ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.109.1
हते चित्राङ्गदे भीष्मो बाले भ्रातरि कौरव ।
पालयामास तद्राज्यं सत्यवत्या मते स्थितः ॥ १.१०९.१ ॥
ହେ କୌରବ, ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ନିହତ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କ ସାନ ଭାଇ ବାଳକ ଥିଲେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ମତରେ ଭୀଷ୍ମ ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ।
1.109.2
तथा विचित्रवीर्यं तु वर्तमानं सुखेऽतुले ।
संप्राप्तयौवनं दृष्ट्वा भ्रातरं धीमतां वरः।
भीष्मो विचित्रवीर्यस्य विवाहायाकरोन्मतिम् ॥ १.१०९.२ ॥
ଅତୁଳ ସୁଖରେ ରହୁଥିବା, ଯୌବନପ୍ରାପ୍ତ ସେହି ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପ କଲେ।
1.109.3
अथ काशिपतेर्भीष्मः कन्यास्तिस्रोऽप्सरोपमाः ।
शुश्राव सहिता राजन्वृण्वाना वै स्वयंवरम् ॥ १.१०९.३ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଭୀଷ୍ମ ଶୁଣିଲେ ଯେ କାଶୀରାଜଙ୍କ ଅପ୍ସରା ସମାନ ତିନି କନ୍ୟା ଏକାଠି ସ୍ୱୟଂବର ଆୟୋଜନ କରୁଛନ୍ତି।
1.109.4
ततः स रथिनां श्रेष्ठो रथेनैकेन शत्रुजित् ।
जगामानुमते मातुः पुरीं वाराणसीं प्रभुः ॥ १.१०९.४ ॥
ତା'ପରେ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ ସେ ପ୍ରଭୁ ମାତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଏକ ରଥରେ ବାରାଣସୀ ନଗରୀକୁ ଗଲେ।
1.109.5
तत्र राज्ञः समुदितान्सर्वतः समुपागतान् ।
ददर्श कन्यास्ताश्वै भीष्मः शान्तनुनन्दनः ॥ १.१०९.५ ॥
ସେଠାରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଚାରିଦିଗରୁ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସେହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.109.6
तासां कामेन संमत्ताः सहिताः काशिकोसलाः ।
वङ्गाः पुण्ड्राः कलिङ्गाश्च ते जग्मुस्तां पुरीं प्रति ॥ १.१०९.६ ॥
ସେହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କାମନାରେ ଉନ୍ମତ୍ତ କାଶୀ, କୋଶଳ, ବଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କଳିଙ୍ଗ ରାଜାମାନେ ଏକାଠି ସେହି ନଗରୀ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
1.109.7
कीर्त्यमानेषु राज्ञां तु तदा नामसु सर्वशः ।
एकाकिनं तदा भीष्मं वृद्धं शान्तनुनन्दनम् ॥ १.१०९.७ ॥
ରାଜାମାନଙ୍କ ନାମ ଏକ ଏକ କରି ଘୋଷଣା ହେଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ବୃଦ୍ଧ ଶାନ୍ତନୁ-ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଏକାକୀ ଦେଖାଗଲେ।
1.109.8
सोद्वेगा इव तं दृष्ट्वा कन्याः परमशोभनाः ।
अपाक्रामन्त ताः सर्वा वृद्ध इत्येव चिन्तया ॥ १.१०९.८ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଉଦ୍ବେଗିତା ପରି ସେହି ପରମ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାମାନେ ସମସ୍ତେ 'ଏ ତ ବୃଦ୍ଧ' ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଦୂରେଇ ଗଲେ।
1.109.9
वृद्धः परमधर्मात्मा वलीपलितधारणः ।
किकारणमिहायातो निर्लज्जो भरतर्षभः ॥ १.१०९.९ ॥
ବୃଦ୍ଧ, ପରମ ଧର୍ମାତ୍ମା, ବଳି ଓ ପଳିତ କେଶଧାରୀ, ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହୋଇ କି କାରଣରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି?
1.109.10
मिथ्याप्रतिज्ञो लोकेषु किं वदिष्यति भारत ।
ब्रह्मचारीति भीष्मो हि वृथैव प्रथितो भुवि ॥ १.१०९.१० ॥
ମିଥ୍ୟା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିବା ଲୋକ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ'ଣ କହିବ, ହେ ଭାରତ? 'ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ' ବୋଲି ଭୀଷ୍ମ ବୃଥାରେ ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
1.109.11
इत्येवं प्रबुवन्तस्ते हसन्ति स्म नृपाधमाः ।
क्षत्रियाणां वचः श्रुत्वा भीष्मश्चुक्रोध भारत ॥ १.१०९.११ ॥
ଏପରି କହି ସେହି ଅଧମ ରାଜାମାନେ ହସିଲେ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ହେ ଭାରତ, ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
1.109.12
भीष्मस्तदा स्वयं कन्या वरयामास ताः प्रभुः ।
उवाच च महीपालान्राजञ्जलदनिःस्वनः ॥ १.१०९.१२ ॥
ତେବେ ପ୍ରଭୁ ଭୀଷ୍ମ ନିଜେ ସେହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ବରଣ କଲେ; ମେଘଗର୍ଜନ ପରି ସ୍ୱରରେ ରାଜାମାନଙ୍କୁ, ହେ ରାଜନ୍, କହିଲେ।
1.109.13
रथमारोप्य ताः कन्या भीष्मः प्रहरतां वरः ।
आहूय दानं कन्यानां गुणवद्भ्यः स्मृतं बुधैः ॥ १.१०९.१३ ॥
ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ସେଇ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇଲେ। ଗୁଣବାନ ପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଡାକି କନ୍ୟାଦାନ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହିଛନ୍ତି।
1.109.14
अलङ्कृत्य यथाशक्ति प्रदाय च धनान्यपि ।
प्रयच्छन्त्यपरे कन्यां मिथुनेन गवामपि ॥ १.१०९.१४ ॥
କେହି କେହି ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ କନ୍ୟାକୁ ସଜାଇ, ଧନ ଓ ଗାଇ ଯୋଡ଼ି ଦେଇ କନ୍ୟାଦାନ କରନ୍ତି।
1.109.15
वित्तेन कथितेनान्ये बलेनान्येऽनुमान्य च ।
प्रमत्तामुपयन्त्यन्ये स्वयमन्ये च विन्दते ॥ १.१०९.१५ ॥
କେହି ଧନ ଦେଇ, କେହି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପଣରେ, କେହି ବଳରେ, କେହି ସମ୍ମତି ନେଇ, କେହି ମତ୍ତ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରନ୍ତି; ଆଉ କେହି ନିଜେ ପାଆନ୍ତି।
1.109.16
आर्षं विधिं पुरस्कृत्य दारान्विन्दन्ति चापरे ।
अष्टमं तमथो वित्त विवाहं कविभिर्वृतम् ॥ १.१०९.१६ ॥
କେହି ଆର୍ଷ ବିଧିକୁ ଆଗରେ ରଖି ପତ୍ନୀ ପାଆନ୍ତି। ପରେ କବିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ ସେଇ ଅଷ୍ଟମ ବିବାହକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣ।
1.109.17
स्वयंवरं तु राजन्याः प्रशंसन्त्युपयान्ति च ।
प्रमथ्य तु हृतामाहुर्ज्यायसीं धर्मवादिनः ॥ १.१०९.१७ ॥
ରାଜାମାନେ ସ୍ୱୟଂବର ପ୍ରଶଂସା କରି ତା'ଦ୍ୱାରା ବିବାହ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଧର୍ମବାଦୀମାନେ ବଳରେ ହରଣ କରି ଆଣିଥିବା କନ୍ୟାଙ୍କୁ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା କୁହନ୍ତି।
1.109.18
ता इमाः पृथिवीपाला जिहीर्षामि बलादितः ।
ते यतध्वं परं शक्त्या विजयायेतराय वा ॥ १.१०९.१८ ॥
ହେ ଭୂପାଳଗଣ! ମୁଁ ଏହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଏଠାରୁ ବଳରେ ହରଣ କରି ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ବିଜୟ ପାଇଁ କିମ୍ବା ତା'ର ବିପରୀତ ଫଳ ପାଇଁ ଆପଣମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।
1.109.19
स्थितोऽहं पृथिवीपाला युद्धाय कृतनिश्चयः ।
एवमुक्त्वा महीपालान्काशिराजं च वीर्यवान् ॥ १.१०९.१९ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପାଳଗଣ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଠିଆ ହୋଇଛି। ଏହା କହି ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଓ କାଶୀରାଜଙ୍କୁ କହିଲା।
1.109.20
सर्वाः कन्याः स कौरव्यो रथमारोप्य च स्वकम् ।
आमन्त्र्य च स तान्प्रायाच्छीघ्रं कन्याः प्रगृह्य ताः ॥ १.१०९.२० ॥
ସେହି କୌରବ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇଲେ। ପରେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ବିଦା ନେଇ ସେହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ।
1.109.21
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे समुत्पेतुरमर्षिताः ।
संस्पृशन्तः स्वकान्बाहून्दशन्तो दशनच्छदान् ॥ १.१०९.२१ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଉଠି ଠିଆ ହେଲେ। ନିଜ ବାହୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଓ ଓଠ ଦାନ୍ତରେ କାମୁଡ଼ି (ସେମାନେ ଠିଆ ହେଲେ)।
1.109.22
तेषामाभरणान्याशु त्वरितानां विमुञ्चताम् ।
आमुञ्चतां च वर्माणि संभ्रमः सुमहानभूत् ॥ १.१०९.२२ ॥
ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଅଳଙ୍କାର ଖୋଲୁଥିଲେ ଓ କବଚ ପିନ୍ଧୁଥିଲେ; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ହଇଚଇ ହେଲା।
1.109.23
ताराणामिव संपातो बभूव जनमेजय ।
भूषणानां च सर्वेषां कवचानां च सर्वशः ॥ १.१०९.२३ ॥
ହେ ଜନମେଜୟ, ତାରା ଖସିବା ପରି ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଓ କବଚ ସର୍ବତ୍ର ଖସି ପଡ଼ିଲା।
1.109.24
सवर्मभिर्भूषणैश्च प्रकीर्यद्बिरितस्ततः ।
सक्रोधामर्षजिह्मभ्रूकषायीकृतलोचनाः ॥ १.१०९.२४ ॥
କବଚ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଇତସ୍ତତଃ ଛିଟିକି ପଡ଼ୁଥିଲା; କ୍ରୋଧ, ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଓ ବଙ୍କା ଭୁଶରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଖି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
1.109.25
सूतोपक्लृप्तान् रुचिरान्सदश्वैरुपकल्पितान् ।
रथानास्थाय ते वीराः सर्वप्रहरणान्विताः ॥ १.१०९.२५ ॥
ସାରଥିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାରେ ଯୋଜିତ ସୁନ୍ଦର ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ସର୍ବପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ସେହି ବୀରମାନେ।
1.109.26
प्रयान्तमथ कौरव्यमनुसस्रुरुदायुधाः ।
ततः समभवद्युद्धं तेषां तस्य च भारत।
एकस्य च बहूनां च तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ १.१०९.२६ ॥
ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା କୌରବ୍ୟଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ସେମାନେ ପିଛା କଲେ। ତା'ପରେ ହେ ଭାରତ, ସେମାନଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଜଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବହୁତଙ୍କର ରୋମାଞ୍ଚକର ଘୋର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
1.109.27
ते त्विषून्दशसाहस्रांस्तस्मिन्युगपदाक्षिपन् ।
अप्राप्तांश्चैव तानाशु भीष्मः सर्वांस्तथाऽन्तरा ॥ १.१०९.२७ ॥
ସେମାନେ ଏକାବେଳେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦଶ ହଜାର ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଭୀଷ୍ମ ସେଗୁଡ଼ିକ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ମଝିରେ ହିଁ ଶୀଘ୍ର ସବୁ କାଟି ଦେଲେ।
1.109.28
अच्छिनच्छरवर्षेण महता लोमवाहिना ।
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे सर्वतः परिवार्य तम् ॥ १.१०९.२८ ॥
ସେ ରୋମପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ବାଣର ମହାନ ବାଣବର୍ଷଣରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି ଦେଲେ। ତା'ପରେ ସେହି ରାଜାମାନେ ସମସ୍ତେ ସବୁ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଘେରି।
1.109.29
ववृषुः शरवर्षेण वर्षेणेवाद्रिमम्बुदाः ।
स तं बाणमयं वर्षं शरैरावार्य सर्वतः ॥ १.१०९.२९ ॥
ମେଘ ଯେପରି ପର୍ବତ ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ, ସେପରି ସେମାନେ ବାଣବର୍ଷଣ କଲେ। ସେ ସେହି ବାଣମୟ ବର୍ଷାକୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ନିଜ ବାଣରେ ରୋକିଦେଲେ।
1.109.30
ततः सर्वान्महीपालान्पर्यविध्यत्त्रिभिस्त्रिभिः ।
एकैकस्तु ततो भीष्मं राजन्विव्याध पञ्चभिः ॥ १.१०९.३० ॥
ତା'ପରେ ସେ ସେହି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତିନି ତିନି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ହେ ରାଜନ, ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପାଞ୍ଚ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
1.109.31
स च तान्प्रतिविव्याध द्वाभ्यां द्वाभ्यां पराक्रमन् ।
तद्युद्धमासीत्तुमुलं घोरं देवासुरोपमम् ॥ १.१०९.३१ ॥
ସେ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଦୁଇ ଦୁଇଟି ବାଣରେ ପ୍ରତିଆଘାତ କଲା। ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଭୟଙ୍କର ଓ କୋଲାହଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
1.109.32
पश्यतां लोकवीराणां शरशक्तिसमाकुलम् ।
स धनूंषि ध्वजाग्राणि वर्माणि च शिरांसि ॥ १.१०९.३२ ॥
ଜଗତର ବୀରମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ବାଣ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସେ ଧନୁ, ଧ୍ୱଜାଗ୍ର, କବଚ ଓ ମସ୍ତକ…
1.109.33
चिच्छेद समरे भीष्मः शतशोथ सहस्रशः ।
तस्यातिपुरुषं कर्म लाघवं रथचारिणः ॥ १.१०९.३३ ॥
ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାରଙ୍କୁ କାଟି ପକାଇଲେ। ରଥଚାରୀ ସେହି ବୀରଙ୍କ କର୍ମ ଅତିମାନୁଷ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ଚତୁରତା ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା।
1.109.34
रक्षणं चात्मनः संख्ये शत्रवोऽप्यभ्यपूजयन् ।
अक्षतः क्षपयित्वान्यानसङ्ख्येयपराक्रमः ॥ १.१०९.३४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବାର ଶୈଳୀକୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରି ମଧ୍ୟ ସେ ଅକ୍ଷତ ରହିଲା; ସେ ଅସଂଖ୍ୟ ପରାକ୍ରମ ଥିବା ବୀର ଥିଲା।
1.109.35
आनिनाय स काश्यस्य सुताः सागरगासुतः ।
तान्विनिर्जित्य तु रणे सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.१०९.३५ ॥
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଆଣିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜିଣି, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ...
1.109.36
कन्याभिः सहितः प्रायाद्भारतो भारतान्प्रति ।
ततस्तं पृष्ठतो राजञ्शाल्वराजो महारथः ॥ १.१०९.३६ ॥
କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେହି ଭାରତ ଭାରତବଂଶୀୟମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ। ତାପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଶାଲ୍ୱରାଜ, ମହାରଥୀ, ତାଙ୍କ ପଛରୁ…
1.109.37
अभ्यगच्छदमेयात्मा भीष्मं शान्तनवं रणे ।
वारणं जघने भिन्दन्दन्ताभ्यामपरो यथा ॥ १.१०९.३७ ॥
ଅମାପ ଆତ୍ମା ଥିବା ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା, ଯେପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ହାତୀ ନିଜ ଦନ୍ତରେ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ହାତୀର ପାର୍ଶ୍ୱ ବିଦ୍ଧ କରେ।
1.109.38
वासितामनुसंप्राप्तो यूथपो बलिनां वरः ।
स्त्रीकामस्तिष्ठतिष्ठेति भीष्ममाह स पार्थिवः ॥ १.१०९.३८ ॥
ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ରାଜା, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଗନ୍ଧ ପାଇ ଆସିଥିବା ଯୂଥପତି ପରି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ, ହେ ସ୍ତ୍ରୀକାମୀ!'
1.109.39
साल्वराजो महाबाहुरमर्षेण प्रचोदितः ।
ततः स पुरुषव्याघ्रो भीष्मः परबलार्दनः ॥ १.१०९.३९ ॥
ମହାବାହୁ ଶାଲ୍ୱରାଜ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରେରିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଶତ୍ରୁସେନା ମର୍ଦ୍ଦନକାରୀ, (ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ)।
1.109.40
तद्वाक्याकुलितः क्रोधाद्विधूमोग्निरिव ज्वलन् ।
विततेषुधनुष्पाणिर्विकुञ्चितललाटभृत् ॥ १.१०९.४० ॥
ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ଉଦ୍ବେଳିତ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ଧୂଆଁହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ସେ ଜଳି ଉଠିଲେ। ହାତରେ ତୂଣୀର ଓ ଧନୁ ଧରି, କପାଳ କୁଞ୍ଚିତ କରି (ଠିଆ ହେଲେ)।
1.109.41
क्षत्रधर्मं समास्थाय व्यपेतभयसंभ्रमः ।
निवर्तयामास रथं साल्वं प्रति महारथः ॥ १.१०९.४१ ॥
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଭୟ ଓ ସଂଭ୍ରମରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ମହାରଥ ନିଜ ରଥକୁ ଶାଲ୍ୱ ଆଡ଼କୁ ଫେରାଇଲେ।
1.109.42
निवर्तमानं तं दृष्ट्वा राजानः सर्व एव ते ।
प्रेक्षकाः समपद्यन्त भीष्मसाल्वसमागमे ॥ १.१०९.४२ ॥
ତାଙ୍କୁ ଫେରିଆସୁଥିବା ଦେଖି ସେହି ସମସ୍ତ ରାଜା ଭୀଷ୍ମ ଓ ଶାଲ୍ୱଙ୍କ ଏହି ସଂଗ୍ରାମର ଦର୍ଶକ ହେଲେ।
1.109.43
तौ वृषाविव नर्दन्तौ बलिनौ वासितान्तरे ।
अन्योन्यमभिवर्तेतां बलविक्रमशालिनौ ॥ १.१०९.४३ ॥
ସେହି ଦୁଇଜଣ ବୃଷଭ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ବଳବାନ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ହୋଇ, ବାସିତ ନିକଟରେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
1.109.44
ततो भीष्मं शान्तनवं शरैः शतसहस्रशः ।
साल्वराजो नरश्रेष्ठः समवाकिरदाशुगैः ॥ १.१०९.४४ ॥
ତା'ପରେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଲ୍ୱରାଜ ଶାନ୍ତନୁ-ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶହ ହଜାର ଦ୍ରୁତଗାମୀ ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
1.109.45
पूर्वमभ्यर्दितं दृष्ट्वा भीष्मं साल्वेन ते नृपाः ।
विस्मिताः समपद्यन्त साधुसाध्विति चाब्रुवन् ॥ १.१०९.४५ ॥
ପୂର୍ବରୁ ସାଲ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପୀଡିତ ଦେଖି ସେହି ରାଜାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ 'ସାଧୁ, ସାଧୁ' କହିଲେ।
1.109.46
लाघवं तस्य ते दृष्ट्वा समरे सर्वपार्थिवाः ।
अपूजयन्त संहृष्टा वाग्भिः साल्वं नराधिपम् ॥ १.१०९.४६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଚତୁରତା ଦେଖି ସବୁ ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବାକ୍ୟରେ ନରାଧିପ ସାଲ୍ୱଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
1.109.47
क्षत्रियाणां ततो वाचः श्रुत्वा परपुञ्जयः ।
क्रुद्धः शान्तनवो भीष्मस्तिष्ठतिष्ठेत्यभाषत ॥ १.१०९.४७ ॥
ତା'ପରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଶାନ୍ତନୁ-ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ କହିଲେ, 'ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ!'
1.109.48
सारथिं चाब्रवीत्क्रुद्धो याहि यत्रैष पार्थिवः ।
यावदेनं निहन्म्यद्य भुजङ्गमिव पक्षिराट् ॥ १.१०९.४८ ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ସାରଥିକୁ କହିଲେ, 'ଯେଉଁଠାରେ ଏ ରାଜା ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ରଥ ଚଳାଅ; ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ସର୍ପକୁ ମାରେ, ସେପରି ଆଜି ମୁଁ ଏହାକୁ ମାରିବି।'
1.109.49
ततोऽस्त्रं वारुणं सम्यग्योजयामास कौरवः ।
तेनाश्वांश्चतुरोऽमृद्गात्साल्वराजस्य भूपते ॥ १.१०९.४९ ॥
ତା'ପରେ କୌରବ (ଭୀଷ୍ମ) ବରୁଣାସ୍ତ୍ରକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଯୋଡ଼ିଲେ; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ସାଲ୍ୱରାଜାର ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ହେ ରାଜନ୍।
1.109.50
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य साल्वराजस्य कौरवः ।
भीष्मो नृपतिशार्दूल न्यवधीत्तस्य सारथिम् ॥ १.१०९.५० ॥
କୌରବ ଭୀଷ୍ମ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିବାରଣ କରି ସାଲ୍ୱରାଜାର ସାରଥିକୁ ବଧ କଲେ, ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଳ।
1.109.51
अस्त्रेण चास्याथैन्द्रेण न्यवधीत्तुरगोत्तमान् ।
कन्याहेतोर्नरश्रेष्ठ भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ १.१०९.५१ ॥
ତା'ପରେ ଐନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ପାଡ଼ି ଦେଲେ; କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ସେତେବେଳେ।
1.109.52
जित्वा विसर्जयामास जीवन्तं नृपसत्तमम् ।
ततः साल्वः स्वनगरं प्रययौ भरतर्षभ ॥ १.१०९.५२ ॥
ଜିଣି ଜୀବିତ ସେହି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ; ତା'ପରେ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ସାଲ୍ୱ ନିଜ ନଗରକୁ ଗଲେ।
1.109.53
स्वराज्यमन्वशाच्चैव धर्मेण नृपतिस्तदा ।
राजानो ये च तत्रासन्स्वयंवरदिदृक्षवः ॥ १.१०९.५३ ॥
ତେବେ ରାଜା ଧର୍ମରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ; ଓ ସେଠାରେ ଥିବା ରାଜାମାନେ ସ୍ୱୟଂବର ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ।
1.109.54
स्वान्येव तेऽपि राष्ट्राणि जग्मुः परपुरञ्जयाः ।
एवं विजित्य ताः कन्या भीष्मः प्रहरतां वरः ॥ १.१०९.५४ ॥
ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜିଣିଥିବା ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଗଲେ; ଏହିପରି ସେହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଜିଣି ଯୋଦ୍ଧାଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ...
1.109.55
प्रययौ हास्तिनपुरं यत्र राजा स कौरवः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा प्रशास्ति वसुधामिमाम् ॥ १.१०९.५५ ॥
ସେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି କୌରବ ରାଜା ଧର୍ମାତ୍ମା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟ ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିଲେ।
1.109.56
यथा पितास्य कौरव्यः शान्तनुर्नृपसत्तमः ।
सोऽचिरेणैव कालेन अत्यक्रामन्नराधिप ॥ १.१०९.५६ ॥
ଏହାଙ୍କ ପିତା କୌରବ୍ୟ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେ ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପ ସମୟରେ କାଳରେ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ନରାଧିପ।
1.109.57
वनानि सरितश्चैव शैलांश्च विनिधान्द्रुमान् ।
अक्षतः क्षपयित्वाऽरीन्सङ्ख्येऽसङ्ख्येयविक्रमः ॥ १.१०९.५७ ॥
ବନ, ନଦୀ, ପର୍ବତ ଓ ବୃକ୍ଷ — ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ଅସଂଖ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ସେ ନିରାପଦରେ ସେସବୁ ପାର ହୋଇଗଲେ।
1.109.58
आनयामास काश्यस्य सुताः सागरगासुतः ।
स्नुषा इव स धर्मात्मा भगिनीरिव चानुजाः ॥ १.१०९.५८ ॥
କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଆଣିଲେ; ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ସେମାନଙ୍କୁ ପୁତ୍ରବଧୂ ଓ କନିଷ୍ଠା ଭଗିନୀ ପରି ଆଣିଲେ।
1.109.59
यथा दुहितश्चैव परिगृह्य ययौ कुरून् ।
आनिन्ये स महाबाहुर्भ्रातुः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१०९.५९ ॥
ଝିଅ ପରି ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସେ କୁରୁମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ସେହି ମହାବାହୁ ଭାଇଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଣିଲେ।
1.109.60
ताः सर्वगुणसंपन्ना भ्राता भ्रात्रे यवीयसे ।
भीष्मो विचित्रवीर्याय प्रददौ विक्रमाहृताः ॥ १.१०९.६० ॥
ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନା ସେହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ, ପରାକ୍ରମରେ ଜିଣି ଆଣିଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ, ଭୀଷ୍ମ ନିଜ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।
1.109.61
एवं धर्मेण धर्मज्ञः कृत्वा कर्मातिमानुषम् ।
भ्रातुर्विचित्रवीर्यस्य विवाहायोपचक्रमे ॥ १.१०९.६१ ॥
ଏହିପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭୀଷ୍ମ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଅତିମାନୁଷ କର୍ମ କରି ଭ୍ରାତା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବିବାହ ଆୟୋଜନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
1.109.62
सत्यवत्या सह मिथः कृत्वा निश्चयमात्मवान् ।
विवाहं कारयिष्यन्तं भीष्मं काशिपतेः सुता।
ज्येष्ठा तासामिदं वाक्यमब्रवीद्धसती तदा ॥ १.१०९.६२ ॥
ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଭୀଷ୍ମ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ସହିତ ପରସ୍ପର ନିଶ୍ଚୟ କରି ବିବାହ ଆୟୋଜନ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେତେବେଳେ କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ହସି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.109.63
मया सौभपतिः पूर्वं मनसा हि वृतः पतिः ।
तेन चास्मि वृता पूर्वमेष कामश्च मे पितुः ॥ १.१०९.६३ ॥
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମନରେ ସୌଭପତିଙ୍କୁ ପତି ରୂପେ ବରଣ କରିଥିଲି; ସେ ମୋତେ ପୂର୍ବରୁ ବରିଥିଲେ; ଏହା ମୋ ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ।
1.109.64
मया वरयितव्योऽभूत्साल्वस्तस्मिन्स्वयंवरे ।
एतद्विज्ञाय धर्मज्ञ धर्मतत्त्वं समाचर ॥ १.१०९.६४ ॥
ସେହି ସ୍ୱୟଂବରରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଶାଲ୍ୱ ବରଣୀୟ ଥିଲେ। ଏହା ଜାଣି, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ଆଚରଣ କର।
1.109.65
एवमुक्तस्तया भीष्मः कन्यया विप्रसंसदि ।
चिन्तामभ्यगमद्वीरो युक्तां तस्यैव कर्मणः ॥ १.१०९.६५ ॥
ବିପ୍ରସଭାରେ କନ୍ୟାଙ୍କ ଏପରି କହିବାରୁ ବୀର ଭୀଷ୍ମ ସେହି କର୍ମ ଉପଯୁକ୍ତ ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
1.109.66
अन्यसक्ता त्वियं कन्या ज्येष्ठा त्वम्बा मया जिता ।
वाचा दत्ता मनोदत्ता कृतमङ्गलवाचना ॥ १.१०९.६६ ॥
ଏହି କନ୍ୟା ଅନ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ; କିନ୍ତୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଅମ୍ବାଙ୍କୁ ମୁଁ ଜିତିଛି; ବାକ୍ୟରେ ଦତ୍ତ, ମନରେ ଦତ୍ତ, ମଙ୍ଗଳ ବାଚନ କରାଯାଇ ଦତ୍ତ।
1.109.67
निर्दिष्टा तु परस्यैव सा त्याज्या परचिन्तिनी ।
इत्युक्त्वा चानुमान्यैव भ्रातरं स्ववशानुगम् ॥ १.१०९.६७ ॥
ଯେଉଁ କନ୍ୟା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ଯାହାର ମନ ଅନ୍ୟରେ ଅଛି, ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କହି ଓ ନିଜ ବଶବର୍ତ୍ତୀ ଭାଇଙ୍କ ସମ୍ମତି ନେଇ...
1.109.68
विनिश्चित्य स धर्मज्ञो ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
अनुजज्ञे तदा ज्येष्ठामम्बां काशिपतेः सुताम् ॥ १.१०९.६८ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ସେ ବେଦପାରଗ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ବିଚାର କରି ସ୍ଥିର କଲେ ଏବଂ ସେତେବେଳେ କାଶୀପତିଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଅମ୍ବାକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ।
1.109.69
अम्बिकाम्बालिके भार्ये प्रादाद्भ्रात्रे यवीयसे ।
भीष्मो विचित्रवीर्याय विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १.१०९.६९ ॥
ଭୀଷ୍ମ ବିଧିସମ୍ମତ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଳିକା ନାମକ ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଲେ।
1.109.70
तयोः पाणी गृहीत्वा तु रूपयौवनदर्पितः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा नाम्बामैच्छत्कथंचन ॥ १.१०९.७० ॥
ସେ ଦୁହିଙ୍କ ହାତ ଧରି ଧର୍ମାତ୍ମା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟ, ରୂପ ଓ ଯୌବନର ଗର୍ବରେ, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଅମ୍ବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ।
1.109.71
अम्बामन्यस्य कीर्त्यन्तीमब्रवीच्चारुदर्शनाम् ।
पापस्य फलमेवैष कामोऽसाधुर्निरर्थकः।
परतन्त्रोपभोगो मामार्य नाऽऽयोक्तुमर्हसि ॥ १.१०९.७१ ॥
ସୁନ୍ଦରୀ ଅମ୍ବାଙ୍କୁ, ଯାହାକୁ ଅନ୍ୟର ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଯାଉଥିଲା, ସେ କହିଲେ — "ଏହା ପାପର ଫଳ; ଏହି କାମନା ଖରାପ ଓ ନିରର୍ଥକ। ହେ ଆର୍ଯ୍ୟେ, ପରାଧୀନ ଭୋଗରେ ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।"
1.109.72
प्रातिष्ठच्छान्तनोर्वंशस्तात यस्य त्वमन्वयः ।
अकामवृत्तो धर्मात्मन्साधु मन्ये मतं तव ॥ १.१०९.७२ ॥
"ହେ ପୁତ୍ର, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି, ଯାହାରେ ତୁମେ ଜନ୍ମିଛ। ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ତୁମେ କାମରହିତ ଆଚରଣ ଧାରଣ କରୁଛ; ତୁମର ଏହି ମତକୁ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ମନେ କରେ।"
1.109.73
इत्युक्त्वाम्बां समालोक्य विधिवद्वाक्यमब्रवीत् ।
विसृष्टा ह्यसि गच्छ त्वं यथाकाममनिन्दिते ॥ १.१०९.७३ ॥
ଏହିପରି କହି, ଅମ୍ବାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦେଖି ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ — ହେ ଅନିନ୍ଦିତେ, ତୁମେ ମୁକ୍ତ; ଏବେ ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା ସେମିତି ଯାଅ।
1.109.74
नानियोज्ये समर्थोऽहं नियोक्तुं भ्रातरं प्रियम् ।
अन्यबावगतां चापि को नारीं वासयेद्गृहे ॥ १.१०९.७४ ॥
ମୁଁ ମୋର ପ୍ରିୟ ଭାଇଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; ଆଉ ଯାହାର ମନ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଗଲାଣି, ସେହି ନାରୀକୁ ଘରେ କିଏ ରଖିବ?
1.109.75
अतस्त्वां न नियोक्ष्यामि अन्यकामासि गम्यताम् ।
अहमप्यूर्ध्वरेता वै निवृत्तो दारकर्मणि ॥ १.१०९.७५ ॥
ଅତଏବ ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବି ନାହିଁ; ତୁମେ ଅନ୍ୟକୁ କାମନା କରୁଛ, ତେଣୁ ଯାଅ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଊର୍ଧ୍ୱରେତା; ବିବାହକର୍ମରୁ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇଛି।
1.109.76
न संबन्धस्तदावाभ्यां भविता वै कथंचन ।
इत्युक्ता सा गता तत्र सखीभिः परिवारिता ॥ १.१०९.७६ ॥
ତେବେ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ହେବ ନାହିଁ। ଏହିପରି କୁହାଯାଇ ସେ ସଖୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲା।
1.109.77
निर्दिष्टा हि शनै राजन्साल्वराजपुरं प्रति ।
अथाम्बा साल्वंमागम्य साऽब्रवीत्प्रतिपूज्य तं ॥ १.१०९.७७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ସାଲ୍ୱରାଜଙ୍କ ନଗରକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା। ତା'ପରେ ଅମ୍ବା ସାଲ୍ୱଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲା।
1.109.78
पुरा निर्दिष्टभावा त्वामागतास्मि वरानन ।
देवव्रतं समुत्सृज्य सानुजं भरतर्षभम् ॥ १.१०९.७८ ॥
ହେ ସୁନ୍ଦର ମୁଖୀ, ପୂର୍ବରୁ ମୋର ଭାବ ଜଣାଯାଇଥିଲା; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି। କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ସହିତ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବବ୍ରତଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି।
1.109.79
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते विधिवन्मां समुद्यताम् ॥ १.१०९.७९ ॥
ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ବିଧି ଅନୁସାରେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି।
1.109.80
तयैवमुक्तः साल्वोपि प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
निर्जिताऽसीह भीष्मेण मां विनिर्जित्य राजसु ॥ १.१०९.८० ॥
ସେ ଏପରି କହିବାରୁ ଶାଲ୍ୱ ମଧ୍ୟ ହସି ଏହା କହିଲା, "ଏଠାରେ ତୁମେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଛ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଜିତି।"
1.109.81
अन्येन निर्जितां भद्रे विसृष्टां तेन चालयात् ।
न गृह्णामि वरारोहे तत्र चैव तु गम्यताम् ॥ १.१०९.८१ ॥
"ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହରୁ ତ୍ୟାଗ ହୋଇଥିବାକୁ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ, ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶୀ। ସେଠାକୁ ହିଁ ଯାଅ।"
1.109.82
इत्युक्ता सा समागम्य कुरुराज्यमनुत्तमम् ।
अम्बाब्रवीत्ततो भीष्मं त्वयाऽहं सहसा हृता ॥ १.१०९.८२ ॥
ଏପରି କୁହାଯାଇ ସେ ଉତ୍ତମ କୁରୁରାଜ୍ୟକୁ ଆସି ଅମ୍ବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲା, "ତୁମେ ମୋତେ ହଠାତ୍ ହରଣ କରିଥିଲ।"
1.109.83
क्षत्रधर्ममवेक्षस्व त्वं भर्ता मम धर्मतः ।
यां यः स्वयंवरे कन्यां निर्जयेच्छौर्यसंपदा ॥ १.१०९.८३ ॥
"କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ବିଚାର କର। ତୁମେ ଧର୍ମତଃ ମୋର ସ୍ୱାମୀ। ସ୍ୱୟଂବରରେ ଯିଏ ନିଜ ଶୌର୍ଯ୍ୟସମ୍ପଦରେ ଯେଉଁ କନ୍ୟାକୁ ଜିତେ।"
1.109.84
राज्ञः सर्वान्विनिर्जित्य स तामुद्वाहयेद्ध्रुवम् ।
अतस्त्वमेव भर्ता मे त्वयाऽहं निर्जिता यतः ॥ १.१०९.८४ ॥
"ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଜିତି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ। ଅତଏବ ତୁମେ ହିଁ ମୋର ସ୍ୱାମୀ, କାରଣ ତୁମେ ହିଁ ମୋତେ ଜିତିଛ।"
1.109.85
तस्माद्वहस्व मां भीष्म निर्जितां संसदि त्वया ।
ऊर्ध्वरेता ह्यहमिति प्रत्युवाच पुनःपुनः ॥ १.१०९.८५ ॥
ଅତଏବ ହେ ଭୀଷ୍ମ, ସଭାରେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଥିବା ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। ମୁଁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା, ଏହା ସେ ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ତର ଦେଲା।
1.109.86
भीष्मं सा चाब्रवीदम्बा यथाजैषीस्तथा कुरु ।
एवमन्वगमद्भीष्मं षट्समाः पुष्करेक्षणा ॥ १.१०९.८६ ॥
ଅମ୍ବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ: ତୁମେ ଯେପରି ଜିତିଛ, ସେପରି କର। ଏହିପରି ପଦ୍ମନୟନା ସେ ଛଅ ବର୍ଷ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
1.109.87
ऊर्ध्वरेतास्त्वहं भद्रे विवाहविमुखोऽभवम् ।
तमेव साल्वं गच्छ त्वं यः पुरा मनसा वृतः ॥ १.१०९.८७ ॥
ମୁଁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା, ହେ କଲ୍ୟାଣୀ; ବିବାହରୁ ମୁଁ ବିମୁଖ ହୋଇଛି। ପୂର୍ବରୁ ମନରେ ଯାହାକୁ ବରିଥିଲ, ସେଇ ସାଲ୍ୱ ନିକଟକୁ ତୁମେ ଯାଅ।
1.109.88
अन्यसक्तं किमर्थं त्वमात्मानमवदः पुरा ।
अन्यसक्तां वधूं कन्यां वासयेत्स्वगृहे न हि ॥ १.१०९.८८ ॥
ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ କାହିଁକି ନିଜକୁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ବୋଲି କହିଥିଲ? ଅନ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ କନ୍ୟାକୁ ବଧୂ ରୂପେ କେହି ନିଜ ଘରେ ରଖେ ନାହିଁ।
1.109.89
नाहमुद्वाहयिष्ये त्वां मम भ्रात्रे यवीयसे ।
विचित्रवीर्याय शुभे यथेष्टं गम्यतामिति ॥ १.१०९.८९ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ବିବାହ କରିବି ନାହିଁ; ମୋ ସାନ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ଶୁଭେ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ସେପରି ଯାଅ।
1.109.90
भूयः साल्वं समभ्येत्य राजन्गृह्णीष्व मामिति ।
नाहं गृह्णाम्यन्यजितामिति साल्वनिराकृता ॥ १.१०९.९० ॥
ପୁଣି ସାଲ୍ୱ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ହେ ରାଜନ୍, 'ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର' କହିଲା। 'ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଥିବାକୁ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ' ବୋଲି ସାଲ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତା ହେଲା।
1.109.91
ऊर्ध्वरेतास्त्वहमिति भीष्मेण च निराकृता ।
अम्बा भीष्मं पुनः साल्वं भीष्मं साल्वं पुनः पुनः ॥ १.१०९.९१ ॥
'ମୁଁ ଊର୍ଧ୍ୱରେତା' ବୋଲି କହି ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ। ଅମ୍ବା ବାରମ୍ବାର ଭୀଷ୍ମ ଓ ସାଲ୍ୱଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
1.109.92
गमनागमनेनैवमनैषीत्षट् समा नृप ।
अश्रुभिर्भूमिमुक्षन्ती शोचन्ती सा मनस्विनी ॥ १.१०९.९२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହିପରି ଯିବା-ଆସିବାରେ ସେ ଛଅ ବର୍ଷ କଟାଇଲେ। ଲୁହରେ ଭୂମି ଭିଜାଇ, ଶୋକ କରି ସେହି ମନସ୍ୱିନୀ।
1.109.93
पीनोन्नतकुचद्वन्द्वा विशालजघनेक्षणा ।
श्रोणीभरालसगमा राकाचन्द्रनिभानना ॥ १.१०९.९३ ॥
ପୁଷ୍ଟ ଓ ଉନ୍ନତ ସ୍ତନଯୁଗଳ ଥିବା, ବିଶାଳ କଟି ଓ ନୟନ ଥିବା, ଶ୍ରୋଣିର ଭାରରେ ଆଳସ୍ୟଭରା ଗତିଥିବା, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁଖ ଥିବା।
1.109.94
वर्षत्कादम्बिनीमूर्ध्नि स्फुरन्ती चञ्चलेव सा ।
सा ततो द्वादश समा बाहुदामभितो नदीम्।
पार्श्वे हिमवतो रम्ये तपो घोरं समाददे ॥ १.१०९.९४ ॥
ବର୍ଷଣ କରୁଥିବା ମେଘର ମସ୍ତକରେ ଚମକୁଥିବା ବିଜୁଳି ପରି ସେ ଝଲସିଲେ। ତା'ପରେ ବାର ବର୍ଷ ହିମାଳୟର ରମଣୀୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ବାହୁଦା ନଦୀର ଉଭୟ କୂଳରେ ସେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କଲେ।
1.109.95
संक्षिप्तकरणा तत्र तप आस्थाय सुव्रता ।
पादाङ्गुष्ठेन साऽतिष्ठदकम्पन्त ततः सुराः ॥ १.१०९.९५ ॥
ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯତ କରି, ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତା ସେ ଗୋଟିଏ ପାଦର ବୃଦ୍ଧାଙ୍ଗୁଳି ଉପରେ ଠିଆ ହେଲେ; ତେବେ ଦେବତାମାନେ କମ୍ପିଲେ।
1.109.96
तस्यास्तत्तु तपो दृष्ट्वा सुराणां क्षोभकारकम् ।
विस्मितश्चैव हृष्टश्च तस्यानुग्रहबुद्धिमान् ॥ १.१०९.९६ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷୋଭ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ସେହି ତପସ୍ୟା ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ଓ ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ବୁଦ୍ଧିମାନ (ଶିବ) ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ କରିବାକୁ ମନସ୍ଥ କଲେ।
1.109.97
अनन्तसेनो भगवान्कुमारो वरदः प्रभुः ।
मानयन्राजपुत्रीं तां ददौ तस्यै शुभां स्रजम् ॥ १.१०९.९७ ॥
ଅନନ୍ତସେନ ନାମକ ଭଗବାନ କୁମାର, ବରଦାତା ପ୍ରଭୁ, ସେଇ ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶୁଭ ମାଳା ଦେଲେ।
1.109.98
एषा पुष्करिणी दिव्या यथावत्समुपस्थिता ।
अम्बे त्वच्छोकशमनी माला भुवि भविष्यति ॥ १.१०९.९८ ॥
ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଯଥାବତ୍ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି। ହେ ଅମ୍ବେ, ତୁମ ଶୋକ ଶମନକାରୀ ଏହି ମାଳା ପୃଥିବୀରେ ରହିବ।
1.109.99
एतां चैव मया दत्तां मालां यो धारयिष्यति ।
सोऽस्य भीष्मस्य निधने कारणं वै भविष्यति ॥ १.१०९.९९ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ମାଳା ଯିଏ ଧାରଣ କରିବ, ସେ ହିଁ ଏହି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବ।