મહાભારત · અધ્યાય 1.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.102.1
इक्ष्वाकुवंशप्रभो राजासीत्पृथिवीपतिः ।
महाभिषगिति ख्यातः सत्यवाक्सत्यविक्रमः ॥ १.१०२.१ ॥
ઇક્ષ્વાકુ વંશના પ્રભુ, પૃથ્વીના સ્વામી એવો એક રાજા હતો; તે મહાભિષક નામે ખ્યાત, સત્યવાદી અને સત્યપરાક્રમી હતો.
1.102.2
सोऽश्वमेधसहस्रेण राजसूयशतेन च ।
तोषयामास देवेशं स्वर्गं लेभे ततः प्रभुः ॥ १.१०२.२ ॥
તે પ્રભુએ હજાર અશ્વમેધ અને સો રાજસૂય યજ્ઞો વડે દેવેશ્વરને પ્રસન્ન કર્યા, અને પછી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કર્યું.
1.102.3
ततः कदाचिद्ब्रह्माणमुपासांचक्रिरे सुराः ।
तत्र राजर्षयो ह्यासन्स च राजा महाभिषक् ॥ १.१०२.३ ॥
ત્યારબાદ એક વખત દેવોએ બ્રહ્માની ઉપાસના કરી; ત્યાં રાજર્ષિઓ હતા, અને તે રાજા મહાભિષક પણ હતો.
1.102.4
अथ गङ्गा सरिच्छ्रेष्ठा समुपायात्पितामहम् ।
तस्या वासः समुद्धूतं मारुतेन शशिप्रभम् ॥ १.१०२.४ ॥
ત્યારે નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ ગંગા પિતામહ પાસે આવી; પવનથી ઊડેલું તેનું વસ્ત્ર ચંદ્ર જેવું પ્રકાશિત હતું.
1.102.5
ततोऽभवन्सुरगणाः सहसाऽवाङ्मुखास्तदा ।
महाभिषक्तु राजर्षिरशङ्को दृष्टवान्नदीम् ॥ १.१०२.५ ॥
ત્યારે દેવગણો અચાનક મોં નીચે કરી ગયા; પણ રાજર્ષિ મહાભિષકે નિર્ભયપણે નદી તરફ જોયું.
1.102.6
सोपध्यातो भगवता ब्रह्मणा तु महाभिषक् ।
उक्तश्च जातो मर्त्येषु पुनर्लोकानवाप्स्यसि ॥ १.१०२.६ ॥
ભગવાન બ્રહ્માએ મહાભિષકને શાપ આપી કહ્યું, "તું મનુષ્યોમાં જન્મ લઈશ; પછી ફરી લોકો પ્રાપ્ત કરીશ."
1.102.7
यया हृतमनाश्चासि गङ्गया त्वं हि दुर्मते ।
सा ते वै मानुषे लोके विप्रियाण्याचरिष्यति ॥ १.१०२.७ ॥
હે દુર્મતિ, જે ગંગાએ તારું મન હરી લીધું છે, તે જ મનુષ્યલોકમાં તારી સાથે અપ્રિય આચરણ કરશે.
1.102.8
यदा ते भविता मन्युस्तदा शापाद्विमोक्ष्यते ।
स चिन्तयित्वा नृपतिर्नृपानन्यांस्तपोधनान् ॥ १.१०२.८ ॥
જ્યારે તને ક્રોધ થશે, ત્યારે તું શાપથી મુક્ત થઈશ. તે રાજા વિચારીને, અન્ય રાજાઓ અને તપોધન ઋષિઓને...
1.102.9
प्रतीपं रोचयामास पितरं भूरितेजसम् ।
सा महाभिषजं दृष्ट्वा नदी दैर्याच्च्युतं नृपम् ॥ १.१०२.९ ॥
તેણે અતિ તેજસ્વી પિતા પ્રતીપને પસંદ કર્યા. તે નદીએ મહાભિષકને જોઈને, દુઃખથી પડી ગયેલા રાજાને...
1.102.10
तमेव मनसा ध्यायन्त्युपावृत्ता सरिद्वरा ।
सा तु विध्वस्तवपुषः कश्मलाभिहतान्नृप ॥ १.१०२.१० ॥
તેનું જ મનમાં ધ્યાન કરતી, નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ તે પાછી ફરી. હે રાજન્, તે શોકથી આહત, ક્ષીણ શરીરવાળા (રાજા વિષે)...
1.102.11
ददर्श पथि गच्छन्ती वसून्देवान्दिवौकसः ।
तथारूपांश्च तान्दृष्ट्वा प्रपच्छ सरितां वरा ॥ १.१०२.११ ॥
માર્ગે જતાં તેણે વસુઓને, સ્વર્ગવાસી દેવોને જોયા. તેમને તેવા રૂપમાં જોઈને નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ તેણે પૂછ્યું.
1.102.12
किमिदं नष्टरूपाः स्थ कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम् ।
तामूचुर्वसवो देवाः शप्ताः स्मो वै महानदि ॥ १.१०२.१२ ॥
"આ શું, તમારું રૂપ નષ્ટ થયેલું લાગે છે? સ્વર્ગવાસીઓનું કુશળ તો છે ને?" ત્યારે વસુ દેવોએ તેને કહ્યું, "હે મહાનદી, અમને શાપ મળ્યો છે."
1.102.13
अल्पेऽपराधे संरम्भाद्वसिष्ठेन महात्मना ।
विमूढा हि वयं सर्वे प्रच्छन्नमृषिसत्तमम् ॥ १.१०२.१३ ॥
નાના અપરાધ પર ક્રોધથી મહાત્મા વસિષ્ઠે (શાપ આપ્યો). અમે બધા મોહમાં હતા; એ ઋષિશ્રેષ્ઠનું ગુપ્ત રીતે (અપમાન કર્યું).
1.102.14
सन्ध्यां वसिष्ठमासीनं तमत्यभिसृताः पुरा ।
तेन कोपाद्वयं शप्ता योनौ संभवतेति ह ॥ १.१०२.१४ ॥
પૂર્વે સંધ્યાસમયે બેઠેલા એ વસિષ્ઠની અત્યંત નજીક અમે ગયા; તેથી ક્રોધથી તેમણે અમને શાપ આપ્યો કે તમે (માનવ) યોનિમાં જન્મશો.
1.102.15
न तच्छक्यं निवर्तयितुं यदुक्तं ब्रह्मवादिना ।
त्वमस्मान्मानुषी भूत्वा सूष्व पुत्रान्वसून्भुवि ॥ १.१०२.१५ ॥
બ્રહ્મવાદીએ કહેલું તે પાછું ખેંચી શકાતું નથી. તું માનુષી બનીને પૃથ્વી પર અમને વસુ પુત્રો તરીકે જન્મ આપ.
1.102.16
न मानुषीणां जठरं प्रविशेम वयं शुभे ।
इत्युक्ता तैश्च वसुभिस्तथेत्युक्त्वाऽब्रवीदिदम् ॥ १.१०२.१६ ॥
હે શુભે! અમે માનુષી સ્ત્રીઓના ગર્ભમાં પ્રવેશીશું નહીં. વસુઓએ આ કહેતાં 'તથાસ્તુ' કહીને તેણે આ કહ્યું.
1.102.17
मर्त्येषु पुरुषश्रेष्ठः को वः कर्ता भविष्यति ।
प्रतीपस्य सुतो राजा शान्तनुर्लोकविश्रुतः।
भविता मानुषे लोके स नः कर्ता भविष्यति ॥ १.१०२.१७ ॥
મર્ત્યોમાં પુરુષશ્રેષ્ઠ કોણ તમારો કર્તા થશે? પ્રતીપનો પુત્ર, લોકવિખ્યાત રાજા શંતનુ મનુષ્યલોકમાં હશે; એ જ અમારો કર્તા થશે.
1.102.18
ममाप्येवं मतं देवा यथा मां वदथानघाः ।
प्रियं तस्य करिष्यामि युष्माकं चेतदीप्सितम् ॥ १.१०२.१८ ॥
હે નિષ્પાપ દેવો! તમે મને જેમ કહો છો, તેમ મારો પણ એ જ મત છે. હું તેનું પ્રિય કરીશ; આ જ તમારી ઇચ્છા છે.
1.102.19
जातान्कुमारान्स्वानप्सु प्रक्षेप्तुं वै त्वमर्हसि ।
यथा नचिरकालं नो निष्कृतिः स्यात्त्रिलोकगे ॥ १.१०२.१९ ॥
જન્મેલા અમારા કુમારોને તારે પાણીમાં નાખી દેવા જોઈએ, જેથી ત્રણે લોકમાં વિચરતા અમને લાંબા સમય સુધી મુક્તિ ન મળે.
1.102.20
जिघृक्षवो वयं सर्वे सुरभिं मन्दबुद्धयः ।
शप्ता ब्रह्मर्षिणा तेन तांस्त्वं मोचय चाशु नः ॥ १.१०२.२० ॥
અમે સૌ મંદબુદ્ધિ બનીને સુરભિને પકડવા ઇચ્છતા હતા; તેથી તે બ્રહ્મર્ષિએ અમને શાપ આપ્યો. તું તરત અમને એ શાપમાંથી મુક્ત કર.
1.102.21
एवमेतत्करिष्यामि पुत्रस्तस्य विधीयताम् ।
नास्य मोघः सङ्गमः स्यात्पुत्रहेतोर्मया सह ॥ १.१०२.२१ ॥
એમ જ કરીશ; તેને માટે પુત્ર પ્રાપ્ત થાય. પુત્ર માટે મારી સાથેનો તેનો સંગમ નિષ્ફળ ન જાય.
1.102.22
तुरीयार्धं प्रदास्यामो वीर्यस्यैकैकशो वयम् ।
तेन वीर्येण पुत्रस्ते भविता तस्य चेप्सितः ॥ १.१०२.२२ ॥
અમે દરેક અમારા વીર્યનો આઠમો ભાગ આપીશું; તે વીર્યથી તારો પુત્ર થશે, અને તે જ તેને ઇષ્ટ હશે.
1.102.23
न संपत्स्यति मर्त्येषु पुनस्तस्य तु सन्ततिः ।
तस्मादपुत्रः पुत्रस्ते भविष्यति स वीर्यवान् ॥ १.१०२.२३ ॥
મનુષ્યોમાં તેની સંતતિ ફરી નહીં થાય; તેથી તારો પુત્ર સંતાનવિહીન થશે, છતાં તે વીર્યવાન હશે.