महाभारत · अध्याय 1.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.101.1
दुष्यन्ताद्भरतो राज्यं यथान्यायमवाप सः ।
तस्य तत्प्रथितं कर्म प्रावर्तत महात्मनः ॥ १.१०१.१ ॥
दुष्यन्तानंतर भरताने न्यायानुसार राज्य मिळवले. त्या महात्म्याचे प्रसिद्ध कर्म पसरले.
1.101.2
भास्वरं दिव्यमजितं लोकसंनादनं महत् ।
स विजित्य महीपालांश्चकार वशवर्तिनः ॥ १.१०१.२ ॥
ते तेजस्वी, दिव्य, अजिंक्य, लोकांत गाजणारे महान यश होते. त्याने राजांना जिंकून आपल्या वशात आणले.
1.101.3
चचार च सतां धर्मं प्राप्य चानुत्तमं यशः ।
स राजा चक्रवर्त्यासीत्सार्वभौमः प्रतापवान् ॥ १.१०१.३ ॥
त्याने सज्जनांचा धर्म आचरला आणि सर्वोत्तम यश मिळवले. तो राजा चक्रवर्ती, सार्वभौम व प्रतापी होता.
1.101.4
ईजे च बहुभिर्यज्ञैर्यथा शक्रो मरुत्पतिः ।
याजयामास तं कण्वो दक्षवद्भूरिदक्षिणम् ॥ १.१०१.४ ॥
मरुत्पती इंद्राप्रमाणे त्याने अनेक यज्ञ केले. दक्षाप्रमाणे भरपूर दक्षिणेसह कण्वाने त्याच्याकडून यज्ञ करवला.
1.101.5
श्रीमद्गोविततं नाम वाजिमेधमवाप सः ।
यस्मिन्सहस्रं पद्मानां कण्वाय भरतो ददौ ॥ १.१०१.५ ॥
श्रीमान गोविततनामक अश्वमेध त्याने केला. त्यात भरताने कण्वाला हजार पद्मे दिली.
1.101.6
सोऽश्वमेधशतैरीजे यमुनामनु तीरगः ।
त्रिशतैश्च सरस्वत्यां गङ्गामनु चतुःशतैः ॥ १.१०१.६ ॥
यमुनेच्या तीरावर राहून त्याने शंभर अश्वमेध केले; सरस्वतीवर तीनशे आणि गंगेवर चारशे.
1.101.7
दौष्यन्तिर्भरतो यज्ञैरीजे शाकुन्तलो नृपः ।
तस्माद्भरतवंशस्य विप्रतस्थे महद्यशः ॥ १.१०१.७ ॥
दुष्यन्ताचा पुत्र, शकुन्तलेचा मुलगा राजा भरत याने यज्ञांद्वारे पूजन केले; म्हणून भरतवंशाचे महान यश पसरले.
1.101.8
भरतस्य वरस्त्रीषु पुत्राः संजज्ञिरे पृथक् ।
नाभ्यनन्दत्तदा राजा नानुरूपा ममेति तान् ॥ १.१०१.८ ॥
भरताच्या श्रेष्ठ पत्न्यांपासून वेगवेगळे पुत्र जन्मले; पण राजाने तेव्हा ते माझ्या योग्य नाहीत असे म्हणून त्यांना स्वीकारले नाही.
1.101.9
ततस्तान्मातरः क्रुद्धाः पुत्रान्निन्युर्यमक्षयम् ।
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य वितथं पुत्रजन्म तत् ॥ १.१०१.९ ॥
तेव्हा संतप्त मातांनी त्या पुत्रांना यमलोकी पाठवले; त्यामुळे त्या राजाचा पुत्रजन्म निष्फळ ठरला.
1.101.10
ततो महद्भिः क्रतुभिरीजानो भरतस्तदा ।
लेभे पुत्रं भरद्पाजाद्भुमन्युं नाम भारत ॥ १.१०१.१० ॥
तेव्हा मोठे यज्ञ करणाऱ्या भरताने, हे भारता, भरद्वाजापासून भुमन्यु नावाचा पुत्र मिळवला.
1.101.11
ततः पुत्रिणमात्मानं ज्ञात्वा पौरवनन्दनः ।
भुमन्युं भरतश्रेष्ठ यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ॥ १.१०१.११ ॥
तेव्हा स्वतःला पुत्रवान जाणून पौरव वंशाचा आनंद असलेल्या भरताने, हे भरतश्रेष्ठा, भुमन्यूला युवराजपदावर अभिषिक्त केले.
1.101.12
ततो दिविरथो नाम भुमन्योरभवत्सुतः ।
सुहोत्रश्च सुहोता च सुहविः सुयजुस्तथा ॥ १.१०१.१२ ॥
तेव्हा भुमन्यूला दिविरथ नावाचा पुत्र झाला; आणि सुहोत्र, सुहोता, सुहवि तसेच सुयजु (हेही त्याचे पुत्र झाले).
1.101.13
पुष्करिण्यामृचीकश्च भुमन्योरभवन्सुताः ।
तेषां ज्येष्ठः सुहोत्रस्तु राज्यमाप महीक्षिताम् ॥ १.१०१.१३ ॥
पुष्करिणीपासून भुमन्यूला ऋचीक इत्यादी पुत्र झाले. त्यांत ज्येष्ठ सुहोत्राने राज्य मिळवले.
1.101.14
राजसूयाश्वमेधाद्यैः सोऽयजद्बहुभिः सवैः ।
सुहोत्रः पृथिवीं कृत्स्नां बुभुजे सागराम्बराम् ॥ १.१०१.१४ ॥
राजसूय, अश्वमेध इत्यादी अनेक सवांनी त्याने यज्ञ केला. समुद्र वस्त्र असलेली सर्व पृथ्वी सुहोत्राने उपभोगली.
1.101.15
पूर्णां हस्तिगवाश्वैश्च बहुरत्नसमाकुलाम् ।
ममज्जेव मही तस्य भूरिभारावपीडिता ॥ १.१०१.१५ ॥
हत्ती, गाई, घोडे यांनी भरलेली आणि अनेक रत्नांनी गच्च भरलेली पृथ्वी त्याच्या अधीन अतिभाराने पीडित होऊन जणू बुडाली.
1.101.16
हस्त्यश्वरथसंपूर्णा मनुष्यकलिला भृशम् ।
सुहोत्रे राजनि तदा धर्मतः शासति प्रजाः ॥ १.१०१.१६ ॥
हत्ती, घोडे, रथ यांनी भरलेली आणि माणसांनी अतिशय गजबजलेली ती पृथ्वी, तेव्हा राजा सुहोत्र धर्माने प्रजांवर शासन करत असताना (अशी होती).
1.101.17
चैत्ययूपाङ्किता चासीद्भूमिः शतसहस्रशः ।
प्रवृद्धजनसस्या च सर्वदैव व्यरोचत ॥ १.१०१.१७ ॥
शेकडो हजारो चैत्ये आणि यूपांनी चिन्हांकित ती पृथ्वी, वाढलेल्या लोकांनी व पिकांनी सदैव शोभत होती.
1.101.18
ऐक्ष्वाकी जनयामास सुहोत्रात्पृथिवीपतेः ।
अजमीढं सुमीढं च पुरुमीढं च भारत ॥ १.१०१.१८ ॥
ऐक्ष्वाकी राणीने पृथ्वीपती सुहोत्रापासून अजमीढ, सुमीढ आणि हे भारता, पुरुमीढ यांना जन्म दिला.
1.101.19
अजमीढो वरस्तेषां तस्मिन्वंशः प्रतिष्ठितः ।
षट् पुत्रान्सोप्यजनयत्तिसृषु स्त्रीषु भारत ॥ १.१०१.१९ ॥
त्यांच्यात श्रेष्ठ अजमीढ होता; त्याच्यातच वंश प्रतिष्ठित झाला. हे भारता, त्याने तीन स्त्रियांच्या ठायी सहा पुत्रांना जन्म दिला.
1.101.20
ऋक्षं धूमिन्यथो नीली दुष्यन्तपरमेष्ठइनौ ।
केशिन्यजनयज्जह्नुं सुतौ च जनरूषिणौ ॥ १.१०१.२० ॥
ऋक्षाने धूमिनीपासून आणि नीलीपासून दुष्यंत व परमेष्ठी यांना जन्म दिला. केशिनीने जह्नूला जन्म दिला, आणि जनरूषिण व दोन पुत्र.
1.101.21
विदुः संवरणं वीरमृक्षाद्राथन्तरीसुतम् ।
तथेमे सर्वपञ्चाला दुष्यन्तपरमेष्ठिनोः।
अन्वयाः कुशिका राजञ्जन्होरमिततेजसः ॥ १.१०१.२१ ॥
वीर संवरणाला ऋक्षाचा राथान्तरीचा पुत्र म्हणून ओळखतात. तसेच हे सर्व पांचाल दुष्यंत व परमेष्ठी यांचे वंशज आहेत; हे राजा, कुशिक हे अमित तेजस्वी जह्नूचे वंशज आहेत.
1.101.22
जनरूषणयोर्ज्येष्ठमृक्षमाहुर्जनाधिपम् ।
ऋक्षात्संवरणो जज्ञे राजन्वंशकरस्तव ॥ १.१०१.२२ ॥
जनरूषणाचा ज्येष्ठ पुत्र ऋक्ष याला जनाधिप म्हणतात. हे राजा, ऋक्षापासून संवरण जन्मला; तो तुमच्या वंशाचा विस्तार करणारा होता.
1.101.23
आर्क्षे संवरणे राजन्प्रशासति वसुन्धराम् ।
संक्षयः सुमहानासीत्प्रजानामिति नः श्रुतम् ॥ १.१०१.२३ ॥
हे राजा, ऋक्षपुत्र संवरण पृथ्वीवर राज्य करत असताना प्रजेचा मोठा संहार झाला असे आम्ही ऐकले आहे.
1.101.24
व्यशीर्यत ततो राष्ट्रं क्षयैर्नानाविधैस्तदा ।
क्षुन्मृत्युभ्यामनावृष्ट्या व्याधिभिश्च समाहतम् ॥ १.१०१.२४ ॥
तेव्हा नाना प्रकारच्या संहारांनी राष्ट्र विस्कळीत झाले; उपासमार, मृत्यू, अनावृष्टी आणि रोग यांनी ते आघातग्रस्त झाले.
1.101.25
अभ्यघ्नन्भारतांश्चैव सपत्नानां बलानि च ।
चालयन्वसुधां चेमां बलेन चतुरङ्गिणा ॥ १.१०१.२५ ॥
त्यांनी भरतांना आणि शत्रूंच्या सैन्यांना ठार केले; चतुरंगी सेनेच्या बळाने ही पृथ्वी कंपित केली.
1.101.26
अभ्ययात्तं च पाञ्चल्यो विजित्य तरसा महीम् ।
अक्षौहिणीभिर्दशभिः स एनं समरेऽजयत् ॥ १.१०१.२६ ॥
पांचाल राजाने वेगाने पृथ्वी जिंकून त्याच्यावर हल्ला केला; दहा अक्षौहिणी सैन्यांसह युद्धात त्याचा पराभव केला.
1.101.27
ततः सदारः सामात्यः सपुत्रः ससुहृज्जनः ।
राजा संवरणस्तस्मात्पलायत महाभयात् ॥ १.१०१.२७ ॥
मग राजा संवरण पत्नी, अमात्य, पुत्र आणि सुहृदांसह त्या महाभयातून पळून गेला.
1.101.28
ते प्रतीचीं पराभूताः प्रपन्ना भारता दिशम् ।
सिन्धोर्नदस्य महतो निकुञ्जे न्यवसंस्तदा।
नदीविपयपर्यन्ते पर्वतस्य समीपतः ॥ १.१०१.२८ ॥
पराभूत झालेले ते भरत पश्चिम दिशेला गेले आणि त्या वेळी महानदी सिंधूच्या एका झाडीत, नदीकाठच्या टोकाला, पर्वताजवळ राहिले.
1.101.29
तत्रावसन्बहून्कालान्भारता दुर्गमाश्रिताः ।
तेषां निवसतां तत्र सहस्रं परिवत्सरान् ॥ १.१०१.२९ ॥
तेथे भरतांनी दुर्गम ठिकाणी आश्रय घेऊन बराच काळ वास्तव्य केले; तेथे राहत असताना त्यांचे हजार वर्षे उलटली.
1.101.30
अथाभ्यगच्छद्भरतान्वसिष्ठो भगवानृषिः ।
तमागतं प्रयत्नेन प्रत्युद्गम्याभिवाद्य च ॥ १.१०१.३० ॥
मग भगवान ऋषी वसिष्ठ भरतांकडे आले; ते आल्यावर भरतांनी आदराने पुढे जाऊन त्यांना अभिवादन केले.
1.101.31
अर्घ्यमभ्याहरंस्तस्मै ते सर्वे भारतास्तदा ।
निवेद्य सर्वमृषये सत्कारेण सुवर्चसे ॥ १.१०१.३१ ॥
तेव्हा सर्व भरतवंशीयांनी त्यांच्यासाठी अर्घ्य आणले; त्या तेजस्वी ऋषींना सर्व काही निवेदन करून सत्काराने त्यांचे स्वागत केले.
1.101.32
तमासने चोपविष्टं राजा वव्रे स्वयं तदा ।
पुरोहितो भवान्नोऽस्तु राज्याय प्रयतेमहि ॥ १.१०१.३२ ॥
आसनावर बसलेल्या त्यांना तेव्हा राजाने स्वतः वरले: "आपण आमचे पुरोहित व्हावे; राज्यासाठी आम्ही प्रयत्न करू."
1.101.33
ओमित्येवं वसिष्ठोऽपि भारतान्प्रत्यपद्यत ।
अथाभ्यषिञ्चत्साम्राज्ये सर्वक्षत्रस्य पौरवम् ॥ १.१०१.३३ ॥
"ओम्" असे म्हणून वसिष्ठांनीही भरतांचे म्हणणे मान्य केले; मग सर्व क्षत्रियांच्या सम्राटपदी पौरवाचा अभिषेक केला.
1.101.34
विषाणभूतं सर्वस्यां पृथिव्यामिति नः श्रुतम् ।
भरताध्युषितं पूर्वं सोऽध्यतिष्ठत्पुरोतोतमम् ॥ १.१०१.३४ ॥
"सर्व पृथ्वीवर शिंगाच्या टोकासारखे" असे आम्ही ऐकले आहे; पूर्वी भरतांनी वसविलेल्या त्या श्रेष्ठ नगरावर तो राज्य करीत असे.
1.101.35
पुनर्बलिभृतश्चैव चक्रे सर्वमहीक्षितः ।
ततः स पृथिवीं प्राप्य पुनरीजे महाबलः ॥ १.१०१.३५ ॥
पुन्हा त्याने सर्व भूपतींना कर देणारे केले; मग त्या महाबलाने पृथ्वी पुन्हा मिळवून पुन्हा यज्ञ केला.
1.101.36
आजमीढो महायज्ञैर्बहुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
ततः संवरणात्सौरी तपती सुषुवे कुरुम् ॥ १.१०१.३६ ॥
अजमीढाने प्रचंड दक्षिणांसह अनेक महायज्ञ केले; मग संवरणापासून सूर्यकन्या तपतीने कुरूला जन्म दिला.
1.101.37
राजत्वे तं प्रजाः सर्वा धर्मज्ञ इति वव्रिरे ।
महिम्ना तस्य कुरवो लेभिरे प्रत्ययं भृशम्।
तस्य नाम्नाऽभिविख्यातं पृथिव्यां कुरुजाङ्गलं ॥ १.१०१.३७ ॥
धर्मज्ञ म्हणून सर्व प्रजेने त्याला राजपदासाठी निवडले. त्याच्या महिम्यामुळे कुरूंचा त्याच्यावर अत्यंत विश्वास बसला. त्याच्या नावाने पृथ्वीवर तो देश कुरुजाङ्गल नावाने प्रसिद्ध झाला.
1.101.38
कुरुक्षेत्रं स तपसा पुण्यं चक्रे महातपाः ।
अश्ववन्तमभिष्यन्तं तथा चैत्ररथं मुनिम् ॥ १.१०१.३८ ॥
त्या महातपस्वीने तपाने कुरुक्षेत्र पवित्र केले. तसेच अश्ववंत, अभिष्यंत आणि चैत्ररथ मुनींनाही (पवित्र केले).
1.101.39
जनमेजयं च विख्यातं पुत्रांश्चास्यानुशुश्रुम ।
पञ्चैतान्वाहिनी पुत्रान्व्यजायत मनस्विनी ॥ १.१०१.३९ ॥
प्रसिद्ध जनमेजय आणि त्याच्या पुत्रांविषयी आम्ही ऐकले आहे. त्या मनस्विनी वाहिनीला हे पाच पुत्र झाले.
1.101.40
अविक्षितः परिक्षित्तु शबलाश्वस्तु वीर्यवान् ।
आदिराजो विराजश्च शाल्मलिश्च महाबलः ॥ १.१०१.४० ॥
अविक्षित आणि परिक्षित, पराक्रमी शबलाश्व, आदिराज, विराज आणि महाबली शाल्मली.
1.101.41
उच्चैःश्रवा भङ्गकारो जितारिश्चाष्टमः स्मृतः ।
एतेषामन्ववाये तु ख्यातास्ते कर्मजैर्गुणैः।
जनमेजयादयः सप्त तथैवान्ये महारथाः ॥ १.१०१.४१ ॥
उच्चैःश्रवा, भंगकार आणि आठवा जितारि स्मरण केले जातात. त्यांच्या वंशात कर्मजन्य गुणांमुळे ते प्रसिद्ध झाले — जनमेजय आदी सात, तसेच इतर महारथी.
1.101.42
परीक्षितोऽभवन्पुत्राः सर्वे धर्मार्थकोविदाः ।
कक्षसेनोग्रसेनौ तु चित्रसेनश्च वीर्यवान् ॥ १.१०१.४२ ॥
परीक्षिताचे सर्व पुत्र धर्म आणि अर्थात निपुण होते. कक्षसेन, उग्रसेन आणि पराक्रमी चित्रसेन.
1.101.43
इन्द्रसेनः सुषेणश्च भीमसेनश्च नामतः ।
जनमेजयस्य तनया भुवि ख्याता महाबलाः ॥ १.१०१.४३ ॥
इंद्रसेन, सुषेण आणि भीमसेन नावाचे जनमेजयाचे पुत्र, पृथ्वीवर प्रसिद्ध व महाबलवान होते.
1.101.44
धृतराष्ट्रः प्रथमजः पाण्डुर्बाह्लीक एव च ।
निषधश्च महातेजास्तथा जाम्बूनदो बली ॥ १.१०१.४४ ॥
प्रथमपुत्र धृतराष्ट्र, पांडू, बाह्लीक, महातेजस्वी निषध आणि बलवान जांबूनद.
1.101.45
कुण्डोदरः पदातिश्च वसातिश्चाष्टमः स्मृतः ।
सर्वे धर्मार्थकुशलाः सर्वभूतहिते रताः ॥ १.१०१.४५ ॥
कुंडोदर, पदाति आणि आठवा वसाति स्मरले जातात; ते सर्व धर्मार्थकुशल व सर्वभूतहितात रत होते.
1.101.46
धृतराष्ट्रोऽथ राजासीत्तस्य पुत्रोऽथ कुण्डिकः ।
हस्ती वितर्कः क्राथश्च कुण्डिनश्चापि पञ्चमः ॥ १.१०१.४६ ॥
धृतराष्ट्र राजा झाला; त्याचे पुत्र कुंडिक, हस्ती, वितर्क, क्राथ आणि पाचवा कुंडिन.
1.101.47
हविश्रवास्तथेन्द्राभो भुमन्युश्चापराजितः ।
धृतराष्ट्रसुतानां तु त्रीनेतान्प्रथितान्भुवि ॥ १.१०१.४७ ॥
हविश्रवा, इंद्राभ, भुमन्यु आणि अपराजित; धृतराष्ट्राच्या पुत्रांमध्ये हे तिघे पृथ्वीवर प्रसिद्ध आहेत.
1.101.48
प्रतीपं धर्मनेत्रं च सुनेत्रं चापि भारत ।
प्रतीपः प्रथितस्तेषां बभूवाप्रतिमो भुवि ॥ १.१०१.४८ ॥
हे भारता, प्रतीप, धर्मनेत्र आणि सुनेत्र; त्यांच्यात प्रतीप प्रसिद्ध होऊन पृथ्वीवर अतुलनीय झाला.
1.101.49
प्रतीपस्य त्रयः पुत्रा जज्ञिरे भरतर्षभ ।
देवापिः शन्तनुश्चैव बाह्लीकश्च महारथः ॥ १.१०१.४९ ॥
हे भरतर्षभ, प्रतीपाला तीन पुत्र झाले: देवापि, शंतनु आणि महारथी बाह्लीक.
1.101.50
देवापिस्तु प्रवव्राज तेषां धर्महितेप्सया ।
शन्तनुश्च महीं लेभे बाह्लीकश्च महारथः ॥ १.१०१.५० ॥
त्यांच्यापैकी देवापि धर्महितेच्छेने संन्यासी झाला; शंतनूने पृथ्वी मिळवली, आणि महारथी बाह्लीकानेही मिळवली.
1.101.51
भरतस्यान्वयास्त्वेते देवकल्पा महारथाः ।
बभूवुर्ब्रह्मकल्पाश्च बहवो राजसत्तमाः ॥ १.१०१.५१ ॥
भरताच्या वंशात हे महारथी देवतुल्य झाले, आणि ब्राह्मणतुल्य अनेक श्रेष्ठ राजेही झाले.
1.101.52
एवंविधा महाभागा देवरूपाः प्रहारिणः ।
अन्ववाये महाराज ऐलवंशविवर्धनाः ॥ १.१०१.५२ ॥
हे महाराजा, असे महाभाग्यवान, देवरूपी आणि प्रहारी वीर त्या वंशात होऊन ऐलवंश वाढवते झाले.
1.101.53
गङ्गातीरं समागम्य दीक्षितो जनमेजय ।
अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च ॥ १.१०१.५३ ॥
हे जनमेजया, गंगेच्या तीरावर येऊन दीक्षित होऊन त्याने हजारो अश्वमेध आणि शेकडो वाजपेय यज्ञ केले.
1.101.54
पुनरीजे महायज्ञैः समाप्तवरदक्षिणैः ।
अग्निष्टोमातिरात्राणामुक्थानां सोमवत्पुनः ॥ १.१०१.५४ ॥
पुन्हा त्याने उत्तम दक्षिणांसह पूर्ण झालेले महायज्ञ केले; अग्निष्टोम, अतिरात्र आणि उक्थ यज्ञ सोमयज्ञाप्रमाणे पुन्हा केले.
1.101.55
वाजपेयेष्टिसत्राणां सहस्रैश्च सुसंभृतैः ।
दृष्ट्वा शाकुन्तलो राजा तर्पयित्वा द्विजान्धनैः ॥ १.१०१.५५ ॥
वाजपेय, इष्टी आणि सत्र यज्ञांची हजारो सुव्यवस्थित आयोजने पाहून शकुंतलापुत्र राजाने धनाने द्विजांना तृप्त केले.
1.101.56
पुनः सहस्रं पद्मानां कण्वाय भरतो ददौ ।
जम्बूनदस्य शुद्धस्य कनकस्य महायशाः ॥ १.१०१.५६ ॥
पुन्हा महायशस्वी भरताने कण्वाला जांबूनदाच्या शुद्ध सोन्याची हजार पद्मे दिली.
1.101.57
यस्य यूपाः शतव्यामाः परिणाहेऽथ काञ्चनाः ।
सहस्रव्याममुद्वृद्धाः सेन्द्रैर्देवैः समुच्छ्रिताः ॥ १.१०१.५७ ॥
ज्याचे यूप शंभर व्याम लांब, परिघात सोन्याचे, हजार व्याम उंच, इंद्रासह देवांनी उभारलेले होते.
1.101.58
स्वलङ्कृता भ्राजमानाः सर्वरत्नैर्मनोरमैः ।
हिरण्यं द्विरदानश्वान्महिषोष्ट्रगजाविकम् ॥ १.१०१.५८ ॥
उत्तम सजवलेले, सर्व मनोहर रत्नांनी झगमगणारे; सोने, हत्ती, घोडे, म्हशी, उंट, हत्ती आणि मेंढ्या.
1.101.59
दासीदासं धनं धान्यं गाः सुशीलाः सवत्सकाः ।
भूमिं यूपसहस्राङ्कां कण्वाय बहुदक्षिणाम् ॥ १.१०१.५९ ॥
दासदासी, धन, धान्य, वासरांसह सुशील गाई, हजार यूपांनी चिन्हांकित भूमी—कण्वाला भरपूर दक्षिणेसह.
1.101.60
बहूनां ब्रह्मकल्पानां धनं दत्त्वा क्रतून्बहून् ।
ग्रामान्गृहाणि शुभ्राणि कोटिशोथाददत्तदा ॥ १.१०१.६० ॥
ब्रह्मतुल्य अनेक ब्राह्मणांना धन देऊन, अनेक यज्ञ करून, त्या वेळी त्याने कोटींनी गावे आणि शुभ्र घरे दिली.
1.101.61
भरताद्भारती कीर्तिर्येनेदं भारतं कुलम् ।
भरतस्यान्वये जाता देवकल्पा महारथाः ॥ १.१०१.६१ ॥
भरतापासून भारती कीर्ती निर्माण झाली, ज्यामुळे हे कुल भारत म्हणवले गेले. भरताच्या वंशात देवतुल्य महारथी जन्मले.
1.101.62
बहवो ब्रह्मकल्पाश्च बभूवुः क्षत्रसत्तमाः ।
तेषामपरिमेयानि नामधेयानि सन्त्युत ॥ १.१०१.६२ ॥
ब्रह्मासमान अनेक श्रेष्ठ क्षत्रिय झाले. त्यांची नावे अपरिमित आहेत.
1.101.63
तेषां कुले यथा मुख्यान्कीर्तयिष्यामि भारत ।
महाभागान्देवकल्पान्सत्यार्जवपरायणान् ॥ १.१०१.६३ ॥
हे भारता, त्यांच्या कुलातील प्रमुखांचे, महाभाग्यवान, देवतुल्य, सत्य आणि सरळपणात निष्ठ असलेल्यांचे, मी वर्णन करीन.