देवाः शिव ऐतु दत्तः ॥ ९.४.७ ॥
ਉਹ ਆਜਯ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਘਿਓ ਉਸਦਾ ਵੀਰਜ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਯੱਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਰਿਸ਼ਭ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ।
9.4.8
इन्द्रस्यौजो वरुणस्य बाहू अश्विनोरंसौ मरुतामियं ककुत् ।
बृहस्पतिं संभृतमेतमाहुर्ये धीरासः कवयो ये मनीषिणः ॥ ९.४.८ ॥
ਇੰਦਰ ਦਾ ਓਜ, ਵਰੁਣ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬਾਹਾਂ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਮੋਢੇ, ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕੁੱਬ। ਧੀਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਮਨੀਸ਼ੀ ਇਸਨੂੰ ਸੰਭ੍ਰਿਤ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
9.4.9
दैवीर्विशः पयस्वान् आ तनोषि त्वामिन्द्रं त्वां सरस्वन्तमाहुः ।
सहस्रं स एकमुखा ददाति यो ब्राह्मण ऋषभमाजुहोति ॥ ९.४.९ ॥
ਤੂੰ ਦੈਵੀ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੇ ਸਰਸ੍ਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ਭ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
9.4.10
बृहस्पतिः सविता ते वयो दधौ त्वष्टुर्वायोः पर्यात्मा त आभृतः ।
अन्तरिक्षे मनसा त्वा जुहोमि बर्हिष्टे द्यावापृथिवी उभे स्ताम् ॥ ९.४.१० ॥
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਅਤੇ ਸਵਿਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬਲ ਰੱਖਿਆ; ਤਵਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ। ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਕੁਸ਼ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦਿਓ-ਧਰਤੀ ਹੋਣ।
9.4.11
य इन्द्र इव देवेषु गोष्वेति विवावदत् ।
तस्य ऋषभस्याङ्गानि ब्रह्मा सं स्तौतु भद्रया ॥ ९.४.११ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ ਜੋ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਰਿਸ਼ਭ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ਼ੁਭ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਤਤੀ ਕਰੇ।
9.4.12
पार्श्वे आस्तामनुमत्या भगस्यास्तामनूवृजौ ।
अष्ठीवन्तावब्रवीन् मित्रो ममैतौ केवलाविति ॥ ९.४.१२ ॥
ਦੋ ਪਸਲੀਆਂ ਅਨੁਮਤੀ ਦੀਆਂ ਸਨ, ਭਗ ਦੇ ਦੋ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਸਨ; ਦੋ ਗੋਡਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਮੇਰੇ'।
9.4.13
भसदासीदादित्यानां श्रोणी आस्तां बृहस्पतेः ।
पुच्छं वातस्य देवस्य तेन धूनोत्योषधीः ॥ ९.४.१३ ॥
ਭਸਤ (ਨਿਤੰਬ) ਆਦਿਤਿਆਂ ਦਾ ਸੀ; ਸ਼੍ਰੋਣੀਆਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀਆਂ ਸਨ; ਦੇਵ ਵਾਯੂ ਦੀ ਇਹ ਪੂਛ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
9.4.14
गुदा आसन्त्सिनीवाल्याः सूर्यायास्त्वचमब्रुवन् ।
उत्थातुरब्रुवन् पद ऋषभं यदकल्पयन् ॥ ९.४.१४ ॥
ਗੁਦਾ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਦਾ ਸੀ; ਸੂਰਯਾ ਦੀ ਚਮੜੀ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ; ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
9.4.15
क्रोड आसीज्जामिशंसस्य सोमस्य क्लशो धृतः ।
देवाः संगत्य यत्सर्व ऋषभं व्यकल्पयन् ॥ ९.४.१५ ॥
ਛਾਤੀ ਜਾਮਿਸ਼ੰਸ ਦੀ ਸੀ; ਸੋਮ ਦਾ ਕਲਸ਼ ਉਸ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
9.4.16
ते कुष्ठिकाः सरमायै कूर्मेभ्यो अदधुः शफान् ।
ऊबध्यमस्य कीटेभ्यः श्ववर्तेभ्यो अधारयन् ॥ ९.४.१६ ॥
ਉਹ ਕੁਸ਼ਠਿਕ ਸਰਮਾ ਨੂੰ, ਕੱਛੂਆਂ ਨੂੰ ਖੁਰ ਦੇ ਗਏ; ਇਸਦਾ ਥਣ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਸ਼ਵਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਾਇਆ।
9.4.17
शृङ्गाभ्यां रक्ष ऋषत्यवर्तिं हन्ति चक्षुषा ।
शृणोति भद्रं कर्णाभ्यां गवां यः पतिरघ्न्यः ॥ ९.४.१७ ॥
ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ; ਅੱਖ ਨਾਲ ਅਵਰਤੀ (ਕੰਬਣੀ ਰੋਗ) ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਘ੍ਨ੍ਯ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ।
9.4.18
शतयाजं स यजते नैनं दुन्वन्त्यग्नयः ।
जिन्वन्ति विश्वे तं देवा यो ब्राह्मण ऋषभमाजुहोति ॥ ९.४.१८ ॥
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ਭ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਗਨੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
9.4.19
ब्राह्मणेभ्य ऋषभं दत्त्वा वरीयः कृणुते मनः ।
पुष्टिं सो अघ्न्यानां स्वे गोष्ठेऽव पश्यते ॥ ९.४.१९ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਭ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਉਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਘ੍ਨ੍ਯ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗੋਠ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
9.4.20
गावः सन्तु प्रजाः सन्त्वथो अस्तु तनूबलम् ।
तत्सर्वमनु मन्यन्तां देवा ऋषभदायिने ॥ ९.४.२० ॥
ਗਾਵਾਂ ਹੋਣ, ਸੰਤਾਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਲ ਵੀ ਹੋਵੇ; ਰਿਸ਼ਭ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਦੇਵਤੇ ਇਹ ਸਭ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ।
9.4.21
अयं पिपान इन्द्र इद्रयिं दधातु चेतनीम् ।
अयं धेनुं सुदुघां नित्यवत्सां वशं दुहां विपश्चितं परो दिवः ॥ ९.४.२१ ॥
ਪੀਂਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਇੰਦਰ ਸਾਨੂੰ ਚੇਤਨ ਧਨ ਦੇਵੇ; ਸੌਖਿਆਂ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸਦਾ ਵੱਛੜੇ ਵਾਲੀ ਧੇਨੂ, ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੋਂ ਦੁਹੇ।
9.4.22
पिशङ्गरूपो नभसो वयोधा ऐन्द्रः शुष्मो विश्वरूपो न आगन् ।
आयुरस्मभ्यं दधत्प्रजां च रायश्च पोषैरभि नः सचताम् ॥ ९.४.२२ ॥
ਪਿੰਗਲ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਸਰਬ-ਰੂਪ ਬਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ; ਸਾਨੂੰ ਉਮਰ, ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਪੋਸ਼ਣਾਂ ਸਹਿਤ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ।
9.4.23
उपेहोपपर्चनास्मिन् गोष्ठ उप पृञ्च नः ।
उप ऋषभस्य यद्रेत उपेन्द्र तव वीर्यम् ॥ ९.४.२३ ॥
ਏਥੇ ਨੇੜੇ ਆ, ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀਏ, ਇਸ ਗੋਹਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ। ਰਿਸ਼ਭ ਦਾ ਜੋ ਰੇਤਸ ਹੈ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰਾ ਵੀਰਜ ਵੀ ਆਵੇ।
9.4.24
एतं वो युवानं प्रति दध्मो अत्र तेन क्रीडन्तीश्चरत वशामनु ।
मा नो हासिष्ट जनुषा सुभागा रायश्च पोषैरभि नः सचध्वम् ॥ ९.४.२४ ॥
ਇਸ ਜਵਾਨ ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ; ਉਸ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਸ਼ਾ (ਬਾਂਝ ਗਾਵਾਂ) ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਚਰੋ। ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੋ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੋ; ਧਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਰਹੋ।