മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.101.1
दुष्यन्ताद्भरतो राज्यं यथान्यायमवाप सः ।
तस्य तत्प्रथितं कर्म प्रावर्तत महात्मनः ॥ १.१०१.१ ॥
ദുഷ്യന്തനിൽ നിന്ന് ഭരതൻ ന്യായപ്രകാരം രാജ്യം പ്രാപിച്ചു. ആ മഹാത്മാവിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ കർമ്മം പ്രചരിച്ചു.
1.101.2
भास्वरं दिव्यमजितं लोकसंनादनं महत् ।
स विजित्य महीपालांश्चकार वशवर्तिनः ॥ १.१०१.२ ॥
തിളങ്ങുന്ന, ദിവ്യമായ, അജയ്യമായ, ലോകങ്ങളിൽ മുഴങ്ങുന്ന മഹത്തായ കീർത്തി അത്. അവൻ രാജാക്കന്മാരെ ജയിച്ച് വശത്താക്കി.
1.101.3
चचार च सतां धर्मं प्राप्य चानुत्तमं यशः ।
स राजा चक्रवर्त्यासीत्सार्वभौमः प्रतापवान् ॥ १.१०१.३ ॥
സജ്ജനധർമ്മം അവൻ ആചരിച്ചു; ഉത്തമമായ കീർത്തിയും നേടി. ആ രാജാവ് ചക്രവർത്തിയും സാർവഭൗമനും പ്രതാപശാലിയുമായിരുന്നു.
1.101.4
ईजे च बहुभिर्यज्ञैर्यथा शक्रो मरुत्पतिः ।
याजयामास तं कण्वो दक्षवद्भूरिदक्षिणम् ॥ १.१०१.४ ॥
മരുത്തുകളുടെ പതിയായ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ അവൻ പല യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി. ദക്ഷനെപ്പോലെ വലിയ ദക്ഷിണയോടെ കണ്വൻ അവനെ യജ്ഞം ചെയ്യിച്ചു.
1.101.5
श्रीमद्गोविततं नाम वाजिमेधमवाप सः ।
यस्मिन्सहस्रं पद्मानां कण्वाय भरतो ददौ ॥ १.१०१.५ ॥
ശ്രീമത്തായ ഗോവിതതം എന്ന അശ്വമേധം അവൻ നടത്തി. അതിൽ ഭരതൻ കണ്വന് ആയിരം പദ്മങ്ങൾ നൽകി.
1.101.6
सोऽश्वमेधशतैरीजे यमुनामनु तीरगः ।
त्रिशतैश्च सरस्वत्यां गङ्गामनु चतुःशतैः ॥ १.१०१.६ ॥
യമുനാതീരത്ത് വസിച്ച് അവൻ നൂറ് അശ്വമേധങ്ങൾ ചെയ്തു; സരസ്വതിയിൽ മുന്നൂറും ഗംഗയിൽ നാനൂറും ചെയ്തു.
1.101.7
दौष्यन्तिर्भरतो यज्ञैरीजे शाकुन्तलो नृपः ।
तस्माद्भरतवंशस्य विप्रतस्थे महद्यशः ॥ १.१०१.७ ॥
ദുഷ്യന്തന്റെയും ശകുന്തളയുടെയും പുത്രനായ രാജാവ് ഭരതൻ യജ്ഞങ്ങളാൽ ആരാധന നടത്തി; അതിനാൽ ഭരതവംശത്തിന്റെ മഹായശസ്സ് പരന്നു.
1.101.8
भरतस्य वरस्त्रीषु पुत्राः संजज्ञिरे पृथक् ।
नाभ्यनन्दत्तदा राजा नानुरूपा ममेति तान् ॥ १.१०१.८ ॥
ഭരതന്റെ മുഖ്യഭാര്യമാരിൽ വേർവേറെയായി പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; എന്നാൽ രാജാവ് അവർ തനിക്ക് യോജിച്ചവരല്ല എന്ന് പറഞ്ഞ് അവരെ അംഗീകരിച്ചില്ല.
1.101.9
ततस्तान्मातरः क्रुद्धाः पुत्रान्निन्युर्यमक्षयम् ।
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य वितथं पुत्रजन्म तत् ॥ १.१०१.९ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച മാതാക്കൾ ആ പുത്രന്മാരെ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു; അങ്ങനെ ആ രാജാവിന്റെ പുത്രജന്മം വ്യർഥമായി.
1.101.10
ततो महद्भिः क्रतुभिरीजानो भरतस्तदा ।
लेभे पुत्रं भरद्पाजाद्भुमन्युं नाम भारत ॥ १.१०१.१० ॥
അപ്പോൾ വലിയ യജ്ഞങ്ങളാൽ ആരാധന നടത്തിയ ഭരതൻ, ഹേ ഭാരതാ, ഭരദ്വാജനിൽ നിന്ന് ഭുമന്യു എന്ന പുത്രനെ നേടി.
1.101.11
ततः पुत्रिणमात्मानं ज्ञात्वा पौरवनन्दनः ।
भुमन्युं भरतश्रेष्ठ यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ॥ १.१०१.११ ॥
അപ്പോൾ താൻ പുത്രനുള്ളവനാണെന്ന് അറിഞ്ഞ പൗരവവംശത്തിന്റെ ആനന്ദമായ ഭരതൻ, ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഭുമന്യുവിനെ യുവരാജപദവിയിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
1.101.12
ततो दिविरथो नाम भुमन्योरभवत्सुतः ।
सुहोत्रश्च सुहोता च सुहविः सुयजुस्तथा ॥ १.१०१.१२ ॥
അപ്പോൾ ഭുമന്യുവിന് ദിവിരഥൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; സുഹോത്രൻ, സുഹോതാ, സുഹവി, സുയജു എന്നിവരും (അവന്റെ പുത്രന്മാരായി).
1.101.13
पुष्करिण्यामृचीकश्च भुमन्योरभवन्सुताः ।
तेषां ज्येष्ठः सुहोत्रस्तु राज्यमाप महीक्षिताम् ॥ १.१०१.१३ ॥
പുഷ്കരിണിയിൽ ഭുമന്യുവിന് ഋചീകൻ മുതലായ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. അവരിൽ ജ്യേഷ്ഠനായ സുഹോത്രൻ രാജ്യാധികാരം നേടി.
1.101.14
राजसूयाश्वमेधाद्यैः सोऽयजद्बहुभिः सवैः ।
सुहोत्रः पृथिवीं कृत्स्नां बुभुजे सागराम्बराम् ॥ १.१०१.१४ ॥
രാജസൂയം, അശ്വമേധം മുതലായ പല സവങ്ങളാൽ അവൻ യജ്ഞം ചെയ്തു. സമുദ്രം വസ്ത്രമായുള്ള സമസ്ത ഭൂമിയെയും സുഹോത്രൻ ഭുജിച്ചു.
1.101.15
पूर्णां हस्तिगवाश्वैश्च बहुरत्नसमाकुलाम् ।
ममज्जेव मही तस्य भूरिभारावपीडिता ॥ १.१०१.१५ ॥
ആനകൾ, പശുക്കൾ, കുതിരകൾ എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞ്, പല രത്നങ്ങളാൽ തിങ്ങിയ ഭൂമി അവന്റെ കീഴിൽ വലിയ ഭാരത്താൽ പീഡിതയായി മുങ്ങിപ്പോയതുപോലെയായി.
1.101.16
हस्त्यश्वरथसंपूर्णा मनुष्यकलिला भृशम् ।
सुहोत्रे राजनि तदा धर्मतः शासति प्रजाः ॥ १.१०१.१६ ॥
ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞ്, മനുഷ്യരാൽ അത്യധികം തിങ്ങിയ ആ ഭൂമി, സുഹോത്ര രാജാവ് ധർമ്മപൂർവ്വം പ്രജകളെ ഭരിക്കുമ്പോൾ അങ്ങനെയായിരുന്നു.
1.101.17
चैत्ययूपाङ्किता चासीद्भूमिः शतसहस्रशः ।
प्रवृद्धजनसस्या च सर्वदैव व्यरोचत ॥ १.१०१.१७ ॥
നൂറായിരം ചൈത്യങ്ങളാലും യൂപങ്ങളാലും അടയാളപ്പെട്ട ആ ഭൂമി, വർദ്ധിച്ച ജനങ്ങളാലും വിളകളാലും എപ്പോഴും ശോഭിച്ചു.
1.101.18
ऐक्ष्वाकी जनयामास सुहोत्रात्पृथिवीपतेः ।
अजमीढं सुमीढं च पुरुमीढं च भारत ॥ १.१०१.१८ ॥
ഐക്ഷ്വാകി രാജ്ഞി ഭൂപതിയായ സുഹോത്രനിൽ നിന്ന് അജമീഢനെയും സുമീഢനെയും, ഹേ ഭാരതാ, പുരുമീഢനെയും പ്രസവിച്ചു.
1.101.19
अजमीढो वरस्तेषां तस्मिन्वंशः प्रतिष्ठितः ।
षट् पुत्रान्सोप्यजनयत्तिसृषु स्त्रीषु भारत ॥ १.१०१.१९ ॥
അവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു അജമീഢൻ; അവനിൽ വംശം സ്ഥിരപ്പെട്ടു. ഭാരതാ, അവൻ മൂന്നു സ്ത്രീകളിൽ ആറു പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
1.101.20
ऋक्षं धूमिन्यथो नीली दुष्यन्तपरमेष्ठइनौ ।
केशिन्यजनयज्जह्नुं सुतौ च जनरूषिणौ ॥ १.१०१.२० ॥
ഋക്ഷൻ ധൂമിനിയിൽനിന്നും നീലിയിൽനിന്നും ദുഷ്യന്തനെയും പരമേഷ്ഠിയെയും ജനിപ്പിച്ചു. കേശിനി ജഹ്നുവിനെയും ജനരൂഷിണനെയും രണ്ടു പുത്രന്മാരായി പ്രസവിച്ചു.
1.101.21
विदुः संवरणं वीरमृक्षाद्राथन्तरीसुतम् ।
तथेमे सर्वपञ्चाला दुष्यन्तपरमेष्ठिनोः।
अन्वयाः कुशिका राजञ्जन्होरमिततेजसः ॥ १.१०१.२१ ॥
വീരനായ സംവരണനെ ഋക്ഷനിൽനിന്ന് രാഥാന്തരിയുടെ പുത്രനായി അറിയുന്നു. അതുപോലെ ഈ പാഞ്ചാലരെല്ലാം ദുഷ്യന്തന്റെയും പരമേഷ്ഠിയുടെയും പിൻഗാമികളാണ്; രാജാവേ, കുശികന്മാർ അമിത തേജസ്വിയായ ജഹ്നുവിന്റെ പിൻഗാമികളാണ്.
1.101.22
जनरूषणयोर्ज्येष्ठमृक्षमाहुर्जनाधिपम् ।
ऋक्षात्संवरणो जज्ञे राजन्वंशकरस्तव ॥ १.१०१.२२ ॥
ജനരൂഷണന്റെ മൂത്ത പുത്രനായ ഋക്ഷനെ ജനാധിപൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. രാജാവേ, ഋക്ഷനിൽനിന്ന് സംവരണൻ ജനിച്ചു; അവൻ നിന്റെ വംശം നിലനിർത്തിയവനാണ്.
1.101.23
आर्क्षे संवरणे राजन्प्रशासति वसुन्धराम् ।
संक्षयः सुमहानासीत्प्रजानामिति नः श्रुतम् ॥ १.१०१.२३ ॥
രാജാവേ, ഋക്ഷപുത്രനായ സംവരണൻ ഭൂമി ഭരിക്കുമ്പോൾ പ്രജകൾക്ക് വലിയ നാശമുണ്ടായി എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
1.101.24
व्यशीर्यत ततो राष्ट्रं क्षयैर्नानाविधैस्तदा ।
क्षुन्मृत्युभ्यामनावृष्ट्या व्याधिभिश्च समाहतम् ॥ १.१०१.२४ ॥
അപ്പോൾ പലവിധ നാശങ്ങളാൽ രാഷ്ട്രം ഛിന്നഭിന്നമായി; വിശപ്പും മരണവും, അനാവൃഷ്ടിയും, രോഗങ്ങളും അതിനെ പ്രഹരിച്ചു.
1.101.25
अभ्यघ्नन्भारतांश्चैव सपत्नानां बलानि च ।
चालयन्वसुधां चेमां बलेन चतुरङ्गिणा ॥ १.१०१.२५ ॥
അവർ ഭരതന്മാരെയും ശത്രുക്കളുടെ സേനകളെയും സംഹരിച്ചു; നാലംഗസേനയുടെ ബലത്താൽ ഈ ഭൂമിയെ കുലുക്കി.
1.101.26
अभ्ययात्तं च पाञ्चल्यो विजित्य तरसा महीम् ।
अक्षौहिणीभिर्दशभिः स एनं समरेऽजयत् ॥ १.१०१.२६ ॥
പാഞ്ചാല രാജാവ് വേഗത്തിൽ ഭൂമി കീഴടക്കി അവനെ ആക്രമിച്ചു; പത്ത് അക്ഷൗഹിണി സേനകളുമായി യുദ്ധത്തിൽ അവനെ തോൽപ്പിച്ചു.
1.101.27
ततः सदारः सामात्यः सपुत्रः ससुहृज्जनः ।
राजा संवरणस्तस्मात्पलायत महाभयात् ॥ १.१०१.२७ ॥
പിന്നീട് സംവരണ രാജാവ് ഭാര്യമാർ, മന്ത്രിമാർ, പുത്രന്മാർ, ബന്ധുമിത്രങ്ങൾ എന്നിവരോടൊപ്പം ആ മഹാഭയത്തിൽനിന്ന് ഓടിപ്പോയി.
1.101.28
ते प्रतीचीं पराभूताः प्रपन्ना भारता दिशम् ।
सिन्धोर्नदस्य महतो निकुञ्जे न्यवसंस्तदा।
नदीविपयपर्यन्ते पर्वतस्य समीपतः ॥ १.१०१.२८ ॥
പരാജിതരായ ആ ഭരതന്മാർ പടിഞ്ഞാറൻ ദിക്കിലേക്ക് പോയി; അപ്പോൾ മഹാനദിയായ സിന്ധുവിന്റെ ഒരു കുറ്റിക്കാട്ടിൽ, നദീതീരത്തിന്റെ അറ്റത്ത്, പർവതത്തിനടുത്ത് അവർ പാർത്തു.
1.101.29
तत्रावसन्बहून्कालान्भारता दुर्गमाश्रिताः ।
तेषां निवसतां तत्र सहस्रं परिवत्सरान् ॥ १.१०१.२९ ॥
അവിടെ ഭരതന്മാർ ദുർഗമമായ ഇടത്ത് അഭയം തേടി ദീർഘകാലം പാർത്തു; അവിടെ വസിച്ചിരുന്ന അവർക്ക് ആയിരം സംവത്സരങ്ങൾ കടന്നുപോയി.
1.101.30
अथाभ्यगच्छद्भरतान्वसिष्ठो भगवानृषिः ।
तमागतं प्रयत्नेन प्रत्युद्गम्याभिवाद्य च ॥ १.१०१.३० ॥
പിന്നീട് ഭഗവാനായ വസിഷ്ഠ ഋഷി ഭരതന്മാരുടെ അടുത്തേക്ക് വന്നു; അദ്ദേഹം വന്നപ്പോൾ അവർ ശ്രദ്ധയോടെ എതിരേറ്റ് വന്ദിച്ചു.
1.101.31
अर्घ्यमभ्याहरंस्तस्मै ते सर्वे भारतास्तदा ।
निवेद्य सर्वमृषये सत्कारेण सुवर्चसे ॥ १.१०१.३१ ॥
അപ്പോൾ ഭരതന്മാരെല്ലാവരും അദ്ദേഹത്തിന് അർഘ്യം കൊണ്ടുവന്നു; ആ തേജസ്വിയായ ഋഷിയെ എല്ലാം അറിയിച്ച് ബഹുമാനത്തോടെ സത്കരിച്ചു.
1.101.32
तमासने चोपविष्टं राजा वव्रे स्वयं तदा ।
पुरोहितो भवान्नोऽस्तु राज्याय प्रयतेमहि ॥ १.१०१.३२ ॥
ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ അപ്പോൾ രാജാവ് തന്നെ വരിച്ചു: "അങ്ങ് ഞങ്ങളുടെ പുരോഹിതനാകണം; രാജ്യത്തിനായി ഞങ്ങൾ യത്നിക്കും."
1.101.33
ओमित्येवं वसिष्ठोऽपि भारतान्प्रत्यपद्यत ।
अथाभ्यषिञ्चत्साम्राज्ये सर्वक्षत्रस्य पौरवम् ॥ १.१०१.३३ ॥
"ഓം" എന്നു പറഞ്ഞ് വസിഷ്ഠനും ഭരതന്മാരുടെ വാക്ക് അംഗീകരിച്ചു; പിന്നെ എല്ലാ ക്ഷത്രിയരുടെയും ചക്രവർത്തിയായി പൗരവനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
1.101.34
विषाणभूतं सर्वस्यां पृथिव्यामिति नः श्रुतम् ।
भरताध्युषितं पूर्वं सोऽध्यतिष्ठत्पुरोतोतमम् ॥ १.१०१.३४ ॥
"ഭൂമി മുഴുവനിലും കൊമ്പിന്റെ അറ്റം പോലെയുള്ളത്" എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; മുമ്പ് ഭരതന്മാർ വസിച്ചിരുന്ന ആ ഉത്തമ നഗരം അവൻ ഭരിച്ചു.
1.101.35
पुनर्बलिभृतश्चैव चक्रे सर्वमहीक्षितः ।
ततः स पृथिवीं प्राप्य पुनरीजे महाबलः ॥ १.१०१.३५ ॥
വീണ്ടും അവൻ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും കപ്പം നൽകുന്നവരാക്കി; പിന്നെ ആ മഹാബലൻ ഭൂമി വീണ്ടെടുത്ത് വീണ്ടും യാഗം ചെയ്തു.
1.101.36
आजमीढो महायज्ञैर्बहुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
ततः संवरणात्सौरी तपती सुषुवे कुरुम् ॥ १.१०१.३६ ॥
അജമീഢൻ ധാരാളം മഹായാഗങ്ങൾ സമൃദ്ധമായ ദക്ഷിണകളോടെ ചെയ്തു; പിന്നെ സംവരണനിൽ നിന്ന് സൂര്യപുത്രി തപതി കുരുവിനെ പ്രസവിച്ചു.
1.101.37
राजत्वे तं प्रजाः सर्वा धर्मज्ञ इति वव्रिरे ।
महिम्ना तस्य कुरवो लेभिरे प्रत्ययं भृशम्।
तस्य नाम्नाऽभिविख्यातं पृथिव्यां कुरुजाङ्गलं ॥ १.१०१.३७ ॥
ധർമ്മജ്ഞനെന്ന് കരുതി എല്ലാ പ്രജകളും അവനെ രാജാവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. അവന്റെ മഹിമ കൊണ്ട് കുരുക്കൾ അവനിൽ വലിയ വിശ്വാസം അർപ്പിച്ചു. അവന്റെ പേരിൽ ഭൂമിയിൽ ആ ദേശം കുരുജാംഗലം എന്ന് പ്രസിദ്ധമായി.
1.101.38
कुरुक्षेत्रं स तपसा पुण्यं चक्रे महातपाः ।
अश्ववन्तमभिष्यन्तं तथा चैत्ररथं मुनिम् ॥ १.१०१.३८ ॥
ആ മഹാതപസ്വി തപസ്സിനാൽ കുരുക്ഷേത്രത്തെ പുണ്യമാക്കി. അതുപോലെ അശ്വവന്തം, അഭിഷ്യന്തം, ചൈത്രരഥൻ എന്ന മുനിയെയും (പുണ്യമാക്കി).
1.101.39
जनमेजयं च विख्यातं पुत्रांश्चास्यानुशुश्रुम ।
पञ्चैतान्वाहिनी पुत्रान्व्यजायत मनस्विनी ॥ १.१०१.३९ ॥
പ്രസിദ്ധനായ ജനമേജയനെക്കുറിച്ചും അവന്റെ പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ചും ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ആ മനസ്വിനിയായ വാഹിനിക്ക് ഈ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
1.101.40
अविक्षितः परिक्षित्तु शबलाश्वस्तु वीर्यवान् ।
आदिराजो विराजश्च शाल्मलिश्च महाबलः ॥ १.१०१.४० ॥
അവിക്ഷിതൻ, പരിക്ഷിത്ത്, വീര്യവാനായ ശബലാശ്വൻ, ആദിരാജൻ, വിരാജൻ, മഹാബലനായ ശാൽമലി.
1.101.41
उच्चैःश्रवा भङ्गकारो जितारिश्चाष्टमः स्मृतः ।
एतेषामन्ववाये तु ख्यातास्ते कर्मजैर्गुणैः।
जनमेजयादयः सप्त तथैवान्ये महारथाः ॥ १.१०१.४१ ॥
ഉച്ചൈഃശ്രവസ്, ഭങ്ഗകാരൻ, എട്ടാമനായ ജിതാരി എന്നിവർ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവരുടെ വംശത്തിൽ അവരുടെ കർമ്മജഗുണങ്ങളാൽ അവർ പ്രസിദ്ധരായി — ജനമേജയൻ മുതലായ ഏഴുപേരും മറ്റ് മഹാരഥന്മാരും.
1.101.42
परीक्षितोऽभवन्पुत्राः सर्वे धर्मार्थकोविदाः ।
कक्षसेनोग्रसेनौ तु चित्रसेनश्च वीर्यवान् ॥ १.१०१.४२ ॥
പരീക്ഷിത്തിന്റെ പുത്രന്മാരെല്ലാം ധർമ്മത്തിലും അർത്ഥത്തിലും വിദഗ്ധരായിരുന്നു. കക്ഷസേനൻ, ഉഗ്രസേനൻ, വീര്യവാനായ ചിത്രസേനൻ.
1.101.43
इन्द्रसेनः सुषेणश्च भीमसेनश्च नामतः ।
जनमेजयस्य तनया भुवि ख्याता महाबलाः ॥ १.१०१.४३ ॥
ഇന്ദ്രസേനൻ, സുഷേണൻ, ഭീമസേനൻ എന്ന പേരുകളിലുള്ള ജനമേജയന്റെ പുത്രന്മാർ; ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധരും മഹാബലശാലികളുമായിരുന്നു.
1.101.44
धृतराष्ट्रः प्रथमजः पाण्डुर्बाह्लीक एव च ।
निषधश्च महातेजास्तथा जाम्बूनदो बली ॥ १.१०१.४४ ॥
ആദ്യജാതനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ, പാണ്ഡു, ബാഹ്ലീകൻ, മഹാതേജസ്വിയായ നിഷധൻ, ബലവാനായ ജാംബൂനദനും.
1.101.45
कुण्डोदरः पदातिश्च वसातिश्चाष्टमः स्मृतः ।
सर्वे धर्मार्थकुशलाः सर्वभूतहिते रताः ॥ १.१०१.४५ ॥
കുണ്ഡോദരൻ, പദാതി, എട്ടാമനായി വസാതി എന്നിവർ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; അവരെല്ലാവരും ധർമ്മാർത്ഥകുശലരും സർവഭൂതഹിതത്തിൽ തത്പരരും ആയിരുന്നു.
1.101.46
धृतराष्ट्रोऽथ राजासीत्तस्य पुत्रोऽथ कुण्डिकः ।
हस्ती वितर्कः क्राथश्च कुण्डिनश्चापि पञ्चमः ॥ १.१०१.४६ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ രാജാവായി; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രന്മാർ കുണ്ഡികൻ, ഹസ്തി, വിതർക്കൻ, ക്രാഥൻ, അഞ്ചാമനായി കുണ്ഡിനനും.
1.101.47
हविश्रवास्तथेन्द्राभो भुमन्युश्चापराजितः ।
धृतराष्ट्रसुतानां तु त्रीनेतान्प्रथितान्भुवि ॥ १.१०१.४७ ॥
ഹവിശ്രവസ്സ്, ഇന്ദ്രാഭൻ, ഭുമന്യു, അപരാജിതൻ എന്നിവരും; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരിൽ ഈ മൂവരും ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധരാണ്.
1.101.48
प्रतीपं धर्मनेत्रं च सुनेत्रं चापि भारत ।
प्रतीपः प्रथितस्तेषां बभूवाप्रतिमो भुवि ॥ १.१०१.४८ ॥
ഭാരതാ, പ്രതീപൻ, ധർമ്മനേത്രൻ, സുനേത്രൻ എന്നിവരും; അവരിൽ പ്രതീപൻ പ്രസിദ്ധനായി ഭൂമിയിൽ അതുല്യനായി.
1.101.49
प्रतीपस्य त्रयः पुत्रा जज्ञिरे भरतर्षभ ।
देवापिः शन्तनुश्चैव बाह्लीकश्च महारथः ॥ १.१०१.४९ ॥
ഭരതർഷഭാ, പ്രതീപന് മൂന്ന് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: ദേവാപി, ശന്തനു, മഹാരഥനായ ബാഹ്ലീകൻ.
1.101.50
देवापिस्तु प्रवव्राज तेषां धर्महितेप्सया ।
शन्तनुश्च महीं लेभे बाह्लीकश्च महारथः ॥ १.१०१.५० ॥
അവരിൽ ദേവാപി ധർമ്മഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ചു; ശന്തനു ഭൂമി നേടി, മഹാരഥനായ ബാഹ്ലീകനും നേടി.
1.101.51
भरतस्यान्वयास्त्वेते देवकल्पा महारथाः ।
बभूवुर्ब्रह्मकल्पाश्च बहवो राजसत्तमाः ॥ १.१०१.५१ ॥
ഭരതന്റെ വംശത്തിൽ ഈ മഹാരഥന്മാർ ദേവതുല്യരായി; ബ്രാഹ്മണതുല്യരായ പല ശ്രേഷ്ഠ രാജാക്കന്മാരും ഉണ്ടായി.
1.101.52
एवंविधा महाभागा देवरूपाः प्रहारिणः ।
अन्ववाये महाराज ऐलवंशविवर्धनाः ॥ १.१०१.५२ ॥
മഹാരാജാവേ, ഇത്തരത്തിലുള്ള മഹാഭാഗ്യവാന്മാരും ദേവരൂപികളും യോദ്ധാക്കളുമായവർ ആ വംശത്തിൽ ജനിച്ച് ഐലവംശത്തെ വളർത്തി.
1.101.53
गङ्गातीरं समागम्य दीक्षितो जनमेजय ।
अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च ॥ १.१०१.५३ ॥
ജനമേജയാ, ഗംഗാതീരത്ത് എത്തി ദീക്ഷിതനായി, ആയിരം അശ്വമേധങ്ങളും നൂറ് വാജപേയങ്ങളും അനുഷ്ഠിച്ചു.
1.101.54
पुनरीजे महायज्ञैः समाप्तवरदक्षिणैः ।
अग्निष्टोमातिरात्राणामुक्थानां सोमवत्पुनः ॥ १.१०१.५४ ॥
വീണ്ടും അവൻ ശ്രേഷ്ഠ ദക്ഷിണകളോടെ പൂർത്തിയാക്കിയ മഹായജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി; അഗ്നിഷ്ടോമം, അതിരാത്രം, ഉക്ഥം എന്നിവ സോമയാഗം പോലെ വീണ്ടും അനുഷ്ഠിച്ചു.
1.101.55
वाजपेयेष्टिसत्राणां सहस्रैश्च सुसंभृतैः ।
दृष्ट्वा शाकुन्तलो राजा तर्पयित्वा द्विजान्धनैः ॥ १.१०१.५५ ॥
വാജപേയ, ഇഷ്ടി, സത്ര യാഗങ്ങളുടെ ആയിരക്കണക്കിന് നന്നായി ഒരുക്കിയ അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ കണ്ട്, ശകുന്തളാപുത്രനായ രാജാവ് ധനം നൽകി ദ്വിജന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
1.101.56
पुनः सहस्रं पद्मानां कण्वाय भरतो ददौ ।
जम्बूनदस्य शुद्धस्य कनकस्य महायशाः ॥ १.१०१.५६ ॥
വീണ്ടും മഹായശസ്വിയായ ഭരതൻ കണ്വന് ജാംബൂനദത്തിലെ ശുദ്ധമായ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ആയിരം പദ്മങ്ങൾ നൽകി.
1.101.57
यस्य यूपाः शतव्यामाः परिणाहेऽथ काञ्चनाः ।
सहस्रव्याममुद्वृद्धाः सेन्द्रैर्देवैः समुच्छ्रिताः ॥ १.१०१.५७ ॥
ആരുടെ യൂപങ്ങൾ നൂറു വ്യാമം നീളവും, ചുറ്റളവിൽ സ്വർണ്ണമയവും, ആയിരം വ്യാമം ഉയരത്തിൽ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാർ സ്ഥാപിച്ചവയുമാണ്.
1.101.58
स्वलङ्कृता भ्राजमानाः सर्वरत्नैर्मनोरमैः ।
हिरण्यं द्विरदानश्वान्महिषोष्ट्रगजाविकम् ॥ १.१०१.५८ ॥
നന്നായി അലങ്കരിച്ച്, എല്ലാ മനോഹര രത്നങ്ങളാൽ തിളങ്ങി; സ്വർണ്ണം, ആനകൾ, കുതിരകൾ, എരുമകൾ, ഒട്ടകങ്ങൾ, ആനകൾ, ആടുകൾ.
1.101.59
दासीदासं धनं धान्यं गाः सुशीलाः सवत्सकाः ।
भूमिं यूपसहस्राङ्कां कण्वाय बहुदक्षिणाम् ॥ १.१०१.५९ ॥
ദാസന്മാരും ദാസിമാരും, ധനം, ധാന്യം, കിടാങ്ങളോടൊപ്പമുള്ള നല്ല പശുക്കൾ, ആയിരം യൂപങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ ഭൂമി—കണ്വന് ധാരാളം ദക്ഷിണയോടെ.
1.101.60
बहूनां ब्रह्मकल्पानां धनं दत्त्वा क्रतून्बहून् ।
ग्रामान्गृहाणि शुभ्राणि कोटिशोथाददत्तदा ॥ १.१०१.६० ॥
ബ്രഹ്മതുല്യരായ പലർക്കും ധനം നൽകി, അനേകം യാഗങ്ങൾ നടത്തി, അപ്പോൾ ഗ്രാമങ്ങളും വെളുത്ത ഗൃഹങ്ങളും കോടികളായി നൽകി.
1.101.61
भरताद्भारती कीर्तिर्येनेदं भारतं कुलम् ।
भरतस्यान्वये जाता देवकल्पा महारथाः ॥ १.१०१.६१ ॥
ഭരതനിൽ നിന്ന് ഭാരതീ കീർത്തി ഉണ്ടായി; അതിനാൽ ഈ കുലം ഭാരതമെന്നറിയപ്പെട്ടു. ഭരതന്റെ വംശത്തിൽ ദേവതുല്യരായ മഹാരഥന്മാർ ജനിച്ചു.
1.101.62
बहवो ब्रह्मकल्पाश्च बभूवुः क्षत्रसत्तमाः ।
तेषामपरिमेयानि नामधेयानि सन्त्युत ॥ १.१०१.६२ ॥
ബ്രഹ്മതുല്യരായ അനേകം ശ്രേഷ്ഠ ക്ഷത്രിയന്മാർ ഉണ്ടായി. അവരുടെ നാമങ്ങൾ അളവറ്റവയാണ്.
1.101.63
तेषां कुले यथा मुख्यान्कीर्तयिष्यामि भारत ।
महाभागान्देवकल्पान्सत्यार्जवपरायणान् ॥ १.१०१.६३ ॥
ഭാരതാ, അവരുടെ കുലത്തിലെ പ്രധാനികളെ, മഹാഭാഗ്യവാന്മാരും ദേവതുല്യരും സത്യത്തിലും ഋജുത്വത്തിലും നിഷ്ഠരുമായവരെ, ഞാൻ കീർത്തിക്കാം.