મહાભારત · અધ્યાય 1.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.101.1
दुष्यन्ताद्भरतो राज्यं यथान्यायमवाप सः ।
तस्य तत्प्रथितं कर्म प्रावर्तत महात्मनः ॥ १.१०१.१ ॥
દુષ્યંતથી ભરતે ન્યાયાનુસાર રાજ્ય મેળવ્યું. તે મહાત્માનું પ્રસિદ્ધ કર્મ પ્રવર્તિત થયું.
1.101.2
भास्वरं दिव्यमजितं लोकसंनादनं महत् ।
स विजित्य महीपालांश्चकार वशवर्तिनः ॥ १.१०१.२ ॥
તે તેજસ્વી, દિવ્ય, અજેય, લોકોમાં ગુંજતું મહાન યશ હતું. તેણે રાજાઓને જીતીને વશ કર્યા.
1.101.3
चचार च सतां धर्मं प्राप्य चानुत्तमं यशः ।
स राजा चक्रवर्त्यासीत्सार्वभौमः प्रतापवान् ॥ १.१०१.३ ॥
તેણે સજ્જનોનો ધર્મ આચર્યો અને સર્વોત્તમ યશ મેળવ્યો. તે રાજા ચક્રવર્તી, સાર્વભૌમ અને પ્રતાપી હતો.
1.101.4
ईजे च बहुभिर्यज्ञैर्यथा शक्रो मरुत्पतिः ।
याजयामास तं कण्वो दक्षवद्भूरिदक्षिणम् ॥ १.१०१.४ ॥
મરુત્પતિ ઇન્દ્રની જેમ તેણે અનેક યજ્ઞો કર્યા. દક્ષની જેમ ભારે દક્ષિણા સાથે કણ્વે તેની પાસે યજ્ઞ કરાવ્યો.
1.101.5
श्रीमद्गोविततं नाम वाजिमेधमवाप सः ।
यस्मिन्सहस्रं पद्मानां कण्वाय भरतो ददौ ॥ १.१०१.५ ॥
શ્રીમાન ગોવિતત નામનો અશ્વમેધ તેણે કર્યો. તેમાં ભરતે કણ્વને હજાર પદ્મો આપ્યા.
1.101.6
सोऽश्वमेधशतैरीजे यमुनामनु तीरगः ।
त्रिशतैश्च सरस्वत्यां गङ्गामनु चतुःशतैः ॥ १.१०१.६ ॥
યમુનાને તીરે રહીને તેણે સો અશ્વમેધ કર્યા; સરસ્વતી પર ત્રણસો અને ગંગા પર ચારસો.
1.101.7
दौष्यन्तिर्भरतो यज्ञैरीजे शाकुन्तलो नृपः ।
तस्माद्भरतवंशस्य विप्रतस्थे महद्यशः ॥ १.१०१.७ ॥
દુષ્યંતના પુત્ર, શકુંતલાના પુત્ર રાજા ભરતે યજ્ઞો વડે પૂજન કર્યું; તેથી ભરતવંશનું મહાન યશ ફેલાયું.
1.101.8
भरतस्य वरस्त्रीषु पुत्राः संजज्ञिरे पृथक् ।
नाभ्यनन्दत्तदा राजा नानुरूपा ममेति तान् ॥ १.१०१.८ ॥
ભરતની શ્રેષ્ઠ પત્નીઓથી અલગ અલગ પુત્રો જન્મ્યા; પરંતુ રાજાએ તેમને મારા અનુરૂપ નથી એમ કહીને સ્વીકાર્યા નહીં.
1.101.9
ततस्तान्मातरः क्रुद्धाः पुत्रान्निन्युर्यमक्षयम् ।
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य वितथं पुत्रजन्म तत् ॥ १.१०१.९ ॥
ત્યારે ક્રોધિત માતાઓએ તે પુત્રોને યમલોક મોકલી દીધા; તેથી તે રાજાનો પુત્રજન્મ નિષ્ફળ થયો.
1.101.10
ततो महद्भिः क्रतुभिरीजानो भरतस्तदा ।
लेभे पुत्रं भरद्पाजाद्भुमन्युं नाम भारत ॥ १.१०१.१० ॥
ત્યારે મહાન યજ્ઞો વડે પૂજન કરતા ભરતે, હે ભારત, ભરદ્વાજથી ભુમન્યુ નામનો પુત્ર મેળવ્યો.
1.101.11
ततः पुत्रिणमात्मानं ज्ञात्वा पौरवनन्दनः ।
भुमन्युं भरतश्रेष्ठ यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ॥ १.१०१.११ ॥
ત્યારે પોતાને પુત્રવાન જાણીને પૌરવવંશના આનંદ ભરતે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ભુમન્યુને યુવરાજપદે અભિષિક્ત કર્યો.
1.101.12
ततो दिविरथो नाम भुमन्योरभवत्सुतः ।
सुहोत्रश्च सुहोता च सुहविः सुयजुस्तथा ॥ १.१०१.१२ ॥
ત્યારે ભુમન્યુને દિવિરથ નામનો પુત્ર થયો; અને સુહોત્ર, સુહોતા, સુહવિ તથા સુયજુ પણ (તેના પુત્રો થયા).
1.101.13
पुष्करिण्यामृचीकश्च भुमन्योरभवन्सुताः ।
तेषां ज्येष्ठः सुहोत्रस्तु राज्यमाप महीक्षिताम् ॥ १.१०१.१३ ॥
પુષ્કરિણીથી ભુમન્યુને ઋચીક વગેરે પુત્રો થયા. તેમાં જ્યેષ્ઠ સુહોત્રે રાજ્ય પ્રાપ્ત કર્યું.
1.101.14
राजसूयाश्वमेधाद्यैः सोऽयजद्बहुभिः सवैः ।
सुहोत्रः पृथिवीं कृत्स्नां बुभुजे सागराम्बराम् ॥ १.१०१.१४ ॥
રાજસૂય, અશ્વમેધ વગેરે અનેક સવો વડે તેણે યજ્ઞ કર્યો. સમુદ્ર જેનું વસ્ત્ર છે એવી સમગ્ર પૃથ્વીનો સુહોત્રે ઉપભોગ કર્યો.
1.101.15
पूर्णां हस्तिगवाश्वैश्च बहुरत्नसमाकुलाम् ।
ममज्जेव मही तस्य भूरिभारावपीडिता ॥ १.१०१.१५ ॥
હાથી, ગાય, ઘોડાથી ભરેલી અને અનેક રત્નોથી ભરપૂર પૃથ્વી તેના હેઠળ અતિ ભારે ભારથી પીડાઈને જાણે ડૂબી ગઈ.
1.101.16
हस्त्यश्वरथसंपूर्णा मनुष्यकलिला भृशम् ।
सुहोत्रे राजनि तदा धर्मतः शासति प्रजाः ॥ १.१०१.१६ ॥
હાથી, ઘોડા, રથોથી ભરેલી અને માણસોથી અતિ ભરાયેલી તે પૃથ્વી, ત્યારે રાજા સુહોત્ર ધર્મપૂર્વક પ્રજાનું શાસન કરતો હતો ત્યારે (એવી હતી).
1.101.17
चैत्ययूपाङ्किता चासीद्भूमिः शतसहस्रशः ।
प्रवृद्धजनसस्या च सर्वदैव व्यरोचत ॥ १.१०१.१७ ॥
સેંકડો હજારો ચૈત્ય અને યૂપના ચિહ્નોથી અંકિત તે પૃથ્વી, વધેલા લોકો અને પાકથી હંમેશાં શોભતી હતી.
1.101.18
ऐक्ष्वाकी जनयामास सुहोत्रात्पृथिवीपतेः ।
अजमीढं सुमीढं च पुरुमीढं च भारत ॥ १.१०१.१८ ॥
ઐક્ષ્વાકી રાણીએ પૃથ્વીપતિ સુહોત્રથી અજમીઢ, સુમીઢ અને હે ભારત, પુરુમીઢને જન્મ આપ્યો.
1.101.19
अजमीढो वरस्तेषां तस्मिन्वंशः प्रतिष्ठितः ।
षट् पुत्रान्सोप्यजनयत्तिसृषु स्त्रीषु भारत ॥ १.१०१.१९ ॥
તેમનામાં શ્રેષ્ઠ અજમીઢ હતો; તેનામાં જ વંશ સ્થાપિત થયો. હે ભારત, તેણે ત્રણ સ્ત્રીઓથી છ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
1.101.20
ऋक्षं धूमिन्यथो नीली दुष्यन्तपरमेष्ठइनौ ।
केशिन्यजनयज्जह्नुं सुतौ च जनरूषिणौ ॥ १.१०१.२० ॥
ઋક્ષે ધૂમિનીથી અને નીલીથી દુષ્યંત તથા પરમેષ્ઠીને ઉત્પન્ન કર્યા. કેશિનીએ જહ્નુને જન્મ આપ્યો, અને જનરૂષિણ તથા બે પુત્રોને.
1.101.21
विदुः संवरणं वीरमृक्षाद्राथन्तरीसुतम् ।
तथेमे सर्वपञ्चाला दुष्यन्तपरमेष्ठिनोः।
अन्वयाः कुशिका राजञ्जन्होरमिततेजसः ॥ १.१०१.२१ ॥
વીર સંવરણને ઋક્ષથી રાથાંતરીના પુત્ર તરીકે જાણે છે. એ જ રીતે આ સર્વ પાંચાલો દુષ્યંત અને પરમેષ્ઠીના વંશજો છે; હે રાજન, કુશિકો અમિત તેજસ્વી જહ્નુના વંશજો છે.
1.101.22
जनरूषणयोर्ज्येष्ठमृक्षमाहुर्जनाधिपम् ।
ऋक्षात्संवरणो जज्ञे राजन्वंशकरस्तव ॥ १.१०१.२२ ॥
જનરૂષણના જ્યેષ્ઠ પુત્ર ઋક્ષને લોકો જનાધિપ કહે છે. હે રાજન, ઋક્ષથી સંવરણ જન્મ્યો, જે તમારા વંશને ચલાવનાર હતો.
1.101.23
आर्क्षे संवरणे राजन्प्रशासति वसुन्धराम् ।
संक्षयः सुमहानासीत्प्रजानामिति नः श्रुतम् ॥ १.१०१.२३ ॥
હે રાજન, ઋક્ષપુત્ર સંવરણ પૃથ્વી પર શાસન કરતો હતો ત્યારે પ્રજાનો મોટો વિનાશ થયો હતો એવું અમે સાંભળ્યું છે.
1.101.24
व्यशीर्यत ततो राष्ट्रं क्षयैर्नानाविधैस्तदा ।
क्षुन्मृत्युभ्यामनावृष्ट्या व्याधिभिश्च समाहतम् ॥ १.१०१.२४ ॥
ત્યારે નાનાવિધ વિનાશોથી રાષ્ટ્ર વિખેરાઈ ગયું; ભૂખ અને મૃત્યુ, અનાવૃષ્ટિ અને રોગોથી તે ઘવાયું.
1.101.25
अभ्यघ्नन्भारतांश्चैव सपत्नानां बलानि च ।
चालयन्वसुधां चेमां बलेन चतुरङ्गिणा ॥ १.१०१.२५ ॥
તેમણે ભરતોને અને શત્રુઓની સેનાઓને સંહાર્યા; ચતુરંગી સેનાના બળથી આ પૃથ્વીને ધ્રુજાવી.
1.101.26
अभ्ययात्तं च पाञ्चल्यो विजित्य तरसा महीम् ।
अक्षौहिणीभिर्दशभिः स एनं समरेऽजयत् ॥ १.१०१.२६ ॥
પાંચાલ રાજાએ ઝડપથી પૃથ્વી જીતીને તેના પર ચઢાઈ કરી; દસ અક્ષૌહિણી સેનાઓ સાથે યુદ્ધમાં તેને હરાવ્યો.
1.101.27
ततः सदारः सामात्यः सपुत्रः ससुहृज्जनः ।
राजा संवरणस्तस्मात्पलायत महाभयात् ॥ १.१०१.२७ ॥
પછી રાજા સંવરણ પત્નીઓ, મંત્રીઓ, પુત્રો અને સ્વજનો સહિત તે મહાભયથી ભાગી ગયો.
1.101.28
ते प्रतीचीं पराभूताः प्रपन्ना भारता दिशम् ।
सिन्धोर्नदस्य महतो निकुञ्जे न्यवसंस्तदा।
नदीविपयपर्यन्ते पर्वतस्य समीपतः ॥ १.१०१.२८ ॥
પરાજિત થયેલા તે ભરતો પશ્ચિમ દિશામાં ગયા અને ત્યારે મહાનદી સિંધુના એક ઝાડીમાં, નદીકાંઠાના છેડે, પર્વતની પાસે રહ્યા.
1.101.29
तत्रावसन्बहून्कालान्भारता दुर्गमाश्रिताः ।
तेषां निवसतां तत्र सहस्रं परिवत्सरान् ॥ १.१०१.२९ ॥
ત્યાં ભરતોએ દુર્ગમ સ્થળે આશ્રય લઈ ઘણો સમય વાસ કર્યો; ત્યાં રહેતાં તેમના હજાર વર્ષ વીતી ગયાં.
1.101.30
अथाभ्यगच्छद्भरतान्वसिष्ठो भगवानृषिः ।
तमागतं प्रयत्नेन प्रत्युद्गम्याभिवाद्य च ॥ १.१०१.३० ॥
પછી ભગવાન ઋષિ વસિષ્ઠ ભરતો પાસે આવ્યા; તેઓ આવ્યા ત્યારે ભરતોએ આદરપૂર્વક આગળ જઈ તેમનું સ્વાગત કરી અભિવાદન કર્યું.
1.101.31
अर्घ्यमभ्याहरंस्तस्मै ते सर्वे भारतास्तदा ।
निवेद्य सर्वमृषये सत्कारेण सुवर्चसे ॥ १.१०१.३१ ॥
ત્યારે બધા ભરતવંશીઓએ તેમને માટે અર્ઘ્ય લાવ્યું; તે તેજસ્વી ઋષિને સર્વ નિવેદન કરીને સત્કારપૂર્વક સ્વાગત કર્યું.
1.101.32
तमासने चोपविष्टं राजा वव्रे स्वयं तदा ।
पुरोहितो भवान्नोऽस्तु राज्याय प्रयतेमहि ॥ १.१०१.३२ ॥
આસન પર બેઠેલા તેમને ત્યારે રાજાએ પોતે વરણ કર્યા: "આપ અમારા પુરોહિત થાઓ; રાજ્ય માટે અમે પ્રયત્ન કરીશું."
1.101.33
ओमित्येवं वसिष्ठोऽपि भारतान्प्रत्यपद्यत ।
अथाभ्यषिञ्चत्साम्राज्ये सर्वक्षत्रस्य पौरवम् ॥ १.१०१.३३ ॥
"ઓમ્" કહીને વસિષ્ઠે પણ ભરતવંશીઓની વાત સ્વીકારી; પછી સર્વ ક્ષત્રિયોના સમ્રાટ તરીકે પૌરવનો અભિષેક કર્યો.
1.101.34
विषाणभूतं सर्वस्यां पृथिव्यामिति नः श्रुतम् ।
भरताध्युषितं पूर्वं सोऽध्यतिष्ठत्पुरोतोतमम् ॥ १.१०१.३४ ॥
"આખી પૃથ્વી પર શિંગડાના છેડા જેવું" એવું અમે સાંભળ્યું છે; પૂર્વે ભરતોએ વસાવેલા એ ઉત્તમ નગર પર તે શાસન કરતો હતો.
1.101.35
पुनर्बलिभृतश्चैव चक्रे सर्वमहीक्षितः ।
ततः स पृथिवीं प्राप्य पुनरीजे महाबलः ॥ १.१०१.३५ ॥
ફરીથી તેણે સર્વ રાજાઓને કર આપનારા બનાવ્યા; પછી તે મહાબલે પૃથ્વી પાછી મેળવીને ફરી યજ્ઞ કર્યો.
1.101.36
आजमीढो महायज्ञैर्बहुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
ततः संवरणात्सौरी तपती सुषुवे कुरुम् ॥ १.१०१.३६ ॥
અજમીઢે ઘણા મહાયજ્ઞ, ભરપૂર દક્ષિણા સાથે કર્યા; પછી સંવરણથી સૂર્યપુત્રી તપતીએ કુરુને જન્મ આપ્યો.
1.101.37
राजत्वे तं प्रजाः सर्वा धर्मज्ञ इति वव्रिरे ।
महिम्ना तस्य कुरवो लेभिरे प्रत्ययं भृशम्।
तस्य नाम्नाऽभिविख्यातं पृथिव्यां कुरुजाङ्गलं ॥ १.१०१.३७ ॥
ધર્મજ્ઞ જાણીને બધી પ્રજાએ તેને રાજપદે પસંદ કર્યો. તેના મહિમાથી કુરુઓને તેના પર અત્યંત વિશ્વાસ બેઠો. તેના નામ પરથી પૃથ્વી પર તે દેશ કુરુજાંગલ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો.
1.101.38
कुरुक्षेत्रं स तपसा पुण्यं चक्रे महातपाः ।
अश्ववन्तमभिष्यन्तं तथा चैत्ररथं मुनिम् ॥ १.१०१.३८ ॥
તે મહાતપસ્વીએ તપથી કુરુક્ષેત્રને પવિત્ર બનાવ્યું. તેમજ અશ્વવંત, અભિષ્યંત અને ચૈત્રરથ મુનિને પણ (પવિત્ર બનાવ્યા).
1.101.39
जनमेजयं च विख्यातं पुत्रांश्चास्यानुशुश्रुम ।
पञ्चैतान्वाहिनी पुत्रान्व्यजायत मनस्विनी ॥ १.१०१.३९ ॥
પ્રસિદ્ધ જનમેજય અને તેના પુત્રો વિશે અમે સાંભળ્યું છે. તે મનસ્વિની વાહિનીથી આ પાંચ પુત્રો જન્મ્યા.
1.101.40
अविक्षितः परिक्षित्तु शबलाश्वस्तु वीर्यवान् ।
आदिराजो विराजश्च शाल्मलिश्च महाबलः ॥ १.१०१.४० ॥
અવિક્ષિત અને પરિક્ષિત, પરાક્રમી શબલાશ્વ, આદિરાજ, વિરાજ અને મહાબલ શાલ્મલિ.
1.101.41
उच्चैःश्रवा भङ्गकारो जितारिश्चाष्टमः स्मृतः ।
एतेषामन्ववाये तु ख्यातास्ते कर्मजैर्गुणैः।
जनमेजयादयः सप्त तथैवान्ये महारथाः ॥ १.१०१.४१ ॥
ઉચ્ચૈઃશ્રવા, ભંગકાર અને આઠમો જિતારિ સ્મરણમાં રખાય છે. તેમના વંશમાં કર્મજ ગુણોથી તેઓ પ્રસિદ્ધ થયા — જનમેજય આદિ સાત, અને એ જ રીતે અન્ય મહારથીઓ.
1.101.42
परीक्षितोऽभवन्पुत्राः सर्वे धर्मार्थकोविदाः ।
कक्षसेनोग्रसेनौ तु चित्रसेनश्च वीर्यवान् ॥ १.१०१.४२ ॥
પરીક્ષિતના બધા પુત્રો ધર્મ અને અર્થમાં નિપુણ હતા. કક્ષસેન, ઉગ્રસેન અને પરાક્રમી ચિત્રસેન.
1.101.43
इन्द्रसेनः सुषेणश्च भीमसेनश्च नामतः ।
जनमेजयस्य तनया भुवि ख्याता महाबलाः ॥ १.१०१.४३ ॥
ઇન્દ્રસેન, સુષેણ અને ભીમસેન નામના, જનમેજયના પુત્રો; પૃથ્વી પર વિખ્યાત અને મહાબલવાન હતા.
1.101.44
धृतराष्ट्रः प्रथमजः पाण्डुर्बाह्लीक एव च ।
निषधश्च महातेजास्तथा जाम्बूनदो बली ॥ १.१०१.४४ ॥
પ્રથમજાત ધૃતરાષ્ટ્ર, પાંડુ, બાહ્લીક, મહાતેજસ્વી નિષધ તથા બલવાન જાંબૂનદ.
1.101.45
कुण्डोदरः पदातिश्च वसातिश्चाष्टमः स्मृतः ।
सर्वे धर्मार्थकुशलाः सर्वभूतहिते रताः ॥ १.१०१.४५ ॥
કુંડોદર, પદાતિ અને આઠમો વસાતિ સ્મરાય છે; તેઓ બધા ધર્મ-અર્થમાં કુશળ અને સર્વભૂતહિતમાં રત હતા.
1.101.46
धृतराष्ट्रोऽथ राजासीत्तस्य पुत्रोऽथ कुण्डिकः ।
हस्ती वितर्कः क्राथश्च कुण्डिनश्चापि पञ्चमः ॥ १.१०१.४६ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર રાજા થયા; તેમના પુત્રો કુંડિક, હસ્તી, વિતર્ક, ક્રાથ અને પાંચમો કુંડિન.
1.101.47
हविश्रवास्तथेन्द्राभो भुमन्युश्चापराजितः ।
धृतराष्ट्रसुतानां तु त्रीनेतान्प्रथितान्भुवि ॥ १.१०१.४७ ॥
હવિશ્રવા, ઇન્દ્રાભ, ભુમન્યુ અને અપરાજિત પણ; ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોમાં આ ત્રણ પૃથ્વી પર પ્રસિદ્ધ છે.
1.101.48
प्रतीपं धर्मनेत्रं च सुनेत्रं चापि भारत ।
प्रतीपः प्रथितस्तेषां बभूवाप्रतिमो भुवि ॥ १.१०१.४८ ॥
હે ભારત, પ્રતીપ, ધર્મનેત્ર અને સુનેત્ર પણ; તેમનામાં પ્રતીપ પ્રસિદ્ધ થઈને પૃથ્વી પર અનુપમ બન્યો.
1.101.49
प्रतीपस्य त्रयः पुत्रा जज्ञिरे भरतर्षभ ।
देवापिः शन्तनुश्चैव बाह्लीकश्च महारथः ॥ १.१०१.४९ ॥
હે ભરતર્ષભ, પ્રતીપને ત્રણ પુત્રો જન્મ્યા: દેવાપિ, શંતનુ અને મહારથી બાહ્લીક.
1.101.50
देवापिस्तु प्रवव्राज तेषां धर्महितेप्सया ।
शन्तनुश्च महीं लेभे बाह्लीकश्च महारथः ॥ १.१०१.५० ॥
તેમાંથી દેવાપિ ધર્મહિતની ઇચ્છાથી સંન્યાસ લઈ ગયો; શંતનુએ પૃથ્વી મેળવી, અને મહારથી બાહ્લીકે પણ મેળવી.
1.101.51
भरतस्यान्वयास्त्वेते देवकल्पा महारथाः ।
बभूवुर्ब्रह्मकल्पाश्च बहवो राजसत्तमाः ॥ १.१०१.५१ ॥
ભરતના વંશમાં આ મહારથીઓ દેવતુલ્ય થયા, અને બ્રાહ્મણતુલ્ય ઘણા શ્રેષ્ઠ રાજાઓ પણ થયા.
1.101.52
एवंविधा महाभागा देवरूपाः प्रहारिणः ।
अन्ववाये महाराज ऐलवंशविवर्धनाः ॥ १.१०१.५२ ॥
હે મહારાજ, આવા મહાભાગ્યવાન, દેવરૂપી અને પ્રહારી વીરો એ વંશમાં થઈને ઐલવંશને વધાર્યો.
1.101.53
गङ्गातीरं समागम्य दीक्षितो जनमेजय ।
अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च ॥ १.१०१.५३ ॥
હે જનમેજય, ગંગાતટે આવીને દીક્ષિત થઈને તેણે હજારો અશ્વમેધ અને સેંકડો વાજપેય યજ્ઞો કર્યા.
1.101.54
पुनरीजे महायज्ञैः समाप्तवरदक्षिणैः ।
अग्निष्टोमातिरात्राणामुक्थानां सोमवत्पुनः ॥ १.१०१.५४ ॥
ફરીથી તેણે ઉત્તમ દક્ષિણા સહિત સંપન્ન થયેલા મહાયજ્ઞ કર્યા; અગ્નિષ્ટોમ, અતિરાત્ર અને ઉક્થ યજ્ઞો સોમયજ્ઞની જેમ ફરીથી કર્યા.
1.101.55
वाजपेयेष्टिसत्राणां सहस्रैश्च सुसंभृतैः ।
दृष्ट्वा शाकुन्तलो राजा तर्पयित्वा द्विजान्धनैः ॥ १.१०१.५५ ॥
વાજપેય, ઇષ્ટિ અને સત્ર યજ્ઞોનાં હજારો સારી રીતે તૈયાર કરેલાં આયોજનો જોઈને શકુંતલાપુત્ર રાજાએ ધનથી દ્વિજોને તૃપ્ત કર્યા.
1.101.56
पुनः सहस्रं पद्मानां कण्वाय भरतो ददौ ।
जम्बूनदस्य शुद्धस्य कनकस्य महायशाः ॥ १.१०१.५६ ॥
ફરીથી મહાયશસ્વી ભરતે કણ્વને જાંબૂનદના શુદ્ધ સોનાના હજાર પદ્મ આપ્યા.
1.101.57
यस्य यूपाः शतव्यामाः परिणाहेऽथ काञ्चनाः ।
सहस्रव्याममुद्वृद्धाः सेन्द्रैर्देवैः समुच्छ्रिताः ॥ १.१०१.५७ ॥
જેના યૂપ સો વ્યામ લાંબા, પરિઘમાં સોનાના, હજાર વ્યામ ઊંચા, ઇન્દ્ર સહિત દેવોએ સ્થાપ્યા હતા.
1.101.58
स्वलङ्कृता भ्राजमानाः सर्वरत्नैर्मनोरमैः ।
हिरण्यं द्विरदानश्वान्महिषोष्ट्रगजाविकम् ॥ १.१०१.५८ ॥
સારી રીતે શણગારેલાં, સર્વ મનોહર રત્નોથી ચમકતાં; સોનું, હાથી, ઘોડા, ભેંસો, ઊંટો, હાથીઓ અને ઘેટાં.
1.101.59
दासीदासं धनं धान्यं गाः सुशीलाः सवत्सकाः ।
भूमिं यूपसहस्राङ्कां कण्वाय बहुदक्षिणाम् ॥ १.१०१.५९ ॥
દાસ-દાસીઓ, ધન, ધાન્ય, વાછરડાં સહિત સુશીલ ગાયો, હજાર યૂપોથી ચિહ્નિત ભૂમિ—કણ્વને ઘણી દક્ષિણા સાથે.
1.101.60
बहूनां ब्रह्मकल्पानां धनं दत्त्वा क्रतून्बहून् ।
ग्रामान्गृहाणि शुभ्राणि कोटिशोथाददत्तदा ॥ १.१०१.६० ॥
બ્રહ્મા સમાન ઘણાને ધન આપીને, ઘણા યજ્ઞો કરીને, ત્યારે તેણે કરોડોની સંખ્યામાં ગામો અને ઉજ્જવળ ઘરો આપ્યાં.
1.101.61
भरताद्भारती कीर्तिर्येनेदं भारतं कुलम् ।
भरतस्यान्वये जाता देवकल्पा महारथाः ॥ १.१०१.६१ ॥
ભરતથી ભારતી કીર્તિ થઈ, જેના કારણે આ કુળ ભારત કહેવાયું. ભરતના વંશમાં દેવસમાન મહારથીઓ જન્મ્યા.
1.101.62
बहवो ब्रह्मकल्पाश्च बभूवुः क्षत्रसत्तमाः ।
तेषामपरिमेयानि नामधेयानि सन्त्युत ॥ १.१०१.६२ ॥
બ્રહ્મા સમાન અનેક શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયો થયા. તેમનાં નામો અપરિમિત છે.
1.101.63
तेषां कुले यथा मुख्यान्कीर्तयिष्यामि भारत ।
महाभागान्देवकल्पान्सत्यार्जवपरायणान् ॥ १.१०१.६३ ॥
હે ભારત, તેમના કુળના મુખ્યોનું, મહાભાગ્યશાળી, દેવસમાન, સત્ય અને સરળતામાં પરાયણ લોકોનું, હું વર્ણન કરીશ.