ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.113.1
जामदग्न्येन रामेण पितुर्वधममृष्यता ।
राजा परशुना पूर्वं हैहयाधिपतिर्हतः ॥ १.११३.१ ॥
ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ପିତାଙ୍କ ବଧ ସହିପାରି ନ ଥିଲେ, ପୂର୍ବେ ପରଶୁ ଦ୍ୱାରା ହୈହୟାଧିପତି ରାଜାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
1.113.2
शतानि दशबाहूनां निकृत्तान्यर्जुनस्य वै ।
लोकस्याचरितो धर्मस्तेनाति किल दुश्चरः ॥ १.११३.२ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦଶବାହୁ ଶହ ଶହ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ବାହୁ କଟାଯାଇଥିଲା। ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଲୋକଧର୍ମ ଆଚରିତ ହେଲା, ଯାହା ନିଶ୍ଚୟ ଅତି କଠିନ।
1.113.3
पुनश्च धनुरादाय महास्त्राणि प्रमुञ्चता ।
निर्दग्धं क्षत्रमसकृद्रथेन जयता महीम् ॥ १.११३.३ ॥
ପୁଣି ଧନୁ ଧରି ମହାଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ରଥରେ ଜୟୀ ହୋଇ, ପୃଥିବୀ ଜିଣି, ସେ ବାରମ୍ବାର କ୍ଷତ୍ରିୟ ବର୍ଗକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ।
1.113.4
एवमुच्चावचैरस्त्रैर्भार्गवेण महात्मना ।
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी कृता निःक्षत्रिया पुरा ॥ १.११३.४ ॥
ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ଏକୁଶ ଥର ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ-ଶୂନ୍ୟ କରିଥିଲେ।
1.113.5
एवं निःक्षत्रिये लोके कृते तेन महर्षिणा ।
ततः संभूय सर्वाभिः क्षत्रियाभिः समन्ततः ॥ १.११३.५ ॥
ଏହିପରି ସେହି ମହର୍ଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଗତ କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ ହେଲା ପରେ, ତାପରେ ସବୁଦିଗରୁ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାରୀ ଏକତ୍ର ହୋଇ...
1.113.6
उत्पादितान्यपत्यानि ब्राह्मणैर्वेदपारगैः ।
पाणिग्राहस्य तनय इति वेदेषु निश्चितम् ॥ १.११३.६ ॥
ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ପାଣିଗ୍ରହଣକାରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି ବେଦରେ ନିଶ୍ଚିତ।
1.113.7
धर्मं मनसि संस्थाप्य ब्राह्मणांस्ताः समभ्ययुः ।
लोकेऽप्याचरितो दृष्टः क्षत्रियाणां पुनर्भवः ॥ १.११३.७ ॥
ଧର୍ମକୁ ମନରେ ଦୃଢ଼ ରଖି ସେହି ନାରୀମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଜଗତରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁନର୍ଭବ ଆଚରିତ ହେବାର ଦେଖାଯାଇଛି।
1.113.8
ततः पुनः समुदितं क्षत्रं समभवत्तदा ।
इमं चैवात्र वक्ष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ॥ १.११३.८ ॥
ତାପରେ ସେତେବେଳେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ପୁଣି ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଏଠାରେ ମୁଁ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ କହିବି।
1.113.9
अथोचथ्य इति ख्यात आसीद्धीमानृषिः पुरा ।
ममता नाम तस्यासीद्भार्या परमसंमता ॥ १.११३.९ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ଔଚଥ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଋଷି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମମତା ନାମକ ଅତି ସମ୍ମାନିତା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ।
1.113.10
उचथ्यस्य यवीयांस्तु पुरोधास्त्रिदिवौकसाम् ।
बृहस्पतिर्बृहत्तेजा ममतामन्वपद्यत ॥ १.११३.१० ॥
ଔଚଥ୍ୟଙ୍କର କନିଷ୍ଠ ଭାଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୁରୋହିତ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବୃହସ୍ପତି ମମତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
1.113.11
उवाच ममता तं तु देवरं वदतां वरम् ।
अन्तर्वत्नी त्वहं भ्रात्रा ज्येष्ठेनारम्यतामिति ॥ १.११३.११ ॥
ମମତା ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବରଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭବତୀ; ଅତଏବ ତୁମେ ଅପେକ୍ଷା କର।"
1.113.12
अयं च मे महाभाग कुक्षावेव बृहस्पते ।
औचथ्यो देवमत्रापि षडङ्गं प्रत्यधीयत ॥ १.११३.१२ ॥
ହେ ମହାଭାଗ ବୃହସ୍ପତି! ଏ ମୋ ଗର୍ଭରେ ଅଛି; ଏବଂ ଔଚଥ୍ୟଙ୍କର ଏ ପୁତ୍ର ଏଠାରେ ଗର୍ଭରେ ଥାଇ ଛଅ ବେଦାଙ୍ଗ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି।
1.113.13
अमोघरेतास्त्वं चापि द्वयोर्नास्त्यत्र संभवः ।
तस्मादेवं गते त्वद्य उपारमितुमर्हसि ॥ १.११३.१३ ॥
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅମୋଘରେତା; ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ଠାରୁ ଏଠାରେ ସନ୍ତାନ ହେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଏପରି ଘଟିଥିବାରୁ ତୁମେ ଏବେ ନିବୃତ୍ତ ହେବା ଉଚିତ।
1.113.14
एवमुक्तस्तदा सम्यक् बृहस्पतिरुदारधीः ।
कामात्मानं तदात्मानं न शशाक नियच्छितुम् ॥ १.११३.१४ ॥
ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଏହିପରି ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କୁହାଗଲେ ମଧ୍ୟ, କାମରେ ଡୁବିଥିବା ନିଜ ମନକୁ ସେ ସଂଯମ କରି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
1.113.15
स बभूव ततः कामी तया सार्धमकामया ।
उत्सृजन्तं तु तं रेतः स गर्भस्थोऽभ्यभाषत ॥ १.११३.१५ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଅନିଚ୍ଛୁକ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ କାମାସକ୍ତ ହେଲା। ସେ ନିଜ ରେତସ୍ ଛାଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ଗର୍ଭସ୍ଥ ସେ ତାହା ସହିତ କଥା କହିଲା।
1.113.16
भोस्तात मा गमः कामं द्वयोर्नास्तीह संभवः ।
अल्पावकाशो भगवन्पूर्वं चाहमिहागतः ॥ १.११३.१६ ॥
ହେ ତାତ, କାମ ଆଡ଼କୁ ଯାଅ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ଠାରୁ ସନ୍ତାନ ହେବ ନାହିଁ। ହେ ଭଗବନ୍, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଏଠାରେ ମୋ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଅଳ୍ପ।
1.113.17
अमोघरेताश्च भवान्न पीडां कर्तुमर्हति ।
अश्रुत्वैव तु तद्वाक्यं गर्भस्थस्य बृहस्पतिः ॥ १.११३.१७ ॥
ଆପଣ ଅମୋଘରେତା; ଆପଣଙ୍କର ପୀଡ଼ା ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭସ୍ଥଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ନ ଶୁଣି ହିଁ ବୃହସ୍ପତି ...
1.113.18
जगाम मैथुनायैव ममतां चारुलोचनाम् ।
शुक्रोत्सर्गं ततो बुद्ध्वा तस्या गर्भगतो मुनिः ॥ १.११३.१८ ॥
ସେ ସୁନ୍ଦର ନୟନା ମମତା ନିକଟକୁ କେବଳ ସଙ୍ଗମ ପାଇଁ ଗଲା। ତା'ପରେ ତାହାର ଶୁକ୍ରତ୍ୟାଗ ଜାଣି ଗର୍ଭସ୍ଥ ମୁନି ...
1.113.19
पद्भ्यामारोधयन्मार्गं शुक्रस्य च बृहस्पतेः ।
स्थानमप्राप्तमथ तच्छुक्रं प्रतिहतं तदा ॥ १.११३.१९ ॥
ସେ ନିଜ ପାଦରେ ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପଥ ରୋକିଲେ; ସେତେବେଳେ ସେହି ଶୁକ୍ର ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ନ ପହଞ୍ଚି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ରୁଦ୍ଧ ହେଲା।
1.113.20
पपात सहसा भूमौ ततः क्रुद्धो बृहस्पतिः ।
तं दृष्ट्वा पतितं शुक्रं शशाप स रुषान्वितः ॥ १.११३.२० ॥
ସେତେବେଳେ ସେ ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ତା'ପରେ କ୍ରୋଧିତ ବୃହସ୍ପତି ପଡ଼ିଥିବା ସେହି ଶୁକ୍ରକୁ ଦେଖି ରୋଷରେ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ।
1.113.21
उचथ्यपुत्रं गर्भस्थं निर्भर्त्स्य भगवानृषिः ।
यन्मां त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति ॥ १.११३.२१ ॥
ଗର୍ଭସ୍ଥ ଉଚଥ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭର୍ତ୍ସନା କରି ଭଗବାନ ଋଷି କହିଲେ, 'ଏପରି ସମୟରେ, ଯାହା ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଇଷ୍ଟ, ତୁମେ ମୋତେ…'
1.113.22
एवमात्थ वचस्तस्मात्तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि ।
स वै दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत ॥ १.११३.२२ ॥
'ତୁମେ ଏପରି ଯେଉଁ ବାକ୍ୟ କହିଲ, ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ।' ସେହି ଶାପରୁ ସେ ଋଷି ଦୀର୍ଘତମା ନାମରେ ଜନ୍ମିଲେ।
1.113.23
बृहस्पतेर्बृहत्कीर्तेर्बृहस्पतिरिवौजसा ।
जात्यन्धो वेदवित्प्राज्ञः पत्नीं लेभे स विद्यया ॥ १.११३.२३ ॥
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ବୀ, ମହାକୀର୍ତ୍ତିର ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଜନ୍ମାନ୍ଧ, ବେଦଜ୍ଞ, ପ୍ରାଜ୍ଞ — ସେ ନିଜ ବିଦ୍ୟାରେ ପତ୍ନୀ ଲାଭ କଲେ।
1.113.24
तरुणीं रुपसंपन्नां प्रद्वेषीं नाम ब्राह्मणीम् ।
स पुत्राञ्जनयामास गौतमादीन्महायशाः ॥ १.११३.२४ ॥
ଯୁବତୀ, ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ପ୍ରଦ୍ୱେଷୀ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କଠାରେ ସେହି ମହାଯଶସ୍ବୀ ଗୌତମ ପ୍ରଭୃତି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
1.113.25
ऋषेरुचथ्यस्य तदा सन्तानकुलवृद्धये ।
धर्मात्मा च महात्मा च वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १.११३.२५ ॥
ସେତେବେଳେ ଋଷି ଉଚଥ୍ୟଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ କୁଳ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ମହାତ୍ମା, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେ ମୁନି,
1.113.26
गोधर्मं सौरभेयाच्च सोऽधीत्य निखिलं मुनिः ।
प्रावर्तत तदा कर्तुं श्रद्धावांस्तमशङ्कया ॥ १.११३.२६ ॥
ଗୋଧର୍ମ ଓ ସୌରଭେୟ ଶାସ୍ତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ସେ ମୁନି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ସନ୍ଦେହ ବିନା ତାହା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
1.113.27
ततो वितथमर्यादं तं दृष्ट्वा मुनिसत्तमाः ।
क्रुद्धा मोहाभिभूतास्ते सर्वे तत्राश्रमौकसः ॥ १.११३.२७ ॥
ସେତେବେଳେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଛାଡ଼ିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ମୋହରେ ଆବୃତ ହେଲେ।
1.113.28
अहोऽयं भिन्नमर्यादो नाश्रमे वस्तुमर्हति ।
तस्मादेनं वयं सर्वे पापात्मानं त्यजामहे ॥ १.११३.२८ ॥
ଆହା! ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଏ ଆଶ୍ରମରେ ରହିବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏ ପାପାତ୍ମାକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛୁ।
1.113.29
इत्यन्योन्यं समाभाष्य ते दीर्घतमसं मुनिम् ।
पुत्रलाभाच्च सा पत्नी न तुतोष पतिं तदा ॥ १.११३.२९ ॥
ଏହିପରି ପରସ୍ପର ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି ସେମାନେ ଦୀର୍ଘତମସ୍ ମୁନିଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ପୁତ୍ର ଲାଭ ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସେତେବେଳେ ପତିଙ୍କଠାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇନଥିଲେ।
1.113.30
प्रद्विषन्तीं पतिर्भार्यां किं मां द्वेक्षीति चाब्रवीत् ।
भार्याया भरणाद्भर्ता पालनाच्च पतिः स्मृतः ॥ १.११३.३० ॥
ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିବା ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ପତି କହିଲେ, "ତୁମେ ମୋତେ କାହିଁକି ଦ୍ୱେଷ କରୁଛ?" ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବା ହେତୁ ପତି 'ଭର୍ତ୍ତା' ଏବଂ ରକ୍ଷା କରିବା ହେତୁ 'ପତି' ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହୁଅନ୍ତି।
1.113.31
अहं त्वद्भरणाशक्ता जात्यन्धं ससुतं तदा ।
नित्यकालं श्रमेणार्ता न भरेयं महातपः ॥ १.११३.३१ ॥
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ; ଜନ୍ମାନ୍ଧ ପୁତ୍ର ସହିତ, ସର୍ବଦା ପରିଶ୍ରମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ମୁଁ, ହେ ମହାତପା, ତାକୁ ପୋଷଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
1.113.32
तस्मास्तद्वचनं श्रुत्वा ऋषिः कोपसमन्वितः ।
प्रत्युवाच ततः पत्नीं प्रद्वेषीं ससुतां तदा ॥ १.११३.३२ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଋଷି ତା'ପରେ ଦ୍ବେଷିଣୀ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ, ପୁତ୍ର ସହିତ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.113.33
नीयतां क्षत्रियकुले धनार्थश्च भविष्यति ।
त्वया दत्तं धनं विप्र नेच्छेयं दुःखकारणम् ॥ १.११३.३३ ॥
ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ କୁଳକୁ ନିଆଯାଉ; ସେଠାରେ ଧନ ପାଇଁ ସେ ରହିବ। ହେ ବିପ୍ର, ତୁମେ ଦେଇଥିବା ଧନ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କାରଣ ତାହା ଦୁଃଖର କାରଣ।
1.113.34
यथेष्टं कुरु विप्रेन्द्र न भेरयं पुरा यथा ।
अद्यप्रभृति मर्यादा मया लोके प्रतिष्ठिता ॥ १.११३.३४ ॥
ତୁମକୁ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର; ପୂର୍ବ ପରି ମୁଁ ତାକୁ ପୋଷଣ କରିବି ନାହିଁ। ଆଜିଠାରୁ ଜଗତରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।
1.113.35
एक एव पतिर्नार्या यावज्जीवं परायणम् ।
मृते जीवति वा तस्मिन्नापरं प्राप्नुयान्नरम् ॥ १.११३.३५ ॥
ନାରୀ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ପତି ଜୀବନସାରା ଆଶ୍ରୟ। ପତି ମୃତ ହୁଅନ୍ତୁ ବା ଜୀବିତ, ସେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ପାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.113.36
अभिगम्य परं नारी पतिष्यति न संशयः ।
अपतीनां तु नारीणामद्यप्रभृति पातकम् ॥ १.११३.३६ ॥
ପରପୁରୁଷ ନିକଟକୁ ଯାଉଥିବା ନାରୀ ନିଶ୍ଚୟ ପତିତ ହେବ। କିନ୍ତୁ ପତିହୀନ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଜିଠାରୁ ପାପ ହେବ।
1.113.37
यद्यस्ति चेद्धनं सर्वं वृथाभोगा भवन्तु ताः ।
अकीर्तिः परिवादाश्च नित्यं तासां भवन्तु वै ॥ १.११३.३७ ॥
ଯଦି ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ କିଛି ଧନ ଥାଏ, ତେବେ ତାହା ସବୁ ବୃଥା ଭୋଗ ହେଉ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ଅପକୀର୍ତ୍ତି ଓ ନିନ୍ଦା ମିଳୁ।
1.113.38
इति तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणी भृशकोपिता ।
गङ्गायां नीयतामेष पुत्रा इत्येवमब्रवीत् ॥ १.११३.३८ ॥
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ହେ ପୁତ୍ରମାନେ, ଏହାକୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ନେଇଯାଅ।"
1.113.39
लोभमोहाभिभूतास्ते पुत्रास्तं गौतमादयः ।
वद्ध्वोडुपे परिक्षिप्य गङ्गायां समवासृजन् ॥ १.११३.३९ ॥
ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଅଭିଭୂତ ସେହି ପୁତ୍ରମାନେ, ଗୌତମ ପ୍ରମୁଖ, ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଏକ ଭେଳା ଉପରେ ରଖି ଗଙ୍ଗାରେ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ।
1.113.40
कस्मादन्धश्च वृद्धश्च भर्तव्योऽयमिति स्म ते ।
चिन्तयित्वा ततः क्रूराः प्रतिजग्मुरथो गृहान् ॥ १.११३.४० ॥
"ଏହି ଅନ୍ଧ ଓ ବୃଦ୍ଧକୁ କାହିଁକି ପୋଷିବା?" ଏହା ଭାବି ସେହି କ୍ରୂର ପୁତ୍ରମାନେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
1.113.41
सोऽनुस्रोतस्तदा विप्रः प्लवमानो यदृच्छया ।
जगाम सुबहून्देशानन्धस्तेनोडुपेन ह ॥ १.११३.४१ ॥
ସେତେବେଳେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ରୋତ ସହିତ ଭାସି, ଯଦୃଚ୍ଛାକ୍ରମେ ସେହି ଭେଳା ସହିତ, ଅନ୍ଧ ହୋଇ ବହୁ ଦେଶକୁ ଗଲେ।
1.113.42
तं तु राजा बलिर्नाम सर्वधर्मविदां वरः ।
अपश्यन्मज्जनगतः स्रोतसाऽभ्याशमागतम् ॥ १.११३.४२ ॥
କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମଜ୍ଞଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳି ନାମକ ରାଜା ସ୍ନାନକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ସ୍ରୋତରେ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.113.43
जग्राह चैनं धर्मात्मा बलिः सत्यपराक्रमः ।
ज्ञात्वा चैवं स वव्रेऽथ पुत्रार्थे भरतर्षभ ॥ १.११३.४३ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ବଳି ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ। ଏହା ଜାଣି, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ସେ ପୁତ୍ର ନିମନ୍ତେ ବର ମାଗିଲେ।
1.113.44
तं पूजयित्वा राजर्षिर्विश्रान्तं मुनिमब्रवीत् ।
सन्तानार्थं महाभाग भार्यासु मम मानद।
पुत्रान्धर्मार्थकुशलानुत्पादयितुमर्हसि ॥ १.११३.४४ ॥
ବିଶ୍ରାମରତ ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ରାଜର୍ଷି କହିଲେ: ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ମାନଦ, ମୋ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କଠାରେ ସନ୍ତାନ ନିମନ୍ତେ ଧର୍ମ-ଅର୍ଥରେ ନିପୁଣ ପୁତ୍ର ଆପଣ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ।
1.113.45
तस्मैस राजा स्वां भार्यां सुदेष्णां प्राहिणोत्तदा ॥ १.११३.४५ ॥
ସେତେବେଳେ ରାଜା ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
1.113.46
एवमुक्तः स तेजस्वी तं तथेत्युक्तवानृषिः ।
अन्धं वृद्धं च तं मत्वा न सा देवी जगाम ह।
स्वां तु धात्रेयिकां तस्मै वृद्धाय प्राहिणोत्तदा ॥ १.११३.४६ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ସେହି ତେଜସ୍ବୀ ଋଷି 'ଠିକ୍ ଅଛି' କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ଅନ୍ଧ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଜାଣି ଦେବୀ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ସେ ନିଜ ଧାତ୍ରୀକୁ ସେହି ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
1.113.47
तस्यां काक्षीवदादीन्स शूद्रयोनावृषिस्तदा ।
जनयामास धर्मात्मा पुत्रानेकादशैव तु ॥ १.११३.४७ ॥
ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ଶୂଦ୍ର ଯୋନିରେ, ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ଋଷି ସେତେବେଳେ କାକ୍ଷୀବତ୍ ପ୍ରମୁଖ ଏଗାର ପୁତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ କଲେ।
1.113.48
काक्षीवदादीन्पुत्रांस्तान्दृष्ट्वा सर्वानधीयतः ।
उवाच तमृषिं राजा ममेम इति भारत ॥ १.११३.४८ ॥
କାକ୍ଷୀବତ୍ ପ୍ରମୁଖ ସେହି ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅଧ୍ୟୟନରତ ଦେଖି ରାଜା ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ଭାରତ, 'ଏମାନେ ମୋର।'
1.113.49
नेत्युवाच महर्षिस्तं ममेम इति चाब्रवीत् ।
शूद्रयोनौ मया हीमे जाताः काक्षीवदादयः ॥ १.११३.४९ ॥
ମହର୍ଷି କହିଲେ, ନା, ଏମାନେ ମୋର ନୁହଁନ୍ତି। ସେ କହିଲେ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଶୂଦ୍ର ଯୋନିରେ ଏମାନେ, କକ୍ଷୀବାନ ଆଦି, ଜନ୍ମିଛନ୍ତି।
1.113.50
अन्धं वृद्धं च मां दृष्ट्वा सुदेष्णा महिषी तव ।
अवमन्य ददौ मूढा शूद्रां धात्रेयिकां मम ॥ १.११३.५० ॥
ମୋତେ ଅନ୍ଧ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧ ଦେଖି, ତୁମ୍ଭ ମହିଷୀ ସୁଦେଷ୍ଣା ମୋତେ ଅବମାନନା କରି ମୂର୍ଖତାରେ ମୋତେ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଧାତ୍ରୀ ଦେଲେ।
1.113.51
ततः प्रसादयामास पुनस्तमृषिसत्तमम् ।
बलिः सुदेष्णां स्वां भार्यां तस्मै स प्राहिणोत्पुनः ॥ १.११३.५१ ॥
ତା'ପରେ ବଳି ସେହି ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପୁଣି ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ନିଜର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁଦେଷ୍ଣାକୁ ପୁଣି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
1.113.52
तां स दीर्घतमाङ्गेषु स्पृष्ट्वा देवीमथाब्रवीत् ।
भविष्यन्ति कुमारास्ते तेजसाऽऽदित्यवर्चसः ॥ १.११३.५२ ॥
ଦୀର୍ଘତମା ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ନିଜ ଅଙ୍ଗରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ, ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ହେବେ।
1.113.53
अङ्गो वङ्गः कलिङ्गश्च पुण्ड्रः सुह्मश्च ते सुताः ।
तेषां देशाः समाख्याताः स्वनामकथिता भुवि ॥ १.११३.५३ ॥
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଏବଂ ସୁହ୍ମ, ଏମାନେ ତୁମ ପୁତ୍ର। ସେମାନଙ୍କ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପୃଥିବୀରେ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
1.113.54
अङ्गस्याङ्गोऽभवद्देशो वङ्गो वङ्गस्य च स्मृतः ।
कलिङ्गविषयश्चैव कलिङ्गस्य च स स्मृतः ॥ १.११३.५४ ॥
ଅଙ୍ଗଙ୍କର ଦେଶ ଅଙ୍ଗ ହେଲା; ବଙ୍ଗଙ୍କର ଦେଶ ବଙ୍ଗ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। କଳିଙ୍ଗ ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ କଳିଙ୍ଗଙ୍କର ଦେଶ ମଧ୍ୟ ସେପରି ସ୍ମୃତ।
1.113.55
पुण्ड्रस्य पुण्ड्राः प्रख्याताः सुह्माः सुह्मस्य च स्मृताः ।
एवं बलेः पुरा वंशः प्रख्यातो वै महर्षिजः ॥ १.११३.५५ ॥
ପୁଣ୍ଡ୍ରଙ୍କ ବଂଶଧରମାନେ ପୁଣ୍ଡ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁହ୍ମଙ୍କ ବଂଶଧରମାନେ ସୁହ୍ମ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ। ଏହିପରି ପୂର୍ବକାଳରେ ବଳିଙ୍କ ବଂଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା ମହର୍ଷିମାନଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ଥିଲା।
1.113.56
एवमन्ये महेष्वासा ब्राह्मणैः क्षत्रिया भुवि ।
जाताः परमधर्मज्ञा वीर्यवन्तो महाबलाः।
एतच्छ्रुत्वा त्वमप्यत्र मातः कुरु यथेप्सितम् ॥ १.११३.५६ ॥
ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ ମହାଧନୁର୍ଧର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ସେମାନେ ପରମ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଏବଂ ମହାବଳୀ ଥିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ହେ ମାତା, ଏଠାରେ ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କର।