ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.110.1
अन्यपूर्वेति मां साल्वो नाभिनन्दति बालिशः ।
साहं धर्माच्च कामाच्च विहीना शोकधारिणी ॥ १.११०.१ ॥
"ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੂਰਖ ਸਾਲਵ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਂਦਾ। ਮੈਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਗ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।"
1.110.2
अपतिः क्षत्रियान्सर्वानाक्रन्दामि समन्ततः ।
इयं वः क्षत्रिया माला या भीष्मं निहनिष्यति ॥ १.११०.२ ॥
"ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਖੱਤਰੀਓ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਮਾਲਾ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ।"
1.110.3
अहं च भार्या तस्य स्यां यो भीष्मं घातयिष्यति ।
तस्याश्चङ्क्रम्यमाणायाः समाः पञ्च गताः पराः ॥ १.११०.३ ॥
"ਜੋ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਰਵਾਏਗਾ, ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਂਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ ਹਨ।"
1.110.4
नाभवच्छरणं कश्चित्क्षत्रियो भीष्मजाद्भयात् ।
अगच्छत्सोमकं साऽम्बा पाञ्चालेषु यशस्विनम् ॥ १.११०.४ ॥
"ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਖੱਤਰੀ ਸ਼ਰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਬਣਿਆ। ਤਦ ਉਹ ਅੰਬਾ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸੋਮਕ ਕੋਲ ਗਈ।"
1.110.5
सत्यसन्धं महेष्वासं सत्यधर्मपरायणम् ।
सा सभाद्वारमागम्य पाञ्चालैरभिरक्षितम् ॥ १.११०.५ ॥
"ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਸ ਕੋਲ ਉਹ ਸਭਾ ਦੇ ਦੁਆਰ ਤੇ ਆਈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਂਚਾਲ ਉਸਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।"
1.110.6
पाञ्चालराजमाक्रन्दत्प्रगृह्य सुभुजा भुजौ ।
भीष्मेण हन्यमानां मां मज्जन्तीमिव च ह्रदे ॥ १.११०.६ ॥
"ਸੋਹਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸਨੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ—ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਮੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਹੋਵਾਂ।"
1.110.7
यज्ञसेनाभिधावेह पाणिमालम्ब्य चोद्धर ।
तेन मे सर्वधर्माश्च रतिभोगाश्च केवलाः ॥ १.११०.७ ॥
ਹੇ ਯਜ੍ਞਸੇਨ, ਇੱਥੇ ਦੌੜ ਕੇ ਆਓ, ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੋ; ਉਸੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਰਤਿ-ਭੋਗ ਬਚਣਗੇ।
1.110.8
उभौ च लोकौ कीर्तिश्च समूलौ सफलौ हृतौ ।
न्त्येवं न विन्दामि राजन्यं शरणं क्वचित् ॥ १.११०.८ ॥
ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਫਲ ਸਮੇਤ ਖੋਹ ਲਈ ਗਈ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ਰਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
1.110.9
किं नु निःक्षत्रियो लोको यत्रानाथोऽवसीदति ।
समागम्य तु राजानो मयोक्ता राजसत्तमाः ॥ १.११०.९ ॥
ਕੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਨਾਥ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਿਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਹੈ।
1.110.10
शृण्वन्तु सर्वे राजानो मयोक्तं राजसत्तमाः ।
इक्ष्वाकूणां तु ये वृद्धाः पाञ्चालानां च ये वराः ॥ १.११०.१० ॥
ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਿਓ, ਮੇਰੀ ਕਹੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਸੁਣੋ — ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂਆਂ ਦੇ ਜੋ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਜੋ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ।
1.110.11
त्वत्प्रसादाद्विवाहेऽस्मिन्मा धर्मो मा पराजयेत् ।
प्रसीद यज्ञसेनेह गतिर्मे भव सोमक ॥ १.११०.११ ॥
ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹਾਰ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਯਜ੍ਞਸੇਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ; ਹੇ ਸੋਮਕ, ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣ।
1.110.12
जानामि त्वां बोधयामि राजपुत्रि विशेषतः ।
यथाशक्ति यथाधर्मं बलं संधारयाम्यहम् ॥ १.११०.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਬਲ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ।
1.110.13
अन्यस्मात्पार्थिवाद्यत्ते भयं स्यात्पार्थिवात्मजे ।
तस्यापनयने हेतुं संविधातुमहं प्रभुः ॥ १.११०.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਮਰੱਥ ਹਾਂ।
1.110.14
नहि शान्तनवस्याहं महास्त्रस्य प्रहारिणः ।
ईश्वरः क्षत्रियाणां हि बलं धर्मोऽनुवर्तते ॥ १.११०.१४ ॥
ਪਰ ਮਹਾਨ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤਨਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ; ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
1.110.15
सा साधु व्रज कल्याणि न मां भीष्मो दहेद्बलात् ।
न प्रत्यगृह्णंस्ते सर्वे किमित्येव न वेद्म्यहम् ॥ १.११०.१५ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਤੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲੀ ਜਾ; ਭੀਸ਼ਮ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜੇ। ਤੈਨੂੰ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸਵੀਕਾਰਿਆ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
1.110.16
न हि भीष्मादहं धर्मं शक्तो दातुं कथंचन ।
इत्युक्ता स्रजमासज्य द्वारि राज्ञो व्यपाद्रवत् ॥ १.११०.१६ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਈ।
1.110.17
व्युदस्तां सर्वलोकेषु तपसा संशितव्रताम् ।
तामन्वगच्छद्द्रुपदः सान्त्वं जल्पन्पुनः पुनः ॥ १.११०.१७ ॥
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗੀ ਗਈ, ਤਪ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਿਲਾਸੇ ਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ।
1.110.18
स्रजं गृहाण कल्याणि न नो वैरं प्रसञ्जय ॥ १.११०.१८ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਇਹ ਮਾਲਾ ਕਬੂਲ ਕਰ; ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਾ ਵਧਾ।
1.110.19
एवमेव त्वया कार्यमिति स्म प्रतिकाङ्क्षते ।
न तु तस्यान्यथा भावो दैवमेतदमानुषम् ॥ १.११०.१९ ॥
"ਤੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ" — ਉਹ ਇਵੇਂ ਹੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਭਾਵ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦੈਵੀ ਹੈ, ਮਾਨੁਖੀ ਨਹੀਂ।
1.110.20
यश्चैनां स्रजमादाय स्वयं वै प्रतिमोक्षते ।
स भीष्मं समरे हन्ता मम धर्मप्रणाशनम् ॥ १.११०.२० ॥
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪ ਇਸਦੇ ਬਦਲੇ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡੇਗਾ, ਉਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ — ਮੇਰੇ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ।
1.110.21
तां स्रजं द्रुपदो राजा कंचित्कालं ररक्ष सः ।
ततो विस्रम्भमास्थाय तूष्णीमेतामुपैक्षत ॥ १.११०.२१ ॥
ਉਸ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਉਸਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ।
1.110.22
तां शिखण्डिन्यबध्नात्तु बाला पितुरवज्ञया ।
तां पिता त्वत्यजच्छीघ्रं त्रस्तो भीष्मस्य किल्बिषात् ॥ १.११०.२२ ॥
ਬਾਲਿਕਾ ਸ਼ਿਖੰਡਿਨੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਵਗਿਆ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ। ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਝੱਟ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
1.110.23
इषीकं ब्राह्मणं भीता साभ्यगच्छत्तपस्विनम् ।
गङ्गाद्वारि तपस्यन्तं तुष्टिहेतोस्तपस्विनी ॥ १.११०.२३ ॥
ਡਰੀ ਹੋਈ ਉਹ ਤਪਸਵਣੀ ਗੰਗਾਦਵਾਰ ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਇਸ਼ੀਕ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਗਈ।
1.110.24
उपचाराभितुष्टस्तामब्रवीदृषिसत्तमः ।
गङ्गाद्वारे विभजनं भविता नचिरादिव ॥ १.११०.२४ ॥
ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ — "ਗੰਗਾਦਵਾਰ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵੰਡ ਹੋਵੇਗੀ।"
1.110.25
तत्र गन्धर्वराजानं तुम्बुरुं प्रियदर्शनम् ।
आराधयितुमीहस्व सम्यक्परिचरस्व तम् ॥ १.११०.२५ ॥
ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਗੰਧਰਵਰਾਜ ਤੁੰਬੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰ।
1.110.26
अहमप्यत्र साचिव्यं कर्तास्मि तव शोभने ।
तं तदाचर भद्रं ते स ते श्रेयो विधास्यति ॥ १.११०.२६ ॥
ਮੈਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ। ਤੂੰ ਉਹੀ ਕਰ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰੇਗਾ।
1.110.27
ततो विभजनं तत्र गन्धर्वाणामवर्तत ।
तत्र द्वाववशिष्येतां गन्धर्वावमितौ जसौ ॥ १.११०.२७ ॥
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ। ਉੱਥੇ ਦੋ ਗੰਧਰਵ ਬਚੇ; ਉਹ ਅਪਾਰ ਅਤੇ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਸਨ।
1.110.28
तयोरेकः समीक्ष्यैनां स्त्रीबुभूषुरुवाच ह ।
इदं गृह्णीष्व पुंलिङ्गं वृणे स्त्रीलिङ्गमेव ते ॥ १.११०.२८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਔਰਤ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਪੁਰਸ਼ ਲਿੰਗ ਲੈ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ।'
1.110.29
नियमं चक्रतुस्तत्र स्त्री पुमांश्चैव तावुभौ ।
ततः पुमान्समभवच्छिखण्डी परवीरहा ॥ १.११०.२९ ॥
ਉੱਥੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ: ਇੱਕ ਔਰਤ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮਰਦ। ਫਿਰ ਮਰਦ ਬਣਿਆ ਉਹ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਹੋਇਆ।
1.110.30
स्त्री भूत्वा ह्यपचक्राम स गन्धर्वो मुदान्वितः ।
लब्ध्वा तु महतीं प्रीतिं याज्ञसेनिर्महायशाः ॥ १.११०.३० ॥
ਇਸਤਰੀ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਗੰਧਰਵ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਈ।
1.110.31
ततो बुद्बुदकं गत्वा पुनरस्त्राणि सोऽकरोत् ।
तत्र चास्त्राणि दिव्यानि कृत्वा स सुमहाद्युतिः ॥ १.११०.३१ ॥
ਫਿਰ ਬੁਦਬੁਦਕ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਦਿਵ ਅਸਤਰ ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਗਿਆ।
1.110.32
स्वदेशमभिसंपदे पाञ्चालं कुरुनन्दन ।
सोऽभिवाद्य पितुः पादौ महेष्वासः कृताञ्जलिः ॥ १.११०.३२ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਪਾਂਚਾਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
1.110.33
उवाच भवता भीष्मान्न भेतव्यं कथंचन ॥ १.११०.३३ ॥
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।"