మహాభారతం · అధ్యాయం 1.10

1.10.1

मम प्राणसमा भार्या दष्टासीद्भुजगेन ह ।
तत्र मे समयो घोर आत्मनोरग वै कृतः ॥ १.१०.१ ॥

నా ప్రాణ సమానురాలైన భార్యను ఒక పాము కరిచింది. అప్పుడు, ఓ సర్పమా, నేను ఒక భయంకరమైన సంకల్పం చేశాను.

भुजंगं वै सदा हन्यां यं यं पश्येयमित्युत ।
ततोऽहं त्वां जिघांसामि जीवितेनाद्य मोक्ष्यसे ॥ १.१०.२ ॥

నేను కనిపించిన ప్రతి పామును ఎల్లప్పుడూ చంపుతాను. అందువల్ల నిన్ను చంపాలనుకుంటున్నాను, కానీ నేడు నువ్వు ప్రాణాలతో బయటపడతావు.

अन्ये ते भुजगा ब्रह्मन्ये दश्तीह मानवान् ।
डुण्डुभानहिगन्धेन न त्वं हिंसितुमर्हसि ॥ १.१०.३ ॥

బ్రాహ్మణుడా, ఇక్కడ మనుషులను కరిచేవి వేరే పాములు. పాము వాసన గల డుండుభాలను నువ్వు చంపకూడదు.

एकानर्थान्पृथग्धर्मानेकदुःखान्पृथक्सुखान् ।
डुण्डुभान्धर्मविद्भूत्वा न त्वं हिंसितुमर्हसि ॥ १.१०.४ ॥

ఒకే విధమైన హాని, దుఃఖం ఉన్నప్పటికీ, వాటి స్వభావాలు, సుఖాలు వేరువేరుగా ఉంటాయి. ధర్మం తెలిసినవాడవై నువ్వు డుండుభాలను చంపకూడదు.

इति श्रुत्वा वचस्तस्य डुण्डुभस्य रुरुस्तदा ।
नावधीद्भयसंविग्नमृषिं मत्त्वाऽथ डुण्डुभम् ॥ १.१०.५ ॥

ఆ డుండుభం పలికిన మాటలు విని రురుడు, భయంతో వణికిపోతున్న ఆ డుండుభాన్ని ఒక ఋషి అని భావించి అప్పుడు చంపలేదు.

उवाच चैनं भगवान्रुरुः संशमयन्निव ।
केन त्वं भुजग ब्रूहि कोऽसीमां विक्रियां गतः ॥ १.१०.६ ॥

భగవంతుడైన రురుడు అతన్ని శాంతపరచినట్లుగా ఇలా అన్నాడు: 'ఓ సర్పమా, ఏ కారణంతో నువ్వు ఈ రూపాంతరం పొందావు? నువ్వు ఎవరు? చెప్పు.'

अहं पुरा रुरो नाम्ना ऋषिरासं सहस्रपात् ।
सोऽहं शापेन विप्रस्य भुजगत्वमुपागतः ॥ १.१०.७ ॥

నేను పూర్వం రురు అనే పేరుగల సహస్రపాద ఋషిని. ఆ నేనే ఒక బ్రాహ్మణుని శాపం వల్ల సర్ప స్థితిని పొందాను.

किमर्थं शप्तवान्कुद्धो द्विजस्त्वां भुजगोत्तम ।
कियन्तं चैव कालं ते वपुरेतद्भविष्यसि ॥ १.१०.८ ॥

ఎందుకు కోపించిన ద్విజుడు నిన్ను శపించాడు, సర్పోత్తమా? ఈ నీ శరీరం ఎంతకాలం ఉంటుంది?