มหาภารตะ · อัธยายะ 1.103

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.103.1

ततः प्रतीपो राजाऽऽसीत्सर्वभूतहितः सदा ।
निषसाद समा बह्वीर्गङ्गाद्वारगतो जपन् ॥ १.१०३.१ ॥

จากนั้นพระเจ้าประดีปะทรงเป็นกษัตริย์ผู้ปรารถนาประโยชน์แก่สัตว์ทั้งปวงเสมอมา ทรงไปยังประตูแม่น้ำคงคาและประทับนั่งอยู่เป็นเวลาหลายปี พลางสวดมนต์ภาวนา

1.103.2

तस्य रूपगुणोपेता गङ्गा स्त्रीरूपधारिणी ।
उत्तीर्य सलिलात्तस्माल्लोभनीयतमाकृतिः ॥ १.१०३.२ ॥

คงคาซึ่งประกอบด้วยรูปงามและคุณความดี ทรงแปลงกายเป็นสตรี ผุดขึ้นจากน้ำ มีรูปลักษณ์น่าหลงใหลยิ่งนัก

1.103.3

अधीयानस्य राजर्षेर्दिव्यरूपा मनस्विनी ।
दक्षिणं शालसङ्काशमूरुं भेजे शुभानना ॥ १.१०३.३ ॥

สตรีผู้มีรูปทิพย์ มีใจสูง มีใบหน้างาม เข้าไปนั่งบนต้นขาขวาของพระราชฤๅษีผู้กำลังสวดมนต์อยู่ ต้นขานั้นเปรียบเหมือนต้นสาละ

1.103.4

प्रतीपस्तु महीपालस्तामुवाच यशस्विनीम् ।
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो धर्मनिश्चयतत्त्ववित्।
करोमि किं ते कल्याणि प्रियं यत्तेऽभिकाङ्क्षितम् ॥ १.१०३.४ ॥

ฝ่ายพระเจ้าประดีปะ ผู้ปกครองแผ่นดิน ผู้เป็นเลิศในบรรดาผู้รู้วาทะ และรู้ความจริงแห่งการตัดสินใจในธรรม ได้ตรัสกับนางผู้มีเกียรติยศว่า "แม่ผู้เป็นมงคล เราจะทำสิ่งใดให้แก่เจ้า อันเป็นที่รักที่เจ้าปรารถนา"

1.103.5

त्वामहं कामये राजन्भजमानां भजस्व माम् ।
त्यागः कामवतीनां हि स्त्रीणां सद्भिर्विगर्हितः ॥ १.१०३.५ ॥

"ข้าแต่พระราชา ข้าปรารถนาพระองค์ จงรับข้าผู้ปรารถนาพระองค์เถิด การปฏิเสธสตรีผู้เต็มไปด้วยความใคร่นั้น เป็นสิ่งที่ผู้ดีติเตียน"

1.103.6

नाहं परस्त्रियं कामाद्गच्छेदं वरवर्णिनि ।
न चासवर्णां कल्याणि धर्म्यमेतद्धि मे व्रतम् ॥ १.१०३.६ ॥

"ดูก่อนนางผู้มีผิวพรรณงาม เราไม่ไปหาภรรยาของผู้อื่นด้วยความใคร่ ดูก่อนแม่ผู้เป็นมงคล เราก็ไม่ไปหาสตรีต่างวรรณะ นี่คือวัตรอันชอบธรรมของเรา"

1.103.7

यः स्वदारान्परित्यज्य पारक्यां सेवते स्त्रियम् ।
निरयान्नैव मुच्यते यावदाभूतसंप्लवम् ॥ १.१०३.७ ॥

ผู้ใดละทิ้งภรรยาของตน แล้วไปเกี่ยวข้องกับสตรีของผู้อื่น ผู้นั้นย่อมไม่พ้นจากนรก จนถึงเวลาที่โลกถูกทำลายทั้งหมด

1.103.8

नाश्रेयस्यस्मि नागम्या न वक्तव्या च कर्हिचित् ।
भजन्तीं भज मां राजन्दिव्यां कन्यां वरस्त्रियम् ॥ १.१०३.८ ॥

ข้าแต่พระราชา ข้าไม่เป็นสิ่งอัปมงคล ไม่ควรเข้าใกล้ และไม่ควรพูดด้วยเลยในกาลใด ๆ จงเข้าหาข้าเถิด ข้าคือหญิงสาวทิพย์ สตรีผู้ประเสริฐที่เข้ามาหาพระองค์

1.103.9

त्वया निवृत्तमेतत्तु यन्मां चोदयसि प्रियम् ।
अन्यथा प्रतिपन्नं मां नाशयेद्धर्मविप्लवः ॥ १.१०३.९ ॥

สิ่งที่พระองค์ชวนข้าให้ทำ คือสิ่งที่เป็นที่รักที่พระองค์ปรารถนานั้น พระองค์จะต้องละเว้นเสีย มิฉะนั้น การทำลายธรรมจะทำลายข้า ผู้ได้ตั้งใจไว้แล้วเป็นอย่างอื่น

1.103.10

प्राप्य दक्षिणमूरुं मे त्वमाश्लिष्टा वराङ्गने ।
अपत्यानां स्नुषाणां च भीरु विद्ध्येतदासनम् ॥ १.१०३.१० ॥

ดูก่อนนางผู้มีอวัยวะงาม เจ้าได้มาถึงต้นขาขวาของเรา และได้รับการโอบกอดแล้ว ดูก่อนนางผู้ขี้อาย จงรู้ไว้ว่านี่คืออาสนะของบุตรและของลูกสะใภ้

1.103.11

सव्योरुः कामिनीभोग्यस्त्वया स च विवर्जितः ।
तस्मादहं नाचरिष्ये त्वयि कामं वराङ्गने ॥ १.१०३.११ ॥

ต้นขาซ้ายเหมาะสำหรับการเสพสุขของผู้ที่ใคร่ แต่เจ้าได้ปฏิเสธมันแล้ว ดูก่อนนางผู้มีอวัยวะงาม เพราะฉะนั้น เราจะไม่กระทำตามความใคร่ต่อเจ้า

1.103.12

स्नुषा मे भव सुश्रोणि पुत्रार्थं त्वां वृणोम्यहम् ।
स्नुषापक्षं हि वामोरु त्वमागम्य समाश्रिता ॥ १.१०३.१२ ॥

ดูก่อนนางผู้มีสะโพกงาม จงเป็นสะใภ้ของเราเถิด เราเลือกเจ้าเพื่อให้ได้บุตร ดูก่อนนางผู้มีขาอันงาม เจ้าได้มาหาเราและได้เข้าอยู่ในฝ่ายของสะใภ้แล้ว

1.103.13

एवमप्यस्तु धर्मज्ञ संयुज्येयं सुतेन ते ।
त्वद्भक्त्या तु भजिष्यामि प्रख्यातं भारतं कुलम् ॥ १.१०३.१३ ॥

ขอให้เป็นเช่นนั้นเถิด ข้าแต่ผู้รู้ธรรม ข้าจะได้ร่วมกับบุตรของท่าน และด้วยความภักดีต่อท่าน ข้าจะให้เกียรติแก่ราชวงศ์ภรตะอันเลื่องชื่อ

1.103.14

पृथिव्यां पार्थिवा ये च तेषां यूयं परायणम् ।
गुणा न हि मया शक्या वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ १.१०३.१४ ॥

ในบรรดากษัตริย์ทั้งหลายบนแผ่นดินนี้ ท่านเป็นที่พึ่งสูงสุดของพวกเขา คุณความดีของท่านข้าไม่อาจกล่าวได้แม้ตลอดร้อยปี

1.103.15

कुलस्य ये वः प्रथितास्तत्साधुत्वमथोत्तमम् ।
समयेनेह धर्मज्ञ आचरेयं च यद्विभो ॥ १.१०३.१५ ॥

คุณธรรมอันเลื่องชื่อของวงศ์ตระกูลของท่าน คือความดีงามอันสูงสุด ข้าแต่ผู้รู้ธรรม ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ ข้าจะประพฤติตามข้อตกลงที่ทำไว้ในที่นี้

1.103.16

तत्सर्वमेव पुत्रस्ते न मीमांसेत कर्हिचित् ।
एवं वसन्ती पुत्रे ते वर्धयिष्याम्यहं रतिम् ॥ १.१०३.१६ ॥

ขอให้บุตรของท่านอย่าได้สอบถามเรื่องใด ๆ เหล่านี้เลย เมื่ออยู่กับบุตรของท่านเช่นนี้ ข้าจะเพิ่มความยินดีแก่เขา

1.103.17

पुत्रैः पुण्यैः प्रियैश्चैव स्वर्गं प्राप्स्यति ते सुतः ।
तथेत्युक्त्वा तु सा राजंस्तत्रैवान्तरधीयत।
अदृश्या राजसिंहस्य पश्यतः साऽभवत्तदा ॥ १.१०३.१७ ॥

บุตรของท่านจะได้ขึ้นสวรรค์ พร้อมด้วยบุตรผู้มีบุญและเป็นที่รัก เมื่อกล่าวว่า "ขอให้เป็นเช่นนั้น" ดูก่อนพระราชา นางก็หายไปตรงนั้นเอง ในขณะที่ราชสีห์แห่งกษัตริย์กำลังมองดู นางก็กลายเป็นผู้ที่มองไม่เห็นในขณะนั้น

1.103.18

पुत्रजन्म प्रतीक्षन्वै स राजा तदधारयत् ।
एतस्मिन्नेव काले तु प्रतीपः क्षत्रियर्षभः ॥ १.१०३.१८ ॥

พระราชาผู้รอคอยการกำเนิดของบุตร ได้เก็บคำเหล่านั้นไว้ในใจ ในช่วงเวลานั้นเอง พระเจ้าประดีปะ ผู้เป็นวัวแห่งกษัตริย์

1.103.19

तपस्तेपे सुतस्यार्थे सभार्यः कुरुनन्दन ।
प्रतीपस्य तु भार्यायां गर्भः श्रीमानवर्धत ॥ १.१०३.१९ ॥

ดูก่อนความยินดีของชาวกุรุ ได้บำเพ็ญตบะร่วมกับภรรยา เพื่อให้ได้บุตร และในครรภ์ของภรรยาของพระเจ้าประดีปะ ครรภ์อันรุ่งเรืองก็เจริญขึ้น

1.103.20

श्रिया परमया युक्तः शरच्छुक्ले यथा शशी ।
ततस्तु दशमे मासि प्राजायत रविप्रभम् ॥ १.१०३.२० ॥

ทรงประกอบด้วยความรุ่งเรืองอันยิ่งใหญ่ เหมือนพระจันทร์ในปักษ์ขาวแห่งฤดูใบไม้ร่วง ครั้นถึงเดือนที่สิบ ก็ได้ประสูติ มีรัศมีเหมือนดวงอาทิตย์

1.103.21

कुमारं देवगर्भाभं प्रतीपमहिषी तदा ।
तयोः समभवत्पुत्रो वृद्धयोः स महाभिषक् ॥ १.१०३.२१ ॥

จากนั้นพระมเหสีเอกของท้าวปรตีปะได้ประสูติโอรสผู้งามดุจทารกของเทพ ในคู่สามีภริยาชราคู่นั้น โอรสที่ประสูติมาได้เป็นหมอผู้ยิ่งใหญ่

1.103.22

शान्तस्य जज्ञे सन्तानस्तस्मादासीत्स शान्तनुः ।
तस्य जातस्य कृत्यानि प्रतीपोऽकारयत्प्रभुः ॥ १.१०३.२२ ॥

จากพระศานตะมีสืบเชื้อสายต่อมา และจากพระองค์จึงได้เป็นพระศานตนุ ท้าวปรตีปะผู้ทรงอำนาจได้ทรงประกอบพิธีกรรมสำหรับโอรสที่ประสูติ

1.103.23

जातकर्मादि विप्रेण वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा ।
नामकर्म च विप्रास्तु चक्रुः परमसत्कृतम् ॥ १.१०३.२३ ॥

ตอนนั้นพราหมณ์ได้ประกอบพิธีชาตกรรมและพิธีอื่น ๆ ตามพิธีกรรมที่กำหนดไว้ในพระเวท และพราหมณ์ทั้งหลายได้ประกอบพิธีตั้งชื่อด้วยความเคารพสูงสุด

1.103.24

शान्तनोरवनीपाल वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा ।
ततः संवर्धितो राजा शान्तनुर्लोकधार्मिकः ॥ १.१०३.२४ ॥

โอ้ผู้พิทักษ์แผ่นดิน ตอนนั้นได้ประกอบพิธีกรรมตามพระเวทสำหรับพระศานตนุ ต่อมาพระราชาศานตนุทรงเจริญวัยและเป็นผู้ทรงธรรมต่อชาวโลก

1.103.25

स तु लेभे परां निष्ठां प्राप्य धर्मभृतां वरः ।
धनुर्वेदे च वेदे च गतिं स परमा गतः ॥ १.१०३.२५ ॥

พระองค์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรมได้บรรลุความเชี่ยวชาญอันสูงสุด ทั้งในศาสตร์แห่งธนูและในพระเวท พระองค์ได้บรรลุความสำเร็จอันสูงสุด

1.103.26

यौवनं चापि संप्राप्तः कुमारो वदतां वरः ।
संस्मरंश्चाक्षयाँल्लोकान्विजातान्स्वेन कर्मणा ॥ १.१०३.२६ ॥

เจ้าชายผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว เมื่อเข้าสู่วัยหนุ่ม ทรงระลึกถึงโลกอันไม่เสื่อมสูญที่พระองค์ได้รับด้วยการกระทำของพระองค์เอง

1.103.27

पुण्यकर्मकृदेवासीच्छान्तनुः कुरुसत्तमः ।
प्रतीपः शान्तनुं पुत्रं यौवनस्थं ततोऽन्वशात् ॥ १.१०३.२७ ॥

พระศานตนุทรงเป็นผู้กระทำความดี และทรงเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในวงศ์กุรุ จากนั้นท้าวปรตีปะได้ทรงสั่งสอนพระโอรสคือพระศานตนุผู้อยู่ในวัยหนุ่ม

1.103.28

पुरा स्त्री मां समभ्यागाच्छान्तनो भूतये तव ।
त्वामाव्रजेद्यदि रहः सा पुत्र वरवर्णिनी ॥ १.१०३.२८ ॥

โอ้พระศานตนุ เมื่อก่อนมีสตรีผู้หนึ่งมาหาเราเพื่อความเจริญของเจ้า โอ้โอรส หากสตรีผู้มีผิวพรรณงดงามนั้นจะมาหาเจ้าตามลำพัง

1.103.29

कामयानाऽभिरूपाढ्या दिव्यस्त्री पुत्रकाम्यया ।
सा त्वया नानुयोक्तव्या कासि कस्यासि चाङ्गने ॥ १.१०३.२९ ॥

สตรีสวรรค์ผู้นั้นเต็มไปด้วยความปรารถนาและมีรูปโฉมอันงดงามบริบูรณ์ มาด้วยความปรารถนาจะมีบุตร เจ้าอย่าซักถามนางว่า 'เจ้าเป็นใคร เป็นของใคร' โอ้หญิงงาม

1.103.30

यच्च कुर्यान्न तत्कर्म सा प्रष्टव्या त्वयाऽनघ ।
सन्नियोगाद्भजन्तीं तां भजेथा इत्युवाच तम् ॥ १.१०३.३० ॥

และไม่ว่านางจะกระทำการใด เจ้าก็อย่าซักถามนางแม้ในการกระทำนั้น โอ้ผู้ปราศจากมลทิน จงรับใช้นางผู้มาตามนัดหมาย ท้าวปรตีปะตรัสกับพระศานตนุดังนี้

1.103.31

एवं संदिश्य तनयं प्रतीपः शान्तनुं तदा ।
स्वे च राज्येऽभिषिच्यैनं वनं राजा विवेश ह ॥ १.१०३.३१ ॥

ท้าวปรตีปะทรงสั่งโอรสดังนี้แล้ว และทรงอภิเษกพระศานตนุให้ครองราชสมบัติของพระองค์เอง จากนั้นพระราชาก็เสด็จเข้าสู่ป่า

1.103.32

स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजसमद्युतिः ।
बभूव सर्वलोकस्य सत्यवागिति संमतः ॥ १.१०३.३२ ॥

พระราชาศานตนุผู้ทรงปัญญานั้น มีรัศมีเสมอด้วยราชาแห่งเทวดา ได้เป็นที่ยกย่องทั่วโลกว่าเป็นผู้ซื่อสัตย์ในคำพูด

1.103.33

पीनस्कन्धो महाबाहुर्मत्तवारणविक्रमः ।
अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः ॥ १.१०३.३३ ॥

พระองค์มีพระอังสาใหญ่และพระพาหาอันทรงพลัง มีพละกำลังดุจช้างที่กำลังมัวเมา ทรงประกอบด้วยลักษณะของกษัตริย์ทั้งปวงอย่างครบถ้วนบริบูรณ์

1.103.34

अमात्यलक्षणोपेतः क्षत्रधर्मविशेषवित् ।
वशे चक्रे महीमेको विजित्य वसुधाधिपान् ॥ १.१०३.३४ ॥

ทรงประกอบด้วยคุณสมบัติของอำมาตย์ และทรงรู้หน้าที่พิเศษของวรรณะกษัตริย์ พระองค์ผู้เดียวได้ทรงพิชิตบรรดาเจ้าผู้ครองแผ่นดิน แล้วนำแผ่นดินมาอยู่ใต้พระอำนาจ

1.103.35

वेदानागमयत्कृत्स्नान्राजधर्मांश्च सर्वशः ।
ईजे च बहुभिः सत्रैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ १.१०३.३५ ॥

พระองค์ทรงให้ศึกษาพระเวททั้งหมด และหน้าที่ของกษัตริย์โดยทั่วถึง ทรงประกอบพิธียัญด้วยการประชุมพิธียาวนานหลายครั้ง และพิธีกรรมต่าง ๆ พร้อมค่าทักษิณามากมาย

1.103.36

तर्पयामास विप्रांश्च वेदाध्ययनकोविदान् ।
रत्नैरुच्चावचैर्गोभिर्ग्रामैरश्वैर्धनैरपि ॥ १.१०३.३६ ॥

พระองค์ทรงบำรุงพราหมณ์ผู้เชี่ยวชาญในการศึกษาพระเวท ด้วยอัญมณีทุกชนิด ด้วยโค หมู่บ้าน ม้า และทรัพย์สมบัติ

1.103.37

वयोरूपेण संपन्नः पौरुषेण बलेन च ।
ऐश्वर्येण प्रतापेन विक्रमेण धनेन च ॥ १.१०३.३७ ॥

พระองค์ทรงบริบูรณ์ด้วยวัยและรูปโฉม ด้วยความเป็นชายชาตรีและพละกำลัง ด้วยอำนาจปกครอง ด้วยบารมี ด้วยความกล้าหาญ และด้วยทรัพย์สมบัติ

1.103.38

वर्तमानश्च सत्येन सर्वधर्मविशारदः ।
तं महीपं महीपाला राजराजमकुर्वत ॥ १.१०३.३८ ॥

พระองค์ทรงดำรงอยู่ในความจริง และทรงเชี่ยวชาญในหน้าที่ทั้งปวง เจ้าผู้ครองแผ่นดินรองลงมาจึงทรงสถาปนาพระองค์ให้เป็นราชาแห่งราชา

1.103.39

वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्नप्रबोधाः ।
श्रिया भरतशार्दूल समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०३.३९ ॥

โอ้เสือแห่งวงศ์ภรตะ เจ้าผู้ครองแผ่นดินทั้งหลาย พ้นจากความโศก ความกลัว และความทุกข์ ตื่นจากการหลับด้วยความสุขสบาย ย่อมเจริญรุ่งเรืองด้วยสิริ

1.103.40

नियमैः सर्ववर्णानां ब्रह्मोत्तरमवर्तत ।
ब्राह्मणाभिमुखं क्षत्रं क्षत्रियाभिमुखा विशः ॥ १.१०३.४० ॥

ด้วยกฎของทุกวรรณะ พราหมณ์ยังคงเป็นผู้นำอยู่เหนือกว่า กษัตริย์หันหน้าเข้าหาพราหมณ์ และแพศย์หันหน้าเข้าหากษัตริย์

1.103.41

ब्रह्मक्षत्रानुकूलांश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः ।
एवं पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् ॥ १.१०३.४१ ॥

ศูทรและไวศยะรับใช้พราหมณ์และกษัตริย์ด้วยความกลมกลืน สัตว์ต่างๆ ได้แก่ หมู กวาง และนก ก็เป็นเช่นนั้นเช่นกัน

1.103.42

शान्तनावथ राज्यस्थे नावर्तत वृथा वधः ।
असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम् ॥ १.१०३.४२ ॥

เมื่อท้าวศานตนุครองแว่นแคว้น การฆ่าโดยไร้เหตุผลก็ไม่เกิดขึ้น แม้แต่สัตว์ที่ทุกข์ยากและไร้ผู้คุ้มครอง ซึ่งอาศัยอยู่ในชาติกำเนิดต่ำ

1.103.43

स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता ।
स हस्तिनाम्नि धर्मात्मा विहरन्कुरुनन्दनः ॥ १.१०३.४३ ॥

พระองค์นั้นแหละได้เป็นบิดาของสรรพสัตว์ทั้งปวง ผู้เป็นกษัตริย์ พระกุรุผู้เป็นที่รื่นรมย์ ผู้มีธรรมในใจ ได้ท่องเที่ยวไปในนครที่มีนามว่าหัสตินา

1.103.44

तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुना च समो बले ।
अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१०३.४४ ॥

ในความรุ่งโรจน์พระองค์เปรียบดั่งพระอาทิตย์ ในกำลังเทียบเท่าลม ในความโกรธเปรียบดั่งพระยม และในความอดทนเสมอด้วยแผ่นดิน

1.103.45

बभूव राजा सुमतिः प्रजानां सत्यविक्रमः ।
स वनेषु च रम्येषु शैलप्रस्रवणेषु च ॥ १.१०३.४५ ॥

พระองค์ได้เป็นกษัตริย์ ผู้มีใจดีงามและความกล้าหาญที่แท้จริงต่อประชาชน และในป่าอันรื่นรมย์ ทั้งตามธารน้ำพุบนภูเขาด้วย

1.103.46

चचार मृगयाशीलः शान्तनुर्वनगोचरः ।
स मृगान्महिषांश्चैव विनिघ्नन्राजसत्तमः ॥ १.१०३.४६ ॥

ท้าวศานตนุ ผู้ชอบการล่าสัตว์ ได้ท่องเที่ยวไปในป่า ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ได้ฆ่ากวางและควายป่าไป

1.103.47

गङ्गामनु चचारैकः सिद्धचारणसेविताम् ।
स कदाचिन्महाराज ददर्श परमां स्त्रियम् ॥ १.१०३.४७ ॥

พระองค์ท่องไปเพียงลำพังตามแนวแม่น้ำคงคา ซึ่งเหล่าสิทธะและจารณะย่อมเข้าไปเคารพบูชา ครั้งหนึ่ง มหาราช พระองค์ได้เห็นสตรีผู้สูงส่งยิ่ง

1.103.48

जाज्वल्यमानां वपुषा साक्षाच्छ्रियमिवापराम् ।
सर्वानवद्यां सुदतीं दिव्याभरणभूषिताम् ॥ १.१०३.४८ ॥

นางรุ่งโรจน์ด้วยรูปกาย ดุจพระศรีเองอีกองค์หนึ่ง ไร้ที่ติทุกประการ มีฟันงาม ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทิพย์

1.103.49

सूक्ष्माम्बरधरामेकां पद्मोदरसमप्रभाम् ।
स्नातगात्रां धौतवस्त्रां गङ्गातीररुहे वने ॥ १.१०३.४९ ॥

นางอยู่เพียงลำพัง สวมผ้าบางละเอียด มีสีผิวดุจเกสรในกลีบบัวชั้นใน ร่างกายชำระแล้ว และเครื่องนุ่งห่มซักแล้ว ในป่าที่ขึ้นอยู่บนฝั่งแม่น้ำคงคา

1.103.50

प्रकीर्णकेशीं पाणिभ्यां संस्पृशन्तीं शिरोरुहान् ।
रूपेण वयसा कान्त्या शरीरावयवैस्तथा ॥ १.१०३.५० ॥

ปล่อยผมสยายไว้ มือทั้งสองแตะเส้นผมบนศีรษะ นางประกอบด้วยรูปโฉม วัยสาว รัศมี และอวัยวะแห่งร่างกายครบถ้วน

1.103.51

हावभावविलासैश्च लोचनाञ्चलविक्रियैः ।
श्रोणीभारेण मध्येन स्तनाभ्यामुरसा दृशा ॥ १.१०३.५१ ॥

ด้วยท่าทางและอิริยาบถอันงดงาม ด้วยความรู้สึกและความร่าเริง ด้วยการกระพริบของหางตา ด้วยน้ำหนักของสะโพก เอว อก หน้าอก และสายตา นางจึงชวนให้หลงใหล

1.103.52

कवरीभरेण पादाभ्यामिङ्गितेन स्मितेन च ।
कोकिलालापसंल्लापैर्न्यक्कुर्वन्तीं त्रिलोकगाम् ॥ १.१०३.५२ ॥

ด้วยน้ำหนักของมวยผม ด้วยเท้า ด้วยท่วงท่า ด้วยรอยยิ้ม และด้วยถ้อยคำหวานดุจเสียงนกคูเขา นางข่มแม้แต่ผู้ที่ท่องไปในสามโลก

1.103.53

वाणीं च गिरिजां लक्ष्मीं योषितोन्याः सुराङ्गनाः ।
सा च शान्तनुमब्यागादलक्ष्मीमपकर्षती ॥ १.१०३.५३ ॥

พระวาณี พระคิริชา พระลักษมี และสตรีอื่นๆ รวมทั้งนางอัปสรสวรรค์ ล้วนหมองลงเมื่อเทียบกับนาง นางเข้ามาใกล้ท้าวศานตนุ ดุจดึงเอาอลักษมีออกไป

1.103.54

तां दृष्ट्वा हृष्टरोमाऽभूद्विस्मितो रूपसंपदा ।
पिबन्निव च नेत्राभ्यां नातृप्यत नराधिपः ॥ १.१०३.५४ ॥

เมื่อเห็นนาง ขนของพระราชาลุกชันด้วยความปีติ และพระองค์ก็ประหลาดพระทัยในความงามอันบริบูรณ์ของนาง พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ดุจดื่มด้วยดวงตา แต่ก็ยังไม่อิ่มพอ

1.103.55

सा च दृष्ट्वैव राजानं विचरन्तं महाद्युतिम् ।
स्नेहादागतसौहार्दा नातृप्यत विलासिनी ॥ १.१०३.५५ ॥

เมื่อนางได้เห็นพระราชาผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่กำลังเดินไปมา นางผู้มาด้วยความรักและมิตรภาพ ผู้มีท่วงท่างดงาม ก็ยังไม่อิ่มใจ

1.103.56

गङ्गा कामेन राजानं प्रेक्षमाणा विलासिनी ।
चञ्चूर्यताग्रतस्तस्य किन्नरीवाप्सरोपमा ॥ १.१०३.५६ ॥

คงคาผู้มีท่วงท่างดงาม จ้องมองพระราชาด้วยความปรารถนา เคลื่อนไหวอย่างว่องไวอยู่ข้างหน้าพระองค์ ดุจนางกินนรี ดุจนางอัปสร

1.103.57

दृष्ट्वा प्रहृष्टरूपोऽभूद्दर्शनादेव शान्तनुः ।
रूपेणातीत्य तिष्ठन्तीं सर्वा राजन्ययोषितः ॥ १.१०३.५७ ॥

เมื่อเห็นนาง ท้าวศานตนุก็มีพระรูปเบิกบานขึ้นทันทีที่ได้เห็น นางยืนอยู่เหนือสตรีชั้นสูงทั้งปวงด้วยความงาม

1.103.58

तामुवाच ततो राजा सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा ।
देवी वा दानवी वा त्वं गन्धर्वी चाथवाऽप्सराः ॥ १.१०३.५८ ॥

จากนั้น พระราชาทรงปลอบนางด้วยถ้อยคำอ่อนหวาน แล้วตรัสกับนางว่า "เจ้าเป็นเทวี หรือเป็นทานวี หรือเป็นคนธรรพ์หญิง หรือเป็นอัปสร"

1.103.59

यक्षी वा पन्नगी वाऽपि मानुषी वा सुमध्यमे ।
याऽसि काऽसि सुरप्रख्ये महिषी मे भवानघे ॥ १.१०३.५९ ॥

เจ้าเป็นยักษิณี หรือเป็นนางนาค หรือแม้เป็นหญิงมนุษย์ ดูก่อนนางผู้มีเอวบาง ไม่ว่าเจ้าจะเป็นใคร ดูก่อนผู้เปรียบด้วยเทพ ดูก่อนผู้ไร้บาป ขอเจ้าจงเป็นมเหสีของข้าเถิด

1.103.60

त्वां गता हि मम प्रामा वसु यन्मेऽस्ति किंचन ।
याचे त्वां सुरगर्भाभे भार्या मे भव शोभने ॥ १.१०३.६० ॥

การที่เจ้ามาหาข้า ทำให้ทรัพย์สมบัติทั้งหมดและสิ่งใดก็ตามที่ข้ามีนั้นเป็นของเจ้า ข้าขอวิงวอนเจ้า ดูก่อนผู้เปล่งประกายดุจครรภ์แห่งเทวดา ดูก่อนผู้งดงาม ขอเจ้าจงเป็นภริยาของข้าเถิด