ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.100.1
अथान्तरिक्षे दुष्यन्तं वागुवाचाशरीरिणी ।
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यैर्मन्त्रिभिश्चाभिसंवृतम् ॥ १.१००.१ ॥
ତା'ପରେ ଆକାଶରୁ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ କହିଲା; ସେ ଋତ୍ୱିଜ, ପୁରୋହିତ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଥିଲେ।
1.100.2
माता भस्त्रा पितुः पुत्रो यस्माज्जातः स एव सः ।
भरस्व पुत्रं दौष्यन्तिं सत्यमाह शकुन्तला ॥ १.१००.२ ॥
ମାତା କେବଳ ଧଉଣୀ; ପୁତ୍ର ପିତାର, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଛି। ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ରର ପୋଷଣ କର; ଶକୁନ୍ତଳା ସତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି।
1.100.3
सर्वेभ्यो ह्यङ्गमङ्गेभ्यः साक्षादुत्पद्यते सुतः ।
आत्मा चैव सुतो नाम तेनैव तव पौरव ॥ १.१००.३ ॥
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗର ଅଙ୍ଗରୁ ସିଧାସଳଖ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମେ। ପୁତ୍ରକୁ ହିଁ ଆତ୍ମା କୁହାଯାଏ; ତେଣୁ ହେ ପୌରବ, ସେ ତୁମର।
1.100.4
आहितं ह्यात्मनाऽऽत्मानं परिरक्ष इमं सुतम् ।
अनन्यां त्वं प्रतीक्षस्व मावमंस्थाः शकुन्तलाम् ॥ १.१००.४ ॥
ନିଜ ଆତ୍ମାଦ୍ୱାରା ରଖାଯାଇଥିବା ଏହି ପୁତ୍ରର ରକ୍ଷା କର। ଅନନ୍ୟା ଶକୁନ୍ତଳାର ଅପେକ୍ଷା କର; ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ଅବମାନନା କର ନାହିଁ।
1.100.5
स्त्रियः पवित्रमतुलमेतद्दुष्यन्त धर्मतः ।
मासि मासि रजो ह्यासां दुरितान्यपकर्षति ॥ १.१००.५ ॥
ହେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ଏହା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଧର୍ମତଃ ଅତୁଳନୀୟ ପବିତ୍ରତା। ପ୍ରତିମାସରେ ସେମାନଙ୍କ ରଜଃ ସେମାନଙ୍କ ପାପ ଦୂର କରେ।
1.100.6
ततः सर्वाणि भूतानि व्याजह्रस्तं समन्ततः ।
आहितस्त्वत्तनोरेष मावमंस्थाः शकुन्तलाम् ॥ १.१००.६ ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଚାରିପଟରୁ ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କହିଲେ: ଏ ତୁମ ଶରୀରରୁ ରଖାଯାଇଛି; ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ଅବମାନନା କର ନାହିଁ।
1.100.7
रेतोधाः पुत्र उन्नयति नरदेव यमक्षयात् ।
त्वं चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुन्तला ॥ १.१००.७ ॥
ହେ ନରଦେବ, ରେତଃଧାରୀ ପୁତ୍ର ଯମଲୋକର କ୍ଷୟରୁ ତୁମକୁ ଉଠାଏ। ତୁମେ ହିଁ ଏହି ଗର୍ଭର ଧାରକ; ଶକୁନ୍ତଳା ସତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି।
1.100.8
पतिर्जायां प्रविशति स तस्यां जायते पुनः ।
अन्योन्यप्रकृतिर्ह्येषा मावमंस्थाः शकुन्तलाम् ॥ १.१००.८ ॥
ପତି ପତ୍ନୀରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ତାହାଠାରେ ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନିଏ। ଏହା ଦୁହିଁଙ୍କ ପାରସ୍ପରିକ ପ୍ରକୃତି; ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ଅବମାନନା କର ନାହିଁ।
1.100.9
जाया जनयते पुत्रमात्मनोऽङ्गाद्द्विधा कृतम् ।
तस्माद्भरस्व दुष्यन्त पुत्रं शाकुन्तलं नृप ॥ १.१००.९ ॥
ପତ୍ନୀ ନିଜ ଅଙ୍ଗରୁ ଦ୍ୱିଧା କୃତ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ। ତେଣୁ, ହେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ହେ ନୃପ, ଶକୁନ୍ତଳାର ପୁତ୍ରକୁ ପୋଷଣ କର।
1.100.10
सुभूतिरेषा न त्याज्या जीवितं जीवयात्मजम् ।
शाकुन्तलं महात्मानं दुष्यन्त भर पौरवम् ॥ १.१००.१० ॥
ଏହା ଶୁଭସମ୍ପଦ; ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଜୀବନ ଦେଇ ବଞ୍ଚାଅ — ଶକୁନ୍ତଳାର ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ରକୁ। ହେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ହେ ପୌରବ, ପୋଷଣ କର।
1.100.11
भर्तव्योऽयं त्वया यस्मादस्माकं वचनादपि ।
तस्माद्भवत्वयं नाम्ना भरतो नाम ते सुतः ॥ १.१००.११ ॥
ଏହାକୁ ତୁମେ ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଆମ ବଚନରୁ ମଧ୍ୟ। ତେଣୁ ତୁମ ପୁତ୍ର 'ଭରତ' ନାମରେ ହେଉ।
1.100.12
भरताद्भारती कीर्तिर्येनेदं भारतं कुलम् ।
अपरे ये च पूर्वे च भारता इति तेऽभवन् ॥ १.१००.१२ ॥
ଭରତରୁ ଭାରତୀ କୀର୍ତ୍ତି (ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ), ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହା ଭାରତ କୁଳ ହେଲା। ଅନ୍ୟ ଏବଂ ପୂର୍ବରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ଭାରତ ହେଲେ।
1.100.13
एवमुक्त्वा ततो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
पतिव्रतेति संहृष्टाः पुष्पवृष्टिं ववर्षिरे ॥ १.१००.१३ ॥
ଏପରି କହି ଦେବତା ଓ ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ 'ପତିବ୍ରତା' ବୋଲି ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ପୁଷ୍ପବର୍ଷଣ କଲେ।
1.100.14
तच्छ्रुत्वा पौरवो वाक्यं व्याहृतं वे दिवौकसाम् ।
सिंहासनात्समुत्थाय प्रणम्य च दिवौकसः ॥ १.१००.१४ ॥
ଦେବତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ପୌରବ ରାଜା ସିଂହାସନରୁ ଉଠି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
1.100.15
पुरोहितममात्यांश्च संप्रहृष्टोऽब्रवीदिदम् ।
शृण्वन्त्वेतद्भवन्तोऽपि देवदूतस्य भाषितम् ॥ १.१००.१५ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ପୁରୋହିତ ଓ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବଦୂତଙ୍କର ଏହି ବଚନ ଶୁଣନ୍ତୁ।'
1.100.16
शृण्वन्तु देवतानां च महर्षीणां च भाषितम् ।
अहमप्येवमेवैनं जानामि सुतमात्मजम् ॥ १.१००.१६ ॥
ଦେବତା ଓ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କର ବଚନ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ସେହିପରି ମୋର ନିଜ ପୁତ୍ର ବୋଲି ଜାଣେ।
1.100.17
यद्यहं वचनादस्या गृह्णीयामिममात्मजम् ।
भवेद्धि शङ्का लोकस्य नैवं शुद्धो भवेदयम् ॥ १.१००.१७ ॥
ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କ କଥାରେ ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତେବେ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଦେହ ହେବ ଯେ ସେ ଏପରି ଶୁଦ୍ଧ ନୁହଁନ୍ତି।
1.100.18
तां विशोध्य तदा राजा देवैः सह महर्षिभिः ।
हृष्टः प्रमुदितश्चापि प्रतिजग्राह तं सुतम् ॥ १.१००.१८ ॥
ସେତେବେଳେ ରାଜା ଦେବତା ଓ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ହର୍ଷିତ ଓ ପ୍ରମୁଦିତ ହୋଇ ସେହି ପୁତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
1.100.19
ततस्तस्य तदा राजा पितृकर्माणि सर्वशः ।
कारयामास मुदितः प्रीतिमानात्मजस्य ह।
मूर्ध्नि चैनं समाघ्राय सस्नेहं परिषस्वजे ॥ १.१००.१९ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁ ପିତୃକର୍ମ କରାଇଲେ; ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ ଆଘ୍ରାଣ କରି ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
1.100.20
सभाज्यमानो विप्रैश्च स्तूयमानश्च बन्दिभिः ।
मुदं स परमां लेभे पुत्रस्पर्शनजां नृपः ॥ १.१००.२० ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ରାଜା ପୁତ୍ରସ୍ପର୍ଶରୁ ଜାତ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ।
1.100.21
स्वां चैव भार्यां धर्मज्ञः पूजयामास धर्मतः ।
अब्रवीच्चैव तां राजा सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥ १.१००.२१ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଧର୍ମାନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ସାନ୍ତ୍ୱନାପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.100.22
लोकस्यायं परोक्षस्तु संबन्धो नौ पुराऽभवत् ।
कृतो लोकसमक्षोऽद्य संबन्धो वै पुनः कृतः ॥ १.१००.२२ ॥
ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଗୋପନ ଥିବା ଆମ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିଲା; ଆଜି ଲୋକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେହି ସମ୍ପର୍କ ପୁନର୍ବାର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।
1.100.23
तस्मादेतन्मया तस्य तन्निमित्तं प्रभाषितम् ॥ १.१००.२३ ॥
ତେଣୁ ଏହା ମୁଁ ତାଙ୍କ (ପୁତ୍ରଙ୍କ) କାରଣରୁ କହିଛି।
1.100.24
शङ्केत वाऽयं लोकोऽथ स्त्रीभावान्मयि संगतम् ।
तस्मादेतन्मया चापि तच्छुद्ध्यर्थं विचारितम् ॥ १.१००.२४ ॥
ଏହି ଲୋକ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱଭାବ ହେତୁ ମୋ ସହିତ ମିଳନକୁ ସନ୍ଦେହ କରିପାରେ; ତେଣୁ ତାହାର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ବିଚାର କଲି।
1.100.25
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव पृथग्विधाः ।
त्वां देवि वूजयिष्यन्ति निर्विशङ्कां पतिव्रताम् ॥ १.१००.२५ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଲୋକମାନେ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମକୁ ସନ୍ଦେହହୀନ ପତିବ୍ରତା ବୋଲି ଜାଣିବେ।
1.100.26
पुत्रश्चायं वृतो राज्ये त्वमग्रमहिषी भव ॥ १.१००.२६ ॥
ଏହି ପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ମନୋନୀତ ହୋଇଛନ୍ତି; ତୁମେ ପ୍ରଧାନ ମହିଷୀ ହୁଅ।
1.100.27
यच्च कोपनयात्यर्थं त्वयोक्तोऽस्म्यप्रियं प्रिये ।
प्रणयिन्या विशालाक्षितत्क्षान्तं ते मया शुभे ॥ १.१००.२७ ॥
ପ୍ରିୟେ, କ୍ରୋଧବଶରେ ତୁମେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଛ; ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ହେ ଶୁଭେ, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ଷମା କରିଦେଲି।
1.100.28
अनृतं वाप्यनिष्टं वा दुरुक्तं वातिदुष्कृतम् ।
त्वयाप्येवं विशालाक्षि क्षन्तव्यं मम दुर्वचः।
क्षान्त्या पतिकृते नार्यः पातिव्रत्यं व्रजन्ति ताः ॥ १.१००.२८ ॥
ମିଥ୍ୟା, ଅନିଷ୍ଟ, କଠୋର ବା ଅତି ଦୁଷ୍ଟ କଥା — ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ମୋର ଏହି ଦୁର୍ବଚନକୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ; ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ କ୍ଷମାରେ ନାରୀମାନେ ପତିବ୍ରତ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
1.100.29
एवमुक्त्वा तु राजर्षिस्तामनिन्दितगामिनीम् ।
अन्तःपुरं प्रवेश्याथ दुष्यन्तो महिषीं प्रियाम् ॥ १.१००.२९ ॥
ଏପରି କହି ରାଜର୍ଷି ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ସେହି ନିର୍ଦୋଷ ଚାଲିର ପ୍ରିୟ ମହିଷୀକୁ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ।
1.100.30
वासोभिरन्नपानैश्च पूजयित्वा तु भारत ।
स मातरमुपस्थाय रथन्तर्यामभाषत ॥ १.१००.३० ॥
ହେ ଭାରତ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ନପାନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରି, ସେ ମାତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ରଥନ୍ତରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.100.31
मम पुत्रो वने जातस्तव शोकप्रणशनः ।
ऋणादद्य विमुक्तोऽहं तव पौत्रेण शोभने ॥ १.१००.३१ ॥
ବନରେ ଜନ୍ମିତ ମୋ ପୁତ୍ର ତୁମର ଶୋକ ନାଶ କରନ୍ତି। ହେ ଶୋଭନେ, ଆଜି ତୁମ ପୌତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଋଣମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।
1.100.32
विश्वामित्रसुता चेयं कण्वेन च विवर्धिता ।
स्नुषा तव महाभागे प्रसीदस्व शकुन्तलाम् ॥ १.१००.३२ ॥
ଏ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ଏବଂ କଣ୍ୱଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତା। ହେ ମହାଭାଗେ, ଏ ତୁମ ପୁତ୍ରବଧୂ ଶକୁନ୍ତଳା; ଏଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।
1.100.33
पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा पौत्रं सा परिषस्वजे ।
पादयोः पतितां तत्र रथन्तर्या शकुन्तलाम् ॥ १.१००.३३ ॥
ପୁତ୍ରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ପୌତ୍ରଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା। ସେଠାରେ ଚରଣରେ ପତିତା ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ରଥନ୍ତରୀ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା।
1.100.34
परिष्वज्य च बाहुभ्यां हर्षादश्रुण्यवर्तयत् ।
उवाच वचनं सत्यं लक्षये लक्षणानि च ॥ १.१००.३४ ॥
ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ହର୍ଷରେ ଲୁହ ଝରାଇଲା। କହିଲା, "ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟ କହୁଛି; ମୁଁ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖୁଛି।"
1.100.35
तव पुत्रो विशालाक्षि चक्रवर्ती भविष्यति ।
तव भर्ता विशालाक्षि त्रैलोक्यविजयी भवेत् ॥ १.१००.३५ ॥
ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ତୁମ ପୁତ୍ର ଚକ୍ରବର୍ତୀ ସମ୍ରାଟ ହେବ। ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ତ୍ରିଲୋକବିଜୟୀ ହେଉ।
1.100.36
दिव्यान्भोगाननुप्राप्ता भव त्वं वरवर्णिनि ।
एवमुक्ता रथ्तर्या परं हर्षमवाप सा ॥ १.१००.३६ ॥
ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ, ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅ। ରଥନ୍ତରୀ ଏହିପରି କହିବାରୁ ସେ ପରମ ହର୍ଷ ପାଇଲା।
1.100.37
शकुन्तलां तदा राजा शास्त्रोक्तेनैव कर्मणा ।
ततोऽग्रमहिषीं कृत्वा सर्वाभरणभूषिताम् ॥ १.१००.३७ ॥
ସେତେବେଳେ ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିରେ ସର୍ବାଳଙ୍କାରଭୂଷିତା ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ପ୍ରଧାନ ମହିଷୀ କଲେ।
1.100.38
ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा सैनिकानां च भूपतिः ।
दौष्यन्तिं च ततो राजा पुत्रं शाकुन्तलं तदा ॥ १.१००.३८ ॥
ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦେଲେ; ପରେ ଶକୁନ୍ତଳାଠାରୁ ଜାତ ଦୌଷ୍ୟନ୍ତି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ।
1.100.39
भरतं नामतः कृत्वा यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ।
भरते भारमावेश्य कृतकृत्योऽभवन्नृपः ॥ १.१००.३९ ॥
ତାଙ୍କୁ ଭରତ ନାମ ଦେଇ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ଭରତଙ୍କ ଉପରେ ଭାର ଦେଇ ରାଜା କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲେ।
1.100.40
ततो वर्षशतं पूर्णं राज्यं कृत्वा नराधिपः ।
गत्वा वनानि दुष्यन्तः स्वर्गलोकमुपेयिवान् ॥ १.१००.४० ॥
ପରେ ନରାଧିପ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶହେ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରି ବନକୁ ଯାଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପାଇଲେ।