अथर्ववेद · सूक्त 9.5

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

9.5.1

आ नयैतमा रभस्व सुकृतां लोकमपि गच्छतु प्रजानन् ।
तीर्त्वा तमांसि बहुधा महान्त्यजो नाकमा क्रमतां तृतीयम् ॥ ९.५.१ ॥

याला नेा, याला धरा; सुकृतांच्या लोकालाही तो जावो, जाणतो असा. अनेक प्रकारची महान अंधकारे ओलांडून अज तिसर्‍या स्वर्गावर चढो.

9.5.2

इन्द्राय भागं परि त्वा नयाम्यस्मिन् यज्ञे यजमानाय सूरिम् ।
ये नो द्विषन्त्यनु तान् रभस्वानागसो यजमानस्य वीराः ॥ ९.५.२ ॥

इंद्रासाठी भाग म्हणून तुला मी या यज्ञात यजमानासाठी ज्ञानी म्हणून नेतो. जे आमचा द्वेष करतात त्यांच्या मागे त्यांना धरा; यजमानाचे निष्पाप वीर हो.

9.5.3

प्र पदोऽव नेनिग्धि दुश्चरितं यच्चचार शुद्धैः शफैरा क्रमतां प्रजानन् ।
तीर्त्वा तमांसि बहुधा विपश्यन्न् अजो नाकमा क्रमतां तृतीयम् ॥ ९.५.३ ॥

पाय धुवा; त्याने केलेले दुष्कृत्य धुऊन टाका. शुद्ध खुरांनी जाणत पुढे चढो. अनेक प्रकारची अंधकारे ओलांडून, स्पष्ट पाहत अज तिसर्‍या स्वर्गावर चढो.

9.5.4

अनुछ्य श्यामेन त्वचमेतां विशस्तर्यथापर्वसिना माभि मंस्थाः ।
माभि द्रुहः परुशः कल्पयैनं तृतीये नाके अधि वि श्रयैनम् ॥ ९.५.४ ॥

ही काळी त्वचा सोलून, हे विशांनो, सांध्यानुसार लवकर — त्यासाठी (सुरीने) अभिमान बाळगू नका; द्रोह्याविषयी विचार करू नका. याचे सांधे नीट करा, याला तिसर्‍या स्वर्गात ठेवा.

9.5.5

ऋचा कुम्भीमध्यग्नौ श्रयाम्या सिञ्चोदकमव धेह्येनम् ।
पर्याधत्ताग्निना शमितारः शृतो गच्छतु सुकृतां यत्र लोकः ॥ ९.५.५ ॥

एका मंत्राने कुंभ अग्नीवर ठेवतो; पाणी शिंपडा, याला खाली ठेवा. अग्नीसह शमितांनी याला भोवती ठेवले; शिजलेला तो जिथे सुकृतांचा लोक आहे तिथे जावो.

9.5.6

उत्क्रामातः परि चेदतप्तस्तप्ताच्चरोरधि नाकं तृतीयम् ।
अग्नेरग्निरधि सं बभूविथ ज्योतिष्मन्तमभि लोकं जयैतम् ॥ ९.५.६ ॥

तू येथून वर गेलास, जर तप्त न होता, तप्त पात्राच्या वर तिसऱ्या स्वर्गात. अग्नीतून तू अग्नीच झालास. या तेजोमय लोकावर विजय मिळव.

9.5.7

अजो अग्निरजमु ज्योतिराहुरजं जीवता ब्रह्मणे देयमाहुः ।
अजस्तमांस्यप हन्ति दूरमस्मिंल्लोके श्रद्दधानेन दत्तः ॥ ९.५.७ ॥

अज हा अग्नी आहे; अजाला ज्योती म्हटले जाते. जिवंत असतानाच ब्राह्मणाला अज द्यावा असे म्हणतात. अज दूरचे अंधार नष्ट करतो; या लोकात श्रद्धेने दिलेला.

9.5.8

पञ्चौदनः पञ्चधा वि क्रमतामाक्रंस्यमानस्त्रीणि ज्योतींषि ।
ईजानानां सुकृतां प्रेहि मध्यं तृतीये नाके अधि वि श्रयस्व ॥ ९.५.८ ॥

पंचौदन पाच प्रकारांनी पुढे जावो, वर चढत तीन तेजांकडे. यजमान आणि सुकृतींच्या मध्यभागी ये; तिसऱ्या स्वर्गात वर चढून आश्रय घे.

9.5.9

अजा रोह सुकृतां यत्र लोकः शरभो न चत्तोऽति दुर्गान्येषः ।
पञ्चौदनो ब्रह्मणे दीयमानः स दातारं तृप्त्या तर्पयाति ॥ ९.५.९ ॥

हे अजा, सुकृतींचा लोक जिथे आहे तिथे चढ. शरभाप्रमाणे हा कठीण स्थळे ओलांडतो. ब्राह्मणाला दिलेला पंचौदन दात्याला समाधानाने तृप्त करतो.

9.5.10

अजस्त्रिनाके त्रिदिवे त्रिपृष्ठे नाकस्य पृष्ठे ददिवांसं दधाति ।
पञ्चौदनो ब्रह्मणे दीयमानो विश्वरूपा धेनुः कामदुघास्येका ॥ ९.५.१० ॥

अज तीन स्वर्गांत, त्रिदिवात, त्रिपृष्ठात, स्वर्गाच्या पाठीवर दात्याला स्थापतो. ब्राह्मणाला दिलेला पंचौदनच सर्वरूपी, कामदुघा एकच धेनू आहे.

9.5.11

एतद्वो ज्योतिः पितरस्तृतीयं पञ्चौदनं ब्रह्मणेऽजं ददाति ।
अजस्तमांस्यप हन्ति दूरमस्मिंल्लोके श्रद्दधानेन दत्तः ॥ ९.५.११ ॥

हे पितरांनो! हा तुमचा तिसरा प्रकाश आहे; पञ्चौदन आणि अज ब्रह्माला दिले जाते. अज या लोकातील अंधार दूर घालवतो; श्रद्धावानाने दिलेले.

9.5.12

ईजानानां सुकृतां लोकमीप्सन् पञ्चौदनं ब्रह्मणेऽजं ददाति ।
स व्याप्तिमभि लोकं जयैतं शिवोऽस्मभ्यं प्रतिगृहीतो अस्तु ॥ ९.५.१२ ॥

यज्ञ करणाऱ्या आणि सत्कर्म करणाऱ्यांच्या लोकाची इच्छा धरून तो पञ्चौदन आणि अज ब्रह्माला देतो. त्याने व्याप्ती मिळवून हा लोक जिंकावा; तो आमच्यासाठी कल्याणकारी व स्वीकारलेला असो.

9.5.13

अजो ह्यग्नेरजनिष्ट शोकाद्विप्रो विप्रस्य सहसो विपश्चित् ।
इष्टं पूर्तमभिपूर्तं वषट्कृतं तद्देवा ऋतुशः कल्पयन्तु ॥ ९.५.१३ ॥

अज खरोखर अग्नीच्या ज्वालेतून जन्मला — विप्राचा विप्र, सहसाचा विपश्चित्. इष्ट, पूर्त आणि वषट्काराने अर्पिलेले ते सर्व देवांनी ऋतुनुसार योजावे.

9.5.14

अमोतं वासो दद्याद्धिरण्यमपि दक्षिणाम् ।
तथा लोकान्त्समाप्नोति ये दिव्या ये च पार्थिवाः ॥ ९.५.१४ ॥

न विणलेले वस्त्र, सोने आणि दक्षिणाही द्यावी; अशा रीतीने तो दिव्य आणि पार्थिव लोक पूर्णपणे प्राप्त करतो.

9.5.15

एतास्त्वाजोप यन्तु धाराः सोम्या देवीर्घृतपृष्ठा मधुश्चुतः ।
स्तभान् पृथिवीमुत द्यां नाकस्य पृष्ठेऽधि सप्तरश्मौ ॥ ९.५.१५ ॥

सोमासारख्या, दिव्य, तुपाच्या पाठीच्या, मध ठिबकणाऱ्या या धारा हे अजा, तुझ्याकडे येवोत; त्या पृथ्वी आणि द्युलोक नाकाच्या पाठीवर, सप्तरश्मीवर धारण करोत.

9.5.16

अजोऽस्यज स्वर्गोऽसि त्वया लोकमङ्गिरसः प्राजानन् ।
तं लोकं पुण्यं प्र ज्ञेषम् ॥ ९.५.१६ ॥

तू अज आहेस, तू स्वर्गगामी आहेस. तुझ्याद्वारे अंगिरसांनी तो लोक प्राप्त केला. त्या पवित्र लोकाला मी चांगले जाणो.

9.5.17

येना सहस्रं वहसि येनाग्ने सर्ववेदसम् ।
तेनेमं यज्ञं नो वह स्वर्देवेषु गन्तवे ॥ ९.५.१७ ॥

ज्याने तू हजारांना वाहतोस, आणि हे अग्ने, ज्याने तू सर्वधनवान आहेस, त्यानेच हा यज्ञ आमच्यासाठी आण, देवांमध्ये स्वर्गाला जाण्यासाठी.

9.5.18

अजः पक्वः स्वर्गे लोके दधाति पञ्चौदनो निर्ऋतिं बाधमानः ।
तेन लोकान्त्सूर्यवतो जयेम ॥ ९.५.१८ ॥

शिजलेला अज स्वर्गलोकात ठेवतो; निर्ऋतीला हाकलून देत पञ्चौदन. त्याद्वारे सूर्य असलेले लोक आम्ही जिंकू.

9.5.19

यं ब्राह्मणे निदधे यं च विक्षु या विप्रुष ओदनानामजस्य ।
सर्वं तदग्ने सुकृतस्य लोके जानीतान् नः संगमने पथीनाम् ॥ ९.५.१९ ॥

मी ब्राह्मणात ठेवलेले, विशात ठेवलेले, आणि अजाच्या ओदनांचे जे थेंब — हे अग्ने, सुकृताच्या लोकात मार्गांच्या संगमावर ते सर्व आम्हाला जाणवून दे.

9.5.20

अजो वा इदमग्ने व्यक्रमत तस्योर इयमभवद्द्यौः पृष्टिहम् ।
अन्तरिक्षं मध्यं दिशः पार्श्वे समुद्रौ कुक्षी ॥ ९.५.२० ॥

हे अग्ने, अजानेच हे विस्तारले. त्याची छाती ही द्यौ झाली; पाठ अंतरिक्ष, मध्य दिशा, बाजू दोन समुद्र, कुक्षी.

9.5.21

सत्यं चर्तं च चक्षुषी विश्वं सत्यं श्रद्धा प्राणो विराट् शिरः ।
एष वा अपरिमितो यज्ञो यदजः पञ्चौदनः ॥ ९.५.२१ ॥

सत्य आणि ऋत हे त्याचे दोन डोळे; सर्व विश्व सत्य; श्रद्धा प्राण; विराट् मस्तक. हाच खरा अपरिमित यज्ञ आहे — पञ्चौदन अज.

9.5.22

अपरिमितमेव यज्ञमाप्नोत्यपरिमितं लोकमव रुन्द्धे ।
योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति ॥ ९.५.२२ ॥

पाच ओदनांसह, दक्षिणा हीच ज्योती असलेला अज जो दान करतो, तो अपरिमित यज्ञ प्राप्त करतो आणि अपरिमित लोकाला अधिकार मिळवतो.

9.5.23

नास्यास्थीनि भिन्द्यान् न मज्ज्ञो निर्धयेत् ।
सर्वमेनं समादायेदमिदं प्र वेशयेत् ॥ ९.५.२३ ॥

त्याची हाडे मोडू नयेत, मज्जा पिळून काढू नये. याला पूर्ण घेऊन “हे, हे” म्हणत आत प्रवेश करवावा.

9.5.24

इदमिदमेवास्य रूपं भवति तेनैनं सं गमयति ।
इषं मह ऊर्जमस्मै दुहे योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति ॥ ९.५.२४ ॥

“हे हे” हेच याचे रूप होते; त्याने त्याला (देवांशी) संयुक्त करतो. पाच ओदनांसह, दक्षिणा हीच ज्योती असलेला अज जो दान करतो, त्याच्यासाठी महान अन्न आणि ऊर्जा दुधासारखी दोहली जाते.

9.5.25

पञ्च रुक्मा पञ्च नवानि वस्त्रा पञ्चास्मै धेनवः कामदुघा भवन्ति ।
योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति ॥ ९.५.२५ ॥

पाच सोन्याचे अलंकार, पाच नवी वस्त्रे, इच्छा पूर्ण करणाऱ्या पाच दुधाळ गायी त्याच्यासाठी होतात. पाच ओदनांसह, दक्षिणा हीच ज्योती असलेला अज जो दान करतो (त्याच्यासाठी).

9.5.26

पञ्च रुक्मा ज्योतिरस्मै भवन्ति वर्म वासांसि तन्वे भवन्ति ।
स्वर्गं लोकमश्नुते योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति ॥ ९.५.२६ ॥

पाच सोन्याचे अलंकार त्याच्यासाठी प्रकाश होतात; वस्त्रे शरीरासाठी कवच होतात. पाच ओदनांसह, दक्षिणा हीच ज्योती असलेला अज जो दान करतो, तो स्वर्गलोक प्राप्त करतो.

9.5.27

या पूर्वं पतिं वित्त्वाऽथान्यं विन्दतेऽपरम् ।
पञ्चौदनं च तावजं ददातो न वि योषतः ॥ ९.५.२७ ॥

जी स्त्री आधी एक पती मिळवून नंतर दुसरा मिळवते, तिने आणि तिच्या पतीने पाच ओदनांसह अज दान करावा; ते वेगळे होत नाहीत.

9.5.28

समानलोको भवति पुनर्भुवापरः पतिः ।
योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति ॥ ९.५.२८ ॥

पंचौदन, दक्षिणा हीच ज्योती असलेला अज जो दान करतो, तो आणि नंतर आलेला पती एकाच लोकाला प्राप्त होतात.

9.5.29

अनुपूर्ववत्सां धेनुमनड्वाहमुपबर्हणम् ।
वासो हिरण्यं दत्त्वा ते यन्ति दिवमुत्तमाम् ॥ ९.५.२९ ॥

क्रमाने वासरासह गाय, बैल, आसन, वस्त्र आणि सोने दान करून ते उत्तम स्वर्गाला जातात.

9.5.30

आत्मानं पितरं पुत्रं पौत्रं पितामहम् ।
जायां जनित्रीं मातरं ये प्रियास्तान् उप ह्वये ॥ ९.५.३० ॥

आत्मा, पिता, पुत्र, नातू, आजोबा, पत्नी, जन्मदात्री आणि माता — जे प्रिय आहेत त्यांना मी बोलावतो.

9.5.31

यो वै नैदाघं नामर्तुं वेद ।
एष वै नैदाघो नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः ।
निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना ।
योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति ॥ ९.५.३१ ॥

नैदाघ नावाचा ऋतू जाणणारा — हाच नैदाघ ऋतू, म्हणजे पंचौदन अज. तो अप्रिय शत्रूची श्री थेट जाळतो आणि स्वतः समृद्ध होतो. पंचौदन, दक्षिणा हीच ज्योती असलेला अज जो दान करतो.

यो वै कुर्वन्तं नामर्तुं वेद ।
कुर्वतींकुर्वतीमेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियमा दत्ते ।
एष वै कुर्वन् नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः ।
निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना ।
योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति ॥ ९.५.३२ ॥

कुर्वन् नावाचा ऋतू जाणणारा, अप्रिय शत्रूची श्री प्रत्येक कृतीने स्वतःची करून घेतो. हाच कुर्वन् ऋतू, म्हणजे अज पञ्चौदन. तो अप्रिय शत्रूची श्री जाळतो; तो स्वतःच होतो. दक्षिणा-ज्योतिषासह अज पञ्चौदन देणारा.

9.5.33

यो वै संयन्तं नामर्तुं वेद ।
संयतींसंयतीमेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियमा दत्ते ।
एष वै संयन् नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः ।
निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना ।
योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति ॥ ९.५.३३ ॥

संयन् नावाचा ऋतू जाणणारा, अप्रिय शत्रूची श्री प्रत्येक संयतीने स्वतःची करून घेतो. हाच संयन् ऋतू, म्हणजे अज पञ्चौदन. तो अप्रिय शत्रूची श्री जाळतो; तो स्वतःच होतो. दक्षिणा-ज्योतिषासह अज पञ्चौदन देणारा.

9.5.34

यो वै पिन्वन्तं नामर्तुं वेद ।
पिन्वतींपिन्वतीमेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियमा दत्ते ।
एष वै पिन्वन् नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः ।
निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना ।
योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति ॥ ९.५.३४ ॥

पिन्वन्त नावाच्या ऋतूला जो जाणतो, तो प्रत्येक पिन्वतीद्वारे अप्रिय शत्रूची श्री स्वीकारतो. हाच पिन्वन् नावाचा ऋतू आहे; तो पञ्चौदन अज आहे. तो अप्रिय शत्रूची श्री पूर्णपणे जाळतो; तो स्वतः बनतो. दक्षिणाज्योती असलेला पञ्चौदन अज जो दान देतो.

9.5.35

यो वा उद्यन्तं नामर्तुं वेद ।
उद्यतीमुद्यतीमेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियमा दत्ते ।
एष वा उद्यन्नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः ।
निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना ।
योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति ॥ ९.५.३५ ॥

उद्यन्त नावाच्या ऋतूला जो जाणतो, तो प्रत्येक उद्यतीद्वारे अप्रिय शत्रूची श्री स्वीकारतो. हाच उद्यन् नावाचा ऋतू आहे; तो पञ्चौदन अज आहे. तो अप्रिय शत्रूची श्री पूर्णपणे जाळतो; तो स्वतः बनतो. दक्षिणाज्योती असलेला पञ्चौदन अज जो दान देतो.

9.5.36

यो वा अभिभुवं नामर्तुं वेद ।
अभिभवन्तीमभिभवन्तीमेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियमा दत्ते ।
एष वा अभिभूर्नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः ।
निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना ।
योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति ॥ ९.५.३६ ॥

जो अभिभू नावाच्या ऋतूला जाणतो, तो उगवत्या उगवत्यालाच अप्रिय शत्रूची श्री स्वीकारतो. हाच अभिभू नावाचा ऋतू, म्हणजे पंचौदन अज. अप्रिय शत्रूची श्री तो थेट जाळून टाकतो आणि स्वतः तसा होतो. दक्षिणाज्योतिषासह पंचौदन अज जो दान करतो.

9.5.37

अजं च पचत पञ्च चौदनान् ।
सर्वा दिशः संमनसः सध्रीचीः सान्तर्देशाः प्रति गृह्णन्तु त एतम् ॥ ९.५.३७ ॥

अज आणि पाच ओदन शिजवा. सर्व दिशा, एकमनाच्या, एकत्र जाणाऱ्या, मधल्या प्रदेशांसह, हे स्वीकारोत.

9.5.38

तास्ते रक्षन्तु तव तुभ्यमेतं ताभ्य आज्यं हविरिदं जुहोमि ॥ ९.५.३८ ॥

त्या तुझे रक्षण करोत; तुझ्यासाठी हा (अज). त्यांच्यासाठी हे तूप-हविस मी होम करतो.