മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.109.1
हते चित्राङ्गदे भीष्मो बाले भ्रातरि कौरव ।
पालयामास तद्राज्यं सत्यवत्या मते स्थितः ॥ १.१०९.१ ॥
കൗരവാ, ചിത്രാംഗദൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ബാലനായിരുന്നപ്പോൾ, സത്യവതിയുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം ഭീഷ്മർ ആ രാജ്യം പരിപാലിച്ചു.
1.109.2
तथा विचित्रवीर्यं तु वर्तमानं सुखेऽतुले ।
संप्राप्तयौवनं दृष्ट्वा भ्रातरं धीमतां वरः।
भीष्मो विचित्रवीर्यस्य विवाहायाकरोन्मतिम् ॥ १.१०९.२ ॥
അതുല്യമായ സുഖത്തിൽ വസിച്ച്, യൗവനം പ്രാപിച്ച ആ സഹോദരൻ വിചിത്രവീര്യനെ കണ്ട, ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മർ വിചിത്രവീര്യന്റെ വിവാഹത്തിന് തീരുമാനിച്ചു.
1.109.3
अथ काशिपतेर्भीष्मः कन्यास्तिस्रोऽप्सरोपमाः ।
शुश्राव सहिता राजन्वृण्वाना वै स्वयंवरम् ॥ १.१०९.३ ॥
അപ്പോൾ, രാജാവേ, കാശിരാജാവിന്റെ അപ്സരസ്സുകൾക്കു തുല്യരായ മൂന്ന് പുത്രിമാർ ഒന്നിച്ചു സ്വയംവരം നടത്തുന്നുവെന്ന് ഭീഷ്മർ കേട്ടു.
1.109.4
ततः स रथिनां श्रेष्ठो रथेनैकेन शत्रुजित् ।
जगामानुमते मातुः पुरीं वाराणसीं प्रभुः ॥ १.१०९.४ ॥
അപ്പോൾ രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ശത്രുജിത്തുമായ ആ പ്രഭു മാതാവിന്റെ അനുമതിയോടെ ഒറ്റ രഥത്തിൽ വാരാണസി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
1.109.5
तत्र राज्ञः समुदितान्सर्वतः समुपागतान् ।
ददर्श कन्यास्ताश्वै भीष्मः शान्तनुनन्दनः ॥ १.१०९.५ ॥
അവിടെ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മർ നാനാഭാഗത്തുനിന്നും സമ്മേളിച്ച രാജാക്കന്മാരെയും ആ കന്യകമാരെയും കണ്ടു.
1.109.6
तासां कामेन संमत्ताः सहिताः काशिकोसलाः ।
वङ्गाः पुण्ड्राः कलिङ्गाश्च ते जग्मुस्तां पुरीं प्रति ॥ १.१०९.६ ॥
ആ കന്യകമാരോടുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ ഉന്മത്തരായ കാശി, കോസല, വംഗ, പുണ്ഡ്ര, കലിംഗ രാജാക്കന്മാർ ഒന്നിച്ച് ആ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
1.109.7
कीर्त्यमानेषु राज्ञां तु तदा नामसु सर्वशः ।
एकाकिनं तदा भीष्मं वृद्धं शान्तनुनन्दनम् ॥ १.१०९.७ ॥
രാജാക്കന്മാരുടെ പേരുകൾ ഓരോന്നായി വിളിച്ചുപറയുമ്പോൾ, വൃദ്ധനായ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മർ തനിച്ചായി അവിടെ കണ്ടു.
1.109.8
सोद्वेगा इव तं दृष्ट्वा कन्याः परमशोभनाः ।
अपाक्रामन्त ताः सर्वा वृद्ध इत्येव चिन्तया ॥ १.१०९.८ ॥
അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് ഉദ്വേഗം പൂണ്ടവരെപ്പോലെ, അതിസുന്ദരികളായ ആ കന്യകമാർ എല്ലാവരും 'ഇദ്ദേഹം വൃദ്ധനാണ്' എന്ന ചിന്തയോടെ പിന്മാറി.
1.109.9
वृद्धः परमधर्मात्मा वलीपलितधारणः ।
किकारणमिहायातो निर्लज्जो भरतर्षभः ॥ १.१०९.९ ॥
വൃദ്ധനും പരമധർമാത്മാവും ചുളിവുകളും നരയും ധരിച്ചവനും ഭരതശ്രേഷ്ഠനുമായ ഇവൻ എന്ത് കാരണത്താൽ ലജ്ജയില്ലാതെ ഇവിടെ വന്നു?
1.109.10
मिथ्याप्रतिज्ञो लोकेषु किं वदिष्यति भारत ।
ब्रह्मचारीति भीष्मो हि वृथैव प्रथितो भुवि ॥ १.१०९.१० ॥
വ്യാജപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തവൻ ലോകത്തിൽ എന്ത് പറയും, ഭാരതാ? 'ബ്രഹ്മചാരി' എന്ന് ഭീഷ്മർ വൃഥാ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധനായിരിക്കുന്നു.
1.109.11
इत्येवं प्रबुवन्तस्ते हसन्ति स्म नृपाधमाः ।
क्षत्रियाणां वचः श्रुत्वा भीष्मश्चुक्रोध भारत ॥ १.१०९.११ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ആ അധമരായ രാജാക്കന്മാർ പരിഹസിച്ചു ചിരിച്ചു. ക്ഷത്രിയരുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭാരതാ, ഭീഷ്മർ കോപിച്ചു.
1.109.12
भीष्मस्तदा स्वयं कन्या वरयामास ताः प्रभुः ।
उवाच च महीपालान्राजञ्जलदनिःस्वनः ॥ १.१०९.१२ ॥
അപ്പോൾ പ്രഭുവായ ഭീഷ്മർ സ്വയം ആ കന്യകമാരെ വരിച്ചു; മേഘഗർജ്ജനം പോലുള്ള സ്വരത്തിൽ രാജാക്കന്മാരോട്, രാജാവേ, പറഞ്ഞു.
1.109.13
रथमारोप्य ताः कन्या भीष्मः प्रहरतां वरः ।
आहूय दानं कन्यानां गुणवद्भ्यः स्मृतं बुधैः ॥ १.१०९.१३ ॥
യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ ആ കന്യകമാരെ രഥത്തിൽ കയറ്റി. ഗുണവാന്മാരെ വിളിച്ചു കന്യാദാനം ചെയ്യണമെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
1.109.14
अलङ्कृत्य यथाशक्ति प्रदाय च धनान्यपि ।
प्रयच्छन्त्यपरे कन्यां मिथुनेन गवामपि ॥ १.१०९.१४ ॥
ചിലർ തങ്ങളുടെ ശക്തിക്കൊത്ത് കന്യകയെ അലങ്കരിച്ച്, ധനവും പശുക്കളുടെ ജോഡിയും നൽകി കന്യാദാനം ചെയ്യുന്നു.
1.109.15
वित्तेन कथितेनान्ये बलेनान्येऽनुमान्य च ।
प्रमत्तामुपयन्त्यन्ये स्वयमन्ये च विन्दते ॥ १.१०९.१५ ॥
ചിലർ ധനം കൊണ്ടും, ചിലർ നിശ്ചിത കാണിക്ക കൊണ്ടും, ചിലർ ബലം കൊണ്ടും, ചിലർ സമ്മതം വാങ്ങിയും, ചിലർ ലഹരിയിലായ കന്യകയെ വിവാഹം ചെയ്യുന്നു; മറ്റു ചിലർ സ്വയം നേടുന്നു.
1.109.16
आर्षं विधिं पुरस्कृत्य दारान्विन्दन्ति चापरे ।
अष्टमं तमथो वित्त विवाहं कविभिर्वृतम् ॥ १.१०९.१६ ॥
ചിലർ ആർഷവിധി മുന്നിൽ വെച്ച് ഭാര്യമാരെ നേടുന്നു. പിന്നെ, കവികൾ അംഗീകരിച്ച ആ എട്ടാമത്തെ വിവാഹത്തെയും അറിയുക.
1.109.17
स्वयंवरं तु राजन्याः प्रशंसन्त्युपयान्ति च ।
प्रमथ्य तु हृतामाहुर्ज्यायसीं धर्मवादिनः ॥ १.१०९.१७ ॥
രാജാക്കന്മാർ സ്വയംവരത്തെ പ്രശംസിച്ച് അതുവഴി വിവാഹം ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ധർമവാദികൾ ബലമായി അപഹരിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന കന്യകയെയാണ് ശ്രേഷ്ഠയെന്നു പറയുന്നത്.
1.109.18
ता इमाः पृथिवीपाला जिहीर्षामि बलादितः ।
ते यतध्वं परं शक्त्या विजयायेतराय वा ॥ १.१०९.१८ ॥
ഹേ ഭൂപാലന്മാരേ! ഈ കന്യകമാരെ ഇവിടെനിന്ന് ബലമായി കവർന്നു കൊണ്ടുപോകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വിജയത്തിനായോ അല്ലെങ്കിൽ അതിനു വിപരീതമായോ നിങ്ങൾ പരമാവധി ശക്തിയോടെ ശ്രമിക്കുക.
1.109.19
स्थितोऽहं पृथिवीपाला युद्धाय कृतनिश्चयः ।
एवमुक्त्वा महीपालान्काशिराजं च वीर्यवान् ॥ १.१०९.१९ ॥
ഭൂപാലന്മാരേ, ഞാൻ യുദ്ധത്തിനായി ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ നിൽക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ആ വീര്യവാൻ രാജാക്കന്മാരോടും കാശിരാജാവിനോടും (സംസാരിച്ചു).
1.109.20
सर्वाः कन्याः स कौरव्यो रथमारोप्य च स्वकम् ।
आमन्त्र्य च स तान्प्रायाच्छीघ्रं कन्याः प्रगृह्य ताः ॥ १.१०९.२० ॥
ആ കൗരവൻ എല്ലാ കന്യകമാരെയും തന്റെ രഥത്തിൽ കയറ്റി. പിന്നെ അവരോട് യാത്ര ചോദിച്ച് ആ കന്യകമാരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
1.109.21
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे समुत्पेतुरमर्षिताः ।
संस्पृशन्तः स्वकान्बाहून्दशन्तो दशनच्छदान् ॥ १.१०९.२१ ॥
അപ്പോൾ ആ രാജാക്കന്മാരെല്ലാം അമർഷത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു. സ്വന്തം ബാഹുക്കളെ സ്പർശിച്ചും അധരങ്ങൾ പല്ലുകൊണ്ട് കടിച്ചും (നിന്നു).
1.109.22
तेषामाभरणान्याशु त्वरितानां विमुञ्चताम् ।
आमुञ्चतां च वर्माणि संभ्रमः सुमहानभूत् ॥ १.१०९.२२ ॥
അവർ ആഭരണങ്ങൾ വേഗത്തിൽ അഴിച്ചുമാറ്റുകയും കവചങ്ങൾ ധരിക്കുകയും ചെയ്തു; അതിനാൽ വലിയ ബഹളമുണ്ടായി.
1.109.23
ताराणामिव संपातो बभूव जनमेजय ।
भूषणानां च सर्वेषां कवचानां च सर्वशः ॥ १.१०९.२३ ॥
ജനമേജയാ, നക്ഷത്രങ്ങൾ വീഴുന്നതുപോലെ എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും കവചങ്ങളും എല്ലായിടത്തും വീണു.
1.109.24
सवर्मभिर्भूषणैश्च प्रकीर्यद्बिरितस्ततः ।
सक्रोधामर्षजिह्मभ्रूकषायीकृतलोचनाः ॥ १.१०९.२४ ॥
കവചങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ഇവിടെയും അവിടെയും ചിതറിക്കിടന്നു; കോപവും അമർഷവും വളഞ്ഞ പുരികങ്ങളുമായി അവരുടെ കണ്ണുകൾ ചുവന്നിരുന്നു.
1.109.25
सूतोपक्लृप्तान् रुचिरान्सदश्वैरुपकल्पितान् ।
रथानास्थाय ते वीराः सर्वप्रहरणान्विताः ॥ १.१०९.२५ ॥
സാരഥികൾ ഒരുക്കിയ, നല്ല കുതിരകളെ പൂട്ടിയ മനോഹരമായ രഥങ്ങളിൽ കയറി, എല്ലാ തരം ആയുധങ്ങളോടും കൂടിയ ആ വീരന്മാർ.
1.109.26
प्रयान्तमथ कौरव्यमनुसस्रुरुदायुधाः ।
ततः समभवद्युद्धं तेषां तस्य च भारत।
एकस्य च बहूनां च तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ १.१०९.२६ ॥
മുന്നോട്ടു പോകുന്ന കൗരവനെ ആയുധമുയർത്തി അവർ പിന്തുടർന്നു. പിന്നെ, ഹേ ഭാരത, അവർക്കും അവനും ഇടയിൽ, ഒരുവനെതിരെ പലരെന്ന, രോമാഞ്ചമുണ്ടാക്കുന്ന ഘോരയുദ്ധം ഉണ്ടായി.
1.109.27
ते त्विषून्दशसाहस्रांस्तस्मिन्युगपदाक्षिपन् ।
अप्राप्तांश्चैव तानाशु भीष्मः सर्वांस्तथाऽन्तरा ॥ १.१०९.२७ ॥
അവർ അവന്റെ നേരെ ഒരേസമയം പതിനായിരം അമ്പുകൾ എയ്തു. എന്നാൽ അവയെത്തുംമുമ്പേ ഭീഷ്മർ എല്ലാം നടുവിൽവെച്ചു വേഗത്തിൽ മുറിച്ചുകളഞ്ഞു.
1.109.28
अच्छिनच्छरवर्षेण महता लोमवाहिना ।
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे सर्वतः परिवार्य तम् ॥ १.१०९.२८ ॥
രോമംപോലെ നേർത്ത അമ്പുകളുടെ വലിയ അമ്പുമഴകൊണ്ട് അദ്ദേഹം അവയെ മുറിച്ചു. അപ്പോൾ ആ രാജാക്കന്മാരെല്ലാം എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും അദ്ദേഹത്തെ വളഞ്ഞു.
1.109.29
ववृषुः शरवर्षेण वर्षेणेवाद्रिमम्बुदाः ।
स तं बाणमयं वर्षं शरैरावार्य सर्वतः ॥ १.१०९.२९ ॥
മേഘങ്ങൾ പർവതത്തിൽ മഴ പെയ്യിക്കുന്നതുപോലെ അവർ അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ചു. അദ്ദേഹം ആ അമ്പുമയമായ മഴയെ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും സ്വന്തം അമ്പുകളാൽ തടുത്തു.
1.109.30
ततः सर्वान्महीपालान्पर्यविध्यत्त्रिभिस्त्रिभिः ।
एकैकस्तु ततो भीष्मं राजन्विव्याध पञ्चभिः ॥ १.१०९.३० ॥
പിന്നെ അദ്ദേഹം ആ രാജാക്കന്മാരെല്ലാവരെയും ഓരോരുത്തരെയും മൂന്നുവീതം അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു. ഓ രാജാവേ, പിന്നീട് അവരോരോരുത്തരും ഭീഷ്മരെ അഞ്ചുവീതം അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു.
1.109.31
स च तान्प्रतिविव्याध द्वाभ्यां द्वाभ्यां पराक्रमन् ।
तद्युद्धमासीत्तुमुलं घोरं देवासुरोपमम् ॥ १.१०९.३१ ॥
അവൻ പരാക്രമത്തോടെ അവരെ ഓരോരുത്തരെയും രണ്ടുവീതം അമ്പുകൾകൊണ്ട് പ്രതിരോധിച്ചു. ദേവാസുരയുദ്ധം പോലെ ഭയങ്കരവും കോലാഹലം നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു ആ യുദ്ധം.
1.109.32
पश्यतां लोकवीराणां शरशक्तिसमाकुलम् ।
स धनूंषि ध्वजाग्राणि वर्माणि च शिरांसि ॥ १.१०९.३२ ॥
ലോകവീരന്മാർ നോക്കിനിൽക്കേ ആ യുദ്ധം അമ്പുകളും ശക്തികളുംകൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരുന്നു. അവൻ വില്ലുകളെയും കൊടിമുനകളെയും കവചങ്ങളെയും തലകളെയും…
1.109.33
चिच्छेद समरे भीष्मः शतशोथ सहस्रशः ।
तस्यातिपुरुषं कर्म लाघवं रथचारिणः ॥ १.१०९.३३ ॥
ഭീഷ്മൻ യുദ്ധത്തിൽ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും പേരെ വെട്ടിവീഴ്ത്തി. രഥികനായ അവന്റെ കർമ്മം മാനുഷികത്തിനപ്പുറമായിരുന്നു, അവന്റെ ലാഘവം അദ്ഭുതകരമായിരുന്നു.
1.109.34
रक्षणं चात्मनः संख्ये शत्रवोऽप्यभ्यपूजयन् ।
अक्षतः क्षपयित्वान्यानसङ्ख्येयपराक्रमः ॥ १.१०९.३४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ സ്വയം രക്ഷിച്ച രീതിയെ ശത്രുക്കൾപോലും പ്രശംസിച്ചു. മറ്റുള്ളവരെ സംഹരിച്ചിട്ടും അവൻ മുറിവേൽക്കാതെ നിന്നു; എണ്ണമറ്റ പരാക്രമമുള്ളവനായിരുന്നു അവൻ.
1.109.35
आनिनाय स काश्यस्य सुताः सागरगासुतः ।
तान्विनिर्जित्य तु रणे सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.१०९.३५ ॥
ഗംഗാപുത്രൻ കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രിമാരെ കൊണ്ടുവന്നു. യുദ്ധത്തിൽ അവരെ ജയിച്ച്, ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ...
1.109.36
कन्याभिः सहितः प्रायाद्भारतो भारतान्प्रति ।
ततस्तं पृष्ठतो राजञ्शाल्वराजो महारथः ॥ १.१०९.३६ ॥
കന്യകമാരോടൊപ്പം ആ ഭാരതൻ ഭരതവംശജരുടെ നേർക്ക് പോയി. അപ്പോൾ, രാജാവേ, ശാല്വരാജാവ്, മഹാരഥൻ, അവന്റെ പിന്നിൽനിന്ന്…
1.109.37
अभ्यगच्छदमेयात्मा भीष्मं शान्तनवं रणे ।
वारणं जघने भिन्दन्दन्ताभ्यामपरो यथा ॥ १.१०९.३७ ॥
അളവില്ലാത്ത ആത്മാവുള്ളവൻ യുദ്ധത്തിൽ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മരുടെ നേർക്ക് മുന്നേറി, മറ്റൊരു ആന തന്റെ കൊമ്പുകൾകൊണ്ട് എതിരാളിയാനയുടെ പാർശ്വം കുത്തിക്കീറുന്നതുപോലെ.
1.109.38
वासितामनुसंप्राप्तो यूथपो बलिनां वरः ।
स्त्रीकामस्तिष्ठतिष्ठेति भीष्ममाह स पार्थिवः ॥ १.१०९.३८ ॥
ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ രാജാവ്, പിടിയാനയുടെ ഗന്ധം പിടിച്ചെത്തിയ യൂഥപനെപ്പോലെ, 'നില്ക്ക്, നില്ക്ക്, സ്ത്രീകാമീ!' എന്ന് ഭീഷ്മരോട് പറഞ്ഞു.
1.109.39
साल्वराजो महाबाहुरमर्षेण प्रचोदितः ।
ततः स पुरुषव्याघ्रो भीष्मः परबलार्दनः ॥ १.१०९.३९ ॥
മഹാബാഹുവായ ശാല്വരാജാവ് കോപത്താൽ പ്രേരിതനായി. അപ്പോൾ ശത്രുസൈന്യത്തെ മർദ്ദിക്കുന്ന പുരുഷവ്യാഘ്രനായ ഭീഷ്മർ (മറുപടി നൽകാൻ തയ്യാറായി).
1.109.40
तद्वाक्याकुलितः क्रोधाद्विधूमोग्निरिव ज्वलन् ।
विततेषुधनुष्पाणिर्विकुञ्चितललाटभृत् ॥ १.१०९.४० ॥
അവന്റെ വാക്കുകളാൽ ക്ഷോഭിതനായി, കോപത്താൽ പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു. കയ്യിൽ അമ്പറയും വില്ലും പിടിച്ച്, നെറ്റി ചുളിച്ച് (നിന്നു).
1.109.41
क्षत्रधर्मं समास्थाय व्यपेतभयसंभ्रमः ।
निवर्तयामास रथं साल्वं प्रति महारथः ॥ १.१०९.४१ ॥
ക്ഷത്രധർമ്മം സ്വീകരിച്ച്, ഭയവും പരിഭ്രമവുമില്ലാതെ, ആ മഹാരഥൻ തന്റെ രഥം ശാല്വന്റെ നേർക്ക് തിരിച്ചു.
1.109.42
निवर्तमानं तं दृष्ट्वा राजानः सर्व एव ते ।
प्रेक्षकाः समपद्यन्त भीष्मसाल्वसमागमे ॥ १.१०९.४२ ॥
അവൻ തിരിച്ചുവരുന്നത് കണ്ട് ആ രാജാക്കന്മാരെല്ലാം ഭീഷ്മനും ശാല്വനും തമ്മിലുള്ള ആ സമാഗമത്തിന്റെ കാഴ്ചക്കാരായി.
1.109.43
तौ वृषाविव नर्दन्तौ बलिनौ वासितान्तरे ।
अन्योन्यमभिवर्तेतां बलविक्रमशालिनौ ॥ १.१०९.४३ ॥
ആ ഇരുവരും കാളകളെപ്പോലെ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട്, ബലവും വീര്യവുമുള്ളവരായി, വാസിതത്തിനരികെ പരസ്പരം നേരെ മുന്നേറി.
1.109.44
ततो भीष्मं शान्तनवं शरैः शतसहस्रशः ।
साल्वराजो नरश्रेष्ठः समवाकिरदाशुगैः ॥ १.१०९.४४ ॥
അപ്പോൾ നരശ്രേഷ്ഠനായ സാല്വരാജാവ് ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മരെ നൂറായിരം വേഗമേറിയ ശരങ്ങളാൽ മൂടി.
1.109.45
पूर्वमभ्यर्दितं दृष्ट्वा भीष्मं साल्वेन ते नृपाः ।
विस्मिताः समपद्यन्त साधुसाध्विति चाब्रुवन् ॥ १.१०९.४५ ॥
മുമ്പ് സാല്വൻ ഭീഷ്മരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നത് കണ്ട് ആ രാജാക്കന്മാർ വിസ്മയിച്ച് 'സാധു, സാധു' എന്ന് പറഞ്ഞു.
1.109.46
लाघवं तस्य ते दृष्ट्वा समरे सर्वपार्थिवाः ।
अपूजयन्त संहृष्टा वाग्भिः साल्वं नराधिपम् ॥ १.१०९.४६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ ചടുലത കണ്ട് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും സന്തുഷ്ടരായി വാക്കുകളാൽ നരാധിപനായ സാല്വനെ പൂജിച്ചു.
1.109.47
क्षत्रियाणां ततो वाचः श्रुत्वा परपुञ्जयः ।
क्रुद्धः शान्तनवो भीष्मस्तिष्ठतिष्ठेत्यभाषत ॥ १.१०९.४७ ॥
അപ്പോൾ ക്ഷത്രിയരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശത്രുജയിയായ ശന്തനുപുത്രൻ ഭീഷ്മർ കോപിച്ച് 'നില്ക്ക്, നില്ക്ക്!' എന്ന് പറഞ്ഞു.
1.109.48
सारथिं चाब्रवीत्क्रुद्धो याहि यत्रैष पार्थिवः ।
यावदेनं निहन्म्यद्य भुजङ्गमिव पक्षिराट् ॥ १.१०९.४८ ॥
കോപിച്ച് അദ്ദേഹം സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ രാജാവ് ഇരിക്കുന്നിടത്തേക്ക് പോകൂ; ഗരുഡൻ സർപ്പത്തെ കൊല്ലുന്നതുപോലെ ഇന്ന് ഞാൻ ഇവനെ കൊല്ലും.'
1.109.49
ततोऽस्त्रं वारुणं सम्यग्योजयामास कौरवः ।
तेनाश्वांश्चतुरोऽमृद्गात्साल्वराजस्य भूपते ॥ १.१०९.४९ ॥
അപ്പോൾ കൗരവൻ (ഭീഷ്മർ) വരുണാസ്ത്രം നന്നായി പ്രയോഗിച്ചു; അതുകൊണ്ട് സാൽവരാജന്റെ നാല് കുതിരകളെയും തകർത്തു, ഹേ രാജൻ.
1.109.50
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य साल्वराजस्य कौरवः ।
भीष्मो नृपतिशार्दूल न्यवधीत्तस्य सारथिम् ॥ १.१०९.५० ॥
കൗരവൻ ഭീഷ്മർ അസ്ത്രങ്ങളാൽ അസ്ത്രങ്ങളെ തടഞ്ഞ് സാൽവരാജന്റെ സാരഥിയെ വധിച്ചു, രാജശ്രേഷ്ഠാ.
1.109.51
अस्त्रेण चास्याथैन्द्रेण न्यवधीत्तुरगोत्तमान् ।
कन्याहेतोर्नरश्रेष्ठ भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ १.१०९.५१ ॥
അപ്പോൾ ഐന്ദ്രാസ്ത്രംകൊണ്ട് അവന്റെ ഉത്തമ കുതിരകളെ വീഴ്ത്തി; കന്യകമാർക്കായി, നരശ്രേഷ്ഠാ, ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മർ.
1.109.52
जित्वा विसर्जयामास जीवन्तं नृपसत्तमम् ।
ततः साल्वः स्वनगरं प्रययौ भरतर्षभ ॥ १.१०९.५२ ॥
ജയിച്ച്, ജീവനോടെയുള്ള ആ നൃപശ്രേഷ്ഠനെ വിട്ടയച്ചു; പിന്നെ, ഭരതർഷഭാ, സാൽവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
1.109.53
स्वराज्यमन्वशाच्चैव धर्मेण नृपतिस्तदा ।
राजानो ये च तत्रासन्स्वयंवरदिदृक्षवः ॥ १.१०९.५३ ॥
അപ്പോൾ രാജാവ് ധർമ്മത്തോടെ തന്റെ രാജ്യം ഭരിച്ചു; അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ സ്വയംവരം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചവരായിരുന്നു.
1.109.54
स्वान्येव तेऽपि राष्ट्राणि जग्मुः परपुरञ्जयाः ।
एवं विजित्य ताः कन्या भीष्मः प्रहरतां वरः ॥ १.१०९.५४ ॥
ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ചവരായ അവരും സ്വന്തം രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് പോയി; ഇങ്ങനെ ആ കന്യകമാരെ ജയിച്ച് യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മർ...
1.109.55
प्रययौ हास्तिनपुरं यत्र राजा स कौरवः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा प्रशास्ति वसुधामिमाम् ॥ १.१०९.५५ ॥
അദ്ദേഹം ഹസ്തിനാപുരത്തേക്ക് പോയി; അവിടെ കൗരവരാജാവായ ധർമ്മാത്മാവ് വിചിത്രവീര്യൻ ഈ ഭൂമിയെ ഭരിച്ചിരുന്നു.
1.109.56
यथा पितास्य कौरव्यः शान्तनुर्नृपसत्तमः ।
सोऽचिरेणैव कालेन अत्यक्रामन्नराधिप ॥ १.१०९.५६ ॥
ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് കൗരവ്യനായ ശന്തനു, രാജാക്കന്മാരിൽ ഉത്തമൻ; അദ്ദേഹവും വേഗം കാലത്തിൽ കടന്നുപോയി, ഓ നരാധിപാ.
1.109.57
वनानि सरितश्चैव शैलांश्च विनिधान्द्रुमान् ।
अक्षतः क्षपयित्वाऽरीन्सङ्ख्येऽसङ्ख्येयविक्रमः ॥ १.१०९.५७ ॥
കാടുകൾ, നദികൾ, പർവതങ്ങൾ, മരങ്ങൾ — യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ച്, അളവറ്റ പരാക്രമമുള്ള അദ്ദേഹം ഒരു കേടുമില്ലാതെ അവയെ കടന്നു.
1.109.58
आनयामास काश्यस्य सुताः सागरगासुतः ।
स्नुषा इव स धर्मात्मा भगिनीरिव चानुजाः ॥ १.१०९.५८ ॥
കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രിമാരെ ഗംഗാപുത്രൻ കൊണ്ടുവന്നു; ആ ധർമ്മാത്മാവ് അവരെ മരുമക്കളെപ്പോലെയും ഇളയ സഹോദരിമാരെപ്പോലെയും കൊണ്ടുവന്നു.
1.109.59
यथा दुहितश्चैव परिगृह्य ययौ कुरून् ।
आनिन्ये स महाबाहुर्भ्रातुः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१०९.५९ ॥
പുത്രിമാരെന്നപോലെ അവരെ ഏറ്റെടുത്ത് അദ്ദേഹം കുരുക്കളുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി; ആ മഹാബാഹു സഹോദരനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ അവരെ കൊണ്ടുവന്നു.
1.109.60
ताः सर्वगुणसंपन्ना भ्राता भ्रात्रे यवीयसे ।
भीष्मो विचित्रवीर्याय प्रददौ विक्रमाहृताः ॥ १.१०९.६० ॥
സർവഗുണസമ്പന്നരായ ആ കന്യകമാരെ, പരാക്രമത്താൽ കൊണ്ടുവന്നവരെ, ഭീഷ്മർ തന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ വിചിത്രവീര്യന് നൽകി.
1.109.61
एवं धर्मेण धर्मज्ञः कृत्वा कर्मातिमानुषम् ।
भ्रातुर्विचित्रवीर्यस्य विवाहायोपचक्रमे ॥ १.१०९.६१ ॥
ഇങ്ങനെ ധർമ്മജ്ഞനായ ഭീഷ്മർ ധർമ്മപ്രകാരം മാനുഷാതീതമായ കർമ്മം ചെയ്ത്, സഹോദരൻ വിചിത്രവീര്യന്റെ വിവാഹത്തിന് ഒരുങ്ങി.
1.109.62
सत्यवत्या सह मिथः कृत्वा निश्चयमात्मवान् ।
विवाहं कारयिष्यन्तं भीष्मं काशिपतेः सुता।
ज्येष्ठा तासामिदं वाक्यमब्रवीद्धसती तदा ॥ १.१०९.६२ ॥
ആത്മസംയമിയായ ഭീഷ്മർ സത്യവതിയുമായി പരസ്പരം തീരുമാനിച്ച് വിവാഹം ഒരുക്കാൻ തുടങ്ങവേ, കാശിരാജപുത്രിമാരിൽ മൂത്തവൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
1.109.63
मया सौभपतिः पूर्वं मनसा हि वृतः पतिः ।
तेन चास्मि वृता पूर्वमेष कामश्च मे पितुः ॥ १.१०९.६३ ॥
ഞാൻ മുൻപേ മനസ്സാൽ സൗഭപതിയെ ഭർത്താവായി വരിച്ചിരുന്നു; അദ്ദേഹത്താൽ തന്നെ ഞാൻ മുൻപ് വരിക്കപ്പെട്ടു; ഇതാണ് എന്റെ പിതാവിന്റെയും ആഗ്രഹം.
1.109.64
मया वरयितव्योऽभूत्साल्वस्तस्मिन्स्वयंवरे ।
एतद्विज्ञाय धर्मज्ञ धर्मतत्त्वं समाचर ॥ १.१०९.६४ ॥
ആ സ്വയംവരത്തിൽ ഞാൻ ശാൽവനെയാണ് വരിക്കേണ്ടിയിരുന്നത്. ഇത് അറിഞ്ഞ്, ധർമ്മജ്ഞാ, ധർമ്മതത്ത്വപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുക.
1.109.65
एवमुक्तस्तया भीष्मः कन्यया विप्रसंसदि ।
चिन्तामभ्यगमद्वीरो युक्तां तस्यैव कर्मणः ॥ १.१०९.६५ ॥
വിപ്രസഭയിൽ കന്യ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വീരനായ ഭീഷ്മർ ആ കർമ്മത്തിന് യോജിച്ച ചിന്തയിലാണ്ടു.
1.109.66
अन्यसक्ता त्वियं कन्या ज्येष्ठा त्वम्बा मया जिता ।
वाचा दत्ता मनोदत्ता कृतमङ्गलवाचना ॥ १.१०९.६६ ॥
ഈ കന്യക മറ്റൊരാളിൽ ആസക്തയാണ്; എന്നാൽ മൂത്തവൾ അംബയെ ഞാൻ ജയിച്ചിരിക്കുന്നു; വാക്കാൽ നൽകപ്പെട്ടവൾ, മനസ്സാൽ നൽകപ്പെട്ടവൾ, മംഗളവാചനം ചെയ്ത് നൽകപ്പെട്ടവൾ.
1.109.67
निर्दिष्टा तु परस्यैव सा त्याज्या परचिन्तिनी ।
इत्युक्त्वा चानुमान्यैव भ्रातरं स्ववशानुगम् ॥ १.१०९.६७ ॥
മറ്റൊരാൾക്കായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടവളും മനസ്സ് മറ്റൊരാളിൽ ഉള്ളവളുമായ അവളെ ഉപേക്ഷിക്കണം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, തന്റെ വശത്ത് നടക്കുന്ന സഹോദരനെ സമ്മതിപ്പിച്ച്...
1.109.68
विनिश्चित्य स धर्मज्ञो ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
अनुजज्ञे तदा ज्येष्ठामम्बां काशिपतेः सुताम् ॥ १.१०९.६८ ॥
ധർമ്മജ്ഞനായ അദ്ദേഹം വേദപാരംഗതരായ ബ്രാഹ്മണരോടൊപ്പം തീരുമാനിച്ച്, അപ്പോൾ കാശിരാജാവിന്റെ മൂത്ത പുത്രിയായ അംബയ്ക്ക് അനുമതി നൽകി.
1.109.69
अम्बिकाम्बालिके भार्ये प्रादाद्भ्रात्रे यवीयसे ।
भीष्मो विचित्रवीर्याय विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १.१०९.६९ ॥
ഭീഷ്മൻ വിധിപ്രകാരം നടത്തിയ കർമ്മത്താൽ അംബികയെയും അംബാലികയെയും അനുജൻ വിചിത്രവീര്യന് ഭാര്യമാരായി നൽകി.
1.109.70
तयोः पाणी गृहीत्वा तु रूपयौवनदर्पितः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा नाम्बामैच्छत्कथंचन ॥ १.१०९.७० ॥
അവരിരുവരുടെയും കൈ പിടിച്ച ധർമ്മാത്മാവായ വിചിത്രവീര്യൻ, രൂപയൗവനത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിൽ, അംബയെ ഒരിക്കലും ആഗ്രഹിച്ചില്ല.
1.109.71
अम्बामन्यस्य कीर्त्यन्तीमब्रवीच्चारुदर्शनाम् ।
पापस्य फलमेवैष कामोऽसाधुर्निरर्थकः।
परतन्त्रोपभोगो मामार्य नाऽऽयोक्तुमर्हसि ॥ १.१०९.७१ ॥
സുന്ദരരൂപിണിയായ അംബയോട്, മറ്റൊരാളുടേതെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നവളോട്, അയാൾ പറഞ്ഞു: "ഇത് പാപത്തിന്റെ ഫലം; ഈ ആഗ്രഹം ദുഷിച്ചതും നിരർത്ഥകവുമാണ്. ആര്യേ, മറ്റൊരാളുടെ അധീനത്തിലുള്ള ഭോഗത്തിൽ എന്നെ നിയോഗിക്കരുത്."
1.109.72
प्रातिष्ठच्छान्तनोर्वंशस्तात यस्य त्वमन्वयः ।
अकामवृत्तो धर्मात्मन्साधु मन्ये मतं तव ॥ १.१०९.७२ ॥
"പ്രിയനേ, ശന്തനുവിന്റെ വംശം പ്രതിഷ്ഠ നേടിയിരിക്കുന്നു; നീ അതിൽ ജനിച്ചവനാണ്. ധർമ്മാത്മാവേ, നീ കാമരഹിത ആചാരമുള്ളവനാണ്; നിന്റെ ഈ അഭിപ്രായം ശരിയെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു."
1.109.73
इत्युक्त्वाम्बां समालोक्य विधिवद्वाक्यमब्रवीत् ।
विसृष्टा ह्यसि गच्छ त्वं यथाकाममनिन्दिते ॥ १.१०९.७३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, അംബയെ നിയമപ്രകാരം നോക്കി അദ്ദേഹം ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു: കുറ്റമറ്റവളേ, നീ മോചിതയാണ്; ഇനി നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതുപോലെ പോകൂ.
1.109.74
नानियोज्ये समर्थोऽहं नियोक्तुं भ्रातरं प्रियम् ।
अन्यबावगतां चापि को नारीं वासयेद्गृहे ॥ १.१०९.७४ ॥
എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട സഹോദരനെ നിയോഗിക്കാൻ ഞാൻ പ്രാപ്തനല്ല; മനസ്സ് മറ്റൊരാളിലേക്ക് പോയ സ്ത്രീയെ വീട്ടിൽ ആരാണ് പാർപ്പിക്കുക?
1.109.75
अतस्त्वां न नियोक्ष्यामि अन्यकामासि गम्यताम् ।
अहमप्यूर्ध्वरेता वै निवृत्तो दारकर्मणि ॥ १.१०९.७५ ॥
അതിനാൽ നിന്നെ ഞാൻ നിയോഗിക്കില്ല; നീ മറ്റൊരാളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളാണ്, അതിനാൽ പോകൂ. ഞാനും ഊർധ്വരേതസ്സാണ്; വിവാഹകർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ പിന്മാറിയിരിക്കുന്നു.
1.109.76
न संबन्धस्तदावाभ्यां भविता वै कथंचन ।
इत्युक्ता सा गता तत्र सखीभिः परिवारिता ॥ १.१०९.७६ ॥
അപ്പോൾ നമ്മൾ രണ്ടുപേർക്കും തമ്മിൽ ഒരു ബന്ധവും ഒരുവിധത്തിലും ഉണ്ടാകില്ല. ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട അവൾ, സഖികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവിടെനിന്ന് പോയി.
1.109.77
निर्दिष्टा हि शनै राजन्साल्वराजपुरं प्रति ।
अथाम्बा साल्वंमागम्य साऽब्रवीत्प्रतिपूज्य तं ॥ १.१०९.७७ ॥
രാജാവേ, അവൾ പതുക്കെ സാല്വരാജന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് അംബ സാല്വന്റെ അടുക്കൽ വന്ന് അദ്ദേഹത്തെ ബഹുമാനിച്ച് സംസാരിച്ചു.
1.109.78
पुरा निर्दिष्टभावा त्वामागतास्मि वरानन ।
देवव्रतं समुत्सृज्य सानुजं भरतर्षभम् ॥ १.१०९.७८ ॥
സുന്ദരമുഖനേ, മുമ്പേ എന്റെ മനസ്സ് വ്യക്തമാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അതിനാലാണ് ഞാൻ നിന്റെ അടുക്കൽ വന്നത്. അനുജനോടുകൂടിയ ഭരതശ്രേഷ്ഠനായ ദേവവ്രതനെ ഉപേക്ഷിച്ച്.
1.109.79
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते विधिवन्मां समुद्यताम् ॥ १.१०९.७९ ॥
നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ. വിധിപ്രകാരം എന്നെ സ്വീകരിക്കൂ, ഞാൻ ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
1.109.80
तयैवमुक्तः साल्वोपि प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
निर्जिताऽसीह भीष्मेण मां विनिर्जित्य राजसु ॥ १.१०९.८० ॥
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സാല്വൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ നീ ഭീഷ്മരാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടവളാണ്, രാജാക്കന്മാർക്കിടയിൽ എന്നെ ജയിച്ചുകൊണ്ട്."
1.109.81
अन्येन निर्जितां भद्रे विसृष्टां तेन चालयात् ।
न गृह्णामि वरारोहे तत्र चैव तु गम्यताम् ॥ १.१०९.८१ ॥
"ഹേ ശുഭേ, മറ്റൊരാൾ ജയിച്ച് അയാൾതന്നെ വീട്ടിൽനിന്ന് ഉപേക്ഷിച്ചവളെ ഞാൻ സ്വീകരിക്കില്ല, സുന്ദരീ. അവിടേക്കുതന്നെ പോകൂ."
1.109.82
इत्युक्ता सा समागम्य कुरुराज्यमनुत्तमम् ।
अम्बाब्रवीत्ततो भीष्मं त्वयाऽहं सहसा हृता ॥ १.१०९.८२ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടവൾ ശ്രേഷ്ഠമായ കുരുരാജ്യത്തിലെത്തി അംബ ഭീഷ്മരോട് പറഞ്ഞു: "നീ എന്നെ ബലമായി അപഹരിച്ചു."
1.109.83
क्षत्रधर्ममवेक्षस्व त्वं भर्ता मम धर्मतः ।
यां यः स्वयंवरे कन्यां निर्जयेच्छौर्यसंपदा ॥ १.१०९.८३ ॥
"ക്ഷത്രധർമ്മം പരിഗണിക്കൂ. നീ ധർമ്മപ്രകാരം എന്റെ ഭർത്താവാണ്. സ്വയംവരത്തിൽ തന്റെ ശൗര്യസമ്പത്തിനാൽ ആരെങ്കിലും ഏതൊരു കന്യകയെ ജയിക്കുന്നുവോ."
1.109.84
राज्ञः सर्वान्विनिर्जित्य स तामुद्वाहयेद्ध्रुवम् ।
अतस्त्वमेव भर्ता मे त्वयाऽहं निर्जिता यतः ॥ १.१०९.८४ ॥
"എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും ജയിച്ച് അവൻ തീർച്ചയായും അവളെ വിവാഹം ചെയ്യണം. അതിനാൽ നീയാണ് എന്റെ ഭർത്താവ്, കാരണം നീയാണ് എന്നെ ജയിച്ചത്."
1.109.85
तस्माद्वहस्व मां भीष्म निर्जितां संसदि त्वया ।
ऊर्ध्वरेता ह्यहमिति प्रत्युवाच पुनःपुनः ॥ १.१०९.८५ ॥
അതുകൊണ്ട് ഭീഷ്മാ, സഭയിൽ നീ ജയിച്ച എന്നെ സ്വീകരിക്കുക. ഞാൻ ഊർധ്വരേതാവാണ് എന്ന് അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മറുപടി പറഞ്ഞു.
1.109.86
भीष्मं सा चाब्रवीदम्बा यथाजैषीस्तथा कुरु ।
एवमन्वगमद्भीष्मं षट्समाः पुष्करेक्षणा ॥ १.१०९.८६ ॥
അംബ ഭീഷ്മരോട് പറഞ്ഞു: നീ ജയിച്ചതുപോലെ ചെയ്യുക. ഇങ്ങനെ താമരക്കണ്ണിയായ അവൾ ആറു വർഷം ഭീഷ്മരെ പിന്തുടർന്നു.
1.109.87
ऊर्ध्वरेतास्त्वहं भद्रे विवाहविमुखोऽभवम् ।
तमेव साल्वं गच्छ त्वं यः पुरा मनसा वृतः ॥ १.१०९.८७ ॥
ഞാൻ ഊർധ്വരേതാവാണ്, ഭദ്രേ; വിവാഹത്തിൽ വിമുഖനായി. മുമ്പ് മനസ്സാ വരിച്ചവനായ ആ സാല്വന്റെ അടുത്തേക്ക് നീ പോകൂ.
1.109.88
अन्यसक्तं किमर्थं त्वमात्मानमवदः पुरा ।
अन्यसक्तां वधूं कन्यां वासयेत्स्वगृहे न हि ॥ १.१०९.८८ ॥
മുമ്പ് നീ എന്തിനാണ് മറ്റൊരാളിൽ അനുരക്തയെന്ന് സ്വയം പ്രഖ്യാപിച്ചത്? മറ്റൊരാളിൽ അനുരക്തയായ കന്യകയെ വധുവായി ആരും തന്റെ വീട്ടിൽ പാർപ്പിക്കില്ല.
1.109.89
नाहमुद्वाहयिष्ये त्वां मम भ्रात्रे यवीयसे ।
विचित्रवीर्याय शुभे यथेष्टं गम्यतामिति ॥ १.१०९.८९ ॥
ഞാൻ നിന്നെ വിവാഹം കഴിക്കില്ല; എന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ വിചിത്രവീര്യന്, ശുഭേ, നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതുപോലെ പോകൂ.
1.109.90
भूयः साल्वं समभ्येत्य राजन्गृह्णीष्व मामिति ।
नाहं गृह्णाम्यन्यजितामिति साल्वनिराकृता ॥ १.१०९.९० ॥
വീണ്ടും സാല്വന്റെ അടുത്തെത്തി, രാജാവേ, 'എന്നെ സ്വീകരിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു. 'മറ്റൊരാൾ ജയിച്ചവളെ ഞാൻ സ്വീകരിക്കില്ല' എന്ന് സാല്വനാൽ തിരസ്കൃതയായി.
1.109.91
ऊर्ध्वरेतास्त्वहमिति भीष्मेण च निराकृता ।
अम्बा भीष्मं पुनः साल्वं भीष्मं साल्वं पुनः पुनः ॥ १.१०९.९१ ॥
'ഞാൻ ഊർധ്വരേതസ്സാണ്' എന്നു പറഞ്ഞ് ഭീഷ്മനും അവളെ നിരാകരിച്ചു. അംബ വീണ്ടും വീണ്ടും ഭീഷ്മന്റെയും സാൽവന്റെയും അടുത്തേക്കു പോയി.
1.109.92
गमनागमनेनैवमनैषीत्षट् समा नृप ।
अश्रुभिर्भूमिमुक्षन्ती शोचन्ती सा मनस्विनी ॥ १.१०९.९२ ॥
രാജാവേ, ഇങ്ങനെ പോയും വന്നും അവൾ ആറു വർഷം കഴിച്ചു. കണ്ണീരിനാൽ ഭൂമിയെ നനച്ചുകൊണ്ട്, ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ട് ആ മനസ്വിനി.
1.109.93
पीनोन्नतकुचद्वन्द्वा विशालजघनेक्षणा ।
श्रोणीभरालसगमा राकाचन्द्रनिभानना ॥ १.१०९.९३ ॥
നിറഞ്ഞുയർന്ന മാറിടങ്ങളുള്ളവൾ, വിശാലമായ അരക്കെട്ടും കണ്ണുകളുമുള്ളവൾ, ഇടുപ്പിന്റെ ഭാരത്താൽ ആലസ്യമുള്ള നടയുള്ളവൾ, പൂർണ്ണചന്ദ്രനു തുല്യമായ മുഖമുള്ളവൾ.
1.109.94
वर्षत्कादम्बिनीमूर्ध्नि स्फुरन्ती चञ्चलेव सा ।
सा ततो द्वादश समा बाहुदामभितो नदीम्।
पार्श्वे हिमवतो रम्ये तपो घोरं समाददे ॥ १.१०९.९४ ॥
മഴ പെയ്യുന്ന കാർമേഘത്തിന്റെ മുകളിൽ മിന്നുന്ന മിന്നൽപോലെ അവൾ പ്രകാശിച്ചു. പിന്നീട് പന്ത്രണ്ടു വർഷം ഹിമാലയത്തിന്റെ മനോഹരമായ പാർശ്വത്തിൽ, ബാഹുദാ നദിയുടെ ഇരുവശത്തും കഠിനതപസ്സ് ചെയ്തു.
1.109.95
संक्षिप्तकरणा तत्र तप आस्थाय सुव्रता ।
पादाङ्गुष्ठेन साऽतिष्ठदकम्पन्त ततः सुराः ॥ १.१०९.९५ ॥
അവിടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, തപസ്സിൽ ഉറച്ച്, ദൃഢവ്രതയായ അവൾ ഒരു കാലിന്റെ പെരുവിരലിൽ നിന്നു; അപ്പോൾ ദേവന്മാർ വിറച്ചു.
1.109.96
तस्यास्तत्तु तपो दृष्ट्वा सुराणां क्षोभकारकम् ।
विस्मितश्चैव हृष्टश्च तस्यानुग्रहबुद्धिमान् ॥ १.१०९.९६ ॥
ദേവന്മാർക്ക് ക്ഷോഭമുണ്ടാക്കുന്ന ആ തപസ്സു കണ്ട്, വിസ്മയവും സന്തോഷവും പൂണ്ട ബുദ്ധിമാൻ അവളോട് അനുഗ്രഹം ചെയ്യാൻ മനസ്സു വച്ചു.
1.109.97
अनन्तसेनो भगवान्कुमारो वरदः प्रभुः ।
मानयन्राजपुत्रीं तां ददौ तस्यै शुभां स्रजम् ॥ १.१०९.९७ ॥
അനന്തസേനൻ എന്ന ഭഗവാൻ കുമാരൻ, വരദായകനായ പ്രഭു, ആ രാജപുത്രിയെ ആദരിച്ച് അവൾക്ക് ഒരു ശുഭമാല നൽകി.
1.109.98
एषा पुष्करिणी दिव्या यथावत्समुपस्थिता ।
अम्बे त्वच्छोकशमनी माला भुवि भविष्यति ॥ १.१०९.९८ ॥
ഈ ദിവ്യമായ പുഷ്കരിണി യഥാവിധി പ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു. അംബേ, നിന്റെ ദുഃഖം ശമിപ്പിക്കുന്ന ഈ മാല ഭൂമിയിൽ ഉണ്ടാകും.
1.109.99
एतां चैव मया दत्तां मालां यो धारयिष्यति ।
सोऽस्य भीष्मस्य निधने कारणं वै भविष्यति ॥ १.१०९.९९ ॥
ഞാൻ നൽകിയ ഈ മാല ആരു ധരിക്കുമോ, അവനാണ് ഈ ഭീഷ്മരുടെ മരണത്തിന് കാരണമാകുക.