ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.10

1.10.1

मम प्राणसमा भार्या दष्टासीद्भुजगेन ह ।
तत्र मे समयो घोर आत्मनोरग वै कृतः ॥ १.१०.१ ॥

ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ ਸੀ। ਤਦ, ਹੇ ਸੱਪ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ।

भुजंगं वै सदा हन्यां यं यं पश्येयमित्युत ।
ततोऽहं त्वां जिघांसामि जीवितेनाद्य मोक्ष्यसे ॥ १.१०.२ ॥

ਮੈਂ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਸੱਪ ਵੇਖਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਮਾਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਅੱਜ ਤੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇਂਗਾ।

अन्ये ते भुजगा ब्रह्मन्ये दश्तीह मानवान् ।
डुण्डुभानहिगन्धेन न त्वं हिंसितुमर्हसि ॥ १.१०.३ ॥

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਡੱਸਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸੱਪ ਹਨ। ਸੱਪ-ਗੰਧ ਵਾਲੇ ਡੁੰਡੁਭਾਂ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

एकानर्थान्पृथग्धर्मानेकदुःखान्पृथक्सुखान् ।
डुण्डुभान्धर्मविद्भूत्वा न त्वं हिंसितुमर्हसि ॥ १.१०.४ ॥

ਭਾਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸੁੱਖ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਡੁੰਡੁਭਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

इति श्रुत्वा वचस्तस्य डुण्डुभस्य रुरुस्तदा ।
नावधीद्भयसंविग्नमृषिं मत्त्वाऽथ डुण्डुभम् ॥ १.१०.५ ॥

ਉਸ ਡੁੰਡੁਭ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰੁਰੂ ਨੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਉਸ ਡੁੰਡੁਭ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਸਮਝ ਕੇ ਉਦੋਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ।

उवाच चैनं भगवान्रुरुः संशमयन्निव ।
केन त्वं भुजग ब्रूहि कोऽसीमां विक्रियां गतः ॥ १.१०.६ ॥

ਭਗਵਾਨ ਰੁਰੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਸੱਪ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਇਸ ਰੂਪਾਂਤਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਦੱਸ।'

अहं पुरा रुरो नाम्ना ऋषिरासं सहस्रपात् ।
सोऽहं शापेन विप्रस्य भुजगत्वमुपागतः ॥ १.१०.७ ॥

ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਰੂ ਨਾਮ ਦਾ ਸਹਸ੍ਰਪਾਦ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਹੀ ਮੈਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸੱਪ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

किमर्थं शप्तवान्कुद्धो द्विजस्त्वां भुजगोत्तम ।
कियन्तं चैव कालं ते वपुरेतद्भविष्यसि ॥ १.१०.८ ॥

ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਸਰਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ? ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ?