મહાભારત · અધ્યાય 1.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.103.1
ततः प्रतीपो राजाऽऽसीत्सर्वभूतहितः सदा ।
निषसाद समा बह्वीर्गङ्गाद्वारगतो जपन् ॥ १.१०३.१ ॥
ત્યારે રાજા પ્રતીપ સદા સર્વ પ્રાણીઓનો હિતકારી હતો. ગંગાદ્વારે જઈને તે ઘણાં વર્ષો સુધી જપ કરતો બેઠો.
1.103.2
तस्य रूपगुणोपेता गङ्गा स्त्रीरूपधारिणी ।
उत्तीर्य सलिलात्तस्माल्लोभनीयतमाकृतिः ॥ १.१०३.२ ॥
રૂપ અને ગુણોથી યુક્ત ગંગા સ્ત્રીરૂપ ધારણ કરીને તે જળમાંથી ઊભી થઈ; તેની આકૃતિ અતિ મોહક હતી.
1.103.3
अधीयानस्य राजर्षेर्दिव्यरूपा मनस्विनी ।
दक्षिणं शालसङ्काशमूरुं भेजे शुभानना ॥ १.१०३.३ ॥
જપ કરતા તે રાજર્ષિની શાલવૃક્ષ સમાન જમણી જાંઘ પર દિવ્ય રૂપવાળી, મનસ્વિની, શુભમુખી સ્ત્રી બેઠી.
1.103.4
प्रतीपस्तु महीपालस्तामुवाच यशस्विनीम् ।
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो धर्मनिश्चयतत्त्ववित्।
करोमि किं ते कल्याणि प्रियं यत्तेऽभिकाङ्क्षितम् ॥ १.१०३.४ ॥
પરંતુ રાજા પ્રતીપે તે યશસ્વિની સ્ત્રીને કહ્યું—વાક્યજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ, ધર્મના નિશ્ચયનું તત્ત્વ જાણનાર: “હે કલ્યાણી, તું ઇચ્છે છે તે કયું પ્રિય કાર્ય હું કરું?”
1.103.5
त्वामहं कामये राजन्भजमानां भजस्व माम् ।
त्यागः कामवतीनां हि स्त्रीणां सद्भिर्विगर्हितः ॥ १.१०३.५ ॥
“હે રાજન્, હું તને ઇચ્છું છું; તને ભજતી એવી મને સ્વીકાર. કામવાળી સ્ત્રીઓનો ત્યાગ સજ્જનો દ્વારા નિંદિત છે.”
1.103.6
नाहं परस्त्रियं कामाद्गच्छेदं वरवर्णिनि ।
न चासवर्णां कल्याणि धर्म्यमेतद्धि मे व्रतम् ॥ १.१०३.६ ॥
“હે શ્રેષ્ઠવર્ણી, હું કામવશ થઈને પરસ્ત્રી પાસે જઈશ નહિ; હે કલ્યાણી, અસવર્ણ સ્ત્રી પાસે પણ નહિ; આ જ મારું ધર્મસંગત વ્રત છે.”
1.103.7
यः स्वदारान्परित्यज्य पारक्यां सेवते स्त्रियम् ।
निरयान्नैव मुच्यते यावदाभूतसंप्लवम् ॥ १.१०३.७ ॥
જે પોતાની પત્નીઓનો ત્યાગ કરીને પરસ્ત્રીનું સેવન કરે છે, તે પ્રલય સુધી પણ નરકમાંથી મુક્ત થતો નથી.
1.103.8
नाश्रेयस्यस्मि नागम्या न वक्तव्या च कर्हिचित् ।
भजन्तीं भज मां राजन्दिव्यां कन्यां वरस्त्रियम् ॥ १.१०३.८ ॥
હે રાજા, હું અશુભ નથી, અગમ્ય નથી, ક્યારેય ન બોલવા યોગ્ય પણ નથી. તારી પાસે આવતી દિવ્ય કન્યા, શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી એવી મને સ્વીકાર.
1.103.9
त्वया निवृत्तमेतत्तु यन्मां चोदयसि प्रियम् ।
अन्यथा प्रतिपन्नं मां नाशयेद्धर्मविप्लवः ॥ १.१०३.९ ॥
તું મને જે પ્રિય છે તે તરફ પ્રેરે છે; તેનો ત્યાગ તારે જ કરવો જોઈએ. નહીંતર ધર્મનો વિપ્લવ મારો નાશ કરશે.
1.103.10
प्राप्य दक्षिणमूरुं मे त्वमाश्लिष्टा वराङ्गने ।
अपत्यानां स्नुषाणां च भीरु विद्ध्येतदासनम् ॥ १.१०३.१० ॥
હે વરાંગને, મારી જમણી જાંઘ સુધી પહોંચીને તું આલિંગિત થઈ છે. હે ભીરુ, આને સંતાનો અને પુત્રવધૂઓનું આસન જાણ.
1.103.11
सव्योरुः कामिनीभोग्यस्त्वया स च विवर्जितः ।
तस्मादहं नाचरिष्ये त्वयि कामं वराङ्गने ॥ १.१०३.११ ॥
ડાબી જાંઘ કામીના ભોગને યોગ્ય છે; તેનો તેં ત્યાગ કર્યો છે. તેથી હે વરાંગને, હું કામથી તારા પ્રત્યે કંઈ નહીં કરું.
1.103.12
स्नुषा मे भव सुश्रोणि पुत्रार्थं त्वां वृणोम्यहम् ।
स्नुषापक्षं हि वामोरु त्वमागम्य समाश्रिता ॥ १.१०३.१२ ॥
હે સુશ્રોણિ, મારી પુત્રવધૂ બન; પુત્ર માટે હું તને વરું છું. હે સુંદર જાંઘોવાળી, તું મારી પાસે આવીને પુત્રવધૂના પક્ષે આશ્રિત થઈ છે.
1.103.13
एवमप्यस्तु धर्मज्ञ संयुज्येयं सुतेन ते ।
त्वद्भक्त्या तु भजिष्यामि प्रख्यातं भारतं कुलम् ॥ १.१०३.१३ ॥
એમ જ થાઓ, હે ધર્મજ્ઞ. હું તારા પુત્ર સાથે જોડાઈશ; તારી ભક્તિથી હું પ્રખ્યાત ભરતકુળનું સન્માન કરીશ.
1.103.14
पृथिव्यां पार्थिवा ये च तेषां यूयं परायणम् ।
गुणा न हि मया शक्या वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ १.१०३.१४ ॥
પૃથ્વી પરના રાજાઓના તમે જ પરમ આશ્રય છો. તમારા ગુણો સો વર્ષમાં પણ મારાથી કહી શકાય નહીં.
1.103.15
कुलस्य ये वः प्रथितास्तत्साधुत्वमथोत्तमम् ।
समयेनेह धर्मज्ञ आचरेयं च यद्विभो ॥ १.१०३.१५ ॥
તમારા કુળના જે પ્રખ્યાત ગુણ છે, એ જ ઉત્તમ સાધુતા છે. હે ધર્મજ્ઞ, હે વિભુ, કરાર પ્રમાણે હું અહીં એવું જ આચરણ કરીશ.
1.103.16
तत्सर्वमेव पुत्रस्ते न मीमांसेत कर्हिचित् ।
एवं वसन्ती पुत्रे ते वर्धयिष्याम्यहं रतिम् ॥ १.१०३.१६ ॥
તારા પુત્રે આ બધું ક્યારેય શંકા ન કરવું જોઈએ. આ રીતે તારા પુત્ર સાથે રહીને હું તેનો આનંદ વધારીશ.
1.103.17
पुत्रैः पुण्यैः प्रियैश्चैव स्वर्गं प्राप्स्यति ते सुतः ।
तथेत्युक्त्वा तु सा राजंस्तत्रैवान्तरधीयत।
अदृश्या राजसिंहस्य पश्यतः साऽभवत्तदा ॥ १.१०३.१७ ॥
તારો પુત્ર પુણ્યવાન અને પ્રિય પુત્રો સહિત સ્વર્ગ પામશે. હે રાજન્, "તથાસ્તુ" કહીને તે ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગઈ. રાજસિંહ જોતા રહ્યા ત્યારે તે અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
1.103.18
पुत्रजन्म प्रतीक्षन्वै स राजा तदधारयत् ।
एतस्मिन्नेव काले तु प्रतीपः क्षत्रियर्षभः ॥ १.१०३.१८ ॥
પુત્રજન્મની રાહ જોતાં એ રાજાએ તે વચન હૃદયમાં ધારણ કર્યું. આ જ સમયે ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ પ્રતીપ.
1.103.19
तपस्तेपे सुतस्यार्थे सभार्यः कुरुनन्दन ।
प्रतीपस्य तु भार्यायां गर्भः श्रीमानवर्धत ॥ १.१०३.१९ ॥
હે કુરુનંદન, પુત્ર માટે તેણે પત્ની સહિત તપ કર્યું. પ્રતીપની પત્નીના ગર્ભમાં તે તેજસ્વી ગર્ભ વધવા લાગ્યો.
1.103.20
श्रिया परमया युक्तः शरच्छुक्ले यथा शशी ।
ततस्तु दशमे मासि प्राजायत रविप्रभम् ॥ १.१०३.२० ॥
શરદ ઋતુના શુક્લ પક્ષના ચંદ્રની જેમ પરમ શોભાથી યુક્ત થઈ, દસમા મહિને સૂર્ય જેવા તેજવાળો પુત્ર જન્મ્યો.
1.103.21
कुमारं देवगर्भाभं प्रतीपमहिषी तदा ।
तयोः समभवत्पुत्रो वृद्धयोः स महाभिषक् ॥ १.१०३.२१ ॥
ત્યારે પ્રતીપની મુખ્ય રાણીએ દેવગર્ભ સમાન કુમારને જન્મ આપ્યો. તે વૃદ્ધ દંપતીનો પુત્ર મહાન વૈદ્ય બન્યો.
1.103.22
शान्तस्य जज्ञे सन्तानस्तस्मादासीत्स शान्तनुः ।
तस्य जातस्य कृत्यानि प्रतीपोऽकारयत्प्रभुः ॥ १.१०३.२२ ॥
શાંતથી સંતતિ જન્મી; તેથી તે શાંતનુ થયો. જન્મેલા તે પુત્રના સંસ્કાર સમર્થ પ્રતીપે કરાવ્યા.
1.103.23
जातकर्मादि विप्रेण वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा ।
नामकर्म च विप्रास्तु चक्रुः परमसत्कृतम् ॥ १.१०३.२३ ॥
ત્યારે બ્રાહ્મણે વેદોક્ત કર્મો વડે જાતકર્મ વગેરે સંસ્કાર કર્યા. બ્રાહ્મણોએ પરમ સત્કારથી નામકરણ સંસ્કાર પણ કર્યો.
1.103.24
शान्तनोरवनीपाल वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा ।
ततः संवर्धितो राजा शान्तनुर्लोकधार्मिकः ॥ १.१०३.२४ ॥
હે અવનીપાલ, ત્યારે શાંતનુના વેદોક્ત કર્મો થયા. પછી પોષાયેલો રાજા શાંતનુ લોકધાર્મિક થયો.
1.103.25
स तु लेभे परां निष्ठां प्राप्य धर्मभृतां वरः ।
धनुर्वेदे च वेदे च गतिं स परमा गतः ॥ १.१०३.२५ ॥
ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેમણે પરમ નિપુણતા મેળવી; ધનુર્વેદ અને વેદોમાં તેઓ પરમ ગતિ પામ્યા.
1.103.26
यौवनं चापि संप्राप्तः कुमारो वदतां वरः ।
संस्मरंश्चाक्षयाँल्लोकान्विजातान्स्वेन कर्मणा ॥ १.१०३.२६ ॥
યૌવન પામેલો તે કુમાર વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ હતો; પોતાના કર્મથી પામેલા અક્ષય લોકોનું સ્મરણ કરતાં.
1.103.27
पुण्यकर्मकृदेवासीच्छान्तनुः कुरुसत्तमः ।
प्रतीपः शान्तनुं पुत्रं यौवनस्थं ततोऽन्वशात् ॥ १.१०३.२७ ॥
શાંતનુ પુણ્યકર્મ કરનારા અને કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ હતા. ત્યારે પ્રતીપે યૌવનમાં રહેલા પુત્ર શાંતનુને ઉપદેશ આપ્યો.
1.103.28
पुरा स्त्री मां समभ्यागाच्छान्तनो भूतये तव ।
त्वामाव्रजेद्यदि रहः सा पुत्र वरवर्णिनी ॥ १.१०३.२८ ॥
હે શાંતનુ, પૂર્વે એક સ્ત્રી તારા કલ્યાણ માટે મારી પાસે આવી હતી. હે પુત્ર, એ સુંદર વર્ણની સ્ત્રી એકાંતમાં તારી પાસે આવે તો.
1.103.29
कामयानाऽभिरूपाढ्या दिव्यस्त्री पुत्रकाम्यया ।
सा त्वया नानुयोक्तव्या कासि कस्यासि चाङ्गने ॥ १.१०३.२९ ॥
કામનાથી ભરેલી, રૂપસંપન્ન એ દિવ્ય સ્ત્રી પુત્રકામનાથી આવે છે. તારે તેને 'તું કોણ છે? કોની છે?' એમ પૂછવું નહીં, હે સુંદરી.
1.103.30
यच्च कुर्यान्न तत्कर्म सा प्रष्टव्या त्वयाऽनघ ।
सन्नियोगाद्भजन्तीं तां भजेथा इत्युवाच तम् ॥ १.१०३.३० ॥
તે જે કંઈ કરે તે કર્મ વિશે પણ તારે તેને પૂછવું નહીં, હે નિષ્પાપ. નિયોગથી આવેલી તેની સેવા કરજે, એમ તેમણે તેને કહ્યું.
1.103.31
एवं संदिश्य तनयं प्रतीपः शान्तनुं तदा ।
स्वे च राज्येऽभिषिच्यैनं वनं राजा विवेश ह ॥ १.१०३.३१ ॥
એ રીતે પુત્ર શાંતનુને સૂચના આપી, પોતાના રાજ્ય પર તેનો અભિષેક કરીને રાજા પ્રતીપ વનમાં પ્રવેશ્યા.
1.103.32
स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजसमद्युतिः ।
बभूव सर्वलोकस्य सत्यवागिति संमतः ॥ १.१०३.३२ ॥
તે બુદ્ધિમાન રાજા શાંતનુ, દેવરાજ ઇન્દ્ર સમાન તેજસ્વી, સમગ્ર લોકમાં સત્યવાદી તરીકે માન્ય થયા.
1.103.33
पीनस्कन्धो महाबाहुर्मत्तवारणविक्रमः ।
अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः ॥ १.१०३.३३ ॥
પહોળા ખભા અને વિશાળ બાહુઓવાળા, મદમસ્ત હાથી જેવા પરાક્રમી, રાજાનાં સર્વ લક્ષણોથી પૂર્ણ એવા તેઓ હતા.
1.103.34
अमात्यलक्षणोपेतः क्षत्रधर्मविशेषवित् ।
वशे चक्रे महीमेको विजित्य वसुधाधिपान् ॥ १.१०३.३४ ॥
મંત્રીના ગુણોથી યુક્ત અને ક્ષત્રિયધર્મના વિશેષ નિયમો જાણનારા તેમણે એકલાએ જ ભૂપતિઓને જીતીને પૃથ્વી પોતાને વશ કરી.
1.103.35
वेदानागमयत्कृत्स्नान्राजधर्मांश्च सर्वशः ।
ईजे च बहुभिः सत्रैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ १.१०३.३५ ॥
તેમણે સમગ્ર વેદો અને રાજધર્મો સંપૂર્ણ રીતે ભણાવ્યા; ભરપૂર દક્ષિણાવાળા અનેક સત્રો અને યજ્ઞો વડે યજન કર્યું.
1.103.36
तर्पयामास विप्रांश्च वेदाध्ययनकोविदान् ।
रत्नैरुच्चावचैर्गोभिर्ग्रामैरश्वैर्धनैरपि ॥ १.१०३.३६ ॥
વેદાધ્યયનમાં નિપુણ બ્રાહ્મણોને તેમણે વિવિધ પ્રકારનાં રત્નો, ગાયો, ગામો, ઘોડાઓ અને ધન વડે તૃપ્ત કર્યા.
1.103.37
वयोरूपेण संपन्नः पौरुषेण बलेन च ।
ऐश्वर्येण प्रतापेन विक्रमेण धनेन च ॥ १.१०३.३७ ॥
તે વય અને રૂપથી સંપન્ન હતો; પૌરુષ અને બળથી, ઐશ્વર્ય, પ્રતાપ, પરાક્રમ અને ધનથી પણ સંપન્ન હતો.
1.103.38
वर्तमानश्च सत्येन सर्वधर्मविशारदः ।
तं महीपं महीपाला राजराजमकुर्वत ॥ १.१०३.३८ ॥
તે સત્યમાં સ્થિત અને સર્વ ધર્મોમાં નિપુણ હતો; તે મહીપતિને રાજાઓએ રાજરાજ બનાવ્યો.
1.103.39
वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्नप्रबोधाः ।
श्रिया भरतशार्दूल समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०३.३९ ॥
હે ભરતશાર્દૂલ, શોક, ભય અને પીડાથી મુક્ત, સુખથી સૂઈને સુખથી જાગનારા ભૂપાળો શ્રીથી સંપન્ન થયા.
1.103.40
नियमैः सर्ववर्णानां ब्रह्मोत्तरमवर्तत ।
ब्राह्मणाभिमुखं क्षत्रं क्षत्रियाभिमुखा विशः ॥ १.१०३.४० ॥
સર્વ વર્ણોના નિયમોથી બ્રાહ્મણો મુખ્ય રહ્યા; ક્ષત્રિયો બ્રાહ્મણો તરફ અને વૈશ્યો ક્ષત્રિયો તરફ ઉન્મુખ હતા.
1.103.41
ब्रह्मक्षत्रानुकूलांश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः ।
एवं पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् ॥ १.१०३.४१ ॥
બ્રાહ્મણો અને ક્ષત્રિયોને અનુકૂળ રહીને શૂદ્રો અને વૈશ્યો સેવા કરતા; એ જ રીતે પશુઓ, ભૂંડો, મૃગો અને પક્ષીઓ પણ.
1.103.42
शान्तनावथ राज्यस्थे नावर्तत वृथा वधः ।
असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम् ॥ १.१०३.४२ ॥
શાંતનુ રાજ્યમાં સ્થિત હતા ત્યારે વ્યર્થ વધ થતો ન હતો; તિર્યગ્યોનિમાં રહેલા દુઃખી અને અનાથ જીવોનો પણ.
1.103.43
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता ।
स हस्तिनाम्नि धर्मात्मा विहरन्कुरुनन्दनः ॥ १.१०३.४३ ॥
તેઓ જ સર્વ પ્રાણીઓના પિતા બન્યા. હસ્તિન્ નામના તે ધર્માત્મા કુરુનંદન વિહાર કરતા.
1.103.44
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुना च समो बले ।
अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१०३.४४ ॥
તેજમાં સૂર્ય સમાન, બળમાં વાયુ સમાન હતા. ક્રોધમાં યમ સમાન, ક્ષમામાં પૃથ્વી સમાન હતા.
1.103.45
बभूव राजा सुमतिः प्रजानां सत्यविक्रमः ।
स वनेषु च रम्येषु शैलप्रस्रवणेषु च ॥ १.१०३.४५ ॥
તેઓ રાજા બન્યા, સુમતિ, પ્રજાના સત્યવિક્રમી. તેઓ રમણીય વનોમાં અને પર્વતી ઝરણાં પાસે પણ.
1.103.46
चचार मृगयाशीलः शान्तनुर्वनगोचरः ।
स मृगान्महिषांश्चैव विनिघ्नन्राजसत्तमः ॥ १.१०३.४६ ॥
શિકારના શોખીન શંતનુ વનમાં વિચરતા. તે શ્રેષ્ઠ રાજા હરણો અને ભેંસોને મારતા.
1.103.47
गङ्गामनु चचारैकः सिद्धचारणसेविताम् ।
स कदाचिन्महाराज ददर्श परमां स्त्रियम् ॥ १.१०३.४७ ॥
સિદ્ધ-ચારણોથી સેવાતી ગંગાને કિનારે તેઓ એકલા વિચરતા. એક વાર, મહારાજ, તેમણે એક પરમ સુંદર સ્ત્રી જોઈ.
1.103.48
जाज्वल्यमानां वपुषा साक्षाच्छ्रियमिवापराम् ।
सर्वानवद्यां सुदतीं दिव्याभरणभूषिताम् ॥ १.१०३.४८ ॥
દેહથી ઝળહળતી, જાણે સાક્ષાત બીજી લક્ષ્મી. સર્વગુણે નિર્દોષ, સુંદર દાંતવાળી, દિવ્ય અલંકારોથી શોભિતી.
1.103.49
सूक्ष्माम्बरधरामेकां पद्मोदरसमप्रभाम् ।
स्नातगात्रां धौतवस्त्रां गङ्गातीररुहे वने ॥ १.१०३.४९ ॥
તે એકલી, પાતળું વસ્ત્ર પહેરેલી, કમળની અંદરની પાંખડી જેવી પ્રભાવાળી, સ્નાન કરેલા શરીર અને ધોયેલાં વસ્ત્રોવાળી, ગંગાતીરે ઊગેલા વનમાં હતી.
1.103.50
प्रकीर्णकेशीं पाणिभ्यां संस्पृशन्तीं शिरोरुहान् ।
रूपेण वयसा कान्त्या शरीरावयवैस्तथा ॥ १.१०३.५० ॥
વિખરાયેલા વાળવાળી, બે હાથે માથાના વાળને સ્પર્શતી, રૂપ, યૌવન, કાંતિ અને શરીરના અંગોથી (તે હતી).
1.103.51
हावभावविलासैश्च लोचनाञ्चलविक्रियैः ।
श्रोणीभारेण मध्येन स्तनाभ्यामुरसा दृशा ॥ १.१०३.५१ ॥
હાવ, ભાવ, વિલાસ અને આંખના ખૂણાની ચેષ્ટાઓથી, નિતંબના ભારથી, કમરથી, સ્તનોથી, છાતીથી અને દૃષ્ટિથી (તે મોહક હતી).
1.103.52
कवरीभरेण पादाभ्यामिङ्गितेन स्मितेन च ।
कोकिलालापसंल्लापैर्न्यक्कुर्वन्तीं त्रिलोकगाम् ॥ १.१०३.५२ ॥
કેશગૂંથણીના ભારથી, પગથી, ઇશારાથી, સ્મિતથી અને કોયલના ટહુકા જેવા મધુર સંવાદથી, ત્રણે લોકમાં વિચરનારીઓને પણ ઝાંખી પાડતી (તે).
1.103.53
वाणीं च गिरिजां लक्ष्मीं योषितोन्याः सुराङ्गनाः ।
सा च शान्तनुमब्यागादलक्ष्मीमपकर्षती ॥ १.१०३.५३ ॥
વાણી, ગિરિજા, લક્ષ્મી, અન્ય સ્ત્રીઓ, સુરાંગનાઓ (બધી તેની સામે ઝાંખી). તે અલક્ષ્મીને દૂર ખેંચતી હોય તેમ શંતનુની પાસે આવી.
1.103.54
तां दृष्ट्वा हृष्टरोमाऽभूद्विस्मितो रूपसंपदा ।
पिबन्निव च नेत्राभ्यां नातृप्यत नराधिपः ॥ १.१०३.५४ ॥
તેને જોઈને રાજાના રોમ ઊભાં થઈ ગયાં; રૂપસંપત્તિથી તે વિસ્મિત થયા. આંખોથી જાણે પીતા હોય તેમ છતાં તે નરાધિપ તૃપ્ત ન થયા.
1.103.55
सा च दृष्ट्वैव राजानं विचरन्तं महाद्युतिम् ।
स्नेहादागतसौहार्दा नातृप्यत विलासिनी ॥ १.१०३.५५ ॥
મહાતેજસ્વી રાજાને ફરતા જોઈને પણ, સ્નેહથી ઉત્પન્ન થયેલી મૈત્રી સાથે તે વિલાસિની તૃપ્ત ન થઈ.
1.103.56
गङ्गा कामेन राजानं प्रेक्षमाणा विलासिनी ।
चञ्चूर्यताग्रतस्तस्य किन्नरीवाप्सरोपमा ॥ १.१०३.५६ ॥
કામથી રાજાને જોતી ગંગા નામની વિલાસિની તેની આગળ ચપળતાથી ચાલી; કિન્નરી અને અપ્સરા જેવી હતી.
1.103.57
दृष्ट्वा प्रहृष्टरूपोऽभूद्दर्शनादेव शान्तनुः ।
रूपेणातीत्य तिष्ठन्तीं सर्वा राजन्ययोषितः ॥ १.१०३.५७ ॥
તેને જોઈને શંતનુ આનંદથી ઝળહળ્યો; એ દર્શનથી જ. સૌંદર્યમાં બધી રાજસ્ત્રીઓને પાછળ છોડી ઊભેલી તેને.
1.103.58
तामुवाच ततो राजा सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा ।
देवी वा दानवी वा त्वं गन्धर्वी चाथवाऽप्सराः ॥ १.१०३.५८ ॥
ત્યારે રાજાએ મૃદુ વાણીથી તેને સાંત્વન આપતાં કહ્યું: 'તું દેવી છે, કે દાનવી, ગંધર્વી કે અપ્સરા?'
1.103.59
यक्षी वा पन्नगी वाऽपि मानुषी वा सुमध्यमे ।
याऽसि काऽसि सुरप्रख्ये महिषी मे भवानघे ॥ १.१०३.५९ ॥
યક્ષી, નાગી, કે મનુષ્યી? હે સુમધ્યમા. તું જે કોઈ હો, હે દેવતુલ્ય, હે નિષ્પાપ, તું મારી મહિષી થા.
1.103.60
त्वां गता हि मम प्रामा वसु यन्मेऽस्ति किंचन ।
याचे त्वां सुरगर्भाभे भार्या मे भव शोभने ॥ १.१०३.६० ॥
તને હું ઇચ્છું છું; મારી સંપત્તિ, મારી પાસે જે કંઈ છે તે બધું તારું છે. દેવગર્ભ જેવી દીપ્તિમતી, હું તારી યાચના કરું છું; હે શોભને, તું મારી ભાર્યા થા.