ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.103.1
ततः प्रतीपो राजाऽऽसीत्सर्वभूतहितः सदा ।
निषसाद समा बह्वीर्गङ्गाद्वारगतो जपन् ॥ १.१०३.१ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤੀਪ ਸਦਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਸੀ। ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਜਪ ਕਰਦਾ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ।
1.103.2
तस्य रूपगुणोपेता गङ्गा स्त्रीरूपधारिणी ।
उत्तीर्य सलिलात्तस्माल्लोभनीयतमाकृतिः ॥ १.१०३.२ ॥
ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗੰਗਾ ਇਸਤਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠੀ; ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਤਿ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ।
1.103.3
अधीयानस्य राजर्षेर्दिव्यरूपा मनस्विनी ।
दक्षिणं शालसङ्काशमूरुं भेजे शुभानना ॥ १.१०३.३ ॥
ਜਪ ਕਰ ਰਹੇ ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਵਰਗੀ ਸੱਜੀ ਪੱਟ ਉੱਤੇ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਮਨਸਵਿਨੀ, ਸ਼ੁਭ-ਮੁਖੀ ਇਸਤਰੀ ਬੈਠ ਗਈ।
1.103.4
प्रतीपस्तु महीपालस्तामुवाच यशस्विनीम् ।
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो धर्मनिश्चयतत्त्ववित्।
करोमि किं ते कल्याणि प्रियं यत्तेऽभिकाङ्क्षितम् ॥ १.१०३.४ ॥
ਪਰ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤੀਪ ਨੇ ਉਸ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਵਚਨ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦਾ ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ: “ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਤੂੰ ਜਿਹੜਾ ਪਿਆਰਾ ਕਾਰਜ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕਰਾਂ?”
1.103.5
त्वामहं कामये राजन्भजमानां भजस्व माम् ।
त्यागः कामवतीनां हि स्त्रीणां सद्भिर्विगर्हितः ॥ १.१०३.५ ॥
“ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਤੈਨੂੰ ਭਜਦੀ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਕਾਮਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਸਜਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”
1.103.6
नाहं परस्त्रियं कामाद्गच्छेदं वरवर्णिनि ।
न चासवर्णां कल्याणि धर्म्यमेतद्धि मे व्रतम् ॥ १.१०३.६ ॥
“ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਣ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਕਾਮ ਵੱਸ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਅਸਵਰਣ ਇਸਤਰੀ ਕੋਲ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਧਰਮਸੰਗਤ ਵਰਤ ਹੈ।”
1.103.7
यः स्वदारान्परित्यज्य पारक्यां सेवते स्त्रियम् ।
निरयान्नैव मुच्यते यावदाभूतसंप्लवम् ॥ १.१०३.७ ॥
ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਲੈ ਤੱਕ ਵੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
1.103.8
नाश्रेयस्यस्मि नागम्या न वक्तव्या च कर्हिचित् ।
भजन्तीं भज मां राजन्दिव्यां कन्यां वरस्त्रियम् ॥ १.१०३.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ, ਅਗਮਯ ਨਹੀਂ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਆ ਰਹੀ ਦਿਵ ਕੰਨਿਆ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸਤਰੀ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
1.103.9
त्वया निवृत्तमेतत्तु यन्मां चोदयसि प्रियम् ।
अन्यथा प्रतिपन्नं मां नाशयेद्धर्मविप्लवः ॥ १.१०३.९ ॥
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਉਸ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈਂ; ਉਸਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਗਾੜ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
1.103.10
प्राप्य दक्षिणमूरुं मे त्वमाश्लिष्टा वराङ्गने ।
अपत्यानां स्नुषाणां च भीरु विद्ध्येतदासनम् ॥ १.१०३.१० ॥
ਹੇ ਵਰਾਂਗਨੇ, ਮੇਰੀ ਸੱਜੀ ਪੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈਂ। ਹੇ ਭੀਰੂ, ਇਸਨੂੰ ਸੰਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨੂੰਹਾਂ ਦਾ ਆਸਨ ਜਾਣ।
1.103.11
सव्योरुः कामिनीभोग्यस्त्वया स च विवर्जितः ।
तस्मादहं नाचरिष्ये त्वयि कामं वराङ्गने ॥ १.१०३.११ ॥
ਖੱਬੀ ਪੱਟ ਕਾਮੀ ਦੇ ਭੋਗ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਤੈਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਰਾਂਗਨੇ, ਮੈਂ ਕਾਮ ਵੱਸ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।
1.103.12
स्नुषा मे भव सुश्रोणि पुत्रार्थं त्वां वृणोम्यहम् ।
स्नुषापक्षं हि वामोरु त्वमागम्य समाश्रिता ॥ १.१०३.१२ ॥
ਹੇ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਮੇਰੀ ਨੂੰਹ ਬਣ; ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਪੱਟਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਨੂੰਹ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ।
1.103.13
एवमप्यस्तु धर्मज्ञ संयुज्येयं सुतेन ते ।
त्वद्भक्त्या तु भजिष्यामि प्रख्यातं भारतं कुलम् ॥ १.१०३.१३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ. ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜਾਂਗੀ; ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਰਤ ਕੁਲ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਾਂਗੀ.
1.103.14
पृथिव्यां पार्थिवा ये च तेषां यूयं परायणम् ।
गुणा न हि मया शक्या वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ १.१०३.१४ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਰਾਜੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਣ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੀ।
1.103.15
कुलस्य ये वः प्रथितास्तत्साधुत्वमथोत्तमम् ।
समयेनेह धर्मज्ञ आचरेयं च यद्विभो ॥ १.१०३.१५ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਕੁਲ ਦੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਹੀ ਉੱਤਮ ਸਾਧੁਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਸਮਝੌਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਹੀ ਅਚਰਨ ਕਰਾਂਗੀ।
1.103.16
तत्सर्वमेव पुत्रस्ते न मीमांसेत कर्हिचित् ।
एवं वसन्ती पुत्रे ते वर्धयिष्याम्यहं रतिम् ॥ १.१०३.१६ ॥
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵੱਸਦਿਆਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਵਾਂਗੀ।
1.103.17
पुत्रैः पुण्यैः प्रियैश्चैव स्वर्गं प्राप्स्यति ते सुतः ।
तथेत्युक्त्वा तु सा राजंस्तत्रैवान्तरधीयत।
अदृश्या राजसिंहस्य पश्यतः साऽभवत्तदा ॥ १.१०३.१७ ॥
ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁੰਨਵਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਪਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, "ਏਦਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਸਿੰਘ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
1.103.18
पुत्रजन्म प्रतीक्षन्वै स राजा तदधारयत् ।
एतस्मिन्नेव काले तु प्रतीपः क्षत्रियर्षभः ॥ १.१०३.१८ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਤੀਪ।
1.103.19
तपस्तेपे सुतस्यार्थे सभार्यः कुरुनन्दन ।
प्रतीपस्य तु भार्यायां गर्भः श्रीमानवर्धत ॥ १.१०३.१९ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਉਸਨੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਤੀਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਗਰਭ ਵਧਣ ਲੱਗਾ।
1.103.20
श्रिया परमया युक्तः शरच्छुक्ले यथा शशी ।
ततस्तु दशमे मासि प्राजायत रविप्रभम् ॥ १.१०३.२० ॥
ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਪਰਮ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
1.103.21
कुमारं देवगर्भाभं प्रतीपमहिषी तदा ।
तयोः समभवत्पुत्रो वृद्धयोः स महाभिषक् ॥ १.१०३.२१ ॥
ਤਦ ਪ੍ਰਤੀਪ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਨੇ ਦੇਵਗਰਭ ਵਰਗੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜੋੜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਵੈਦ ਬਣਿਆ।
1.103.22
शान्तस्य जज्ञे सन्तानस्तस्मादासीत्स शान्तनुः ।
तस्य जातस्य कृत्यानि प्रतीपोऽकारयत्प्रभुः ॥ १.१०३.२२ ॥
ਸ਼ਾਂਤ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮੀ; ਉਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਬਣਿਆ। ਜਨਮੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮਰੱਥ ਪ੍ਰਤੀਪ ਨੇ ਕਰਵਾਏ।
1.103.23
जातकर्मादि विप्रेण वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा ।
नामकर्म च विप्रास्तु चक्रुः परमसत्कृतम् ॥ १.१०३.२३ ॥
ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵੇਦੋਕਤ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਤਕਰਮ ਆਦਿ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਾਮਕਰਨ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ।
1.103.24
शान्तनोरवनीपाल वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा ।
ततः संवर्धितो राजा शान्तनुर्लोकधार्मिकः ॥ १.१०३.२४ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਤਦ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਵੇਦੋਕਤ ਕਰਮ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਲੋਕਧਰਮੀ ਬਣਿਆ।
1.103.25
स तु लेभे परां निष्ठां प्राप्य धर्मभृतां वरः ।
धनुर्वेदे च वेदे च गतिं स परमा गतः ॥ १.१०३.२५ ॥
ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਨਿਪੁਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਧਨੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ।
1.103.26
यौवनं चापि संप्राप्तः कुमारो वदतां वरः ।
संस्मरंश्चाक्षयाँल्लोकान्विजातान्स्वेन कर्मणा ॥ १.१०३.२६ ॥
ਜਵਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਕਸ਼ਯ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
1.103.27
पुण्यकर्मकृदेवासीच्छान्तनुः कुरुसत्तमः ।
प्रतीपः शान्तनुं पुत्रं यौवनस्थं ततोऽन्वशात् ॥ १.१०३.२७ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ। ਤਦ ਪ੍ਰਤੀਪ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
1.103.28
पुरा स्त्री मां समभ्यागाच्छान्तनो भूतये तव ।
त्वामाव्रजेद्यदि रहः सा पुत्र वरवर्णिनी ॥ १.१०३.२८ ॥
ਹੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਸੀ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਜੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇ।
1.103.29
कामयानाऽभिरूपाढ्या दिव्यस्त्री पुत्रकाम्यया ।
सा त्वया नानुयोक्तव्या कासि कस्यासि चाङ्गने ॥ १.१०३.२९ ॥
ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਰੂਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਹ ਦਿਵ ਇਸਤਰੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਨਹੀਂ ਕਿ 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ?' ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ।
1.103.30
यच्च कुर्यान्न तत्कर्म सा प्रष्टव्या त्वयाऽनघ ।
सन्नियोगाद्भजन्तीं तां भजेथा इत्युवाच तम् ॥ १.१०३.३० ॥
ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰੇ, ਉਸ ਕਰਮ ਬਾਰੇ ਵੀ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਪੁੱਛੀਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼। ਨਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਈ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀਂ, ਇਹ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.103.31
एवं संदिश्य तनयं प्रतीपः शान्तनुं तदा ।
स्वे च राज्येऽभिषिच्यैनं वनं राजा विवेश ह ॥ १.१०३.३१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤੀਪ ਬਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.103.32
स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजसमद्युतिः ।
बभूव सर्वलोकस्य सत्यवागिति संमतः ॥ १.१०३.३२ ॥
ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ, ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਮਾਣਿਆ ਗਿਆ।
1.103.33
पीनस्कन्धो महाबाहुर्मत्तवारणविक्रमः ।
अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः ॥ १.१०३.३३ ॥
ਚੌੜੇ ਮੋਢਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
1.103.34
अमात्यलक्षणोपेतः क्षत्रधर्मविशेषवित् ।
वशे चक्रे महीमेको विजित्य वसुधाधिपान् ॥ १.१०३.३४ ॥
ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।
1.103.35
वेदानागमयत्कृत्स्नान्राजधर्मांश्च सर्वशः ।
ईजे च बहुभिः सत्रैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ १.१०३.३५ ॥
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਵਾਇਆ; ਬਹੁਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਸੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਯੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਨ ਕੀਤਾ।
1.103.36
तर्पयामास विप्रांश्च वेदाध्ययनकोविदान् ।
रत्नैरुच्चावचैर्गोभिर्ग्रामैरश्वैर्धनैरपि ॥ १.१०३.३६ ॥
ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਉੱਚ-ਨੀਵੇਂ ਰਤਨਾਂ, ਗਾਵਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
1.103.37
वयोरूपेण संपन्नः पौरुषेण बलेन च ।
ऐश्वर्येण प्रतापेन विक्रमेण धनेन च ॥ १.१०३.३७ ॥
ਉਹ ਉਮਰ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਪੰਨ ਸੀ; ਪੌਰਸ਼ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਐਸ਼ਵਰਜ, ਪ੍ਰਤਾਪ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਪੰਨ ਸੀ।
1.103.38
वर्तमानश्च सत्येन सर्वधर्मविशारदः ।
तं महीपं महीपाला राजराजमकुर्वत ॥ १.१०३.३८ ॥
ਉਹ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ; ਉਸ ਮਹੀਪਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜਰਾਜ ਬਣਾਇਆ।
1.103.39
वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्नप्रबोधाः ।
श्रिया भरतशार्दूल समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०३.३९ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਸੋਗ, ਭੈ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਸੌਂ ਕੇ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਜਾਗਣ ਵਾਲੇ ਭੂਮੀਪਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਗਏ।
1.103.40
नियमैः सर्ववर्णानां ब्रह्मोत्तरमवर्तत ।
ब्राह्मणाभिमुखं क्षत्रं क्षत्रियाभिमुखा विशः ॥ १.१०३.४० ॥
ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੋਹਰੀ ਰਹੇ; ਖੱਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਖੱਤਰੀਆਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ।
1.103.41
ब्रह्मक्षत्रानुकूलांश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः ।
एवं पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् ॥ १.१०३.४१ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂ, ਸੂਰ, ਮ੍ਰਿਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ।
1.103.42
शान्तनावथ राज्यस्थे नावर्तत वृथा वधः ।
असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम् ॥ १.१०३.४२ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਅਰਥ ਵਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਤਿਰਯਗ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੁੱਖੀ ਅਤੇ ਅਨਾਥ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵੀ।
1.103.43
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता ।
स हस्तिनाम्नि धर्मात्मा विहरन्कुरुनन्दनः ॥ १.१०३.४३ ॥
ਉਹੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਣੇ। ਹਸਤਿਨ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਕੁਰੂਨੰਦਨ ਨੇ ਵਿਚਰਦਿਆਂ।
1.103.44
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुना च समो बले ।
अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१०३.४४ ॥
ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਮਾਨ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਯਮ ਵਰਗੇ, ਖਿਮਾ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ।
1.103.45
बभूव राजा सुमतिः प्रजानां सत्यविक्रमः ।
स वनेषु च रम्येषु शैलप्रस्रवणेषु च ॥ १.१०३.४५ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਣੇ, ਸੁਮਤਿ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ। ਉਹ ਰਮਣੀਕ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨਿਆਂ ਕੋਲ ਵੀ।
1.103.46
चचार मृगयाशीलः शान्तनुर्वनगोचरः ।
स मृगान्महिषांश्चैव विनिघ्नन्राजसत्तमः ॥ १.१०३.४६ ॥
ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਰਾਜਾ ਹਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ।
1.103.47
गङ्गामनु चचारैकः सिद्धचारणसेविताम् ।
स कदाचिन्महाराज ददर्श परमां स्त्रियम् ॥ १.१०३.४७ ॥
ਸਿੱਧ-ਚਾਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਰਮ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਵੇਖੀ।
1.103.48
जाज्वल्यमानां वपुषा साक्षाच्छ्रियमिवापराम् ।
सर्वानवद्यां सुदतीं दिव्याभरणभूषिताम् ॥ १.१०३.४८ ॥
ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਖਿਆਤ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੀ। ਸਰਬ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਦਾਗ, ਸੋਹਣੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ, ਦਿਵਯ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ।
1.103.49
सूक्ष्माम्बरधरामेकां पद्मोदरसमप्रभाम् ।
स्नातगात्रां धौतवस्त्रां गङ्गातीररुहे वने ॥ १.१०३.४९ ॥
ਉਹ ਇਕੱਲੀ, ਬਾਰੀਕ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਕਮਲ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਪੱਤੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਧੋਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਉੱਗੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੀ।
1.103.50
प्रकीर्णकेशीं पाणिभ्यां संस्पृशन्तीं शिरोरुहान् ।
रूपेण वयसा कान्त्या शरीरावयवैस्तथा ॥ १.१०३.५० ॥
ਖਿੱਲਰੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੀ, ਰੂਪ, ਜਵਾਨੀ, ਕਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਸੀ)।
1.103.51
हावभावविलासैश्च लोचनाञ्चलविक्रियैः ।
श्रोणीभारेण मध्येन स्तनाभ्यामुरसा दृशा ॥ १.१०३.५१ ॥
ਹਾਵ, ਭਾਵ, ਵਿਲਾਸ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨਾਲ, ਕੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ, ਲੱਕ ਨਾਲ, ਛਾਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਰਸ (ਸੀਨੇ) ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ (ਉਹ ਮੋਹਕ ਸੀ)।
1.103.52
कवरीभरेण पादाभ्यामिङ्गितेन स्मितेन च ।
कोकिलालापसंल्लापैर्न्यक्कुर्वन्तीं त्रिलोकगाम् ॥ १.१०३.५२ ॥
ਵੇਣੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ, ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕੋਇਲ ਦੀ ਕੂਕ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੀਵਾਂ ਕਰਦੀ (ਉਹ)।
1.103.53
वाणीं च गिरिजां लक्ष्मीं योषितोन्याः सुराङ्गनाः ।
सा च शान्तनुमब्यागादलक्ष्मीमपकर्षती ॥ १.१०३.५३ ॥
ਵਾਣੀ, ਗਿਰਿਜਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਹੋਰ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਸੁਰਾਂਗਣਾਵਾਂ (ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਫਿੱਕੀਆਂ)। ਉਹ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਖਿੱਚਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਕੋਲ ਆਈ।
1.103.54
तां दृष्ट्वा हृष्टरोमाऽभूद्विस्मितो रूपसंपदा ।
पिबन्निव च नेत्राभ्यां नातृप्यत नराधिपः ॥ १.१०३.५४ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ; ਰੂਪ-ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਨਰਾਧਿਪ ਰੱਜਿਆ ਨਹੀਂ।
1.103.55
सा च दृष्ट्वैव राजानं विचरन्तं महाद्युतिम् ।
स्नेहादागतसौहार्दा नातृप्यत विलासिनी ॥ १.१०३.५५ ॥
ਮਹਾਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਚਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਸਨੇਹ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਲਾਸਿਨੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਾ ਹੋਈ।
1.103.56
गङ्गा कामेन राजानं प्रेक्षमाणा विलासिनी ।
चञ्चूर्यताग्रतस्तस्य किन्नरीवाप्सरोपमा ॥ १.१०३.५६ ॥
ਕਾਮ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ ਗੰਗਾ ਨਾਮ ਦੀ ਉਹ ਵਿਲਾਸਿਨੀ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਚੁਸਤੀ ਨਾਲ ਤੁਰੀ; ਕਿੰਨਰੀ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਵਰਗੀ ਸੀ।
1.103.57
दृष्ट्वा प्रहृष्टरूपोऽभूद्दर्शनादेव शान्तनुः ।
रूपेणातीत्य तिष्ठन्तीं सर्वा राजन्ययोषितः ॥ १.१०३.५७ ॥
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ; ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ। ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ।
1.103.58
तामुवाच ततो राजा सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा ।
देवी वा दानवी वा त्वं गन्धर्वी चाथवाऽप्सराः ॥ १.१०३.५८ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੋਮਲ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਦੇਵੀ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਦਾਨਵੀ, ਗੰਧਰਵੀ ਜਾਂ ਅਪਸਰਾ?'
1.103.59
यक्षी वा पन्नगी वाऽपि मानुषी वा सुमध्यमे ।
याऽसि काऽसि सुरप्रख्ये महिषी मे भवानघे ॥ १.१०३.५९ ॥
ਯਕਸ਼ੀ, ਨਾਗੀ, ਜਾਂ ਮਾਨੁਸੀ? ਹੇ ਸੁਮਧਯਮਾ। ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇਂ, ਹੇ ਦੇਵਤੁਲਯਾ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਹਿਸ਼ੀ ਬਣ।
1.103.60
त्वां गता हि मम प्रामा वसु यन्मेऽस्ति किंचन ।
याचे त्वां सुरगर्भाभे भार्या मे भव शोभने ॥ १.१०३.६० ॥
ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ ਉਹ ਸਭ ਤੇਰਾ ਹੈ। ਦੇਵਗਰਭ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ।