มหาภารตะ · อัธยายะ 1.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.11.1
सखा बभूव मे पूर्वं खगमो नाम वै द्विजः ।
भृशं संशितवाक्तात तपोबलसमन्वितः ॥ १.११.१ ॥
ในกาลก่อน มีพราหมณ์ผู้หนึ่งชื่อขคมะ เป็นมิตรของข้า พราหมณ์ผู้นั้นมีวาจาคมกล้ามาก และประกอบด้วยพลังแห่งตบะ
1.11.2
स मया क्रीडता बाल्ये कृत्वा तार्णं भुजंगमम् ।
अग्निहोत्रे प्रसक्तस्तु भीषितः प्रमुमोह वै ॥ १.११.२ ॥
ในวัยเด็ก ข้าเล่นสนุกทำงูจากหญ้าขึ้นมาตัวหนึ่ง ส่วนเขาซึ่งกำลังจดจ่ออยู่กับการถวายบูชาไฟ เกิดความตกใจจนหมดสติไปจริง ๆ
1.11.3
लब्ध्वा स च पुनः संज्ञां मामुवाच तपोधनः ।
नर्दहन्निव कोपेन सत्यवाक्संशितव्रतः ॥ १.११.३ ॥
เมื่อกลับมามีสติอีกครั้ง ฤๅษีผู้ร่ำรวยด้วยตบะนั้น ราวกับลุกเป็นไฟด้วยความโกรธ ได้กล่าวกับข้า วาจาของท่านเป็นความจริง และความปฏิญาณของท่านมั่นคงแน่วแน่
1.11.4
यथावीर्यस्त्वया सर्पः कृतोऽयं मद्बिभीषया ।
तथावीर्यो भुजंगस्त्वं मम शापाद्भविष्यसि ॥ १.११.४ ॥
งูที่เจ้าทำขึ้นเพื่อทำให้ข้าตกใจนั้นมีพลังฉันใด เจ้าก็จะกลายเป็นงูที่มีพลังเช่นนั้นฉันนั้น ด้วยคำสาปของข้า
1.11.5
तस्याहं तपसो वीर्यं जानन्नासं तपोधन ।
भृशमुद्विग्नहृदयस्तमवोचमहं तदा ॥ १.११.५ ॥
ข้าไม่รู้ถึงพลังแห่งตบะของท่าน ข้ารู้สึกหวั่นไหวในใจอย่างยิ่ง ดังนั้นในตอนนั้นข้าจึงกล่าวกับท่าน ข้าแต่ผู้ร่ำรวยด้วยตบะ
1.11.6
प्रणतः संभ्रमाच्चैव प्राञ्जलिः पुरतः स्थितः ।
सखेति हसतेदं ते नर्मार्थं वै कृतं मया ॥ १.११.६ ॥
ข้าก้มลงด้วยความตกใจ ยืนอยู่ตรงหน้าท่านพร้อมประนมมือ แล้วยิ้มกล่าวว่า มิตรเอ๋ย สิ่งนี้ข้าทำขึ้นเพียงเพื่อเล่นตลกกับท่านเท่านั้น
1.11.7
क्षन्तुमर्हसि मे ब्रह्मञ्शापोऽयं विनिवर्त्यताम् ।
सोऽथ मामब्रवीद्दृष्ट्वा भृशमुद्विग्नचेतसम् ॥ १.११.७ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ขอท่านได้โปรดอภัยให้ข้า ขอให้คำสาปนี้ถูกถอนเสียเถิด จากนั้น เมื่อเห็นข้าหวั่นไหวในจิตใจอย่างยิ่ง ท่านจึงกล่าวกับข้า
1.11.8
मुहुरुष्णं विनिःश्वस्य सुसंभ्रान्तस्तपोधनः ।
नानृतं वै मया प्रोक्तं भवितेदं कथंचन ॥ १.११.८ ॥
ฤๅษีผู้ร่ำรวยด้วยตบะ ถอนหายใจร้อนซ้ำแล้วซ้ำเล่า ทั้งยังหวั่นไหวอย่างยิ่ง กล่าวว่า คำที่ข้ากล่าวไปนั้นไม่เป็นเท็จ เรื่องนี้จะต้องเกิดขึ้นอย่างแน่นอนด้วยประการใดประการหนึ่ง
1.11.9
यत्तु वक्ष्यामि ते वाक्यं शृणु तन्मे तपोधन ।
श्रुत्वा च हृदि ते वाक्यमिदमस्तु सदाऽनघ ॥ १.११.९ ॥
บัดนี้จงฟังคำที่ข้าจะกล่าวแก่เจ้า ข้าแต่ฤๅษีผู้ร่ำรวยด้วยตบะ และเมื่อได้ฟังแล้ว ข้าแต่ผู้ปราศจากบาป ขอให้คำนี้ของข้าคงอยู่ในใจเจ้าเสมอไป
1.11.10
उत्पत्स्यति रुरुर्नाम प्रमतेरात्मजः शुचिः ।
तं दृष्ट्वा शापमोक्षस्ते भविता नचिरादिव।
एवमुक्तस्तु तेनाहमुरगत्वमवाप्तवान् ॥ १.११.१० ॥
รุรุ ผู้มีนามเช่นนั้น บุตรอันบริสุทธิ์ของปรมติ จะเกิดขึ้น เมื่อได้เห็นเขา การพ้นจากคำสาปของเจ้าจะมาถึง ไม่นานนักจากบัดนี้ เมื่อท่านกล่าวดังนี้ ข้าจึงได้รับสภาพเป็นงู
1.11.11
स त्वं रुरुरिति ख्यातः प्रमतेरात्मजोऽपि च ।
स्वरूपं प्रतिपद्याहमद्य वक्ष्यामि ते हितम् ॥ १.११.११ ॥
เจ้าคือผู้นั้นเอง ผู้เป็นที่รู้จักในนามรุรุ และเป็นบุตรของปรมติด้วย บัดนี้ข้าจะกลับคืนสู่รูปของตน และจะบอกสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่เจ้า
1.11.12
स डौण्डुभं परित्यज्य रूपं विप्रर्षभस्तदा ।
स्वरूपं भास्वरं भूयः प्रतिपेदे महायशाः ॥ १.११.१२ ॥
ครั้นนั้น พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ได้ละทิ้งรูปของดุณฑุภะ แล้วกลับคืนสู่รูปอันรุ่งโรจน์ของตนอีกครั้ง
1.11.13
इदं चोवाच वचनं रुरुमप्रतिमौजसम् ।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वप्राणभृतां वर ॥ १.११.१३ ॥
และท่านได้กล่าวถ้อยคำนี้แก่รุรุผู้มีพลังไม่มีผู้เทียบได้ว่า อหิงสาเป็นธรรมอันสูงสุด ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาสิ่งมีชีวิตทั้งปวง
1.11.14
तस्मात्प्राणभृतः सर्वान्न हिंस्याद्ब्राह्मणः क्वचित् ।
ब्राह्मणः सौम्य एवेह भवतीति परा श्रुतिः ॥ १.११.१४ ॥
ฉะนั้น พราหมณ์ไม่ควรทำร้ายสิ่งมีชีวิตใดเลย ในที่นี้พราหมณ์เป็นผู้มีความอ่อนโยนโดยแท้ ดังที่คัมภีร์อันสูงสุดได้กล่าวไว้
1.11.15
वेदवेदाङ्गविन्नाम सर्वभूताभयप्रदः ।
अहिंसा सत्यवचनं क्षमा चेति विनिश्चितम् ॥ १.११.१५ ॥
ผู้ที่รู้พระเวทและเวทางค์ ผู้ได้นามว่าเป็นผู้ประทานความไม่กลัวแก่สรรพสัตว์ อหิงสา วาจาสัตย์ และความอดทน ได้รับการยืนยันแล้วว่าเป็นลักษณะของผู้เช่นนั้น
1.11.16
ब्राह्मणस्य परो धर्मो वेदानां धारणापि च ।
क्षत्रियस्य हि यो धर्मः स नेहेष्येत वै तव ॥ १.११.१६ ॥
ธรรมอันสูงสุดของพราหมณ์คือการทรงจำพระเวท แต่หน้าที่ที่เหมาะแก่กษัตริย์นั้น ข้าแต่ท่าน ไม่ควรเป็นสิ่งที่ท่านปรารถนาในที่นี้
1.11.17
दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम् ।
तदिदं क्षत्रियस्यासीत्कर्म वै शृणु मे रुरो ॥ १.११.१७ ॥
การถือไม้เท้าลงโทษ ความเข้มงวด และการคุ้มครองประชาราษฎร์ นี่คือหน้าที่ของกษัตริย์ ข้าแต่รุรุ จงฟังข้าเถิด
1.11.18
जनमेजयस्य यज्ञेऽस्मिन्सर्पाणां हिंसनं पुरा ।
परित्राणं च भीतानां सर्पाणां ब्राह्मणादपि ॥ १.११.१८ ॥
ในพิธียัญของชนเมชัยที่กระทำในครั้งนี้ งูทั้งหลายถูกฆ่าในอดีต และงูที่หวาดกลัวก็ได้รับการช่วยเหลือ แม้โดยพราหมณ์
1.11.19
तपोवीर्यबलोपेताद्वेदवेदाङ्गपारगात् ।
आस्तीकाद्द्विजमुख्याद्वै सर्पसत्रे द्विजोत्तम ॥ १.११.१९ ॥
โดยอาสติกะ ผู้ประกอบด้วยพลังแห่งตบะและวีรภาพ ผู้เชี่ยวชาญพระเวทและเวทางค์ ผู้เป็นยอดของผู้เกิดสองครั้ง ในพิธียัญงูครั้งนั้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง