महाभारत · अध्याय 1.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.103.1
ततः प्रतीपो राजाऽऽसीत्सर्वभूतहितः सदा ।
निषसाद समा बह्वीर्गङ्गाद्वारगतो जपन् ॥ १.१०३.१ ॥
तेव्हा राजा प्रतीप हा सर्व प्राण्यांचा सदैव हितकर्ता होता. गंगाद्वारी जाऊन तो अनेक वर्षे जप करीत बसला.
1.103.2
तस्य रूपगुणोपेता गङ्गा स्त्रीरूपधारिणी ।
उत्तीर्य सलिलात्तस्माल्लोभनीयतमाकृतिः ॥ १.१०३.२ ॥
रूपगुणांनी युक्त गंगा स्त्रीरूप धारण करून त्या पाण्यातून वर आली; तिची आकृती अत्यंत मोहक होती.
1.103.3
अधीयानस्य राजर्षेर्दिव्यरूपा मनस्विनी ।
दक्षिणं शालसङ्काशमूरुं भेजे शुभानना ॥ १.१०३.३ ॥
जप करणाऱ्या त्या राजर्षीच्या शालवृक्षासारख्या उजव्या मांडीवर दिव्य रूपाची, मनस्विनी, शुभमुखी स्त्री बसली.
1.103.4
प्रतीपस्तु महीपालस्तामुवाच यशस्विनीम् ।
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो धर्मनिश्चयतत्त्ववित्।
करोमि किं ते कल्याणि प्रियं यत्तेऽभिकाङ्क्षितम् ॥ १.१०३.४ ॥
पण राजा प्रतीप त्या यशस्विनीला म्हणाला—वाक्यज्ञांत श्रेष्ठ, धर्मनिश्चयाचे तत्त्व जाणणारा: “हे कल्याणी, तुला हवे असलेले कोणते प्रिय कार्य मी करू?”
1.103.5
त्वामहं कामये राजन्भजमानां भजस्व माम् ।
त्यागः कामवतीनां हि स्त्रीणां सद्भिर्विगर्हितः ॥ १.१०३.५ ॥
“हे राजा, मी तुझी इच्छा करते; तुझी आश्रित असलेल्या मला स्वीकार. कामेच्छा असणाऱ्या स्त्रियांचा त्याग सज्जनांकडून निंदित आहे.”
1.103.6
नाहं परस्त्रियं कामाद्गच्छेदं वरवर्णिनि ।
न चासवर्णां कल्याणि धर्म्यमेतद्धि मे व्रतम् ॥ १.१०३.६ ॥
“हे श्रेष्ठवर्णी, मी कामवासनेने परस्त्रीकडे जाणार नाही; हे कल्याणी, असवर्ण स्त्रीकडेही जाणार नाही; हेच माझे धर्मानुकूल व्रत आहे.”
1.103.7
यः स्वदारान्परित्यज्य पारक्यां सेवते स्त्रियम् ।
निरयान्नैव मुच्यते यावदाभूतसंप्लवम् ॥ १.१०३.७ ॥
जो आपल्या पत्नींचा त्याग करून परस्त्रीची सेवा करतो, तो प्रलयापर्यंतही नरकातून सुटत नाही.
1.103.8
नाश्रेयस्यस्मि नागम्या न वक्तव्या च कर्हिचित् ।
भजन्तीं भज मां राजन्दिव्यां कन्यां वरस्त्रियम् ॥ १.१०३.८ ॥
हे राजा, मी अशुभ नाही, अगम्य नाही, कधीही न बोलण्यायोग्य नाही. तुझ्याकडे येत असलेली दिव्य कन्या, श्रेष्ठ स्त्री, अशा मला स्वीकार.
1.103.9
त्वया निवृत्तमेतत्तु यन्मां चोदयसि प्रियम् ।
अन्यथा प्रतिपन्नं मां नाशयेद्धर्मविप्लवः ॥ १.१०३.९ ॥
तू मला जे प्रिय आहे त्याकडे प्रवृत्त करीत आहेस; ते तूच सोडले पाहिजेस. अन्यथा धर्माचा विप्लव मला नष्ट करील.
1.103.10
प्राप्य दक्षिणमूरुं मे त्वमाश्लिष्टा वराङ्गने ।
अपत्यानां स्नुषाणां च भीरु विद्ध्येतदासनम् ॥ १.१०३.१० ॥
हे वरांगने, माझ्या उजव्या मांडीपर्यंत पोहोचून तू आलिंगिली गेली आहेस. हे भीरू, हे संतान आणि सुनांचे आसन आहे असे जाण.
1.103.11
सव्योरुः कामिनीभोग्यस्त्वया स च विवर्जितः ।
तस्मादहं नाचरिष्ये त्वयि कामं वराङ्गने ॥ १.१०३.११ ॥
डावी मांडी कामुकाच्या भोगास योग्य आहे; ती तू नाकारलीस. म्हणून हे वरांगने, मी कामवासनेने तुझ्याशी काहीच करणार नाही.
1.103.12
स्नुषा मे भव सुश्रोणि पुत्रार्थं त्वां वृणोम्यहम् ।
स्नुषापक्षं हि वामोरु त्वमागम्य समाश्रिता ॥ १.१०३.१२ ॥
हे सुश्रोणि, माझी सून हो; पुत्रासाठी मी तुला निवडतो. हे सुंदर मांड्यांच्या स्त्री, तू माझ्याकडे येऊन सुनेच्या पक्षाचा आश्रय घेतला आहेस.
1.103.13
एवमप्यस्तु धर्मज्ञ संयुज्येयं सुतेन ते ।
त्वद्भक्त्या तु भजिष्यामि प्रख्यातं भारतं कुलम् ॥ १.१०३.१३ ॥
तसेच होवो, हे धर्मज्ञा. मी तुझ्या पुत्राशी संयुक्त होईन; तुझ्या भक्तीने मी प्रख्यात भरतकुलाचा सन्मान करीन.
1.103.14
पृथिव्यां पार्थिवा ये च तेषां यूयं परायणम् ।
गुणा न हि मया शक्या वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ १.१०३.१४ ॥
पृथ्वीवरील राजांचे तुम्हीच परम आश्रय आहात. तुमचे गुण शंभर वर्षांतही मला सांगता येणार नाहीत.
1.103.15
कुलस्य ये वः प्रथितास्तत्साधुत्वमथोत्तमम् ।
समयेनेह धर्मज्ञ आचरेयं च यद्विभो ॥ १.१०३.१५ ॥
तुमच्या कुलातील जे प्रसिद्ध गुण आहेत, तीच उत्तम साधुता आहे. हे धर्मज्ञा, हे विभो, कराराप्रमाणे मी येथे तसेच आचरण करीन.
1.103.16
तत्सर्वमेव पुत्रस्ते न मीमांसेत कर्हिचित् ।
एवं वसन्ती पुत्रे ते वर्धयिष्याम्यहं रतिम् ॥ १.१०३.१६ ॥
तुझ्या पुत्राने हे सर्व कधीही शंका घेऊ नये. अशा प्रकारे तुझ्या पुत्राबरोबर राहून मी त्याचा आनंद वाढवीन.
1.103.17
पुत्रैः पुण्यैः प्रियैश्चैव स्वर्गं प्राप्स्यति ते सुतः ।
तथेत्युक्त्वा तु सा राजंस्तत्रैवान्तरधीयत।
अदृश्या राजसिंहस्य पश्यतः साऽभवत्तदा ॥ १.१०३.१७ ॥
तुझा पुत्र पुण्यवान व प्रिय पुत्रांसह स्वर्गाला प्राप्त करील. हे राजा, "तसेच होवो" असे म्हणून ती तिथेच अंतर्धान पावली. राजसिंह पाहत असतानाच त्या वेळी ती अदृश्य झाली.
1.103.18
पुत्रजन्म प्रतीक्षन्वै स राजा तदधारयत् ।
एतस्मिन्नेव काले तु प्रतीपः क्षत्रियर्षभः ॥ १.१०३.१८ ॥
पुत्रजन्माची प्रतीक्षा करीत त्या राजाने ते वचन मनात धरले. याच काळात क्षत्रियश्रेष्ठ प्रतीप.
1.103.19
तपस्तेपे सुतस्यार्थे सभार्यः कुरुनन्दन ।
प्रतीपस्य तु भार्यायां गर्भः श्रीमानवर्धत ॥ १.१०३.१९ ॥
हे कुरुनंदन, पुत्राच्या प्राप्तीसाठी त्याने पत्नीसह तप केले. प्रतीपाच्या पत्नीच्या गर्भात तो तेजस्वी गर्भ वाढू लागला.
1.103.20
श्रिया परमया युक्तः शरच्छुक्ले यथा शशी ।
ततस्तु दशमे मासि प्राजायत रविप्रभम् ॥ १.१०३.२० ॥
शरद ऋतूतील शुक्ल पक्षातील चंद्राप्रमाणे परम शोभेने युक्त होऊन दहाव्या महिन्यात सूर्यासारख्या तेजाचा पुत्र जन्मला.
1.103.21
कुमारं देवगर्भाभं प्रतीपमहिषी तदा ।
तयोः समभवत्पुत्रो वृद्धयोः स महाभिषक् ॥ १.१०३.२१ ॥
तेव्हा प्रतीपाच्या प्रधान राणीने देवगर्भासारख्या कुमाराला जन्म दिला. त्या वृद्ध दांपत्याचा तो पुत्र महान वैद्य झाला.
1.103.22
शान्तस्य जज्ञे सन्तानस्तस्मादासीत्स शान्तनुः ।
तस्य जातस्य कृत्यानि प्रतीपोऽकारयत्प्रभुः ॥ १.१०३.२२ ॥
शांतापासून संतती झाली; त्यामुळे तो शंतनू झाला. जन्मलेल्या त्या पुत्राचे संस्कार समर्थ प्रतीपाने करविले.
1.103.23
जातकर्मादि विप्रेण वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा ।
नामकर्म च विप्रास्तु चक्रुः परमसत्कृतम् ॥ १.१०३.२३ ॥
तेव्हा ब्राह्मणाने वेदोक्त कर्मांनी जातकर्म आदी संस्कार केले. ब्राह्मणांनी परम सत्काराने नामकरणही केले.
1.103.24
शान्तनोरवनीपाल वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा ।
ततः संवर्धितो राजा शान्तनुर्लोकधार्मिकः ॥ १.१०३.२४ ॥
हे अवनीपाला, तेव्हा शंतनूचे वेदोक्त कर्म झाले. नंतर संवर्धित झालेला राजा शंतनू लोकधार्मिक झाला.
1.103.25
स तु लेभे परां निष्ठां प्राप्य धर्मभृतां वरः ।
धनुर्वेदे च वेदे च गतिं स परमा गतः ॥ १.१०३.२५ ॥
धर्मधारकांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याने परम निपुणता मिळवली; धनुर्वेद आणि वेद यांत त्याने परम गती प्राप्त केली.
1.103.26
यौवनं चापि संप्राप्तः कुमारो वदतां वरः ।
संस्मरंश्चाक्षयाँल्लोकान्विजातान्स्वेन कर्मणा ॥ १.१०३.२६ ॥
यौवन प्राप्त झालेला तो कुमार वक्त्यांत श्रेष्ठ होता; स्वकर्माने मिळालेल्या अक्षय लोकांचे स्मरण करीत.
1.103.27
पुण्यकर्मकृदेवासीच्छान्तनुः कुरुसत्तमः ।
प्रतीपः शान्तनुं पुत्रं यौवनस्थं ततोऽन्वशात् ॥ १.१०३.२७ ॥
शंतनू पुण्यकर्म करणारा आणि कुरुश्रेष्ठ होता. तेव्हा प्रतीपाने यौवनात असलेल्या पुत्र शंतनूला उपदेश केला.
1.103.28
पुरा स्त्री मां समभ्यागाच्छान्तनो भूतये तव ।
त्वामाव्रजेद्यदि रहः सा पुत्र वरवर्णिनी ॥ १.१०३.२८ ॥
हे शंतनू, पूर्वी एक स्त्री तुझ्या कल्याणासाठी माझ्याकडे आली होती. हे पुत्रा, ती सुंदर वर्णाची स्त्री एकांतात तुझ्याकडे आली तर.
1.103.29
कामयानाऽभिरूपाढ्या दिव्यस्त्री पुत्रकाम्यया ।
सा त्वया नानुयोक्तव्या कासि कस्यासि चाङ्गने ॥ १.१०३.२९ ॥
कामनेने भरलेली, सौंदर्याने संपन्न ती दिव्य स्त्री पुत्रकामनेने येते. तू तिला 'तू कोण? कोणाची?' असे विचारू नयेस, हे सुंदरी.
1.103.30
यच्च कुर्यान्न तत्कर्म सा प्रष्टव्या त्वयाऽनघ ।
सन्नियोगाद्भजन्तीं तां भजेथा इत्युवाच तम् ॥ १.१०३.३० ॥
ती जे काही करील त्याबद्दलही तू तिला विचारू नयेस, हे निष्पाप. नियोगाने येणारीची सेवा कर, असे त्याने त्याला सांगितले.
1.103.31
एवं संदिश्य तनयं प्रतीपः शान्तनुं तदा ।
स्वे च राज्येऽभिषिच्यैनं वनं राजा विवेश ह ॥ १.१०३.३१ ॥
अशा प्रकारे पुत्र शंतनूला उपदेश देऊन, स्वतःच्या राज्यावर त्याचा अभिषेक करून राजा प्रतीप वनात गेला.
1.103.32
स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजसमद्युतिः ।
बभूव सर्वलोकस्य सत्यवागिति संमतः ॥ १.१०३.३२ ॥
तो बुद्धिमान राजा शंतनू, देवराज इंद्राप्रमाणे तेजस्वी, सर्व लोकांत सत्यवादी म्हणून मान्य झाला.
1.103.33
पीनस्कन्धो महाबाहुर्मत्तवारणविक्रमः ।
अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः ॥ १.१०३.३३ ॥
रुंद खांदे आणि विशाल बाहू असलेला, मदोन्मत्त हत्तीसारखा पराक्रमी, राजाच्या सर्व लक्षणांनी परिपूर्ण असा तो होता.
1.103.34
अमात्यलक्षणोपेतः क्षत्रधर्मविशेषवित् ।
वशे चक्रे महीमेको विजित्य वसुधाधिपान् ॥ १.१०३.३४ ॥
मंत्र्याच्या गुणांनी युक्त आणि क्षत्रियधर्माचे विशेष ज्ञान असलेल्या त्याने एकट्यानेच भूपतींना जिंकून पृथ्वी आपल्या ताब्यात घेतली.
1.103.35
वेदानागमयत्कृत्स्नान्राजधर्मांश्च सर्वशः ।
ईजे च बहुभिः सत्रैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ १.१०३.३५ ॥
त्याने सर्व वेद आणि राजधर्म पूर्णपणे अभ्यासायला लावले; भरपूर दक्षिणा देऊन अनेक सत्रे व यज्ञ केले.
1.103.36
तर्पयामास विप्रांश्च वेदाध्ययनकोविदान् ।
रत्नैरुच्चावचैर्गोभिर्ग्रामैरश्वैर्धनैरपि ॥ १.१०३.३६ ॥
वेदाध्ययनात निपुण असलेल्या ब्राह्मणांना त्याने विविध प्रकारची रत्ने, गायी, गावे, घोडे आणि धन देऊन तृप्त केले.
1.103.37
वयोरूपेण संपन्नः पौरुषेण बलेन च ।
ऐश्वर्येण प्रतापेन विक्रमेण धनेन च ॥ १.१०३.३७ ॥
तो वय व रूप यांनी संपन्न होता; पौरुष व बल यांनी, ऐश्वर्य, प्रताप, पराक्रम व धन यांनीही संपन्न होता.
1.103.38
वर्तमानश्च सत्येन सर्वधर्मविशारदः ।
तं महीपं महीपाला राजराजमकुर्वत ॥ १.१०३.३८ ॥
तो सत्यात स्थित व सर्व धर्मांत निपुण होता; त्या महीपतीला राजांनी राजराज केले.
1.103.39
वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्नप्रबोधाः ।
श्रिया भरतशार्दूल समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०३.३९ ॥
हे भरतशार्दूला, शोक, भय व पीडा यांपासून मुक्त झालेले, सुखाने निजून सुखाने जागे होणारे भूपाल श्रीने संपन्न झाले.
1.103.40
नियमैः सर्ववर्णानां ब्रह्मोत्तरमवर्तत ।
ब्राह्मणाभिमुखं क्षत्रं क्षत्रियाभिमुखा विशः ॥ १.१०३.४० ॥
सर्व वर्णांच्या नियमांनी ब्राह्मण अग्रस्थानी होते; क्षत्रिय ब्राह्मणाभिमुख व वैश्य क्षत्रियाभिमुख होते.
1.103.41
ब्रह्मक्षत्रानुकूलांश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः ।
एवं पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् ॥ १.१०३.४१ ॥
ब्राह्मण व क्षत्रियांना अनुकूल राहून शूद्र व वैश्य सेवा करीत; तसेच पशू, वराह, मृग व पक्षीही.
1.103.42
शान्तनावथ राज्यस्थे नावर्तत वृथा वधः ।
असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम् ॥ १.१०३.४२ ॥
शंतनू राज्यावर असताना व्यर्थ वध होत नसे; तिर्यग्योनीत दुःखी व अनाथ प्राण्यांचाही.
1.103.43
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता ।
स हस्तिनाम्नि धर्मात्मा विहरन्कुरुनन्दनः ॥ १.१०३.४३ ॥
तेच सर्व प्राण्यांचे पिता झाले. हस्तिन् नावाचे ते धर्मात्मा कुरुनंदन विहार करत असताना.
1.103.44
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुना च समो बले ।
अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१०३.४४ ॥
तेजात सूर्यासमान, बलात वायूसमान होते. क्रोधात यमासमान, क्षमेत पृथ्वीसमान होते.
1.103.45
बभूव राजा सुमतिः प्रजानां सत्यविक्रमः ।
स वनेषु च रम्येषु शैलप्रस्रवणेषु च ॥ १.१०३.४५ ॥
ते राजा झाले, सुमती, प्रजांचे सत्यविक्रमी. ते रम्य वनांत आणि पर्वतीय झऱ्यांजवळही.
1.103.46
चचार मृगयाशीलः शान्तनुर्वनगोचरः ।
स मृगान्महिषांश्चैव विनिघ्नन्राजसत्तमः ॥ १.१०३.४६ ॥
शिकारीची आवड असलेले शंतनू वनात भटकत. ते श्रेष्ठ राजे हरिणांना आणि म्हशींना मारत.
1.103.47
गङ्गामनु चचारैकः सिद्धचारणसेविताम् ।
स कदाचिन्महाराज ददर्श परमां स्त्रियम् ॥ १.१०३.४७ ॥
सिद्ध-चारणांनी सेवलेल्या गंगेच्या काठाने ते एकटे फिरत. एकदा, महाराज, त्यांनी एक परम सुंदर स्त्री पाहिली.
1.103.48
जाज्वल्यमानां वपुषा साक्षाच्छ्रियमिवापराम् ।
सर्वानवद्यां सुदतीं दिव्याभरणभूषिताम् ॥ १.१०३.४८ ॥
शरीराने तेजस्वी, जणू साक्षात दुसरी लक्ष्मी. सर्वगुणांत निर्दोष, सुंदर दाते असलेली, दिव्य अलंकारांनी सजलेली.
1.103.49
सूक्ष्माम्बरधरामेकां पद्मोदरसमप्रभाम् ।
स्नातगात्रां धौतवस्त्रां गङ्गातीररुहे वने ॥ १.१०३.४९ ॥
ती एकटी, नाजूक वस्त्र परिधान केलेली, कमळाच्या आतील पाकळीसारख्या तेजाची, स्नान केलेल्या शरीराने व धुतलेल्या वस्त्रांनी, गंगातीरी उगवलेल्या वनात होती.
1.103.50
प्रकीर्णकेशीं पाणिभ्यां संस्पृशन्तीं शिरोरुहान् ।
रूपेण वयसा कान्त्या शरीरावयवैस्तथा ॥ १.१०३.५० ॥
विखुरलेल्या केसांनी, दोन्ही हातांनी डोक्यावरील केसांना स्पर्श करीत, रूप, तारुण्य, कांती व शरीरावयवांनी (ती होती).
1.103.51
हावभावविलासैश्च लोचनाञ्चलविक्रियैः ।
श्रोणीभारेण मध्येन स्तनाभ्यामुरसा दृशा ॥ १.१०३.५१ ॥
हावभाव, विलास, डोळ्यांच्या कोपऱ्यांच्या हालचालींनी, नितंबांच्या भाराने, कमरेने, स्तनांनी, छातीने व नजरेने (ती मोहक होती).
1.103.52
कवरीभरेण पादाभ्यामिङ्गितेन स्मितेन च ।
कोकिलालापसंल्लापैर्न्यक्कुर्वन्तीं त्रिलोकगाम् ॥ १.१०३.५२ ॥
वेणीच्या भाराने, पायांनी, इशाऱ्याने, हास्याने आणि कोकिळेच्या कूजनासारख्या गोड बोलण्याने, त्रिलोकात संचार करणाऱ्यांनाही झाकोळणारी (ती).
1.103.53
वाणीं च गिरिजां लक्ष्मीं योषितोन्याः सुराङ्गनाः ।
सा च शान्तनुमब्यागादलक्ष्मीमपकर्षती ॥ १.१०३.५३ ॥
वाणी, गिरिजा, लक्ष्मी, इतर स्त्रिया, सुरांगना (सर्वजणी तिच्यापुढे फिकट). ती अलक्ष्मीला दूर ओढत असल्यासारखी शंतनूजवळ आली.
1.103.54
तां दृष्ट्वा हृष्टरोमाऽभूद्विस्मितो रूपसंपदा ।
पिबन्निव च नेत्राभ्यां नातृप्यत नराधिपः ॥ १.१०३.५४ ॥
तिला पाहून राजाचे अंगावर रोमांच उभे राहिले; तिच्या रूपसंपत्तीने तो विस्मित झाला. डोळ्यांनी जणू पीत असूनही तो नरेश तृप्त झाला नाही.
1.103.55
सा च दृष्ट्वैव राजानं विचरन्तं महाद्युतिम् ।
स्नेहादागतसौहार्दा नातृप्यत विलासिनी ॥ १.१०३.५५ ॥
महातेजस्वी राजाला फिरताना पाहूनही, स्नेहातून निर्माण झालेल्या मैत्रीने ती विलासिनी तृप्त झाली नाही.
1.103.56
गङ्गा कामेन राजानं प्रेक्षमाणा विलासिनी ।
चञ्चूर्यताग्रतस्तस्य किन्नरीवाप्सरोपमा ॥ १.१०३.५६ ॥
कामाने राजाकडे पाहणारी गंगा नावाची विलासिनी त्याच्यासमोर चपळपणे चालली; किन्नरी व अप्सरेसारखी ती होती.
1.103.57
दृष्ट्वा प्रहृष्टरूपोऽभूद्दर्शनादेव शान्तनुः ।
रूपेणातीत्य तिष्ठन्तीं सर्वा राजन्ययोषितः ॥ १.१०३.५७ ॥
तिला पाहून शंतनू आनंदाने उजळला; त्या दर्शनानेच. सौंदर्यात सर्व राजस्त्रियांना मागे टाकून उभ्या असलेल्या तिला.
1.103.58
तामुवाच ततो राजा सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा ।
देवी वा दानवी वा त्वं गन्धर्वी चाथवाऽप्सराः ॥ १.१०३.५८ ॥
तेव्हा राजा मृदू शब्दांनी तिचे सांत्वन करत म्हणाला: 'तू देवी आहेस, की दानवी, गंधर्वी किंवा अप्सरा?'
1.103.59
यक्षी वा पन्नगी वाऽपि मानुषी वा सुमध्यमे ।
याऽसि काऽसि सुरप्रख्ये महिषी मे भवानघे ॥ १.१०३.५९ ॥
यक्षी, नागी, की मानुषी? हे सुमध्यमे. तू कोण आहेस, हे देवतुल्ये, हे निष्पापे, तू माझी महिषी हो.
1.103.60
त्वां गता हि मम प्रामा वसु यन्मेऽस्ति किंचन ।
याचे त्वां सुरगर्भाभे भार्या मे भव शोभने ॥ १.१०३.६० ॥
तुला मी इच्छितो; माझी संपत्ती, माझ्याकडे जे काही आहे ते तुझेच आहे. देवगर्भासारख्या तेजस्विनी, मी तुझी याचना करतो; हे शोभने, तू माझी भार्या हो.