Mahābhārata · Adhyāya 1.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.109.1
हते चित्राङ्गदे भीष्मो बाले भ्रातरि कौरव ।
पालयामास तद्राज्यं सत्यवत्या मते स्थितः ॥ १.१०९.१ ॥
Oh Kaurava, cuando Citrāṅgada fue muerto y su hermano menor era un niño, Bhīṣma, atendiendo al consejo de Satyavatī, gobernó aquel reino.
1.109.2
तथा विचित्रवीर्यं तु वर्तमानं सुखेऽतुले ।
संप्राप्तयौवनं दृष्ट्वा भ्रातरं धीमतां वरः।
भीष्मो विचित्रवीर्यस्य विवाहायाकरोन्मतिम् ॥ १.१०९.२ ॥
Al ver a su hermano Vicitravīrya, que vivía en una felicidad incomparable y había alcanzado la juventud, Bhīṣma, el mejor de los sabios, resolvió concertar el matrimonio de Vicitravīrya.
1.109.3
अथ काशिपतेर्भीष्मः कन्यास्तिस्रोऽप्सरोपमाः ।
शुश्राव सहिता राजन्वृण्वाना वै स्वयंवरम् ॥ १.१०९.३ ॥
Entonces, oh rey, Bhīṣma oyó que las tres hijas del rey de Kāśī, semejantes a apsaras, celebraban juntas un svayaṃvara.
1.109.4
ततः स रथिनां श्रेष्ठो रथेनैकेन शत्रुजित् ।
जगामानुमते मातुः पुरीं वाराणसीं प्रभुः ॥ १.१०९.४ ॥
Entonces aquel señor, el mejor de los aurigas y conquistador de enemigos, fue solo en un único carro a la ciudad de Vārāṇasī, con el consentimiento de su madre.
1.109.5
तत्र राज्ञः समुदितान्सर्वतः समुपागतान् ।
ददर्श कन्यास्ताश्वै भीष्मः शान्तनुनन्दनः ॥ १.१०९.५ ॥
Allí, el hijo de Śantanu, Bhīṣma, vio a los reyes reunidos desde todas partes, y a aquellas doncellas.
1.109.6
तासां कामेन संमत्ताः सहिताः काशिकोसलाः ।
वङ्गाः पुण्ड्राः कलिङ्गाश्च ते जग्मुस्तां पुरीं प्रति ॥ १.१०९.६ ॥
Enloquecidos de deseo por ellas, los Kāśi, Kosala, Vaṅga, Puṇḍra y Kaliṅga se dirigieron juntos hacia aquella ciudad.
1.109.7
कीर्त्यमानेषु राज्ञां तु तदा नामसु सर्वशः ।
एकाकिनं तदा भीष्मं वृद्धं शान्तनुनन्दनम् ॥ १.१०९.७ ॥
Mientras se proclamaban uno a uno los nombres de los reyes, apareció Bhīṣma, hijo de Śāntanu, el anciano, solo.
1.109.8
सोद्वेगा इव तं दृष्ट्वा कन्याः परमशोभनाः ।
अपाक्रामन्त ताः सर्वा वृद्ध इत्येव चिन्तया ॥ १.१०९.८ ॥
Al verlo, las doncellas de extrema belleza, como si se inquietaran, se retiraron todas, pensando: 'Es un anciano.'
1.109.9
वृद्धः परमधर्मात्मा वलीपलितधारणः ।
किकारणमिहायातो निर्लज्जो भरतर्षभः ॥ १.१०९.९ ॥
Este anciano, de alma sumamente justa, con arrugas y cabello gris, toro de los Bharatas, desvergonzado, ¿por qué motivo ha venido aquí?
1.109.10
मिथ्याप्रतिज्ञो लोकेषु किं वदिष्यति भारत ।
ब्रह्मचारीति भीष्मो हि वृथैव प्रथितो भुवि ॥ १.१०९.१० ॥
¿Qué dirá entre la gente quien ha hecho un voto falso, oh Bhārata? Bhīṣma es famoso en la tierra como 'brahmacārin' solo en vano.
1.109.11
इत्येवं प्रबुवन्तस्ते हसन्ति स्म नृपाधमाः ।
क्षत्रियाणां वचः श्रुत्वा भीष्मश्चुक्रोध भारत ॥ १.१०९.११ ॥
Hablando así, aquellos más viles de los reyes rieron. Al oír aquellas palabras de los kṣatriyas, oh Bhārata, Bhīṣma se enfureció.
1.109.12
भीष्मस्तदा स्वयं कन्या वरयामास ताः प्रभुः ।
उवाच च महीपालान्राजञ्जलदनिःस्वनः ॥ १.१०९.१२ ॥
Entonces el poderoso Bhīṣma eligió él mismo a aquellas doncellas, y con una voz como nube de tormenta habló a los reyes, oh rey.
1.109.13
रथमारोप्य ताः कन्या भीष्मः प्रहरतां वरः ।
आहूय दानं कन्यानां गुणवद्भ्यः स्मृतं बुधैः ॥ १.१०९.१३ ॥
Habiendo subido a aquellas doncellas al carro, Bhīṣma, el mejor de los guerreros, las llevó. Los sabios han declarado que la entrega de una doncella debe hacerse a hombres virtuosos que hayan sido invitados.
1.109.14
अलङ्कृत्य यथाशक्ति प्रदाय च धनान्यपि ।
प्रयच्छन्त्यपरे कन्यां मिथुनेन गवामपि ॥ १.१०९.१४ ॥
Otros entregan a la doncella, habiéndola adornado según sus posibilidades, y dando también riquezas, incluso un par de vacas.
1.109.15
वित्तेन कथितेनान्ये बलेनान्येऽनुमान्य च ।
प्रमत्तामुपयन्त्यन्ये स्वयमन्ये च विन्दते ॥ १.१०९.१५ ॥
Unos toman en matrimonio a una doncella por medio de riquezas, otros por un precio convenido, otros por la fuerza, otros tras obtener su consentimiento; y a una doncella embriagada, algunos la toman, y otros la obtienen por sí mismos.
1.109.16
आर्षं विधिं पुरस्कृत्य दारान्विन्दन्ति चापरे ।
अष्टमं तमथो वित्त विवाहं कविभिर्वृतम् ॥ १.१०९.१६ ॥
Otros, poniendo primero el rito de los sabios, obtienen esposas. Y luego conoce aquel octavo matrimonio, elegido por los sabios.
1.109.17
स्वयंवरं तु राजन्याः प्रशंसन्त्युपयान्ति च ।
प्रमथ्य तु हृतामाहुर्ज्यायसीं धर्मवादिनः ॥ १.१०९.१७ ॥
Los reyes alaban la ceremonia de elección propia y toman esposa por medio de ella; pero los que hablan del dharma llaman a la doncella arrebatada por la fuerza, tras haberla capturado, la mejor.
1.109.18
ता इमाः पृथिवीपाला जिहीर्षामि बलादितः ।
ते यतध्वं परं शक्त्या विजयायेतराय वा ॥ १.१०९.१८ ॥
Oh reyes, deseo llevarme de aquí a estas doncellas por la fuerza. Esforzaos con vuestro máximo poder, ya sea por la victoria o por el resultado contrario.
1.109.19
स्थितोऽहं पृथिवीपाला युद्धाय कृतनिश्चयः ।
एवमुक्त्वा महीपालान्काशिराजं च वीर्यवान् ॥ १.१०९.१९ ॥
Oh protectores de la tierra, me mantengo en pie, resuelto a la batalla. Habiendo dicho esto, el poderoso habló a los reyes y al rey de Kāśi.
1.109.20
सर्वाः कन्याः स कौरव्यो रथमारोप्य च स्वकम् ।
आमन्त्र्य च स तान्प्रायाच्छीघ्रं कन्याः प्रगृह्य ताः ॥ १.१०९.२० ॥
Aquel kaurava subió a todas las doncellas a su propio carro. Luego, despidiéndose de ellos, partió rápidamente llevándose a aquellas doncellas.
1.109.21
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे समुत्पेतुरमर्षिताः ।
संस्पृशन्तः स्वकान्बाहून्दशन्तो दशनच्छदान् ॥ १.१०९.२१ ॥
Entonces todos aquellos reyes, indignados, se levantaron, tocándose sus propios brazos y mordiéndose los labios con los dientes.
1.109.22
तेषामाभरणान्याशु त्वरितानां विमुञ्चताम् ।
आमुञ्चतां च वर्माणि संभ्रमः सुमहानभूत् ॥ १.१०९.२२ ॥
Mientras se quitaban apresuradamente sus adornos y se ponían sus armaduras, surgió un gran alboroto.
1.109.23
ताराणामिव संपातो बभूव जनमेजय ।
भूषणानां च सर्वेषां कवचानां च सर्वशः ॥ १.१०९.२३ ॥
Oh Janamejaya, se produjo una lluvia como de estrellas que caen: de todos los adornos y de todas las armaduras, por todas partes.
1.109.24
सवर्मभिर्भूषणैश्च प्रकीर्यद्बिरितस्ततः ।
सक्रोधामर्षजिह्मभ्रूकषायीकृतलोचनाः ॥ १.१०९.२४ ॥
Armaduras y adornos se esparcían por aquí y por allá, y sus ojos estaban enrojecidos por la cólera, la indignación y las cejas fruncidas.
1.109.25
सूतोपक्लृप्तान् रुचिरान्सदश्वैरुपकल्पितान् ।
रथानास्थाय ते वीराः सर्वप्रहरणान्विताः ॥ १.१०९.२५ ॥
Subiendo a los hermosos carros preparados por los aurigas y uncidos con buenos caballos, aquellos héroes, equipados con toda clase de armas.
1.109.26
प्रयान्तमथ कौरव्यमनुसस्रुरुदायुधाः ।
ततः समभवद्युद्धं तेषां तस्य च भारत।
एकस्य च बहूनां च तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ १.१०९.२६ ॥
Los que alzaban sus armas persiguieron al kaurava que avanzaba. Entonces, oh Bhārata, surgió entre ellos y él un combate tumultuoso y espeluznante, uno contra muchos.
1.109.27
ते त्विषून्दशसाहस्रांस्तस्मिन्युगपदाक्षिपन् ।
अप्राप्तांश्चैव तानाशु भीष्मः सर्वांस्तथाऽन्तरा ॥ १.१०९.२७ ॥
Dispararon contra él de una vez diez mil flechas; pero Bhīṣma las cortó todas rápidamente en el aire antes de que llegaran a él.
1.109.28
अच्छिनच्छरवर्षेण महता लोमवाहिना ।
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे सर्वतः परिवार्य तम् ॥ १.१०९.२८ ॥
Los cortó con una gran lluvia de flechas finas como cabellos. Entonces todos aquellos reyes, rodeándolo por todos lados,
1.109.29
ववृषुः शरवर्षेण वर्षेणेवाद्रिमम्बुदाः ।
स तं बाणमयं वर्षं शरैरावार्य सर्वतः ॥ १.१०९.२९ ॥
Como las nubes derraman lluvia sobre una montaña, ellos hicieron llover una tormenta de flechas; y él, bloqueando aquel aguacero de flechas por todos lados con sus propias flechas,
1.109.30
ततः सर्वान्महीपालान्पर्यविध्यत्त्रिभिस्त्रिभिः ।
एकैकस्तु ततो भीष्मं राजन्विव्याध पञ्चभिः ॥ १.१०९.३० ॥
Entonces hirió a cada uno de todos aquellos reyes con tres flechas; y luego, oh rey, cada uno de ellos hirió a Bhīṣma con cinco flechas.
1.109.31
स च तान्प्रतिविव्याध द्वाभ्यां द्वाभ्यां पराक्रमन् ।
तद्युद्धमासीत्तुमुलं घोरं देवासुरोपमम् ॥ १.१०९.३१ ॥
Él, mostrando su valor, los hirió a cada uno con dos flechas. Aquella batalla fue tumultuosa y terrible, como la batalla de los dioses y los asuras.
1.109.32
पश्यतां लोकवीराणां शरशक्तिसमाकुलम् ।
स धनूंषि ध्वजाग्राणि वर्माणि च शिरांसि ॥ १.१०९.३२ ॥
Mientras los héroes del mundo miraban, aquella batalla estaba llena de flechas y lanzas. Él ... arcos, cimas de estandartes, armaduras y cabezas.
1.109.33
चिच्छेद समरे भीष्मः शतशोथ सहस्रशः ।
तस्यातिपुरुषं कर्म लाघवं रथचारिणः ॥ १.१०९.३३ ॥
Bhīṣma derribó a cientos y a miles en la batalla. La hazaña de aquel guerrero de carro fue sobrehumana, y su destreza, admirable.
1.109.34
रक्षणं चात्मनः संख्ये शत्रवोऽप्यभ्यपूजयन् ।
अक्षतः क्षपयित्वान्यानसङ्ख्येयपराक्रमः ॥ १.१०९.३४ ॥
Incluso sus enemigos alabaron la forma en que se protegió en la batalla. Tras destruir a otros, permaneció ileso, un héroe de valor incontable.
1.109.35
आनिनाय स काश्यस्य सुताः सागरगासुतः ।
तान्विनिर्जित्य तु रणे सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.१०९.३५ ॥
El hijo del Gaṅgā trajo a las hijas del rey de Kāśi. Habiéndolas vencido en batalla, él, el mejor de todos los portadores de armas, ...
1.109.36
कन्याभिः सहितः प्रायाद्भारतो भारतान्प्रति ।
ततस्तं पृष्ठतो राजञ्शाल्वराजो महारथः ॥ १.१०९.३६ ॥
Junto con las doncellas, aquel Bhārata partió hacia los Bhāratas. Entonces, oh rey, el rey de Śālva, el gran auriga, desde atrás de él...
1.109.37
अभ्यगच्छदमेयात्मा भीष्मं शान्तनवं रणे ।
वारणं जघने भिन्दन्दन्ताभ्यामपरो यथा ॥ १.१०९.३७ ॥
De espíritu inconmensurable, avanzó en la batalla hacia Bhīṣma, hijo de Śantanu, como otro elefante hiere con sus colmillos el flanco de un elefante rival.
1.109.38
वासितामनुसंप्राप्तो यूथपो बलिनां वरः ।
स्त्रीकामस्तिष्ठतिष्ठेति भीष्ममाह स पार्थिवः ॥ १.१०९.३८ ॥
Aquel rey, el mejor de los fuertes, como un jefe de manada que ha seguido el olor de una hembra, dijo a Bhīṣma: '¡Detente, detente, amante de las mujeres!'
1.109.39
साल्वराजो महाबाहुरमर्षेण प्रचोदितः ।
ततः स पुरुषव्याघ्रो भीष्मः परबलार्दनः ॥ १.१०९.३९ ॥
El rey Śālva, de brazos poderosos, fue impulsado por la indignación. Entonces Bhīṣma, tigre entre los hombres, aplastador de las fuerzas enemigas, (se dispuso a responder).
1.109.40
तद्वाक्याकुलितः क्रोधाद्विधूमोग्निरिव ज्वलन् ।
विततेषुधनुष्पाणिर्विकुञ्चितललाटभृत् ॥ १.१०९.४० ॥
Agitado por aquellas palabras, ardió de cólera como fuego sin humo, con arco y carcaj en las manos, el ceño fruncido.
1.109.41
क्षत्रधर्मं समास्थाय व्यपेतभयसंभ्रमः ।
निवर्तयामास रथं साल्वं प्रति महारथः ॥ १.१०९.४१ ॥
Adoptando el deber del guerrero, libre de temor y agitación, el gran auriga volvió su carro hacia Śālva.
1.109.42
निवर्तमानं तं दृष्ट्वा राजानः सर्व एव ते ।
प्रेक्षकाः समपद्यन्त भीष्मसाल्वसमागमे ॥ १.१०९.४२ ॥
Al verlo volver, todos aquellos reyes se convirtieron en espectadores del encuentro entre Bhīṣma y Śālva.
1.109.43
तौ वृषाविव नर्दन्तौ बलिनौ वासितान्तरे ।
अन्योन्यमभिवर्तेतां बलविक्रमशालिनौ ॥ १.१०९.४३ ॥
Ambos, rugiendo como toros, fuertes y poderosos en valor, avanzaron el uno contra el otro en el espacio de la vaca en celo.
1.109.44
ततो भीष्मं शान्तनवं शरैः शतसहस्रशः ।
साल्वराजो नरश्रेष्ठः समवाकिरदाशुगैः ॥ १.१०९.४४ ॥
Entonces Sālva, rey y el mejor de los hombres, cubrió a Bhīṣma, hijo de Śantanu, con cientos de miles de flechas veloces.
1.109.45
पूर्वमभ्यर्दितं दृष्ट्वा भीष्मं साल्वेन ते नृपाः ।
विस्मिताः समपद्यन्त साधुसाध्विति चाब्रुवन् ॥ १.१०९.४५ ॥
Al ver a Bhīṣma antes acosado por Sālva, aquellos reyes quedaron asombrados y dijeron: «¡Bien hecho, bien hecho!».
1.109.46
लाघवं तस्य ते दृष्ट्वा समरे सर्वपार्थिवाः ।
अपूजयन्त संहृष्टा वाग्भिः साल्वं नराधिपम् ॥ १.१०९.४६ ॥
Al ver su agilidad en la batalla, todos los reyes, llenos de alegría, honraron con palabras a Sālva, señor de los hombres.
1.109.47
क्षत्रियाणां ततो वाचः श्रुत्वा परपुञ्जयः ।
क्रुद्धः शान्तनवो भीष्मस्तिष्ठतिष्ठेत्यभाषत ॥ १.१०९.४७ ॥
Entonces Bhīṣma, hijo de Śantanu, vencedor de enemigos, al oír las palabras de los guerreros, se enfureció y dijo: «¡Detente, detente!».
1.109.48
सारथिं चाब्रवीत्क्रुद्धो याहि यत्रैष पार्थिवः ।
यावदेनं निहन्म्यद्य भुजङ्गमिव पक्षिराट् ॥ १.१०९.४८ ॥
Enfurecido, dijo a su cochero: «Conduce adonde está este rey, para que hoy lo mate, como el rey de las aves mata a una serpiente».
1.109.49
ततोऽस्त्रं वारुणं सम्यग्योजयामास कौरवः ।
तेनाश्वांश्चतुरोऽमृद्गात्साल्वराजस्य भूपते ॥ १.१०९.४९ ॥
Entonces el Kaurava (Bhīṣma) aplicó correctamente el arma de Varuṇa, y con ella aplastó los cuatro caballos del rey Sālva, oh rey.
1.109.50
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य साल्वराजस्य कौरवः ।
भीष्मो नृपतिशार्दूल न्यवधीत्तस्य सारथिम् ॥ १.१०९.५० ॥
El Kaurava Bhīṣma, rechazando armas con armas, derribó al auriga del rey Sālva, oh tigre entre los reyes.
1.109.51
अस्त्रेण चास्याथैन्द्रेण न्यवधीत्तुरगोत्तमान् ।
कन्याहेतोर्नरश्रेष्ठ भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ १.१०९.५१ ॥
Y con un arma de Indra derribó a sus mejores caballos; por las doncellas, oh mejor de los hombres, Bhīṣma, hijo de Śantanu, entonces lo hizo.
1.109.52
जित्वा विसर्जयामास जीवन्तं नृपसत्तमम् ।
ततः साल्वः स्वनगरं प्रययौ भरतर्षभ ॥ १.१०९.५२ ॥
Tras vencerlo, liberó al mejor de los reyes, que estaba vivo; luego Sālva se fue a su ciudad, oh toro de los Bharatas.
1.109.53
स्वराज्यमन्वशाच्चैव धर्मेण नृपतिस्तदा ।
राजानो ये च तत्रासन्स्वयंवरदिदृक्षवः ॥ १.१०९.५३ ॥
Entonces el rey gobernó su reino con rectitud; y los reyes que estaban allí, deseosos de ver el svayaṃvara, se marcharon.
1.109.54
स्वान्येव तेऽपि राष्ट्राणि जग्मुः परपुरञ्जयाः ।
एवं विजित्य ताः कन्या भीष्मः प्रहरतां वरः ॥ १.१०९.५४ ॥
También aquellos conquistadores de ciudades enemigas partieron hacia sus propios reinos; así, habiendo conquistado a aquellas doncellas, Bhīṣma, el mejor de los guerreros...
1.109.55
प्रययौ हास्तिनपुरं यत्र राजा स कौरवः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा प्रशास्ति वसुधामिमाम् ॥ १.१०९.५५ ॥
Partió hacia Hāstinapura, donde el rey kaurava, el virtuoso Vicitravīrya, gobernaba esta tierra.
1.109.56
यथा पितास्य कौरव्यः शान्तनुर्नृपसत्तमः ।
सोऽचिरेणैव कालेन अत्यक्रामन्नराधिप ॥ १.१०९.५६ ॥
Así como su padre, el kaurava Śāntanu, el mejor de los reyes, también partió en poco tiempo, oh señor de los hombres.
1.109.57
वनानि सरितश्चैव शैलांश्च विनिधान्द्रुमान् ।
अक्षतः क्षपयित्वाऽरीन्सङ्ख्येऽसङ्ख्येयविक्रमः ॥ १.१०९.५७ ॥
Bosques, ríos, montañas y árboles: habiendo aniquilado a los enemigos en batalla, él, de valor incalculable, los atravesó sin daño.
1.109.58
आनयामास काश्यस्य सुताः सागरगासुतः ।
स्नुषा इव स धर्मात्मा भगिनीरिव चानुजाः ॥ १.१०९.५८ ॥
El hijo de Gaṅgā trajo a las hijas del rey de Kāśī; aquel de alma justa las trajo como si fueran nueras y como si fueran hermanas menores.
1.109.59
यथा दुहितश्चैव परिगृह्य ययौ कुरून् ।
आनिन्ये स महाबाहुर्भ्रातुः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१०९.५९ ॥
Tomándolas como si fueran sus hijas, fue hacia los kurus; el de brazos poderosos las trajo, deseando complacer a su hermano.
1.109.60
ताः सर्वगुणसंपन्ना भ्राता भ्रात्रे यवीयसे ।
भीष्मो विचित्रवीर्याय प्रददौ विक्रमाहृताः ॥ १.१०९.६० ॥
A aquellas doncellas, dotadas de todas las virtudes y conquistadas por su valor, Bhīṣma las entregó a su hermano menor Vicitravīrya.
1.109.61
एवं धर्मेण धर्मज्ञः कृत्वा कर्मातिमानुषम् ।
भ्रातुर्विचित्रवीर्यस्य विवाहायोपचक्रमे ॥ १.१०९.६१ ॥
Así, el conocedor del dharma, habiendo realizado una hazaña sobrehumana conforme al dharma, se dispuso a celebrar la boda de su hermano Vicitravīrya.
1.109.62
सत्यवत्या सह मिथः कृत्वा निश्चयमात्मवान् ।
विवाहं कारयिष्यन्तं भीष्मं काशिपतेः सुता।
ज्येष्ठा तासामिदं वाक्यमब्रवीद्धसती तदा ॥ १.१०९.६२ ॥
Cuando Bhīṣma, dueño de sí mismo, había acordado con Satyavatī y se disponía a organizar la boda, la mayor de las hijas del rey de Kāśi, riendo, pronunció estas palabras.
1.109.63
मया सौभपतिः पूर्वं मनसा हि वृतः पतिः ।
तेन चास्मि वृता पूर्वमेष कामश्च मे पितुः ॥ १.१०९.६३ ॥
Yo ya había elegido en mi mente como esposo al señor de Saubha, y por él fui elegida antes; este es también el deseo de mi padre.
1.109.64
मया वरयितव्योऽभूत्साल्वस्तस्मिन्स्वयंवरे ।
एतद्विज्ञाय धर्मज्ञ धर्मतत्त्वं समाचर ॥ १.१०९.६४ ॥
En aquel svayaṃvara yo debía haber elegido a Sālva. Sabiendo esto, oh conocedor del dharma, obra conforme a la esencia del dharma.
1.109.65
एवमुक्तस्तया भीष्मः कन्यया विप्रसंसदि ।
चिन्तामभ्यगमद्वीरो युक्तां तस्यैव कर्मणः ॥ १.१०९.६५ ॥
Cuando la doncella habló así en la asamblea de brahmanes, el héroe Bhīṣma cayó en la reflexión propia de aquel mismo asunto.
1.109.66
अन्यसक्ता त्वियं कन्या ज्येष्ठा त्वम्बा मया जिता ।
वाचा दत्ता मनोदत्ता कृतमङ्गलवाचना ॥ १.१०९.६६ ॥
Esta doncella está apegada a otro, pero yo he ganado a la mayor, Ambā; fue entregada con palabras, entregada en el corazón y entregada con bendiciones auspiciosas recitadas.
1.109.67
निर्दिष्टा तु परस्यैव सा त्याज्या परचिन्तिनी ।
इत्युक्त्वा चानुमान्यैव भ्रातरं स्ववशानुगम् ॥ १.१०९.६७ ॥
Una doncella ya destinada a otro, cuyo pensamiento está en otro, debe ser abandonada. Habiendo dicho esto y obtenido el consentimiento del hermano, que seguía su voluntad...
1.109.68
विनिश्चित्य स धर्मज्ञो ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
अनुजज्ञे तदा ज्येष्ठामम्बां काशिपतेः सुताम् ॥ १.१०९.६८ ॥
Tras deliberar con los brahmanes versados en los Vedas, aquel conocedor del dharma concedió entonces permiso a Ambā, la hija mayor del rey de Kāśi.
1.109.69
अम्बिकाम्बालिके भार्ये प्रादाद्भ्रात्रे यवीयसे ।
भीष्मो विचित्रवीर्याय विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १.१०९.६९ ॥
Mediante el rito prescrito según la ley, Bhīṣma dio las dos esposas, Ambikā y Ambālikā, a su hermano menor Vicitravīrya.
1.109.70
तयोः पाणी गृहीत्वा तु रूपयौवनदर्पितः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा नाम्बामैच्छत्कथंचन ॥ १.१०९.७० ॥
Tras tomar las manos de aquellas dos, Vicitravīrya, de alma justa pero orgulloso de su belleza y juventud, no deseó en modo alguno a Ambā.
1.109.71
अम्बामन्यस्य कीर्त्यन्तीमब्रवीच्चारुदर्शनाम् ।
पापस्य फलमेवैष कामोऽसाधुर्निरर्थकः।
परतन्त्रोपभोगो मामार्य नाऽऽयोक्तुमर्हसि ॥ १.१०९.७१ ॥
A Ambā, de hermosa apariencia, que estaba siendo declarada de otro, le dijo: "Este es el fruto del pecado; este deseo es malo e inútil. Noble dama, no debes someterme al disfrute bajo el control de otro."
1.109.72
प्रातिष्ठच्छान्तनोर्वंशस्तात यस्य त्वमन्वयः ।
अकामवृत्तो धर्मात्मन्साधु मन्ये मतं तव ॥ १.१०९.७२ ॥
"Querido, el linaje de Śāntanu ha quedado establecido, y tú eres su descendiente. Alma justa, tu conducta está libre de deseo; considero buena tu opinión."
1.109.73
इत्युक्त्वाम्बां समालोक्य विधिवद्वाक्यमब्रवीत् ।
विसृष्टा ह्यसि गच्छ त्वं यथाकाममनिन्दिते ॥ १.१०९.७३ ॥
Habiendo dicho esto, y mirando a Ambā como corresponde, pronunció estas palabras: "Estás liberada, oh irreprochable; ve ahora como desees."
1.109.74
नानियोज्ये समर्थोऽहं नियोक्तुं भ्रातरं प्रियम् ।
अन्यबावगतां चापि को नारीं वासयेद्गृहे ॥ १.१०९.७४ ॥
No soy capaz de designar a mi querido hermano; y ¿quién mantendría en casa a una mujer cuyo corazón se ha inclinado hacia otro?
1.109.75
अतस्त्वां न नियोक्ष्यामि अन्यकामासि गम्यताम् ।
अहमप्यूर्ध्वरेता वै निवृत्तो दारकर्मणि ॥ १.१०९.७५ ॥
Por tanto no te designaré; deseas a otro, así que ve. Yo también soy de semen ascendente, apartado de los asuntos del matrimonio.
1.109.76
न संबन्धस्तदावाभ्यां भविता वै कथंचन ।
इत्युक्ता सा गता तत्र सखीभिः परिवारिता ॥ १.१०९.७६ ॥
"Entonces no habrá de ningún modo unión alguna entre nosotros dos." Así dicha, se marchó de allí, rodeada por sus compañeras.
1.109.77
निर्दिष्टा हि शनै राजन्साल्वराजपुरं प्रति ।
अथाम्बा साल्वंमागम्य साऽब्रवीत्प्रतिपूज्य तं ॥ १.१०९.७७ ॥
Oh rey, fue dirigida lentamente hacia la ciudad del rey Sālva. Entonces Ambā llegó ante Sālva, lo honró y le habló.
1.109.78
पुरा निर्दिष्टभावा त्वामागतास्मि वरानन ।
देवव्रतं समुत्सृज्य सानुजं भरतर्षभम् ॥ १.१०९.७८ ॥
"Oh de rostro hermoso, mi intención fue declarada antes; por eso he venido a ti, habiendo abandonado a Devavrata, toro de los Bharatas, junto con su hermano menor."
1.109.79
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते विधिवन्मां समुद्यताम् ॥ १.१०९.७९ ॥
Que te vaya bien. Tómame según el rito; estoy dispuesta.
1.109.80
तयैवमुक्तः साल्वोपि प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
निर्जिताऽसीह भीष्मेण मां विनिर्जित्य राजसु ॥ १.१०९.८० ॥
Cuando ella habló así, Sālva también se rió y dijo: "Aquí has sido conquistada por Bhīṣma, habiéndome vencido entre los reyes."
1.109.81
अन्येन निर्जितां भद्रे विसृष्टां तेन चालयात् ।
न गृह्णामि वरारोहे तत्र चैव तु गम्यताम् ॥ १.१०९.८१ ॥
"Oh bienaventurada, a la que otro ha conquistado y él mismo ha expulsado de su casa, no la acepto, oh de hermosas caderas. Ve allí."
1.109.82
इत्युक्ता सा समागम्य कुरुराज्यमनुत्तमम् ।
अम्बाब्रवीत्ततो भीष्मं त्वयाऽहं सहसा हृता ॥ १.१०९.८२ ॥
Así dicha, ella llegó al supremo reino de los Kuru y Ambā dijo a Bhīṣma: "Me llevaste a la fuerza."
1.109.83
क्षत्रधर्ममवेक्षस्व त्वं भर्ता मम धर्मतः ।
यां यः स्वयंवरे कन्यां निर्जयेच्छौर्यसंपदा ॥ १.१०९.८३ ॥
"Considera el deber del guerrero: por dharma tú eres mi esposo, pues quien gana a una doncella en su svayaṃvara por la riqueza de su valor."
1.109.84
राज्ञः सर्वान्विनिर्जित्य स तामुद्वाहयेद्ध्रुवम् ।
अतस्त्वमेव भर्ता मे त्वयाऽहं निर्जिता यतः ॥ १.१०९.८४ ॥
"Habiendo vencido a todos los reyes, él seguramente debe casarse con ella. Por tanto, tú solo eres mi esposo, pues fuiste tú quien me ganó."
1.109.85
तस्माद्वहस्व मां भीष्म निर्जितां संसदि त्वया ।
ऊर्ध्वरेता ह्यहमिति प्रत्युवाच पुनःपुनः ॥ १.१०९.८५ ॥
Por tanto, Bhīṣma, tómame, a mí que has conquistado en la asamblea. Yo soy ūrdhvaretas, respondía una y otra vez.
1.109.86
भीष्मं सा चाब्रवीदम्बा यथाजैषीस्तथा कुरु ।
एवमन्वगमद्भीष्मं षट्समाः पुष्करेक्षणा ॥ १.१०९.८६ ॥
Ambā dijo a Bhīṣma: «Haz como has vencido.» Así la de ojos de loto siguió a Bhīṣma durante seis años.
1.109.87
ऊर्ध्वरेतास्त्वहं भद्रे विवाहविमुखोऽभवम् ।
तमेव साल्वं गच्छ त्वं यः पुरा मनसा वृतः ॥ १.१०९.८७ ॥
Yo soy ūrdhvaretas, buena mujer, y me he apartado del matrimonio. Ve tú al propio Sālva, a quien antes elegiste en tu mente.
1.109.88
अन्यसक्तं किमर्थं त्वमात्मानमवदः पुरा ।
अन्यसक्तां वधूं कन्यां वासयेत्स्वगृहे न हि ॥ १.१०९.८८ ॥
¿Por qué antes te declaraste apegada a otro? Nadie tiene en su casa como esposa a una doncella apegada a otro.
1.109.89
नाहमुद्वाहयिष्ये त्वां मम भ्रात्रे यवीयसे ।
विचित्रवीर्याय शुभे यथेष्टं गम्यतामिति ॥ १.१०९.८९ ॥
No te desposaré; para mi hermano menor Vicitravīrya, oh auspiciosa, ve como desees.
1.109.90
भूयः साल्वं समभ्येत्य राजन्गृह्णीष्व मामिति ।
नाहं गृह्णाम्यन्यजितामिति साल्वनिराकृता ॥ १.१०९.९० ॥
Yendo de nuevo hacia Sālva, dijo: «Oh rey, tómame.» Rechazada por Sālva, quien dijo: «No aceptaré a la que otro ha ganado.»
1.109.91
ऊर्ध्वरेतास्त्वहमिति भीष्मेण च निराकृता ।
अम्बा भीष्मं पुनः साल्वं भीष्मं साल्वं पुनः पुनः ॥ १.१०९.९१ ॥
Diciendo «Soy de semen elevado», también Bhīṣma la rechazó. Ambā iba una y otra vez a Bhīṣma y a Sālva.
1.109.92
गमनागमनेनैवमनैषीत्षट् समा नृप ।
अश्रुभिर्भूमिमुक्षन्ती शोचन्ती सा मनस्विनी ॥ १.१०९.९२ ॥
Oh rey, así, yendo y viniendo, pasó seis años, empapando la tierra con lágrimas, afligida, aquella de elevado ánimo.
1.109.93
पीनोन्नतकुचद्वन्द्वा विशालजघनेक्षणा ।
श्रोणीभरालसगमा राकाचन्द्रनिभानना ॥ १.१०९.९३ ॥
De senos llenos y elevados, de caderas y ojos amplios, de andar lánguido por el peso de sus caderas, de rostro semejante a la luna llena.
1.109.94
वर्षत्कादम्बिनीमूर्ध्नि स्फुरन्ती चञ्चलेव सा ।
सा ततो द्वादश समा बाहुदामभितो नदीम्।
पार्श्वे हिमवतो रम्ये तपो घोरं समाददे ॥ १.१०९.९४ ॥
Como un relámpago que destella sobre la cima de las nubes que llueven, ella resplandeció. Luego, durante doce años, en la hermosa ladera del Himālaya, a ambas orillas del río Bāhudā, emprendió una austeridad feroz.
1.109.95
संक्षिप्तकरणा तत्र तप आस्थाय सुव्रता ।
पादाङ्गुष्ठेन साऽतिष्ठदकम्पन्त ततः सुराः ॥ १.१०९.९५ ॥
Allí, con los sentidos sometidos, firme en la austeridad y constante en su voto, se mantuvo de pie sobre el dedo gordo de un pie; entonces los dioses temblaron.
1.109.96
तस्यास्तत्तु तपो दृष्ट्वा सुराणां क्षोभकारकम् ।
विस्मितश्चैव हृष्टश्च तस्यानुग्रहबुद्धिमान् ॥ १.१०९.९६ ॥
Al ver aquella austeridad suya, que causaba turbación entre los dioses, el sabio, asombrado y complacido, se dispuso a concederle su favor.
1.109.97
अनन्तसेनो भगवान्कुमारो वरदः प्रभुः ।
मानयन्राजपुत्रीं तां ददौ तस्यै शुभां स्रजम् ॥ १.१०९.९७ ॥
El bienaventurado joven Anantasena, el señor que concede dones, honrando a aquella hija del rey, le dio una guirnalda auspiciosa.
1.109.98
एषा पुष्करिणी दिव्या यथावत्समुपस्थिता ।
अम्बे त्वच्छोकशमनी माला भुवि भविष्यति ॥ १.१०९.९८ ॥
Este estanque divino ha aparecido como corresponde. Oh Ambā, esta guirnalda, que calma tu dolor, estará sobre la tierra.
1.109.99
एतां चैव मया दत्तां मालां यो धारयिष्यति ।
सोऽस्य भीष्मस्य निधने कारणं वै भविष्यति ॥ १.१०९.९९ ॥
Quien lleve esta guirnalda dada por mí será, en verdad, la causa de la muerte de Bhīṣma.