మహాభారతం · అధ్యాయం 1.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.11.1
सखा बभूव मे पूर्वं खगमो नाम वै द्विजः ।
भृशं संशितवाक्तात तपोबलसमन्वितः ॥ १.११.१ ॥
పూర్వం ఖగమ అనే పేరుగల ఒక బ్రాహ్మణుడు నాకు స్నేహితుడు; ఓ తాతా, ఆయన అత్యంత కఠినమైన మాటలు కలవాడు, తపోబలంతో కూడినవాడు.
1.11.2
स मया क्रीडता बाल्ये कृत्वा तार्णं भुजंगमम् ।
अग्निहोत्रे प्रसक्तस्तु भीषितः प्रमुमोह वै ॥ १.११.२ ॥
బాల్యంలో ఆడుకుంటూ నేను గడ్డితో ఒక పామును చేశాను; అగ్నిహోత్రంలో నిమగ్నమై ఉన్న ఆయన భయపడి నిజంగా మూర్ఛపోయాడు.
1.11.3
लब्ध्वा स च पुनः संज्ञां मामुवाच तपोधनः ।
नर्दहन्निव कोपेन सत्यवाक्संशितव्रतः ॥ १.११.३ ॥
తిరిగి స్పృహ పొందిన ఆ తపోధనుడు నాతో ఇలా అన్నాడు; కోపంతో దహించేవాడిలా, సత్యవాది, దృఢ వ్రతం కలవాడు.
1.11.4
यथावीर्यस्त्वया सर्पः कृतोऽयं मद्बिभीषया ।
तथावीर्यो भुजंगस्त्वं मम शापाद्भविष्यसि ॥ १.११.४ ॥
నా భయంతో నువ్వు ఈ పామును ఏ బలంతో చేశావో, అదే బలం కలిగిన పాముగా నా శాపం వల్ల నువ్వు అవుతావు.
1.11.5
तस्याहं तपसो वीर्यं जानन्नासं तपोधन ।
भृशमुद्विग्नहृदयस्तमवोचमहं तदा ॥ १.११.५ ॥
ఆయన తపశ్శక్తిని నేను తెలియనివాడిని, ఓ తపోధనా; ఆ సమయంలో నా హృదయం అత్యంత కలవరపడి నేను ఆయనతో అన్నాను.
1.11.6
प्रणतः संभ्रमाच्चैव प्राञ्जलिः पुरतः स्थितः ।
सखेति हसतेदं ते नर्मार्थं वै कृतं मया ॥ १.११.६ ॥
భయంతో నమస్కరించి, చేతులు జోడించి ఆయన ముందు నిలిచి, నవ్వుతూ 'మిత్రమా' అని అన్నాను; ఇది నీతో హాస్యం కోసమే నేను చేశాను.
1.11.7
क्षन्तुमर्हसि मे ब्रह्मञ्शापोऽयं विनिवर्त्यताम् ।
सोऽथ मामब्रवीद्दृष्ट्वा भृशमुद्विग्नचेतसम् ॥ १.११.७ ॥
బ్రాహ్మణుడా, నన్ను క్షమించాలి; ఈ శాపం ఉపసంహరించబడనివ్వు. అప్పుడు అతడు, అత్యంత కలత చెందిన మనసుతో ఉన్న నన్ను చూసి ఇలా అన్నాడు.
1.11.8
मुहुरुष्णं विनिःश्वस्य सुसंभ्रान्तस्तपोधनः ।
नानृतं वै मया प्रोक्तं भवितेदं कथंचन ॥ १.११.८ ॥
పదే పదే వేడి నిట్టూర్పులు విడుస్తూ, అత్యంత కలవరపడిన తపోధనుడు ఇలా అన్నాడు: నేను చెప్పినది అసత్యం కాదు; ఇది ఏదో విధంగా తప్పక జరుగుతుంది.
1.11.9
यत्तु वक्ष्यामि ते वाक्यं शृणु तन्मे तपोधन ।
श्रुत्वा च हृदि ते वाक्यमिदमस्तु सदाऽनघ ॥ १.११.९ ॥
ఇప్పుడు నేను నీకు చెప్పబోయే మాటను, ఓ తపోధనా, నా నుండి విను. ఓ పాపరహితుడా, విన్న ఈ మాట నీ హృదయంలో సదా నిలిచి ఉండుగాక.
1.11.10
उत्पत्स्यति रुरुर्नाम प्रमतेरात्मजः शुचिः ।
तं दृष्ट्वा शापमोक्षस्ते भविता नचिरादिव।
एवमुक्तस्तु तेनाहमुरगत्वमवाप्तवान् ॥ १.११.१० ॥
ప్రమతి కుమారుడు రురు అనే పేరుతో, పవిత్రుడై పుడతాడు. అతడిని చూసిన వెంటనే నీ శాపం విమోచనమవుతుంది; అది ఎంతో కాలం పట్టదు. ఇలా అతనిచే చెప్పబడి, నేను సర్ప రూపం పొందాను.
1.11.11
स त्वं रुरुरिति ख्यातः प्रमतेरात्मजोऽपि च ।
स्वरूपं प्रतिपद्याहमद्य वक्ष्यामि ते हितम् ॥ १.११.११ ॥
ఆ నీవే రురు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడవై, ప్రమతి కుమారుడవు కూడా. ఇప్పుడు నా స్వరూపాన్ని పొంది, నీకు హితమైనదాన్ని నేడు చెబుతాను.
1.11.12
स डौण्डुभं परित्यज्य रूपं विप्रर्षभस्तदा ।
स्वरूपं भास्वरं भूयः प्रतिपेदे महायशाः ॥ १.११.१२ ॥
అప్పుడు ఆ విప్రశ్రేష్ఠుడు, మహాయశస్వి, డుండుభ రూపాన్ని విడిచి, తన ప్రకాశించే స్వరూపాన్ని మళ్లీ పొందాడు.
1.11.13
इदं चोवाच वचनं रुरुमप्रतिमौजसम् ।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वप्राणभृतां वर ॥ १.११.१३ ॥
అసమాన తేజస్వి అయిన రురునితో ఆయన ఈ మాటలు పలికాడు: సమస్త ప్రాణులలో శ్రేష్ఠమైన ధర్మం అహింసయే.
1.11.14
तस्मात्प्राणभृतः सर्वान्न हिंस्याद्ब्राह्मणः क्वचित् ।
ब्राह्मणः सौम्य एवेह भवतीति परा श्रुतिः ॥ १.११.१४ ॥
కాబట్టి బ్రాహ్మణుడు ఏ ప్రాణినీ ఎప్పుడూ హింసించకూడదు; ఈ లోకంలో బ్రాహ్మణుడు సౌమ్యుడే అవుతాడు అని పరమ శ్రుతి చెబుతోంది.
1.11.15
वेदवेदाङ्गविन्नाम सर्वभूताभयप्रदः ।
अहिंसा सत्यवचनं क्षमा चेति विनिश्चितम् ॥ १.११.१५ ॥
వేదవేదాంగాలు తెలిసినవాడు, సమస్త ప్రాణులకు అభయమిచ్చేవాడు అని పేరుపొందినవాడు; అహింస, సత్యవచనం, క్షమ—ఇవే నిశ్చయమైనవి.
1.11.16
ब्राह्मणस्य परो धर्मो वेदानां धारणापि च ।
क्षत्रियस्य हि यो धर्मः स नेहेष्येत वै तव ॥ १.११.१६ ॥
బ్రాహ్మణునికి పరమ ధర్మం వేదాలను ధరించడం; క్షత్రియునికి ఉన్న ధర్మం మాత్రం నీకు ఇక్కడ ఇష్టం కాకూడదు.
1.11.17
दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम् ।
तदिदं क्षत्रियस्यासीत्कर्म वै शृणु मे रुरो ॥ १.११.१७ ॥
దండం ధరించడం, ఉగ్రత, ప్రజల పరిపాలన—ఇదే క్షత్రియుని కర్తవ్యం; ఓ రురు, నా మాట వినుము.
1.11.18
जनमेजयस्य यज्ञेऽस्मिन्सर्पाणां हिंसनं पुरा ।
परित्राणं च भीतानां सर्पाणां ब्राह्मणादपि ॥ १.११.१८ ॥
జనమేజయుని ఈ యజ్ఞంలో పూర్వం సర్పాలను హింసించారు; భయపడిన సర్పాలకు ఒక బ్రాహ్మణుని ద్వారానే రక్షణ కూడా లభించింది.
1.11.19
तपोवीर्यबलोपेताद्वेदवेदाङ्गपारगात् ।
आस्तीकाद्द्विजमुख्याद्वै सर्पसत्रे द्विजोत्तम ॥ १.११.१९ ॥
తపస్సు, వీర్యం, బలం కలిగిన, వేదాలను వేదాంగాలను పరిపూర్ణంగా తెలిసిన ఆస్తీకుడు, ద్విజులలో ముఖ్యుడు — ఓ ద్విజోత్తమా, సర్పసత్రంలో.