ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.11.1
सखा बभूव मे पूर्वं खगमो नाम वै द्विजः ।
भृशं संशितवाक्तात तपोबलसमन्वितः ॥ १.११.१ ॥
ପୂର୍ବେ ଖଗମ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋର ସଖା ଥିଲେ; ହେ ତାତ, ସେ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣବାକ୍ ଏବଂ ତପୋବଳସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ।
1.11.2
स मया क्रीडता बाल्ये कृत्वा तार्णं भुजंगमम् ।
अग्निहोत्रे प्रसक्तस्तु भीषितः प्रमुमोह वै ॥ १.११.२ ॥
ଶୈଶବରେ ଖେଳିବା ସମୟରେ ମୁଁ ଘାସରେ ଗୋଟିଏ ସାପ ତିଆରି କଲି; ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ନିଯୁକ୍ତ ସେ ଭୟରେ ପ୍ରକୃତରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲେ।
1.11.3
लब्ध्वा स च पुनः संज्ञां मामुवाच तपोधनः ।
नर्दहन्निव कोपेन सत्यवाक्संशितव्रतः ॥ १.११.३ ॥
ପୁନର୍ବାର ଚେତନା ଫେରି ସେ ତପୋଧନ ମୋତେ କହିଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଯେପରି ଦହନ କରୁଥିବା ପରି, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ କଠୋରବ୍ରତୀ ସେ।
1.11.4
यथावीर्यस्त्वया सर्पः कृतोऽयं मद्बिभीषया ।
तथावीर्यो भुजंगस्त्वं मम शापाद्भविष्यसि ॥ १.११.४ ॥
ମୋ ଭୟ ପାଇଁ ତୁମେ ଯେଉଁ ବଳରେ ଏହି ସାପ ତିଆରି କଲ, ସେହି ବଳବାନ ସାପ ତୁମେ ମୋ ଶାପରେ ହେବ।
1.11.5
तस्याहं तपसो वीर्यं जानन्नासं तपोधन ।
भृशमुद्विग्नहृदयस्तमवोचमहं तदा ॥ १.११.५ ॥
ତାଙ୍କ ତପର ବଳ ମୁଁ ଜାଣି ନ ଥିଲି, ହେ ତପୋଧନ; ସେ ସମୟରେ ମୋର ହୃଦୟ ଅତି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ଥିଲା, ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି।
1.11.6
प्रणतः संभ्रमाच्चैव प्राञ्जलिः पुरतः स्थितः ।
सखेति हसतेदं ते नर्मार्थं वै कृतं मया ॥ १.११.६ ॥
ଭୟରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ହାତ ଯୋଡ଼ି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇ, ହସି ହସି 'ସଖା' କହିଲି; ଏହା ତୁମ ସହ ପରିହାସ ପାଇଁ ମୁଁ କରିଥିଲି।
1.11.7
क्षन्तुमर्हसि मे ब्रह्मञ्शापोऽयं विनिवर्त्यताम् ।
सोऽथ मामब्रवीद्दृष्ट्वा भृशमुद्विग्नचेतसम् ॥ १.११.७ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ଏହି ଶାପ ଫେରାଯାଉ। ତା'ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ମନ ଥିବା ମୋତେ ଦେଖି ସେ କହିଲା।
1.11.8
मुहुरुष्णं विनिःश्वस्य सुसंभ्रान्तस्तपोधनः ।
नानृतं वै मया प्रोक्तं भवितेदं कथंचन ॥ १.११.८ ॥
ବାରମ୍ବାର ଉଷ୍ଣ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ତପୋଧନ କହିଲା: ମୁଁ କହିଥିବା କଥା ମିଛ ନୁହେଁ; ଏହା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଘଟିବ।
1.11.9
यत्तु वक्ष्यामि ते वाक्यं शृणु तन्मे तपोधन ।
श्रुत्वा च हृदि ते वाक्यमिदमस्तु सदाऽनघ ॥ १.११.९ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହିବି, ହେ ତପୋଧନ, ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ। ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଶୁଣି ଏହି ବାକ୍ୟ ତୁମ ହୃଦୟରେ ସଦା ରହୁ।
1.11.10
उत्पत्स्यति रुरुर्नाम प्रमतेरात्मजः शुचिः ।
तं दृष्ट्वा शापमोक्षस्ते भविता नचिरादिव।
एवमुक्तस्तु तेनाहमुरगत्वमवाप्तवान् ॥ १.११.१० ॥
ପ୍ରମତିଙ୍କ ପବିତ୍ର ପୁତ୍ର ରୁରୁ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେବେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ତୁମର ଶାପ ମୁକ୍ତି ହେବ; ଅଧିକ ବିଳମ୍ବ ହେବ ନାହିଁ। ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ହୋଇ ମୁଁ ସର୍ପରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି।
1.11.11
स त्वं रुरुरिति ख्यातः प्रमतेरात्मजोऽपि च ।
स्वरूपं प्रतिपद्याहमद्य वक्ष्यामि ते हितम् ॥ १.११.११ ॥
ସେହି ତୁମେ ହିଁ ରୁରୁ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଏବଂ ପ୍ରମତିଙ୍କ ପୁତ୍ର। ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ହିତକର କଥା କହିବି।
1.11.12
स डौण्डुभं परित्यज्य रूपं विप्रर्षभस्तदा ।
स्वरूपं भास्वरं भूयः प्रतिपेदे महायशाः ॥ १.११.१२ ॥
ତା'ପରେ ସେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ଡୁଣ୍ଡୁଭ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ପୁଣି ନିଜର ତେଜସ୍ୱୀ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
1.11.13
इदं चोवाच वचनं रुरुमप्रतिमौजसम् ।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वप्राणभृतां वर ॥ १.११.१३ ॥
ଅପ୍ରତିମ ଓଜସ୍ୱୀ ରୁରୁଙ୍କୁ ସେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ହେଉଛି ଅହିଂସା।
1.11.14
तस्मात्प्राणभृतः सर्वान्न हिंस्याद्ब्राह्मणः क्वचित् ।
ब्राह्मणः सौम्य एवेह भवतीति परा श्रुतिः ॥ १.११.१४ ॥
ଅତଏବ ବ୍ରାହ୍ମଣ କେବେ ବି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ହିଂସା କରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଜଗତରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୌମ୍ୟ ହିଁ ହୁଅନ୍ତି, ଏହା ପରମ ଶ୍ରୁତି।
1.11.15
वेदवेदाङ्गविन्नाम सर्वभूताभयप्रदः ।
अहिंसा सत्यवचनं क्षमा चेति विनिश्चितम् ॥ १.११.१५ ॥
ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଉଥିବା ବୋଲି ଯାହାର ନାମ; ଅହିଂସା, ସତ୍ୟବଚନ ଓ କ୍ଷମା ହିଁ ନିଶ୍ଚିତ।
1.11.16
ब्राह्मणस्य परो धर्मो वेदानां धारणापि च ।
क्षत्रियस्य हि यो धर्मः स नेहेष्येत वै तव ॥ १.११.१६ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପରମ ଧର୍ମ ବେଦ ଧାରଣ; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ଯେଉଁ ଧର୍ମ, ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଇଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.11.17
दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम् ।
तदिदं क्षत्रियस्यासीत्कर्म वै शृणु मे रुरो ॥ १.११.१७ ॥
ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ, ଉଗ୍ରତା, ପ୍ରଜାଙ୍କ ପାଳନ—ଏହା ହିଁ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ କର୍ମ; ହେ ରୁରୁ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
1.11.18
जनमेजयस्य यज्ञेऽस्मिन्सर्पाणां हिंसनं पुरा ।
परित्राणं च भीतानां सर्पाणां ब्राह्मणादपि ॥ १.११.१८ ॥
ଜନମେଜୟଙ୍କ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ପୂର୍ବରୁ ସର୍ପମାନଙ୍କର ହିଂସା ହୋଇଥିଲା; ଭୟଭୀତ ସର୍ପମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ହୋଇଥିଲା।
1.11.19
तपोवीर्यबलोपेताद्वेदवेदाङ्गपारगात् ।
आस्तीकाद्द्विजमुख्याद्वै सर्पसत्रे द्विजोत्तम ॥ १.११.१९ ॥
ତପ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳରେ ଯୁକ୍ତ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଆସ୍ତୀକ — ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସର୍ପସତ୍ରରେ।