มหาภารตะ · อัธยายะ 1.10

1.10.1

मम प्राणसमा भार्या दष्टासीद्भुजगेन ह ।
तत्र मे समयो घोर आत्मनोरग वै कृतः ॥ १.१०.१ ॥

ภรรยาของข้าพเจ้าซึ่งรักยิ่งดุจชีวิตของข้าพเจ้าเอง ถูกงูกัดเข้าแล้ว ข้าแต่งู ข้าพเจ้าจึงปฏิญาณอันน่ากลัวไว้

भुजंगं वै सदा हन्यां यं यं पश्येयमित्युत ।
ततोऽहं त्वां जिघांसामि जीवितेनाद्य मोक्ष्यसे ॥ १.१०.२ ॥

ข้าพเจ้าจะฆ่างูทุกตัวที่เห็นเสมอไป ดังนั้นข้าพเจ้าจึงปรารถนาจะฆ่าเจ้า แต่วันนี้เจ้าจะได้รับอิสรภาพพร้อมชีวิตของเจ้า

अन्ये ते भुजगा ब्रह्मन्ये दश्तीह मानवान् ।
डुण्डुभानहिगन्धेन न त्वं हिंसितुमर्हसि ॥ १.१०.३ ॥

ข้าแต่พราหมณ์ งูอื่นของเจ้าคือพวกที่กัดมนุษย์ในที่นี้ เจ้าไม่ควรทำร้ายงูดุณฑุภะ ซึ่งมีเพียงกลิ่นของงูเท่านั้น

एकानर्थान्पृथग्धर्मानेकदुःखान्पृथक्सुखान् ।
डुण्डुभान्धर्मविद्भूत्वा न त्वं हिंसितुमर्हसि ॥ १.१०.४ ॥

แม้ความทุกข์และความพินาศจะเป็นอย่างเดียวกัน แต่ธรรมชาติและความสุขของสัตว์แต่ละตัวต่างกันไป เจ้าผู้รู้ธรรมไม่ควรทำร้ายงูดุณฑุภะเลย

इति श्रुत्वा वचस्तस्य डुण्डुभस्य रुरुस्तदा ।
नावधीद्भयसंविग्नमृषिं मत्त्वाऽथ डुण्डुभम् ॥ १.१०.५ ॥

เมื่อรุรุได้ฟังคำของงูดุณฑุภะนั้นแล้ว ท่านจึงไม่ฆ่าในขณะนั้น เพราะท่านเห็นว่างูที่หวาดกลัวตัวนั้นเป็นฤๅษี

उवाच चैनं भगवान्रुरुः संशमयन्निव ।
केन त्वं भुजग ब्रूहि कोऽसीमां विक्रियां गतः ॥ १.१०.६ ॥

พระรุรุผู้ทรงเกียรติ ทรงกล่าวกับงูนั้นราวกับจะปลอบโยน ตรัสว่า "งูเอ๋ย จงบอกข้าว่าเจ้าเปลี่ยนรูปมาเป็นเช่นนี้เพราะเหตุใด เจ้าเป็นผู้ใดกันแน่"

अहं पुरा रुरो नाम्ना ऋषिरासं सहस्रपात् ।
सोऽहं शापेन विप्रस्य भुजगत्वमुपागतः ॥ १.१०.७ ॥

ข้าพเจ้าเคยเป็นฤๅษีชื่อรุรุ มีพันเท้า ตัวตนนั้นแหละได้มาเป็นงูเพราะคำสาปของพราหมณ์

किमर्थं शप्तवान्कुद्धो द्विजस्त्वां भुजगोत्तम ।
कियन्तं चैव कालं ते वपुरेतद्भविष्यसि ॥ १.१०.८ ॥

ข้าแต่งูผู้ประเสริฐที่สุด พราหมณ์ผู้โกรธได้สาปเจ้าด้วยเหตุใด และเจ้าจะมีร่างนี้นานเท่าใด