มหาภารตะ · อัธยายะ 1.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.100.1
अथान्तरिक्षे दुष्यन्तं वागुवाचाशरीरिणी ।
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यैर्मन्त्रिभिश्चाभिसंवृतम् ॥ १.१००.१ ॥
ครั้นนั้น จากท้องฟ้า เสียงที่ไม่มีร่างกายได้กล่าวแก่ท้าวทุษยันต์ ซึ่งถูกล้อมด้วยนักบวชผู้ทำพิธี ปุโรหิต อาจารย์ และเหล่าอำมาตย์
1.100.2
माता भस्त्रा पितुः पुत्रो यस्माज्जातः स एव सः ।
भरस्व पुत्रं दौष्यन्तिं सत्यमाह शकुन्तला ॥ १.१००.२ ॥
มารดาเป็นเพียงถุงลม บุตรเป็นของบิดา เพราะบิดาเป็นผู้ให้กำเนิด ท่านจงเลี้ยงดูบุตรของทุษยันต์ ศกุนตลาได้กล่าวความจริงแล้ว
1.100.3
सर्वेभ्यो ह्यङ्गमङ्गेभ्यः साक्षादुत्पद्यते सुतः ।
आत्मा चैव सुतो नाम तेनैव तव पौरव ॥ १.१००.३ ॥
บุตรเกิดจากอวัยวะทุกส่วนของบิดาโดยตรง บุตรเรียกว่าเป็นอาตมันของบิดานั่นเอง ดังนั้น โอ้ผู้สืบเชื้อสายปุรุ บุตรนี้จึงเป็นของท่าน
1.100.4
आहितं ह्यात्मनाऽऽत्मानं परिरक्ष इमं सुतम् ।
अनन्यां त्वं प्रतीक्षस्व मावमंस्थाः शकुन्तलाम् ॥ १.१००.४ ॥
จงคุ้มครองบุตรคนนี้ซึ่งเกิดจากอาตมันของท่านเอง จงรอคอยศกุนตลาผู้ซื่อสัตย์ต่อผู้อื่นมิได้ อย่าดูหมิ่นศกุนตลาเลย
1.100.5
स्त्रियः पवित्रमतुलमेतद्दुष्यन्त धर्मतः ।
मासि मासि रजो ह्यासां दुरितान्यपकर्षति ॥ १.१००.५ ॥
โอ้ทุษยันต์ นี่คือความบริสุทธิ์อันหาที่เปรียบมิได้ของสตรี ตามธรรม เลือดประจำเดือนของนางชำระบาปของนางทุกเดือน
1.100.6
ततः सर्वाणि भूतानि व्याजह्रस्तं समन्ततः ।
आहितस्त्वत्तनोरेष मावमंस्थाः शकुन्तलाम् ॥ १.१००.६ ॥
ครั้งนั้น สรรพสัตว์ทั้งปวงจากทุกทิศได้เปล่งเสียงแก่พระองค์ว่า บุตรนี้เกิดจากร่างของท่านเอง อย่าดูหมิ่นศกุนตลาเลย
1.100.7
रेतोधाः पुत्र उन्नयति नरदेव यमक्षयात् ।
त्वं चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुन्तला ॥ १.१००.७ ॥
โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ บุตรผู้เป็นผู้ทรงเชื้อพันธุ์จะยกท่านขึ้นจากความพินาศแห่งที่อยู่ของยมะ ท่านเองก็เป็นผู้ทรงครรภ์นี้ด้วย ศกุนตลาได้กล่าวความจริงแล้ว
1.100.8
पतिर्जायां प्रविशति स तस्यां जायते पुनः ।
अन्योन्यप्रकृतिर्ह्येषा मावमंस्थाः शकुन्तलाम् ॥ १.१००.८ ॥
สามีเข้าไปในภรรยา และเขาเกิดใหม่ในนาง นี่คือธรรมชาติที่ทั้งสองแบ่งปันร่วมกัน อย่าดูหมิ่นศกุนตลาเลย
1.100.9
जाया जनयते पुत्रमात्मनोऽङ्गाद्द्विधा कृतम् ।
तस्माद्भरस्व दुष्यन्त पुत्रं शाकुन्तलं नृप ॥ १.१००.९ ॥
ภรรยาให้กำเนิดบุตรซึ่งเกิดจากอวัยวะของสามีของตนแบ่งออกเป็นสองส่วน ฉะนั้น โอ้ทุษยันต์ โอ้พระราชา จงเลี้ยงดูบุตรของศกุนตลาเถิด
1.100.10
सुभूतिरेषा न त्याज्या जीवितं जीवयात्मजम् ।
शाकुन्तलं महात्मानं दुष्यन्त भर पौरवम् ॥ १.१००.१० ॥
นี่คือพรอันประเสริฐ ไม่ควรละทิ้ง จงให้ชีวิตแก่บุตรของตนและเลี้ยงดูไว้ คือบุตรผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ของศกุนตลา โอ้ทุษยันต์ โอ้ผู้สืบเชื้อสายปุรุ จงเลี้ยงดูเขาเถิด
1.100.11
भर्तव्योऽयं त्वया यस्मादस्माकं वचनादपि ।
तस्माद्भवत्वयं नाम्ना भरतो नाम ते सुतः ॥ १.१००.११ ॥
ท่านต้องเลี้ยงดูเขา แม้ตามถ้อยคำของพวกเรา ฉะนั้น ขอให้บุตรของท่านนี้มีนามว่า ภรต
1.100.12
भरताद्भारती कीर्तिर्येनेदं भारतं कुलम् ।
अपरे ये च पूर्वे च भारता इति तेऽभवन् ॥ १.१००.१२ ॥
จากภรตจึงเกิดเกียรติยศแห่งภารตี เผ่าพันธุ์นี้จึงได้นามว่าภารตะ ทั้งผู้อื่นและผู้ที่มาในกาลก่อน ก็ได้รับนามว่าภารตะเช่นกัน
1.100.13
एवमुक्त्वा ततो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ।
पतिव्रतेति संहृष्टाः पुष्पवृष्टिं ववर्षिरे ॥ १.१००.१३ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว เทวดาและฤๅษีผู้มีตบะ ต่างปีติยินดี เรียกนางว่า ผู้ซื่อสัตย์ต่อสามี และโปรยดอกไม้ลงมา
1.100.14
तच्छ्रुत्वा पौरवो वाक्यं व्याहृतं वे दिवौकसाम् ।
सिंहासनात्समुत्थाय प्रणम्य च दिवौकसः ॥ १.१००.१४ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำที่เทวดากล่าวนั้น พระราชาแห่งปุรุทรงลุกจากพระที่นั่งบัลลังก์ และถวายความนอบน้อมแด่เทวดาผู้สถิตในสวรรค์
1.100.15
पुरोहितममात्यांश्च संप्रहृष्टोऽब्रवीदिदम् ।
शृण्वन्त्वेतद्भवन्तोऽपि देवदूतस्य भाषितम् ॥ १.१००.१५ ॥
ทรงปลื้มพระทัยยิ่ง จึงตรัสกับปุโรหิตและอำมาตย์ว่า ขอท่านทั้งหลายจงฟังถ้อยคำของทูตแห่งเทวดาด้วยเถิด
1.100.16
शृण्वन्तु देवतानां च महर्षीणां च भाषितम् ।
अहमप्येवमेवैनं जानामि सुतमात्मजम् ॥ १.१००.१६ ॥
ขอให้เหล่าเทวดาและมหาฤๅษีได้ฟังถ้อยคำนั้นเถิด แม้เราก็รู้ว่าบุตรนี้เป็นบุตรของเราเอง เกิดจากตัวเราเช่นนี้
1.100.17
यद्यहं वचनादस्या गृह्णीयामिममात्मजम् ।
भवेद्धि शङ्का लोकस्य नैवं शुद्धो भवेदयम् ॥ १.१००.१७ ॥
หากเราจะรับบุตรของตนนี้เพียงตามถ้อยคำของนาง ก็จะเกิดความสงสัยในหมู่ประชาชนว่า บุตรนี้ไม่บริสุทธิ์เช่นนี้
1.100.18
तां विशोध्य तदा राजा देवैः सह महर्षिभिः ।
हृष्टः प्रमुदितश्चापि प्रतिजग्राह तं सुतम् ॥ १.१००.१८ ॥
ครั้นนั้น พระราชาทรงชำระความบริสุทธิ์ของนางต่อหน้าเทวดาและมหาฤๅษีแล้ว ทรงปีติยินดีและเปี่ยมด้วยความปลื้มพระทัย จึงรับบุตรนั้นไว้
1.100.19
ततस्तस्य तदा राजा पितृकर्माणि सर्वशः ।
कारयामास मुदितः प्रीतिमानात्मजस्य ह।
मूर्ध्नि चैनं समाघ्राय सस्नेहं परिषस्वजे ॥ १.१००.१९ ॥
ครั้นนั้น พระราชาทรงปีติ ทรงให้ประกอบพิธีศพบรรพบุรุษแก่บุตรนั้นทุกประการ ทรงดมศีรษะของเขาและกอดรัดด้วยความรักใคร่
1.100.20
सभाज्यमानो विप्रैश्च स्तूयमानश्च बन्दिभिः ।
मुदं स परमां लेभे पुत्रस्पर्शनजां नृपः ॥ १.१००.२० ॥
พระราชาได้รับการสักการะจากพราหมณ์และถูกสรรเสริญจากเหล่ากวีผู้ขับร้อง จึงทรงได้รับความยินดีอย่างยิ่งอันเกิดจากการสัมผัสบุตร
1.100.21
स्वां चैव भार्यां धर्मज्ञः पूजयामास धर्मतः ।
अब्रवीच्चैव तां राजा सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥ १.१००.२१ ॥
พระราชาผู้รู้ธรรมได้ทรงเคารพภรรยาของพระองค์เองตามธรรม แล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้กับนางด้วยความอ่อนโยน
1.100.22
लोकस्यायं परोक्षस्तु संबन्धो नौ पुराऽभवत् ।
कृतो लोकसमक्षोऽद्य संबन्धो वै पुनः कृतः ॥ १.१००.२२ ॥
ความเกี่ยวข้องของเราทั้งสองนี้ ซึ่งซ่อนเร้นจากโลก ได้เกิดขึ้นมาแต่ก่อน บัดนี้ต่อหน้าประชาชน ความเกี่ยวข้องนั้นได้เกิดขึ้นอีกครั้งหนึ่ง
1.100.23
तस्मादेतन्मया तस्य तन्निमित्तं प्रभाषितम् ॥ १.१००.२३ ॥
เพราะเหตุนั้น ข้าจึงได้กล่าวเช่นนี้ เพื่อบุตรคนนั้น
1.100.24
शङ्केत वाऽयं लोकोऽथ स्त्रीभावान्मयि संगतम् ।
तस्मादेतन्मया चापि तच्छुद्ध्यर्थं विचारितम् ॥ १.१००.२४ ॥
ผู้คนอาจสงสัยว่า เพราะลักษณะของสตรี นางจึงได้ร่วมประเวณีกับข้า เพราะเหตุนั้น ข้าจึงได้พิจารณาเรื่องนี้ด้วย เพื่อชำระความสงสัยนั้น
1.100.25
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव पृथग्विधाः ।
त्वां देवि वूजयिष्यन्ति निर्विशङ्कां पतिव्रताम् ॥ १.१००.२५ ॥
พราหมณ์ กษัตริย์ พ่อค้า และศูทร รวมทั้งผู้คนทุกประเภท ข้าแต่ราชินี จะเคารพนับถือท่านว่าปราศจากความสงสัยและซื่อสัตย์ต่อสามี
1.100.26
पुत्रश्चायं वृतो राज्ये त्वमग्रमहिषी भव ॥ १.१००.२६ ॥
บุตรคนนี้ได้รับเลือกให้ครองราชย์ ท่านจะเป็นมเหสีเอกในราชสำนัก
1.100.27
यच्च कोपनयात्यर्थं त्वयोक्तोऽस्म्यप्रियं प्रिये ।
प्रणयिन्या विशालाक्षितत्क्षान्तं ते मया शुभे ॥ १.१००.२७ ॥
ที่รัก ท่านได้กล่าวกับข้าด้วยความโกรธ ด้วยถ้อยคำที่ไม่น่าพอใจยิ่งนัก ข้าแต่ผู้มีนัยน์ตาใหญ่และเป็นมงคล ข้าขอให้อภัยท่านในเรื่องนั้น
1.100.28
अनृतं वाप्यनिष्टं वा दुरुक्तं वातिदुष्कृतम् ।
त्वयाप्येवं विशालाक्षि क्षन्तव्यं मम दुर्वचः।
क्षान्त्या पतिकृते नार्यः पातिव्रत्यं व्रजन्ति ताः ॥ १.१००.२८ ॥
ไม่ว่าจะเป็นคำเท็จ คำที่ทำให้เจ็บปวด คำหยาบ หรือความผิดร้ายแรงใด ข้าแต่ผู้มีนัยน์ตาใหญ่ ท่านก็ต้องให้อภัยคำพูดหยาบของข้าเช่นกัน สตรีย่อมบรรลุความซื่อสัตย์ต่อสามีได้ด้วยความอดทนเพื่อสามี
1.100.29
एवमुक्त्वा तु राजर्षिस्तामनिन्दितगामिनीम् ।
अन्तःपुरं प्रवेश्याथ दुष्यन्तो महिषीं प्रियाम् ॥ १.१००.२९ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระราชฤๅษีทุษยันตะได้นำมเหสีผู้เป็นที่รัก ผู้มีท่าเดินงดงามไร้ที่ติ เข้าสู่ภายในวัง
1.100.30
वासोभिरन्नपानैश्च पूजयित्वा तु भारत ।
स मातरमुपस्थाय रथन्तर्यामभाषत ॥ १.१००.३० ॥
ข้าแต่ภารตะ พระองค์ทรงเคารพนางด้วยผ้าและอาหารเครื่องดื่มแล้ว จึงเข้าเฝ้ามารดา และตรัสกับรถันตรีว่า
1.100.31
मम पुत्रो वने जातस्तव शोकप्रणशनः ।
ऋणादद्य विमुक्तोऽहं तव पौत्रेण शोभने ॥ १.१००.३१ ॥
บุตรของข้าเกิดในป่า เป็นผู้ขจัดความโศกของท่าน ข้าแต่ผู้งดงาม วันนี้ข้าพ้นจากหนี้แล้วด้วยหลานของท่าน
1.100.32
विश्वामित्रसुता चेयं कण्वेन च विवर्धिता ।
स्नुषा तव महाभागे प्रसीदस्व शकुन्तलाम् ॥ १.१००.३२ ॥
นี่คือธิดาของพระวิศวามิตร ที่กัณวะเลี้ยงดูมา ข้าแต่ผู้มีบุญยิ่ง นี่คือศกุนตลา สะใภ้ของท่าน ขอให้ท่านเมตตาต่อนางด้วยเถิด
1.100.33
पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा पौत्रं सा परिषस्वजे ।
पादयोः पतितां तत्र रथन्तर्या शकुन्तलाम् ॥ १.१००.३३ ॥
เมื่อได้ฟังคำของบุตรชาย นางก็กอดหลานชาย รถันตรีกอดศกุนตลาซึ่งหมอบลงแทบเท้าของนางที่นั่น
1.100.34
परिष्वज्य च बाहुभ्यां हर्षादश्रुण्यवर्तयत् ।
उवाच वचनं सत्यं लक्षये लक्षणानि च ॥ १.१००.३४ ॥
นางกอดศกุนตลาด้วยแขนทั้งสองข้าง น้ำตาแห่งความยินดีไหลออกมา แล้วกล่าวคำจริงว่า "ข้าเห็นเครื่องหมายเหล่านั้นแล้ว"
1.100.35
तव पुत्रो विशालाक्षि चक्रवर्ती भविष्यति ।
तव भर्ता विशालाक्षि त्रैलोक्यविजयी भवेत् ॥ १.१००.३५ ॥
ข้าแต่ผู้มีนัยน์ตาใหญ่ บุตรของท่านจะเป็นจักรพรรดิ ข้าแต่ผู้มีนัยน์ตาใหญ่ ขอให้สามีของท่านเป็นผู้ชนะไตรโลก
1.100.36
दिव्यान्भोगाननुप्राप्ता भव त्वं वरवर्णिनि ।
एवमुक्ता रथ्तर्या परं हर्षमवाप सा ॥ १.१००.३६ ॥
ข้าแต่ผู้มีผิวงาม ขอให้ท่านได้รับความสุขอันเป็นทิพย์ เมื่อรถันตรีกล่าวดังนี้ นางก็บรรลุความปีติยินดียิ่ง
1.100.37
शकुन्तलां तदा राजा शास्त्रोक्तेनैव कर्मणा ।
ततोऽग्रमहिषीं कृत्वा सर्वाभरणभूषिताम् ॥ १.१००.३७ ॥
ครั้นแล้ว พระราชาได้ทรงตั้งศกุนตลาซึ่งประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทั้งปวงให้เป็นมเหสีเอก ด้วยพิธีกรรมตามที่คัมภีร์กำหนด
1.100.38
ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा सैनिकानां च भूपतिः ।
दौष्यन्तिं च ततो राजा पुत्रं शाकुन्तलं तदा ॥ १.१००.३८ ॥
พระราชาได้ทรงพระราชทานทรัพย์แก่พราหมณ์และทหาร แล้วจึงทรงพระราชทานแก่บุตรของทุษยันตะ ผู้เกิดจากศกุนตลาในเวลานั้น
1.100.39
भरतं नामतः कृत्वा यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ।
भरते भारमावेश्य कृतकृत्योऽभवन्नृपः ॥ १.१००.३९ ॥
ทรงตั้งชื่อให้ว่าภรต แล้วทรงอภิเษกให้เป็นรัชทายาท เมื่อมอบภาระให้ภรต พระราชาก็เป็นผู้ทำกิจสำเร็จแล้ว
1.100.40
ततो वर्षशतं पूर्णं राज्यं कृत्वा नराधिपः ।
गत्वा वनानि दुष्यन्तः स्वर्गलोकमुपेयिवान् ॥ १.१००.४० ॥
ต่อมา พระทุษยันตะผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ ได้ครองราชย์ครบหนึ่งร้อยปี แล้วเสด็จเข้าป่า และได้ไปสู่โลกสวรรค์