ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.11.1
सखा बभूव मे पूर्वं खगमो नाम वै द्विजः ।
भृशं संशितवाक्तात तपोबलसमन्वितः ॥ १.११.१ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਖਗਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ; ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
1.11.2
स मया क्रीडता बाल्ये कृत्वा तार्णं भुजंगमम् ।
अग्निहोत्रे प्रसक्तस्तु भीषितः प्रमुमोह वै ॥ १.११.२ ॥
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਿਆਂ ਮੈਂ ਘਾਹ ਦਾ ਇੱਕ ਸੱਪ ਬਣਾਇਆ; ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
1.11.3
लब्ध्वा स च पुनः संज्ञां मामुवाच तपोधनः ।
नर्दहन्निव कोपेन सत्यवाक्संशितव्रतः ॥ १.११.३ ॥
ਮੁੜ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਤਪੋਧਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਸਾੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਵਾਲਾ।
1.11.4
यथावीर्यस्त्वया सर्पः कृतोऽयं मद्बिभीषया ।
तथावीर्यो भुजंगस्त्वं मम शापाद्भविष्यसि ॥ १.११.४ ॥
ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਤੂੰ ਜਿਸ ਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਸੱਪ ਬਣਾਇਆ, ਉਸੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਹੋਵੇਂਗਾ।
1.11.5
तस्याहं तपसो वीर्यं जानन्नासं तपोधन ।
भृशमुद्विग्नहृदयस्तमवोचमहं तदा ॥ १.११.५ ॥
ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਤਪੋਧਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.11.6
प्रणतः संभ्रमाच्चैव प्राञ्जलिः पुरतः स्थितः ।
सखेति हसतेदं ते नर्मार्थं वै कृतं मया ॥ १.११.६ ॥
ਡਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਸਦਿਆਂ 'ਮਿੱਤਰ' ਕਿਹਾ; ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾਕ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1.11.7
क्षन्तुमर्हसि मे ब्रह्मञ्शापोऽयं विनिवर्त्यताम् ।
सोऽथ मामब्रवीद्दृष्ट्वा भृशमुद्विग्नचेतसम् ॥ १.११.७ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ; ਇਹ ਸਰਾਪ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਤਦ ਅਤਿਅੰਤ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ।
1.11.8
मुहुरुष्णं विनिःश्वस्य सुसंभ्रान्तस्तपोधनः ।
नानृतं वै मया प्रोक्तं भवितेदं कथंचन ॥ १.११.८ ॥
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਮ ਸਾਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਤਿਅੰਤ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤਪੋਧਨ ਬੋਲਿਆ: ਮੈਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਝੂਠ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।
1.11.9
यत्तु वक्ष्यामि ते वाक्यं शृणु तन्मे तपोधन ।
श्रुत्वा च हृदि ते वाक्यमिदमस्तु सदाऽनघ ॥ १.११.९ ॥
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਬਚਨ ਆਖਾਂਗਾ, ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ। ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਸੁਣ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰਹੇ।
1.11.10
उत्पत्स्यति रुरुर्नाम प्रमतेरात्मजः शुचिः ।
तं दृष्ट्वा शापमोक्षस्ते भविता नचिरादिव।
एवमुक्तस्तु तेनाहमुरगत्वमवाप्तवान् ॥ १.११.१० ॥
ਪ੍ਰਮਤੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਰੁਰੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਸਰਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ; ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸੱਪ ਦਾ ਰੂਪ ਪਾਇਆ।
1.11.11
स त्वं रुरुरिति ख्यातः प्रमतेरात्मजोऽपि च ।
स्वरूपं प्रतिपद्याहमद्य वक्ष्यामि ते हितम् ॥ १.११.११ ॥
ਉਹ ਤੂੰ ਹੀ ਰੁਰੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੈਂ। ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਿੱਤ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖਾਂਗਾ।
1.11.12
स डौण्डुभं परित्यज्य रूपं विप्रर्षभस्तदा ।
स्वरूपं भास्वरं भूयः प्रतिपेदे महायशाः ॥ १.११.१२ ॥
ਤਦ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਡੁੰਡੁਭ ਦਾ ਰੂਪ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾ ਸਰੂਪ ਪਾ ਗਿਆ।
1.11.13
इदं चोवाच वचनं रुरुमप्रतिमौजसम् ।
अहिंसा परमो धर्मः सर्वप्राणभृतां वर ॥ १.११.१३ ॥
ਅਪ੍ਰਤਿਮ ਓਜਸਵੀ ਰੁਰੂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਰਮ ਅਹਿੰਸਾ ਹੀ ਹੈ।
1.11.14
तस्मात्प्राणभृतः सर्वान्न हिंस्याद्ब्राह्मणः क्वचित् ।
ब्राह्मणः सौम्य एवेह भवतीति परा श्रुतिः ॥ १.११.१४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੌਮ੍ਯ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਰਮ ਸ਼ਰੂਤੀ ਹੈ।
1.11.15
वेदवेदाङ्गविन्नाम सर्वभूताभयप्रदः ।
अहिंसा सत्यवचनं क्षमा चेति विनिश्चितम् ॥ १.११.१५ ॥
ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਖਿਮਾ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ।
1.11.16
ब्राह्मणस्य परो धर्मो वेदानां धारणापि च ।
क्षत्रियस्य हि यो धर्मः स नेहेष्येत वै तव ॥ १.११.१६ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਦਾ ਜੋ ਧਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
1.11.17
दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम् ।
तदिदं क्षत्रियस्यासीत्कर्म वै शृणु मे रुरो ॥ १.११.१७ ॥
ਦੰਡ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ, ਉਗਰਤਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ—ਇਹੀ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਦਾ ਕਰਮ ਹੈ; ਹੇ ਰੁਰੂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
1.11.18
जनमेजयस्य यज्ञेऽस्मिन्सर्पाणां हिंसनं पुरा ।
परित्राणं च भीतानां सर्पाणां ब्राह्मणादपि ॥ १.११.१८ ॥
ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਇਸ ਯਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਹੋਈ ਸੀ; ਅਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਹੋਈ ਸੀ।
1.11.19
तपोवीर्यबलोपेताद्वेदवेदाङ्गपारगात् ।
आस्तीकाद्द्विजमुख्याद्वै सर्पसत्रे द्विजोत्तम ॥ १.११.१९ ॥
ਤਪ, ਵੀਰਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਆਸਤੀਕ ਨੇ — ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਸਰਪਸੱਤਰ ਵਿੱਚ।