મહાભારત · અધ્યાય 1.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.110.1
अन्यपूर्वेति मां साल्वो नाभिनन्दति बालिशः ।
साहं धर्माच्च कामाच्च विहीना शोकधारिणी ॥ १.११०.१ ॥
"પહેલાં બીજાની હોવાને કારણે મૂર્ખ સાલ્વ મને સ્વીકારતો નથી. ધર્મ અને કામ બંનેથી વંચિત થઈને હું શોક ધારણ કરનારી છું."
1.110.2
अपतिः क्षत्रियान्सर्वानाक्रन्दामि समन्ततः ।
इयं वः क्षत्रिया माला या भीष्मं निहनिष्यति ॥ १.११०.२ ॥
"પતિવિહીન હું ચારેબાજુ બધા ક્ષત્રિયોને પોકારું છું. હે ક્ષત્રિયો, ભીષ્મનો વધ કરનારી આ માળા તમારી છે."
1.110.3
अहं च भार्या तस्य स्यां यो भीष्मं घातयिष्यति ।
तस्याश्चङ्क्रम्यमाणायाः समाः पञ्च गताः पराः ॥ १.११०.३ ॥
"જે ભીષ્મનો વધ કરાવશે, હું તેની પત્ની થઈશ. આ રીતે ભટકતાં મારાં પાંચ વર્ષ વીતી ગયાં છે."
1.110.4
नाभवच्छरणं कश्चित्क्षत्रियो भीष्मजाद्भयात् ।
अगच्छत्सोमकं साऽम्बा पाञ्चालेषु यशस्विनम् ॥ १.११०.४ ॥
"ભીષ્મના ભયથી કોઈ ક્ષત્રિય આશરો આપનાર ન બન્યો. ત્યારે તે અંબા પાંચાલોમાં યશસ્વી સોમક પાસે ગઈ."
1.110.5
सत्यसन्धं महेष्वासं सत्यधर्मपरायणम् ।
सा सभाद्वारमागम्य पाञ्चालैरभिरक्षितम् ॥ १.११०.५ ॥
"સત્યસંધ, મહાધનુર્ધર, સત્યધર્મમાં તત્પર એવા તેની પાસે તે સભાદ્વારે આવી, જ્યાં પાંચાલો રક્ષણ કરી રહ્યા હતા."
1.110.6
पाञ्चालराजमाक्रन्दत्प्रगृह्य सुभुजा भुजौ ।
भीष्मेण हन्यमानां मां मज्जन्तीमिव च ह्रदे ॥ १.११०.६ ॥
"સુંદર ભુજાવાળી તેણે બંને હાથ ઊંચા કરીને પાંચાલ રાજાને પોકાર્યો—ભીષ્મથી હણાતી હું, જાણે સરોવરમાં ડૂબી રહી હોઉં એમ."
1.110.7
यज्ञसेनाभिधावेह पाणिमालम्ब्य चोद्धर ।
तेन मे सर्वधर्माश्च रतिभोगाश्च केवलाः ॥ १.११०.७ ॥
હે યજ્ઞસેન, અહીં દોડી આવો, મારો હાથ પકડીને મને ઊંચો કરો; તેનાથી મારા બધા ધર્મો અને કેવળ રતિભોગો ટકશે.
1.110.8
उभौ च लोकौ कीर्तिश्च समूलौ सफलौ हृतौ ।
न्त्येवं न विन्दामि राजन्यं शरणं क्वचित् ॥ १.११०.८ ॥
મારા બંને લોક અને મારી કીર્તિ મૂળ અને ફળ સહિત હરી લેવાયાં છે; આ રીતે ક્યાંય મને આશ્રય આપનાર ક્ષત્રિય દેખાતો નથી.
1.110.9
किं नु निःक्षत्रियो लोको यत्रानाथोऽवसीदति ।
समागम्य तु राजानो मयोक्ता राजसत्तमाः ॥ १.११०.९ ॥
શું આ લોક ક્ષત્રિયો વિનાનો થઈ ગયો છે, જ્યાં અનાથ ડૂબી રહ્યો છે? હે શ્રેષ્ઠ રાજાઓ, તમને બધાને એકઠા કરીને મેં આ કહ્યું છે.
1.110.10
शृण्वन्तु सर्वे राजानो मयोक्तं राजसत्तमाः ।
इक्ष्वाकूणां तु ये वृद्धाः पाञ्चालानां च ये वराः ॥ १.११०.१० ॥
હે શ્રેષ્ઠ રાજાઓ, મેં જે કહ્યું છે તે બધા રાજાઓ સાંભળો — ઇક્ષ્વાકુઓના જે વૃદ્ધો અને પાંચાલોના જે શ્રેષ્ઠ છે.
1.110.11
त्वत्प्रसादाद्विवाहेऽस्मिन्मा धर्मो मा पराजयेत् ।
प्रसीद यज्ञसेनेह गतिर्मे भव सोमक ॥ १.११०.११ ॥
તમારી કૃપાથી આ લગ્નમાં ધર્મ નાશ ન પામે, પરાજિત ન થાય. હે યજ્ઞસેન, પ્રસન્ન થાઓ; હે સોમક, અહીં મારો આશ્રય બનો.
1.110.12
जानामि त्वां बोधयामि राजपुत्रि विशेषतः ।
यथाशक्ति यथाधर्मं बलं संधारयाम्यहम् ॥ १.११०.१२ ॥
હે રાજપુત્રી, હું તને જાણું છું, ખાસ કરીને તને સમજાવું છું; યથાશક્તિ અને યથાધર્મ હું મારું બળ ધારણ કરું છું.
1.110.13
अन्यस्मात्पार्थिवाद्यत्ते भयं स्यात्पार्थिवात्मजे ।
तस्यापनयने हेतुं संविधातुमहं प्रभुः ॥ १.११०.१३ ॥
હે રાજકુમારી, બીજા કોઈ રાજાથી તને ભય હોય તો તે દૂર કરવાનો ઉપાય કરવા હું સમર્થ છું.
1.110.14
नहि शान्तनवस्याहं महास्त्रस्य प्रहारिणः ।
ईश्वरः क्षत्रियाणां हि बलं धर्मोऽनुवर्तते ॥ १.११०.१४ ॥
પરંતુ મહાન અસ્ત્રો ધરાવતા, પ્રહાર કરનાર શાંતનુ-પુત્ર સામે હું સમર્થ નથી; ક્ષત્રિયોમાં બળ જ ધર્મને અનુસરે છે.
1.110.15
सा साधु व्रज कल्याणि न मां भीष्मो दहेद्बलात् ।
न प्रत्यगृह्णंस्ते सर्वे किमित्येव न वेद्म्यहम् ॥ १.११०.१५ ॥
હે કલ્યાણી, તું સારી રીતે જા; ભીષ્મ બળપૂર્વક મને બાળી ન નાખે. તને બધાએ કેમ ન સ્વીકાર્યો, એ હું જાણતો નથી.
1.110.16
न हि भीष्मादहं धर्मं शक्तो दातुं कथंचन ।
इत्युक्ता स्रजमासज्य द्वारि राज्ञो व्यपाद्रवत् ॥ १.११०.१६ ॥
ભીષ્મના ભયથી હું કોઈ પણ રીતે ધર્મ આપવા સમર્થ નથી; એમ કહીને તેણે માળા મૂકી અને રાજાના દ્વારેથી ભાગી ગઈ.
1.110.17
व्युदस्तां सर्वलोकेषु तपसा संशितव्रताम् ।
तामन्वगच्छद्द्रुपदः सान्त्वं जल्पन्पुनः पुनः ॥ १.११०.१७ ॥
સર્વ લોકોમાં તિરસ્કૃત, તપથી કઠોર વ્રત ધારણ કરનારી તેની પાછળ દ્રુપદ વારંવાર સાંત્વનના શબ્દો બોલતો ગયો.
1.110.18
स्रजं गृहाण कल्याणि न नो वैरं प्रसञ्जय ॥ १.११०.१८ ॥
હે કલ્યાણી, માળા સ્વીકાર; અમારી સાથે વૈર ન વધાર.
1.110.19
एवमेव त्वया कार्यमिति स्म प्रतिकाङ्क्षते ।
न तु तस्यान्यथा भावो दैवमेतदमानुषम् ॥ १.११०.१९ ॥
"તારે આ જ રીતે કરવું જોઈએ" એવી તે અપેક્ષા રાખે છે; પણ તેનો ભાવ તેનાથી વિપરીત નથી. આ દૈવી છે, માનુષી નથી.
1.110.20
यश्चैनां स्रजमादाय स्वयं वै प्रतिमोक्षते ।
स भीष्मं समरे हन्ता मम धर्मप्रणाशनम् ॥ १.११०.२० ॥
જે કોઈ આ માળા લઈને પોતે તેના બદલામાં તેને મુક્ત કરશે, તે જ યુદ્ધમાં ભીષ્મનો વધ કરશે — મારા ધર્મનો નાશ કરનાર.
1.110.21
तां स्रजं द्रुपदो राजा कंचित्कालं ररक्ष सः ।
ततो विस्रम्भमास्थाय तूष्णीमेतामुपैक्षत ॥ १.११०.२१ ॥
તે માળાને રાજા દ્રુપદે થોડો સમય સાચવી રાખી. પછી વિશ્વાસ રાખીને મૌનપણે તેની ઉપેક્ષા કરી.
1.110.22
तां शिखण्डिन्यबध्नात्तु बाला पितुरवज्ञया ।
तां पिता त्वत्यजच्छीघ्रं त्रस्तो भीष्मस्य किल्बिषात् ॥ १.११०.२२ ॥
બાલિકા શિખંડિનીએ પિતાની અવગણના કરીને તે માળા બાંધી. ભીષ્મના અપરાધના ભયથી પિતાએ તેને તરત ત્યાગી દીધી.
1.110.23
इषीकं ब्राह्मणं भीता साभ्यगच्छत्तपस्विनम् ।
गङ्गाद्वारि तपस्यन्तं तुष्टिहेतोस्तपस्विनी ॥ १.११०.२३ ॥
ભયભીત થયેલી તે તપસ્વિની ગંગાદ્વાર પર તપ કરતા ઇષીક નામક બ્રાહ્મણ પાસે પ્રસન્નતા માટે ગઈ.
1.110.24
उपचाराभितुष्टस्तामब्रवीदृषिसत्तमः ।
गङ्गाद्वारे विभजनं भविता नचिरादिव ॥ १.११०.२४ ॥
તેની સેવાથી પ્રસન્ન થયેલા તે શ્રેષ્ઠ ઋષિ તેને બોલ્યા — "ગંગાદ્વાર પર ટૂંક સમયમાં વિભાજન થશે."
1.110.25
तत्र गन्धर्वराजानं तुम्बुरुं प्रियदर्शनम् ।
आराधयितुमीहस्व सम्यक्परिचरस्व तम् ॥ १.११०.२५ ॥
ત્યાં પ્રિયદર્શન ગંધર્વરાજ તુમ્બુરુને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયત્ન કર; તેમની સારી રીતે સેવા કર.
1.110.26
अहमप्यत्र साचिव्यं कर्तास्मि तव शोभने ।
तं तदाचर भद्रं ते स ते श्रेयो विधास्यति ॥ १.११०.२६ ॥
હું પણ અહીં તારી સહાય કરીશ, હે સુંદરી. તું તે જ કર; તારું કલ્યાણ થાઓ, તે તારું શ્રેય કરશે.
1.110.27
ततो विभजनं तत्र गन्धर्वाणामवर्तत ।
तत्र द्वाववशिष्येतां गन्धर्वावमितौ जसौ ॥ १.११०.२७ ॥
પછી ત્યાં ગંધર્વોનું વિભાજન થયું. ત્યાં બે ગંધર્વ બાકી રહ્યા; તેઓ અપરિમિત અને ઉત્પન્ન થયેલા હતા.
1.110.28
तयोरेकः समीक्ष्यैनां स्त्रीबुभूषुरुवाच ह ।
इदं गृह्णीष्व पुंलिङ्गं वृणे स्त्रीलिङ्गमेव ते ॥ १.११०.२८ ॥
તેમાંથી એકે તેને જોઈને, સ્ત્રી થવાની ઇચ્છાથી કહ્યું: 'આ પુરુષલિંગ લે; હું તારા માટે સ્ત્રીલિંગ પસંદ કરું છું.'
1.110.29
नियमं चक्रतुस्तत्र स्त्री पुमांश्चैव तावुभौ ।
ततः पुमान्समभवच्छिखण्डी परवीरहा ॥ १.११०.२९ ॥
ત્યાં બંનેએ કરાર કર્યો: એક સ્ત્રી અને બીજો પુરુષ. પછી પુરુષ બનેલો તે શત્રુવીરોનો સંહારક શિખંડી થયો.
1.110.30
स्त्री भूत्वा ह्यपचक्राम स गन्धर्वो मुदान्वितः ।
लब्ध्वा तु महतीं प्रीतिं याज्ञसेनिर्महायशाः ॥ १.११०.३० ॥
સ્ત્રી બનીને તે ગંધર્વ આનંદથી ભરપૂર ચાલ્યો ગયો. અને મહાયશસ્વી યાજ્ઞસેનિએ મોટો આનંદ મેળવ્યો.
1.110.31
ततो बुद्बुदकं गत्वा पुनरस्त्राणि सोऽकरोत् ।
तत्र चास्त्राणि दिव्यानि कृत्वा स सुमहाद्युतिः ॥ १.११०.३१ ॥
પછી બુદ્બુદક તીર્થમાં જઈને તેમણે ફરીથી અસ્ત્રોનો અભ્યાસ કર્યો. ત્યાં દિવ્ય અસ્ત્રોને સિદ્ધ કરીને તે અત્યંત તેજસ્વી બન્યો.
1.110.32
स्वदेशमभिसंपदे पाञ्चालं कुरुनन्दन ।
सोऽभिवाद्य पितुः पादौ महेष्वासः कृताञ्जलिः ॥ १.११०.३२ ॥
હે કુરુનંદન, તે પોતાના દેશ પાંચાલમાં પહોંચ્યો. તે મહાધનુર્ધરે પિતાના ચરણોમાં પ્રણામ કરી હાથ જોડીને ઊભો રહ્યો.
1.110.33
उवाच भवता भीष्मान्न भेतव्यं कथंचन ॥ १.११०.३३ ॥
તેણે કહ્યું, "ભીષ્મથી તમારે કોઈ પણ રીતે ડરવાની જરૂર નથી."