ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.103.1
ततः प्रतीपो राजाऽऽसीत्सर्वभूतहितः सदा ।
निषसाद समा बह्वीर्गङ्गाद्वारगतो जपन् ॥ १.१०३.१ ॥
ତାପରେ ରାଜା ପ୍ରତୀପ ସର୍ବଭୂତଙ୍କର ସଦା ହିତକାରୀ ଥିଲେ। ଗଙ୍ଗାଦ୍ବାରକୁ ଯାଇ ସେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଜପ କରି ବସିଲେ।
1.103.2
तस्य रूपगुणोपेता गङ्गा स्त्रीरूपधारिणी ।
उत्तीर्य सलिलात्तस्माल्लोभनीयतमाकृतिः ॥ १.१०३.२ ॥
ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଗଙ୍ଗା ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧରି ସେହି ଜଳରୁ ଉଠିଲେ; ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଅତି ମନୋହାରୀ ଥିଲା।
1.103.3
अधीयानस्य राजर्षेर्दिव्यरूपा मनस्विनी ।
दक्षिणं शालसङ्काशमूरुं भेजे शुभानना ॥ १.१०३.३ ॥
ଜପ କରୁଥିବା ସେହି ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ଶାଳ ବୃକ୍ଷ ସଦୃଶ ଡାହାଣ ଊରୁରେ ଦିବ୍ୟରୂପା, ମନସ୍ବିନୀ, ଶୁଭାନନା ସେହି ନାରୀ ବସିଲେ।
1.103.4
प्रतीपस्तु महीपालस्तामुवाच यशस्विनीम् ।
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो धर्मनिश्चयतत्त्ववित्।
करोमि किं ते कल्याणि प्रियं यत्तेऽभिकाङ्क्षितम् ॥ १.१०३.४ ॥
ମାତ୍ର ରାଜା ପ୍ରତୀପ ସେହି ଯଶସ୍ବିନୀଙ୍କୁ କହିଲେ—ବାକ୍ୟଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମନିଶ୍ଚୟର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ: “ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ଚାହୁଁଥିବା କେଉଁ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ କରିବି?”
1.103.5
त्वामहं कामये राजन्भजमानां भजस्व माम् ।
त्यागः कामवतीनां हि स्त्रीणां सद्भिर्विगर्हितः ॥ १.१०३.५ ॥
“ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ତୁମକୁ ଭଜୁଥିବା ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। କାମନାବତୀ ନାରୀଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ।”
1.103.6
नाहं परस्त्रियं कामाद्गच्छेदं वरवर्णिनि ।
न चासवर्णां कल्याणि धर्म्यमेतद्धि मे व्रतम् ॥ १.१०३.६ ॥
“ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠବର୍ଣ୍ଣା, ମୁଁ କାମବଶରେ ପରସ୍ତ୍ରୀ ନିକଟକୁ ଯିବି ନାହିଁ; ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଅସବର୍ଣ୍ଣା ନାରୀ ନିକଟକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ମୋର ଧର୍ମସଙ୍ଗତ ବ୍ରତ।”
1.103.7
यः स्वदारान्परित्यज्य पारक्यां सेवते स्त्रियम् ।
निरयान्नैव मुच्यते यावदाभूतसंप्लवम् ॥ १.१०३.७ ॥
ଯିଏ ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ପରସ୍ତ୍ରୀ ସେବନ କରେ, ସେ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
1.103.8
नाश्रेयस्यस्मि नागम्या न वक्तव्या च कर्हिचित् ।
भजन्तीं भज मां राजन्दिव्यां कन्यां वरस्त्रियम् ॥ १.१०३.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଅଶୁଭା ନୁହେଁ, ଅଗମ୍ୟା ନୁହେଁ, କଦାପି ନ କହିବାଯୋଗ୍ୟା ନୁହେଁ। ତୁମ ପ୍ରତି ଆସୁଥିବା ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା, ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।
1.103.9
त्वया निवृत्तमेतत्तु यन्मां चोदयसि प्रियम् ।
अन्यथा प्रतिपन्नं मां नाशयेद्धर्मविप्लवः ॥ १.१०३.९ ॥
ତୁମେ ମୋତେ ଯାହା ପ୍ରିୟ ତାହା ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ କରୁଛ; ତାହା ତୁମକୁ ହିଁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ହେବ। ନହେଲେ ଧର୍ମର ବିପ୍ଲବ ମୋତେ ନଷ୍ଟ କରିବ।
1.103.10
प्राप्य दक्षिणमूरुं मे त्वमाश्लिष्टा वराङ्गने ।
अपत्यानां स्नुषाणां च भीरु विद्ध्येतदासनम् ॥ १.१०३.१० ॥
ହେ ବରାଙ୍ଗନେ, ମୋ ଡାହାଣ ଊରୁ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ତୁମେ ଆଲିଙ୍ଗିତ ହୋଇଛ। ହେ ଭୀରୁ, ଏହାକୁ ସନ୍ତାନ ଓ ପୁତ୍ରବଧୂଙ୍କ ଆସନ ବୋଲି ଜାଣ।
1.103.11
सव्योरुः कामिनीभोग्यस्त्वया स च विवर्जितः ।
तस्मादहं नाचरिष्ये त्वयि कामं वराङ्गने ॥ १.१०३.११ ॥
ବାମ ଊରୁ କାମୀର ଭୋଗ ଯୋଗ୍ୟ; ତୁମେ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛ। ତେଣୁ ହେ ବରାଙ୍ଗନେ, ମୁଁ କାମବଶରେ ତୁମ ପ୍ରତି କିଛି କରିବି ନାହିଁ।
1.103.12
स्नुषा मे भव सुश्रोणि पुत्रार्थं त्वां वृणोम्यहम् ।
स्नुषापक्षं हि वामोरु त्वमागम्य समाश्रिता ॥ १.१०३.१२ ॥
ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି, ମୋର ପୁତ୍ରବଧୂ ହୁଅ; ପୁତ୍ର ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବରଣ କରୁଛି। ହେ ସୁନ୍ଦର ଊରୁବିଶିଷ୍ଟା, ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ପୁତ୍ରବଧୂ ପକ୍ଷରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛ।
1.103.13
एवमप्यस्तु धर्मज्ञ संयुज्येयं सुतेन ते ।
त्वद्भक्त्या तु भजिष्यामि प्रख्यातं भारतं कुलम् ॥ १.१०३.१३ ॥
ଏପରି ହେଉ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ। ମୁଁ ତୁମ ପୁତ୍ର ସହିତ ମିଳିତ ହେବି; ତୁମ ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଭରତ କୁଳକୁ ସମ୍ମାନିତ କରିବି।
1.103.14
पृथिव्यां पार्थिवा ये च तेषां यूयं परायणम् ।
गुणा न हि मया शक्या वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ १.१०३.१४ ॥
ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନଙ୍କର ତୁମେ ହିଁ ପରମ ଆଶ୍ରୟ। ତୁମର ଗୁଣ ଶହେ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିପାରିବି ନାହିଁ।
1.103.15
कुलस्य ये वः प्रथितास्तत्साधुत्वमथोत्तमम् ।
समयेनेह धर्मज्ञ आचरेयं च यद्विभो ॥ १.१०३.१५ ॥
ତୁମ କୁଳର ଯେଉଁ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଗୁଣ, ତାହା ହିଁ ଉତ୍ତମ ସାଧୁତା। ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ହେ ବିଭୋ, ଚୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ସେହିପରି ଆଚରଣ କରିବି।
1.103.16
तत्सर्वमेव पुत्रस्ते न मीमांसेत कर्हिचित् ।
एवं वसन्ती पुत्रे ते वर्धयिष्याम्यहं रतिम् ॥ १.१०३.१६ ॥
ତୁମ ପୁତ୍ର ଏସବୁ କେବେ ହେଁ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ତୁମ ପୁତ୍ର ସହିତ ବାସ କରି ମୁଁ ତାହାର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇବି।
1.103.17
पुत्रैः पुण्यैः प्रियैश्चैव स्वर्गं प्राप्स्यति ते सुतः ।
तथेत्युक्त्वा तु सा राजंस्तत्रैवान्तरधीयत।
अदृश्या राजसिंहस्य पश्यतः साऽभवत्तदा ॥ १.१०३.१७ ॥
ତୁମ ପୁତ୍ର ପୁଣ୍ୟବାନ ଓ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବ। ହେ ରାଜନ୍, "ତଥାସ୍ତୁ" କହି ସେ ସେଠାରେ ହିଁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଗଲେ। ରାଜସିଂହ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେ ସେତେବେଳେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
1.103.18
पुत्रजन्म प्रतीक्षन्वै स राजा तदधारयत् ।
एतस्मिन्नेव काले तु प्रतीपः क्षत्रियर्षभः ॥ १.१०३.१८ ॥
ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ସେ ରାଜା ସେହି ବାକ୍ୟ ମନରେ ଧାରଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତୀପ।
1.103.19
तपस्तेपे सुतस्यार्थे सभार्यः कुरुनन्दन ।
प्रतीपस्य तु भार्यायां गर्भः श्रीमानवर्धत ॥ १.१०३.१९ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ପୁତ୍ର ପାଇଁ ସେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ତପସ୍ୟା କଲେ। ପ୍ରତୀପଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗର୍ଭ ବଢ଼ିଲା।
1.103.20
श्रिया परमया युक्तः शरच्छुक्ले यथा शशी ।
ततस्तु दशमे मासि प्राजायत रविप्रभम् ॥ १.१०३.२० ॥
ଶରତ ଋତୁର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ପରମ ଶୋଭାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦଶମ ମାସରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
1.103.21
कुमारं देवगर्भाभं प्रतीपमहिषी तदा ।
तयोः समभवत्पुत्रो वृद्धयोः स महाभिषक् ॥ १.१०३.२१ ॥
ସେତେବେଳେ ପ୍ରତୀପଙ୍କ ପ୍ରଧାନା ରାଣୀ ଦେବଗର୍ଭ ସମାନ କୁମାରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେହି ବୃଦ୍ଧ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାବୈଦ୍ୟ ହେଲେ।
1.103.22
शान्तस्य जज्ञे सन्तानस्तस्मादासीत्स शान्तनुः ।
तस्य जातस्य कृत्यानि प्रतीपोऽकारयत्प्रभुः ॥ १.१०३.२२ ॥
ଶାନ୍ତଙ୍କଠାରୁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମିଲା; ସେଥିରୁ ସେ ଶାନ୍ତନୁ ହେଲେ। ଜାତ ସେହି ପୁତ୍ରର ସଂସ୍କାର ସମର୍ଥ ପ୍ରତୀପ କରାଇଲେ।
1.103.23
जातकर्मादि विप्रेण वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा ।
नामकर्म च विप्रास्तु चक्रुः परमसत्कृतम् ॥ १.१०३.२३ ॥
ସେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦୋକ୍ତ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଜାତକର୍ମ ଆଦି ସଂସ୍କାର କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପରମ ସତ୍କାରରେ ନାମକରଣ ସଂସ୍କାରମଧ୍ୟ କଲେ।
1.103.24
शान्तनोरवनीपाल वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा ।
ततः संवर्धितो राजा शान्तनुर्लोकधार्मिकः ॥ १.१०३.२४ ॥
ହେ ଅବନୀପାଳ, ସେତେବେଳେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କର ବେଦୋକ୍ତ କର୍ମ ହେଲା। ତା'ପରେ ପାଳିତ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ଲୋକଧାର୍ମିକ ହେଲେ।
1.103.25
स तु लेभे परां निष्ठां प्राप्य धर्मभृतां वरः ।
धनुर्वेदे च वेदे च गतिं स परमा गतः ॥ १.१०३.२५ ॥
ଧର୍ମଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ପରମ ନିପୁଣତା ଲାଭ କଲେ; ଧନୁର୍ବେଦ ଓ ବେଦରେ ସେ ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
1.103.26
यौवनं चापि संप्राप्तः कुमारो वदतां वरः ।
संस्मरंश्चाक्षयाँल्लोकान्विजातान्स्वेन कर्मणा ॥ १.१०३.२६ ॥
ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ ସେ କୁମାର ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ; ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଲବ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରି।
1.103.27
पुण्यकर्मकृदेवासीच्छान्तनुः कुरुसत्तमः ।
प्रतीपः शान्तनुं पुत्रं यौवनस्थं ततोऽन्वशात् ॥ १.१०३.२७ ॥
ଶାନ୍ତନୁ ପୁଣ୍ୟକର୍ମକାରୀ ଏବଂ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ତହିଁ ପ୍ରତୀପ ଯୌବନସ୍ଥ ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
1.103.28
पुरा स्त्री मां समभ्यागाच्छान्तनो भूतये तव ।
त्वामाव्रजेद्यदि रहः सा पुत्र वरवर्णिनी ॥ १.१०३.२८ ॥
ହେ ଶାନ୍ତନୁ, ପୂର୍ବରୁ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ। ହେ ପୁତ୍ର, ସେଇ ସୁନ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣା ଯଦି ଏକାନ୍ତରେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି।
1.103.29
कामयानाऽभिरूपाढ्या दिव्यस्त्री पुत्रकाम्यया ।
सा त्वया नानुयोक्तव्या कासि कस्यासि चाङ्गने ॥ १.१०३.२९ ॥
କାମନାଯୁକ୍ତା, ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ସେ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁତ୍ରକାମନାରେ ଆସନ୍ତି। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ 'ତୁମେ କିଏ? କାହାର?' ବୋଲି ପଚାରିବ ନାହିଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
1.103.30
यच्च कुर्यान्न तत्कर्म सा प्रष्टव्या त्वयाऽनघ ।
सन्नियोगाद्भजन्तीं तां भजेथा इत्युवाच तम् ॥ १.१०३.३० ॥
ସେ ଯାହା କରୁ, ସେଇ କର୍ମ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିବ ନାହିଁ, ହେ ନିଷ୍ପାପ। ନିଯୋଗରୁ ଆସିଥିବା ସେହି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସେବା କର, ଏହା ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.103.31
एवं संदिश्य तनयं प्रतीपः शान्तनुं तदा ।
स्वे च राज्येऽभिषिच्यैनं वनं राजा विवेश ह ॥ १.१०३.३१ ॥
ଏହିପରି ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି, ରାଜା ପ୍ରତୀପ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
1.103.32
स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजसमद्युतिः ।
बभूव सर्वलोकस्य सत्यवागिति संमतः ॥ १.१०३.३२ ॥
ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ସମଗ୍ର ଲୋକରେ ସତ୍ୟବାଦୀ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
1.103.33
पीनस्कन्धो महाबाहुर्मत्तवारणविक्रमः ।
अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः ॥ १.१०३.३३ ॥
ପ୍ରଶସ୍ତ କାନ୍ଧ ଓ ବିଶାଳ ବାହୁଯୁକ୍ତ, ମତ୍ତ ହସ୍ତୀ ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ, ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ଥିଲେ।
1.103.34
अमात्यलक्षणोपेतः क्षत्रधर्मविशेषवित् ।
वशे चक्रे महीमेको विजित्य वसुधाधिपान् ॥ १.१०३.३४ ॥
ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମର ବିଶେଷ ନିୟମ ଜାଣିଥିବା ସେ ଏକାକୀ ଭୂପତିମାନଙ୍କୁ ଜିତି ପୃଥିବୀକୁ ନିଜ ବଶରେ ଆଣିଲେ।
1.103.35
वेदानागमयत्कृत्स्नान्राजधर्मांश्च सर्वशः ।
ईजे च बहुभिः सत्रैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ १.१०३.३५ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ରାଜଧର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଇଲେ; ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ ବହୁ ସତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜନ କଲେ।
1.103.36
तर्पयामास विप्रांश्च वेदाध्ययनकोविदान् ।
रत्नैरुच्चावचैर्गोभिर्ग्रामैरश्वैर्धनैरपि ॥ १.१०३.३६ ॥
ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ନିପୁଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସେ ବିବିଧ ରତ୍ନ, ଗାଈ, ଗ୍ରାମ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଧନ ଦ୍ୱାରା ପରିତୃପ୍ତ କଲେ।
1.103.37
वयोरूपेण संपन्नः पौरुषेण बलेन च ।
ऐश्वर्येण प्रतापेन विक्रमेण धनेन च ॥ १.१०३.३७ ॥
ସେ ବୟସ ଓ ରୂପରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ; ପୌରୁଷ ଓ ବଳରେ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରତାପ, ବିକ୍ରମ ଓ ଧନରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ।
1.103.38
वर्तमानश्च सत्येन सर्वधर्मविशारदः ।
तं महीपं महीपाला राजराजमकुर्वत ॥ १.१०३.३८ ॥
ସେ ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ଓ ସବୁ ଧର୍ମରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ; ସେହି ମହୀପତିଙ୍କୁ ରାଜାମାନେ ରାଜରାଜ କଲେ।
1.103.39
वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्नप्रबोधाः ।
श्रिया भरतशार्दूल समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०३.३९ ॥
ହେ ଭରତଶାର୍ଦ୍ଦୂଳ, ଶୋକ, ଭୟ ଓ ପୀଡ଼ାରୁ ମୁକ୍ତ, ସୁଖରେ ଶୋଇ ସୁଖରେ ଜାଗିଥିବା ଭୂପାଳମାନେ ଶ୍ରୀରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
1.103.40
नियमैः सर्ववर्णानां ब्रह्मोत्तरमवर्तत ।
ब्राह्मणाभिमुखं क्षत्रं क्षत्रियाभिमुखा विशः ॥ १.१०३.४० ॥
ସବୁ ବର୍ଣ୍ଣର ନିୟମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ରଣୀ ରହିଲେ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଓ ବିଶମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଉନ୍ମୁଖ ଥିଲେ।
1.103.41
ब्रह्मक्षत्रानुकूलांश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः ।
एवं पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् ॥ १.१०३.४१ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଅନୁକୂଳ ହୋଇ ଶୂଦ୍ର ଓ ବିଶମାନେ ସେବା କଲେ; ସେହିପରି ପଶୁ, ବରାହ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ।
1.103.42
शान्तनावथ राज्यस्थे नावर्तत वृथा वधः ।
असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम् ॥ १.१०३.४२ ॥
ଶାନ୍ତନୁ ରାଜ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ ବୃଥା ବଧ ହୁଏ ନାହିଁ; ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଯୋନିରେ ଥିବା ଦୁଃଖୀ ଓ ଅନାଥ ଜୀବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ।
1.103.43
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता ।
स हस्तिनाम्नि धर्मात्मा विहरन्कुरुनन्दनः ॥ १.१०३.४३ ॥
ସେ ହିଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପିତା ହେଲେ। ହସ୍ତିନ୍ ନାମକ ସେଇ ଧର୍ମାତ୍ମା କୁରୁନନ୍ଦନ ବିହାର କରୁଥିବାବେଳେ।
1.103.44
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुना च समो बले ।
अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१०३.४४ ॥
ତେଜରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଥିଲେ, ବଳରେ ପବନ ସମାନ। କ୍ରୋଧରେ ଯମ ସଦୃଶ, କ୍ଷମାରେ ପୃଥିବୀ ସମାନ।
1.103.45
बभूव राजा सुमतिः प्रजानां सत्यविक्रमः ।
स वनेषु च रम्येषु शैलप्रस्रवणेषु च ॥ १.१०३.४५ ॥
ସେ ରାଜା ହେଲେ, ସୁମତି, ପ୍ରଜାଙ୍କ ସତ୍ୟବିକ୍ରମୀ। ସେ ରମଣୀୟ ବନରେ ଓ ପର୍ବତୀୟ ଝରଣା ପାଖରେ ମଧ୍ୟ।
1.103.46
चचार मृगयाशीलः शान्तनुर्वनगोचरः ।
स मृगान्महिषांश्चैव विनिघ्नन्राजसत्तमः ॥ १.१०३.४६ ॥
ମୃଗୟାପ୍ରିୟ ଶାନ୍ତନୁ ବନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ। ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ହରିଣ ଓ ମହିଷ ବଧ କରିବାବେଳେ।
1.103.47
गङ्गामनु चचारैकः सिद्धचारणसेविताम् ।
स कदाचिन्महाराज ददर्श परमां स्त्रियम् ॥ १.१०३.४७ ॥
ସିଦ୍ଧ-ଚାରଣ ସେବିତ ଗଙ୍ଗାର କୂଳରେ ସେ ଏକାକୀ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ। ଦିନେ, ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଏକ ପରମା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.103.48
जाज्वल्यमानां वपुषा साक्षाच्छ्रियमिवापराम् ।
सर्वानवद्यां सुदतीं दिव्याभरणभूषिताम् ॥ १.१०३.४८ ॥
ଶରୀରରେ ଝଲମଲ କରୁଥିବା, ଯେମିତି ସାକ୍ଷାତ୍ ଆଉ ଏକ ଶ୍ରୀ। ସର୍ବଗୁଣରେ ନିର୍ଦୋଷ, ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତବାଲୀ, ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତା।
1.103.49
सूक्ष्माम्बरधरामेकां पद्मोदरसमप्रभाम् ।
स्नातगात्रां धौतवस्त्रां गङ्गातीररुहे वने ॥ १.१०३.४९ ॥
ସେ ଏକାକିନୀ, ପତଳା ବସ୍ତ୍ର ପରିହିତା, ପଦ୍ମର ଭିତର ପାଖ ଦଳ ପରି ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତା, ସ୍ନାତ ଶରୀର ଓ ଧୋଇ ବସ୍ତ୍ର ସହ, ଗଙ୍ଗାତୀରରେ ଜନ୍ମିଥିବା ବନରେ ଥିଲେ।
1.103.50
प्रकीर्णकेशीं पाणिभ्यां संस्पृशन्तीं शिरोरुहान् ।
रूपेण वयसा कान्त्या शरीरावयवैस्तथा ॥ १.१०३.५० ॥
ବିଖରା କେଶରେ, ଦୁଇ ହାତରେ ମୁଣ୍ଡର କେଶ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା, ରୂପ, ଯୌବନ, କାନ୍ତି ଓ ଶରୀରାଙ୍ଗ ସହିତ (ସେ ଥିଲେ)।
1.103.51
हावभावविलासैश्च लोचनाञ्चलविक्रियैः ।
श्रोणीभारेण मध्येन स्तनाभ्यामुरसा दृशा ॥ १.१०३.५१ ॥
ହାବ, ଭାବ, ବିଳାସ ଓ ଆଖିର କୋଣର ଚଞ୍ଚଳ ଗତିରେ, ନିତମ୍ବ ଭାରରେ, କଟିରେ, ସ୍ତନରେ, ବକ୍ଷରେ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ (ସେ ମୋହିନୀ ଥିଲେ)।
1.103.52
कवरीभरेण पादाभ्यामिङ्गितेन स्मितेन च ।
कोकिलालापसंल्लापैर्न्यक्कुर्वन्तीं त्रिलोकगाम् ॥ १.१०३.५२ ॥
କବରୀ ଭାରରେ, ପାଦରେ, ସଙ୍କେତରେ, ହସରେ ଓ କୋକିଳ ଡାକ ପରି ମଧୁର କଥାରେ, ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଚରଣକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଖାଟ କରୁଥିବା (ସେ)।
1.103.53
वाणीं च गिरिजां लक्ष्मीं योषितोन्याः सुराङ्गनाः ।
सा च शान्तनुमब्यागादलक्ष्मीमपकर्षती ॥ १.१०३.५३ ॥
ବାଣୀ, ଗିରିଜା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ, ସୁରାଙ୍ଗନା (ସମସ୍ତେ ତା ସମ୍ମୁଖରେ ମଳିନ)। ସେ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ଦୂରକୁ ଟାଣୁଥିବା ପରି ଶାନ୍ତନୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
1.103.54
तां दृष्ट्वा हृष्टरोमाऽभूद्विस्मितो रूपसंपदा ।
पिबन्निव च नेत्राभ्यां नातृप्यत नराधिपः ॥ १.१०३.५४ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜାଙ୍କ ରୋମ ଉଠିଗଲା; ରୂପସମ୍ପଦରେ ସେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ। ଆଖିରେ ଯେପରି ପାନ କରୁଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ନରାଧିପ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ।
1.103.55
सा च दृष्ट्वैव राजानं विचरन्तं महाद्युतिम् ।
स्नेहादागतसौहार्दा नातृप्यत विलासिनी ॥ १.१०३.५५ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାଜା ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଦେଖି ମଧ୍ୟ, ସ୍ନେହରୁ ଜାତ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ ସହିତ ସେ ବିଳାସିନୀ ତୃପ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ।
1.103.56
गङ्गा कामेन राजानं प्रेक्षमाणा विलासिनी ।
चञ्चूर्यताग्रतस्तस्य किन्नरीवाप्सरोपमा ॥ १.१०३.५६ ॥
କାମରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିବା ଗଙ୍ଗା ନାମକ ସେହି ବିଳାସିନୀ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଚଞ୍ଚଳ ଗତିରେ ଚାଲିଲା; କିନ୍ନରୀ ଓ ଅପ୍ସରା ପରି ଥିଲା।
1.103.57
दृष्ट्वा प्रहृष्टरूपोऽभूद्दर्शनादेव शान्तनुः ।
रूपेणातीत्य तिष्ठन्तीं सर्वा राजन्ययोषितः ॥ १.१०३.५७ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶାନ୍ତନୁ ଆନନ୍ଦରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ; ସେହି ଦର୍ଶନରୁ ହିଁ। ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଛିଡ଼ା ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କୁ।
1.103.58
तामुवाच ततो राजा सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा ।
देवी वा दानवी वा त्वं गन्धर्वी चाथवाऽप्सराः ॥ १.१०३.५८ ॥
ତେବେ ରାଜା କୋମଳ ବାଣୀରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଦେବୀ, ନା ଦାନବୀ, ନା ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ନା ଅପ୍ସରା?'
1.103.59
यक्षी वा पन्नगी वाऽपि मानुषी वा सुमध्यमे ।
याऽसि काऽसि सुरप्रख्ये महिषी मे भवानघे ॥ १.१०३.५९ ॥
ଯକ୍ଷୀ, ନାଗୀ, ନା ମାନୁଷୀ? ହେ ସୁମଧ୍ୟମା। ତୁମେ ଯେ କେହି ହୁଅ, ହେ ଦେବତୁଲ୍ୟା, ହେ ନିଷ୍ପାପା, ତୁମେ ମୋର ମହିଷୀ ହୁଅ।
1.103.60
त्वां गता हि मम प्रामा वसु यन्मेऽस्ति किंचन ।
याचे त्वां सुरगर्भाभे भार्या मे भव शोभने ॥ १.१०३.६० ॥
ତୁମକୁ ମୁଁ ଚାହୁଁଛି; ମୋର ଧନ, ମୋ ପାଖରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି ସବୁ ତୁମର। ଦେବଗର୍ଭ ପରି ଦୀପ୍ତିମତୀ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଯାଚିବି; ହେ ଶୋଭନେ, ତୁମେ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହୁଅ।