ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.109.1
हते चित्राङ्गदे भीष्मो बाले भ्रातरि कौरव ।
पालयामास तद्राज्यं सत्यवत्या मते स्थितः ॥ १.१०९.१ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ, ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਬਾਲਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਤਿਆਵਤੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
1.109.2
तथा विचित्रवीर्यं तु वर्तमानं सुखेऽतुले ।
संप्राप्तयौवनं दृष्ट्वा भ्रातरं धीमतां वरः।
भीष्मो विचित्रवीर्यस्य विवाहायाकरोन्मतिम् ॥ १.१०९.२ ॥
ਅਤੁਲ ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਉਸ ਭਰਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
1.109.3
अथ काशिपतेर्भीष्मः कन्यास्तिस्रोऽप्सरोपमाः ।
शुश्राव सहिता राजन्वृण्वाना वै स्वयंवरम् ॥ १.१०९.३ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਸਵੈਂਵਰ ਰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
1.109.4
ततः स रथिनां श्रेष्ठो रथेनैकेन शत्रुजित् ।
जगामानुमते मातुः पुरीं वाराणसीं प्रभुः ॥ १.१०९.४ ॥
ਫਿਰ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਰਥ ਉੱਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਗਏ।
1.109.5
तत्र राज्ञः समुदितान्सर्वतः समुपागतान् ।
ददर्श कन्यास्ताश्वै भीष्मः शान्तनुनन्दनः ॥ १.१०९.५ ॥
ਉੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.109.6
तासां कामेन संमत्ताः सहिताः काशिकोसलाः ।
वङ्गाः पुण्ड्राः कलिङ्गाश्च ते जग्मुस्तां पुरीं प्रति ॥ १.१०९.६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਮਦਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਕਾਸ਼ੀ, ਕੋਸਲ, ਵੰਗ, ਪੁੰਡ੍ਰ ਅਤੇ ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਉਸ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ।
1.109.7
कीर्त्यमानेषु राज्ञां तु तदा नामसु सर्वशः ।
एकाकिनं तदा भीष्मं वृद्धं शान्तनुनन्दनम् ॥ १.१०९.७ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਪੁਕਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਬੁੱਢੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਇਕੱਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
1.109.8
सोद्वेगा इव तं दृष्ट्वा कन्याः परमशोभनाः ।
अपाक्रामन्त ताः सर्वा वृद्ध इत्येव चिन्तया ॥ १.१०९.८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਨੋ ਉਦਾਸ ਹੋਈਆਂ ਉਹ ਪਰਮ ਸੁੰਦਰ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਸਾਰੀਆਂ 'ਇਹ ਤਾਂ ਬੁੱਢਾ ਹੈ' ਇਸ ਸੋਚ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈਆਂ।
1.109.9
वृद्धः परमधर्मात्मा वलीपलितधारणः ।
किकारणमिहायातो निर्लज्जो भरतर्षभः ॥ १.१०९.९ ॥
ਬੁੱਢਾ, ਪਰਮ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਝੁਰੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਹ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ?
1.109.10
मिथ्याप्रतिज्ञो लोकेषु किं वदिष्यति भारत ।
ब्रह्मचारीति भीष्मो हि वृथैव प्रथितो भुवि ॥ १.१०९.१० ॥
ਝੂਠੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਹੇਗਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ? 'ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ' ਵਜੋਂ ਭੀਸ਼ਮ ਤਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
1.109.11
इत्येवं प्रबुवन्तस्ते हसन्ति स्म नृपाधमाः ।
क्षत्रियाणां वचः श्रुत्वा भीष्मश्चुक्रोध भारत ॥ १.१०९.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਨੀਚ ਰਾਜੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭੀਸ਼ਮ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ।
1.109.12
भीष्मस्तदा स्वयं कन्या वरयामास ताः प्रभुः ।
उवाच च महीपालान्राजञ्जलदनिःस्वनः ॥ १.१०९.१२ ॥
ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪ ਉਹਨਾਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰਿਆ; ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਿਹਾ।
1.109.13
रथमारोप्य ताः कन्या भीष्मः प्रहरतां वरः ।
आहूय दानं कन्यानां गुणवद्भ्यः स्मृतं बुधैः ॥ १.१०९.१३ ॥
ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕੰਨਿਆਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
1.109.14
अलङ्कृत्य यथाशक्ति प्रदाय च धनान्यपि ।
प्रयच्छन्त्यपरे कन्यां मिथुनेन गवामपि ॥ १.१०९.१४ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਧਨ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਦੇ ਕੇ ਕੰਨਿਆਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1.109.15
वित्तेन कथितेनान्ये बलेनान्येऽनुमान्य च ।
प्रमत्तामुपयन्त्यन्ये स्वयमन्ये च विन्दते ॥ १.१०९.१५ ॥
ਕੁਝ ਧਨ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਬਲ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਸਹਿਮਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਕੁਝ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਕੰਨਿਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1.109.16
आर्षं विधिं पुरस्कृत्य दारान्विन्दन्ति चापरे ।
अष्टमं तमथो वित्त विवाहं कविभिर्वृतम् ॥ १.१०९.१६ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਰਸ਼ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪਤਨੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਉਸ ਅੱਠਵੇਂ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣ ਲੈ।
1.109.17
स्वयंवरं तु राजन्याः प्रशंसन्त्युपयान्ति च ।
प्रमथ्य तु हृतामाहुर्ज्यायसीं धर्मवादिनः ॥ १.१०९.१७ ॥
ਰਾਜੇ ਸਵੈਂਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਧਰਮਵਾਦੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਰਣ ਕਰਕੇ ਲਿਆਂਦੀ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
1.109.18
ता इमाः पृथिवीपाला जिहीर्षामि बलादितः ।
ते यतध्वं परं शक्त्या विजयायेतराय वा ॥ १.१०९.१८ ॥
ਹੇ ਭੂਪਾਲੋ! ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿੱਤ ਲਈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰੋ।
1.109.19
स्थितोऽहं पृथिवीपाला युद्धाय कृतनिश्चयः ।
एवमुक्त्वा महीपालान्काशिराजं च वीर्यवान् ॥ १.१०९.१९ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕੋ, ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
1.109.20
सर्वाः कन्याः स कौरव्यो रथमारोप्य च स्वकम् ।
आमन्त्र्य च स तान्प्रायाच्छीघ्रं कन्याः प्रगृह्य ताः ॥ १.१०९.२० ॥
ਉਸ ਕੌਰਵ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਕੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.109.21
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे समुत्पेतुरमर्षिताः ।
संस्पृशन्तः स्वकान्बाहून्दशन्तो दशनच्छदान् ॥ १.१०९.२१ ॥
ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਰੋਹ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਬਾਉਂਦੇ ਹੋਏ (ਉਹ ਤੁਰਤ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ)।
1.109.22
तेषामाभरणान्याशु त्वरितानां विमुञ्चताम् ।
आमुञ्चतां च वर्माणि संभ्रमः सुमहानभूत् ॥ १.१०९.२२ ॥
ਉਹ ਤੁਰਤ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਵਚ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ।
1.109.23
ताराणामिव संपातो बभूव जनमेजय ।
भूषणानां च सर्वेषां कवचानां च सर्वशः ॥ १.१०९.२३ ॥
ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਕਵਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ।
1.109.24
सवर्मभिर्भूषणैश्च प्रकीर्यद्बिरितस्ततः ।
सक्रोधामर्षजिह्मभ्रूकषायीकृतलोचनाः ॥ १.१०९.२४ ॥
ਕਵਚ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਖਿੱਲਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਗੁੱਸੇ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਟੇਢੀਆਂ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।
1.109.25
सूतोपक्लृप्तान् रुचिरान्सदश्वैरुपकल्पितान् ।
रथानास्थाय ते वीराः सर्वप्रहरणान्विताः ॥ १.१०९.२५ ॥
ਸਾਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੁੰਦਰ ਰਥਾਂ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਉਹ ਵੀਰ।
1.109.26
प्रयान्तमथ कौरव्यमनुसस्रुरुदायुधाः ।
ततः समभवद्युद्धं तेषां तस्य च भारत।
एकस्य च बहूनां च तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ १.१०९.२६ ॥
ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਕੌਰਵ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਪਿਆ।
1.109.27
ते त्विषून्दशसाहस्रांस्तस्मिन्युगपदाक्षिपन् ।
अप्राप्तांश्चैव तानाशु भीष्मः सर्वांस्तथाऽन्तरा ॥ १.१०९.२७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਪਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਹ ਸਭ, ਅਜੇ ਪਹੁੰਚੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
1.109.28
अच्छिनच्छरवर्षेण महता लोमवाहिना ।
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे सर्वतः परिवार्य तम् ॥ १.१०९.२८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਵਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਬਾਰੀਕ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਾਣ-ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਰਾਜੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ।
1.109.29
ववृषुः शरवर्षेण वर्षेणेवाद्रिमम्बुदाः ।
स तं बाणमयं वर्षं शरैरावार्य सर्वतः ॥ १.१०९.२९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਤੀਰਾਂ-ਭਰੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
1.109.30
ततः सर्वान्महीपालान्पर्यविध्यत्त्रिभिस्त्रिभिः ।
एकैकस्तु ततो भीष्मं राजन्विव्याध पञ्चभिः ॥ १.१०९.३० ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
1.109.31
स च तान्प्रतिविव्याध द्वाभ्यां द्वाभ्यां पराक्रमन् ।
तद्युद्धमासीत्तुमुलं घोरं देवासुरोपमम् ॥ १.१०९.३१ ॥
ਉਸ ਨੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ-ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰੌਲੇ ਵਾਲਾ ਸੀ।
1.109.32
पश्यतां लोकवीराणां शरशक्तिसमाकुलम् ।
स धनूंषि ध्वजाग्राणि वर्माणि च शिरांसि ॥ १.१०९.३२ ॥
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੀਰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਯੁੱਧ ਬਾਣਾਂ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼, ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰੇ, ਕਵਚ ਅਤੇ ਸਿਰ…
1.109.33
चिच्छेद समरे भीष्मः शतशोथ सहस्रशः ।
तस्यातिपुरुषं कर्म लाघवं रथचारिणः ॥ १.१०९.३३ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸੁੱਟਿਆ। ਰਥ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵੀਰ ਦਾ ਕਰਮ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਅਦਭੁਤ ਸੀ।
1.109.34
रक्षणं चात्मनः संख्ये शत्रवोऽप्यभ्यपूजयन् ।
अक्षतः क्षपयित्वान्यानसङ्ख्येयपराक्रमः ॥ १.१०९.३४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹ ਬੇਜ਼ਖ਼ਮ ਰਿਹਾ; ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ।
1.109.35
आनिनाय स काश्यस्य सुताः सागरगासुतः ।
तान्विनिर्जित्य तु रणे सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.१०९.३५ ॥
ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ...
1.109.36
कन्याभिः सहितः प्रायाद्भारतो भारतान्प्रति ।
ततस्तं पृष्ठतो राजञ्शाल्वराजो महारथः ॥ १.१०९.३६ ॥
ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਭਾਰਤ ਭਾਰਤਵੰਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਤਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਾਲਵ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਰਥੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛਿਓਂ…
1.109.37
अभ्यगच्छदमेयात्मा भीष्मं शान्तनवं रणे ।
वारणं जघने भिन्दन्दन्ताभ्यामपरो यथा ॥ १.१०९.३७ ॥
ਅਮਾਪ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹਾਥੀ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਹਾਥੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ।
1.109.38
वासितामनुसंप्राप्तो यूथपो बलिनां वरः ।
स्त्रीकामस्तिष्ठतिष्ठेति भीष्ममाह स पार्थिवः ॥ १.१०९.३८ ॥
ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਮਾਦਾ ਹਾਥੀ ਦੀ ਗੰਧ ਪਾ ਕੇ ਆਏ ਝੁੰਡ-ਨਾਇਕ ਵਾਂਗ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, 'ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ, ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ, ਹੇ ਇਸਤਰੀ-ਕਾਮੀ!'
1.109.39
साल्वराजो महाबाहुरमर्षेण प्रचोदितः ।
ततः स पुरुषव्याघ्रो भीष्मः परबलार्दनः ॥ १.१०९.३९ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਸ਼ਾਲਵਰਾਜ ਰੋਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਤਦ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਭੀਸ਼ਮ, ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, (ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ)।
1.109.40
तद्वाक्याकुलितः क्रोधाद्विधूमोग्निरिव ज्वलन् ।
विततेषुधनुष्पाणिर्विकुञ्चितललाटभृत् ॥ १.१०९.४० ॥
ਉਸਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਧੂੰਏਂ-ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉਹ ਬਲ ਉੱਠਿਆ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਰਕਸ਼ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਮੱਥੇ ਤੇ ਵੱਟ ਪਾ ਕੇ (ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ)।
1.109.41
क्षत्रधर्मं समास्थाय व्यपेतभयसंभ्रमः ।
निवर्तयामास रथं साल्वं प्रति महारथः ॥ १.१०९.४१ ॥
ਖੱਤਰੀ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਭੈ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਥ ਸ਼ਾਲਵ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ।
1.109.42
निवर्तमानं तं दृष्ट्वा राजानः सर्व एव ते ।
प्रेक्षकाः समपद्यन्त भीष्मसाल्वसमागमे ॥ १.१०९.४२ ॥
ਉਸਨੂੰ ਮੁੜਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਵ ਦੇ ਇਸ ਮੇਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਗਏ।
1.109.43
तौ वृषाविव नर्दन्तौ बलिनौ वासितान्तरे ।
अन्योन्यमभिवर्तेतां बलविक्रमशालिनौ ॥ १.१०९.४३ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਦਹਾੜਦੇ, ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਸਿਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵਧੇ।
1.109.44
ततो भीष्मं शान्तनवं शरैः शतसहस्रशः ।
साल्वराजो नरश्रेष्ठः समवाकिरदाशुगैः ॥ १.१०९.४४ ॥
ਫਿਰ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਲਵਰਾਜ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।
1.109.45
पूर्वमभ्यर्दितं दृष्ट्वा भीष्मं साल्वेन ते नृपाः ।
विस्मिताः समपद्यन्त साधुसाध्विति चाब्रुवन् ॥ १.१०९.४५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲਵ ਦੁਆਰਾ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦਬਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 'ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ' ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
1.109.46
लाघवं तस्य ते दृष्ट्वा समरे सर्वपार्थिवाः ।
अपूजयन्त संहृष्टा वाग्भिः साल्वं नराधिपम् ॥ १.१०९.४६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਫੁਰਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਨਰਾਧਿਪ ਸਾਲਵ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
1.109.47
क्षत्रियाणां ततो वाचः श्रुत्वा परपुञ्जयः ।
क्रुद्धः शान्तनवो भीष्मस्तिष्ठतिष्ठेत्यभाषत ॥ १.१०९.४७ ॥
ਫਿਰ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ, 'ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ, ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ!'
1.109.48
सारथिं चाब्रवीत्क्रुद्धो याहि यत्रैष पार्थिवः ।
यावदेनं निहन्म्यद्य भुजङ्गमिव पक्षिराट् ॥ १.१०९.४८ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਰਾਜਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਰਥ ਲੈ ਚੱਲ; ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।'
1.109.49
ततोऽस्त्रं वारुणं सम्यग्योजयामास कौरवः ।
तेनाश्वांश्चतुरोऽमृद्गात्साल्वराजस्य भूपते ॥ १.१०९.४९ ॥
ਫਿਰ ਕੌਰਵ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੇ ਵਰੁਣ-ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜਿਆ; ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਲਵ ਰਾਜੇ ਦੇ ਚਾਰੇ ਘੋੜੇ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
1.109.50
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य साल्वराजस्य कौरवः ।
भीष्मो नृपतिशार्दूल न्यवधीत्तस्य सारथिम् ॥ १.१०९.५० ॥
ਕੌਰਵ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਸਾਲਵ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ।
1.109.51
अस्त्रेण चास्याथैन्द्रेण न्यवधीत्तुरगोत्तमान् ।
कन्याहेतोर्नरश्रेष्ठ भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ १.१०९.५१ ॥
ਫਿਰ ਇੰਦਰ-ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤੇ; ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਲਈ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ।
1.109.52
जित्वा विसर्जयामास जीवन्तं नृपसत्तमम् ।
ततः साल्वः स्वनगरं प्रययौ भरतर्षभ ॥ १.१०९.५२ ॥
ਜਿੱਤ ਕੇ ਜੀਵਤ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ, ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਸਾਲਵ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.109.53
स्वराज्यमन्वशाच्चैव धर्मेण नृपतिस्तदा ।
राजानो ये च तत्रासन्स्वयंवरदिदृक्षवः ॥ १.१०९.५३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ; ਅਤੇ ਜੋ ਰਾਜੇ ਉੱਥੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਵੈਂਵਰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਸਨ।
1.109.54
स्वान्येव तेऽपि राष्ट्राणि जग्मुः परपुरञ्जयाः ।
एवं विजित्य ताः कन्या भीष्मः प्रहरतां वरः ॥ १.१०९.५४ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ...
1.109.55
प्रययौ हास्तिनपुरं यत्र राजा स कौरवः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा प्रशास्ति वसुधामिमाम् ॥ १.१०९.५५ ॥
ਉਹ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਕੌਰਵ ਰਾਜਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
1.109.56
यथा पितास्य कौरव्यः शान्तनुर्नृपसत्तमः ।
सोऽचिरेणैव कालेन अत्यक्रामन्नराधिप ॥ १.१०९.५६ ॥
ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੌਰਵ੍ਯ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੁ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਵੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਾਲ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ।
1.109.57
वनानि सरितश्चैव शैलांश्च विनिधान्द्रुमान् ।
अक्षतः क्षपयित्वाऽरीन्सङ्ख्येऽसङ्ख्येयविक्रमः ॥ १.१०९.५७ ॥
ਜੰਗਲ, ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਰੁੱਖ — ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ, ਅਸੰਖ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ।
1.109.58
आनयामास काश्यस्य सुताः सागरगासुतः ।
स्नुषा इव स धर्मात्मा भगिनीरिव चानुजाः ॥ १.१०९.५८ ॥
ਕਾਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ-ਪੁੱਤਰ ਲੈ ਆਏ; ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੂੰਹਾਂ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਵਾਂਗ ਲਿਆਂਦਾ।
1.109.59
यथा दुहितश्चैव परिगृह्य ययौ कुरून् ।
आनिन्ये स महाबाहुर्भ्रातुः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१०९.५९ ॥
ਧੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਕੁਰੂਆਂ ਕੋਲ ਗਏ; ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ।
1.109.60
ताः सर्वगुणसंपन्ना भ्राता भ्रात्रे यवीयसे ।
भीष्मो विचित्रवीर्याय प्रददौ विक्रमाहृताः ॥ १.१०९.६० ॥
ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਨਿਆਂ ਨੂੰ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ।
1.109.61
एवं धर्मेण धर्मज्ञः कृत्वा कर्मातिमानुषम् ।
भ्रातुर्विचित्रवीर्यस्य विवाहायोपचक्रमे ॥ १.१०९.६१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤਿਮਾਨੁਸ਼ੀ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਭਰਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।
1.109.62
सत्यवत्या सह मिथः कृत्वा निश्चयमात्मवान् ।
विवाहं कारयिष्यन्तं भीष्मं काशिपतेः सुता।
ज्येष्ठा तासामिदं वाक्यमब्रवीद्धसती तदा ॥ १.१०९.६२ ॥
ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਭੀਸ਼ਮ ਸਤਿਆਵਤੀ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਹੀ ਲੱਗੇ ਸਨ, ਤਦ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.109.63
मया सौभपतिः पूर्वं मनसा हि वृतः पतिः ।
तेन चास्मि वृता पूर्वमेष कामश्च मे पितुः ॥ १.१०९.६३ ॥
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੌਭਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਚੁਣ ਲਿਆ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਹੈ।
1.109.64
मया वरयितव्योऽभूत्साल्वस्तस्मिन्स्वयंवरे ।
एतद्विज्ञाय धर्मज्ञ धर्मतत्त्वं समाचर ॥ १.१०९.६४ ॥
ਉਸ ਸਵੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਾਲਵ ਨੂੰ ਹੀ ਵਰਨਾ ਸੀ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਧਰਮ ਦੇ ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਰਣ ਕਰੋ।
1.109.65
एवमुक्तस्तया भीष्मः कन्यया विप्रसंसदि ।
चिन्तामभ्यगमद्वीरो युक्तां तस्यैव कर्मणः ॥ १.१०९.६५ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀਰ ਭੀਸ਼ਮ ਉਸ ਕਰਮ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
1.109.66
अन्यसक्ता त्वियं कन्या ज्येष्ठा त्वम्बा मया जिता ।
वाचा दत्ता मनोदत्ता कृतमङ्गलवाचना ॥ १.१०९.६६ ॥
ਇਹ ਕੰਨਿਆ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਹੈ; ਪਰ ਵੱਡੀ ਅੰਬਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ; ਬਚਨ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਮਨ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਮੰਗਲ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
1.109.67
निर्दिष्टा तु परस्यैव सा त्याज्या परचिन्तिनी ।
इत्युक्त्वा चानुमान्यैव भ्रातरं स्ववशानुगम् ॥ १.१०९.६७ ॥
ਜਿਹੜੀ ਕੁੜੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਨਿਯਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਲੈ ਕੇ...
1.109.68
विनिश्चित्य स धर्मज्ञो ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
अनुजज्ञे तदा ज्येष्ठामम्बां काशिपतेः सुताम् ॥ १.१०९.६८ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਉਸਨੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਤਦ ਕਾਸ਼ੀਪਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਅੰਬਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।
1.109.69
अम्बिकाम्बालिके भार्ये प्रादाद्भ्रात्रे यवीयसे ।
भीष्मो विचित्रवीर्याय विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १.१०९.६९ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਅੰਬਿਕਾ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਿਕਾ ਨਾਮਕ ਦੋਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਲਈ ਦਿੱਤਾ।
1.109.70
तयोः पाणी गृहीत्वा तु रूपयौवनदर्पितः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा नाम्बामैच्छत्कथंचन ॥ १.१०९.७० ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਨੇ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਬਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ।
1.109.71
अम्बामन्यस्य कीर्त्यन्तीमब्रवीच्चारुदर्शनाम् ।
पापस्य फलमेवैष कामोऽसाधुर्निरर्थकः।
परतन्त्रोपभोगो मामार्य नाऽऽयोक्तुमर्हसि ॥ १.१०९.७१ ॥
ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਅੰਬਾ ਨੂੰ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ — "ਇਹ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਛਾ ਬੁਰੀ ਅਤੇ ਬੇਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਆਰਯੇ, ਪਰਾਧੀਨ ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।"
1.109.72
प्रातिष्ठच्छान्तनोर्वंशस्तात यस्य त्वमन्वयः ।
अकामवृत्तो धर्मात्मन्साधु मन्ये मतं तव ॥ १.१०९.७२ ॥
"ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ। ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਤੂੰ ਕਾਮਨਾ-ਰਹਿਤ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੀ ਇਸ ਰਾਇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਠੀਕ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।"
1.109.73
इत्युक्त्वाम्बां समालोक्य विधिवद्वाक्यमब्रवीत् ।
विसृष्टा ह्यसि गच्छ त्वं यथाकाममनिन्दिते ॥ १.१०९.७३ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਅੰਬਾ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — ਹੇ ਅਨਿੰਦਿਤੇ, ਤੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ ਤਿਵੇਂ ਜਾ।
1.109.74
नानियोज्ये समर्थोऽहं नियोक्तुं भ्रातरं प्रियम् ।
अन्यबावगतां चापि को नारीं वासयेद्गृहे ॥ १.१०९.७४ ॥
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਰੱਖੇਗਾ?
1.109.75
अतस्त्वां न नियोक्ष्यामि अन्यकामासि गम्यताम् ।
अहमप्यूर्ध्वरेता वै निवृत्तो दारकर्मणि ॥ १.१०९.७५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਜਾ। ਮੈਂ ਵੀ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਾ ਹਾਂ; ਵਿਆਹ-ਕਰਮ ਤੋਂ ਨਿਵ੍ਰਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।
1.109.76
न संबन्धस्तदावाभ्यां भविता वै कथंचन ।
इत्युक्ता सा गता तत्र सखीभिः परिवारिता ॥ १.१०९.७६ ॥
ਤਦ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੀ ਗਈ ਉਹ, ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਓਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ।
1.109.77
निर्दिष्टा हि शनै राजन्साल्वराजपुरं प्रति ।
अथाम्बा साल्वंमागम्य साऽब्रवीत्प्रतिपूज्य तं ॥ १.१०९.७७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਲਵ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਭੇਜੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਅੰਬਾ ਸਾਲਵ ਕੋਲ ਆਈ, ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਬੋਲੀ।
1.109.78
पुरा निर्दिष्टभावा त्वामागतास्मि वरानन ।
देवव्रतं समुत्सृज्य सानुजं भरतर्षभम् ॥ १.१०९.७८ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ। ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।
1.109.79
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते विधिवन्मां समुद्यताम् ॥ १.१०९.७९ ॥
ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।
1.109.80
तयैवमुक्तः साल्वोपि प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
निर्जिताऽसीह भीष्मेण मां विनिर्जित्य राजसु ॥ १.१०९.८० ॥
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਸਾਲਵ ਵੀ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਭੀਸ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ।"
1.109.81
अन्येन निर्जितां भद्रे विसृष्टां तेन चालयात् ।
न गृह्णामि वरारोहे तत्र चैव तु गम्यताम् ॥ १.१०९.८१ ॥
"ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦੁਆਰਾ ਘਰੋਂ ਛੱਡੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਚਲੀ ਜਾ।"
1.109.82
इत्युक्ता सा समागम्य कुरुराज्यमनुत्तमम् ।
अम्बाब्रवीत्ततो भीष्मं त्वयाऽहं सहसा हृता ॥ १.१०९.८२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੀ ਗਈ ਉਹ ਉੱਤਮ ਕੁਰੂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅੰਬਾ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਹਰ ਲਿਆ ਸੀ।"
1.109.83
क्षत्रधर्ममवेक्षस्व त्वं भर्ता मम धर्मतः ।
यां यः स्वयंवरे कन्यां निर्जयेच्छौर्यसंपदा ॥ १.१०९.८३ ॥
"ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ। ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈਂ। ਸਵੈਂਵਰ ਵਿਚ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਜਿਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ।"
1.109.84
राज्ञः सर्वान्विनिर्जित्य स तामुद्वाहयेद्ध्रुवम् ।
अतस्त्वमेव भर्ता मे त्वयाऽहं निर्जिता यतः ॥ १.१०९.८४ ॥
"ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।"
1.109.85
तस्माद्वहस्व मां भीष्म निर्जितां संसदि त्वया ।
ऊर्ध्वरेता ह्यहमिति प्रत्युवाच पुनःपुनः ॥ १.१०९.८५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਊਰਧਵਰੇਤਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ।
1.109.86
भीष्मं सा चाब्रवीदम्बा यथाजैषीस्तथा कुरु ।
एवमन्वगमद्भीष्मं षट्समाः पुष्करेक्षणा ॥ १.१०९.८६ ॥
ਅੰਬਾ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਲ-ਨੈਣੀ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ।
1.109.87
ऊर्ध्वरेतास्त्वहं भद्रे विवाहविमुखोऽभवम् ।
तमेव साल्वं गच्छ त्वं यः पुरा मनसा वृतः ॥ १.१०९.८७ ॥
ਮੈਂ ਊਰਧਵਰੇਤਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ; ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਮੈਂ ਵਿਮੁਖ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਿਸਨੂੰ ਵਰਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਾਲਵ ਕੋਲ ਹੀ ਜਾਓ।
1.109.88
अन्यसक्तं किमर्थं त्वमात्मानमवदः पुरा ।
अन्यसक्तां वधूं कन्यां वासयेत्स्वगृहे न हि ॥ १.१०९.८८ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਦੱਸਿਆ ਸੀ? ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਵਹੁਟੀ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
1.109.89
नाहमुद्वाहयिष्ये त्वां मम भ्रात्रे यवीयसे ।
विचित्रवीर्याय शुभे यथेष्टं गम्यतामिति ॥ १.१०९.८९ ॥
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਆਹਾਂਗਾ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਚਿਤਰਵੀਰਯ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ ਉਵੇਂ ਜਾਓ।
1.109.90
भूयः साल्वं समभ्येत्य राजन्गृह्णीष्व मामिति ।
नाहं गृह्णाम्यन्यजितामिति साल्वनिराकृता ॥ १.१०९.९० ॥
ਮੁੜ ਸਾਲਵ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, 'ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ' ਕਿਹਾ। 'ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਿੱਤੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਵ ਨੇ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ।
1.109.91
ऊर्ध्वरेतास्त्वहमिति भीष्मेण च निराकृता ।
अम्बा भीष्मं पुनः साल्वं भीष्मं साल्वं पुनः पुनः ॥ १.१०९.९१ ॥
'ਮੈਂ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਾ ਹਾਂ' ਆਖ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਬਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਅਤੇ ਸਾਲਵ ਕੋਲ ਗਈ।
1.109.92
गमनागमनेनैवमनैषीत्षट् समा नृप ।
अश्रुभिर्भूमिमुक्षन्ती शोचन्ती सा मनस्विनी ॥ १.१०९.९२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਕੱਟੇ। ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਿਓਂਦੀ, ਸੋਗ ਕਰਦੀ ਉਹ ਮਨਸਵਿਨੀ।
1.109.93
पीनोन्नतकुचद्वन्द्वा विशालजघनेक्षणा ।
श्रोणीभरालसगमा राकाचन्द्रनिभानना ॥ १.१०९.९३ ॥
ਪੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਰ ਅਤੇ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਕੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਆਲਸੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ।
1.109.94
वर्षत्कादम्बिनीमूर्ध्नि स्फुरन्ती चञ्चलेव सा ।
सा ततो द्वादश समा बाहुदामभितो नदीम्।
पार्श्वे हिमवतो रम्ये तपो घोरं समाददे ॥ १.१०९.९४ ॥
ਵਰ੍ਹਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦਮਕੀ। ਫਿਰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪਾਸੇ, ਬਾਹੁਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉਸਨੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।
1.109.95
संक्षिप्तकरणा तत्र तप आस्थाय सुव्रता ।
पादाङ्गुष्ठेन साऽतिष्ठदकम्पन्त ततः सुराः ॥ १.१०९.९५ ॥
ਉੱਥੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀ ਉਹ ਇੱਕ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ; ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਕੰਬ ਗਏ।
1.109.96
तस्यास्तत्तु तपो दृष्ट्वा सुराणां क्षोभकारकम् ।
विस्मितश्चैव हृष्टश्च तस्यानुग्रहबुद्धिमान् ॥ १.१०९.९६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਲਬਲੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਤਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਬੁੱਧੀਮਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ।
1.109.97
अनन्तसेनो भगवान्कुमारो वरदः प्रभुः ।
मानयन्राजपुत्रीं तां ददौ तस्यै शुभां स्रजम् ॥ १.१०९.९७ ॥
ਅਨੰਤਸੇਨ ਨਾਮਕ ਭਗਵਾਨ ਕੁਮਾਰ, ਵਰਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ।
1.109.98
एषा पुष्करिणी दिव्या यथावत्समुपस्थिता ।
अम्बे त्वच्छोकशमनी माला भुवि भविष्यति ॥ १.१०९.९८ ॥
ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਸ਼ਕਰਿਣੀ ਯਥਾਵਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਅੰਬੇ, ਤੇਰਾ ਸ਼ੋਕ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਮਾਲਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇਗੀ।
1.109.99
एतां चैव मया दत्तां मालां यो धारयिष्यति ।
सोऽस्य भीष्मस्य निधने कारणं वै भविष्यति ॥ १.१०९.९९ ॥
ਮੇਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਇਹ ਮਾਲਾ ਜੋ ਧਾਰਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਹੀ ਇਸ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇਗਾ।